Γ΄ Χαιρετισμοί προς την Παναγία και το Μυστήριο που ανυψώνει τον άνθρωπο

Του π. Παναγιώτη Καποδίστρια 

«Ξένον τόκον ἰδόντες, ξενωθῶμεν τοῦ κόσμου, τὸν νοῦν εἰς οὐρανὸν μεταθέντες· διὰ τοῦτο γὰρ ὁ ὑψηλὸς Θεὸς ἐπὶ γῆς ἐφάνη ταπεινὸς ἄνθρωπος, βουλόμενος ἑλκῦσαι πρὸς τὸ ὕψος τοὺς αὐτῷ βοῶντας· Ἀλληλούϊα» (Οίκος Ξ)

Ο εν λόγω Οίκος εκ του λαοφίλητου Ακαθίστου Ύμνου μοιάζει σύντομος, όμως μέσα του κρύβει ολόκληρη τη θεολογία της σωτηρίας. Η Εκκλησία βλέπει το μυστήριο της Θεοτόκου και το ονομάζει «ξένον τόκον». Η γέννηση του Χριστού από την Παρθένο αποτελεί γεγονός που ξεπερνά την ανθρώπινη εμπειρία. Ο Θεός εισέρχεται μέσα στην ιστορία και παίρνει την ανθρώπινη φύση. Στην Παναγία πραγματώνεται, με σάρκα και οστά, το μυστήριο της Ενανθρωπήσεως, το σημείο όπου συναντώνται ο ουρανός και η γη.

Το θαύμα αυτό φανερώνει συγχρόνως κάτι ακόμη βαθύτερο. Ο ύψιστος Θεός φανερώνεται στον κόσμο ως ταπεινός άνθρωπος. Η θεία συγκατάβαση αποκαλύπτει το μέτρο της αγάπης του Θεού προς τον άνθρωπο. Ο Δημιουργός πλησιάζει το πλάσμα Του, μοιράζεται τη ζωή του, βαδίζει τον δρόμο του ανθρώπου, βοηθός και σκεπαστής.

Ο σκοπός αυτής της θείας συγκατάβασης φανερώνεται καθαρά μέσα στον ίδιο τον ύμνο. Ο Θεός κατέρχεται μέσα στον κόσμο με μια βαθιά επιθυμία: να ελκύσει τον άνθρωπο προς το ύψος. Η ενανθρώπηση του Χριστού ανοίγει τον δρόμο της ανύψωσης της ανθρώπινης ζωής. Ο άνθρωπος καλείται να υψωθεί προς τον Θεό, να ζήσει μέσα στο φως της Βασιλείας Του.

Και ακριβώς εδώ φανερώνεται το μέγα πνευματικό κάλεσμα του ύμνου. Η θέα αυτού του μυστηρίου γεννά εσωτερική μεταστροφή στην καρδιά του ανθρώπου. Όταν ο άνθρωπος αντικρίζει τον Θεό που γίνεται άνθρωπος, η ζωή αποκτά άλλη προοπτική. Ο κόσμος αποκτά νέο νόημα, η ύπαρξη αποκτά νέο προσανατολισμό.

Γι’ αυτό ο υμνογράφος συμπυκνώνει όλη αυτή την πνευματική πορεία σε μία φράση που μοιάζει (και είναι) ζωοπάροχο παράγγελμα προς την ψυχή: «ξενωθῶμεν τοῦ κόσμου, τὸν νοῦν εἰς οὐρανὸν μεταθέντες».

Η γέννηση του Χριστού από την Παναγία οδηγεί τον άνθρωπο σε μιαν όντως ζωή (όχι επιβίωση) με ουράνιο προσανατολισμό. Ο νους υψώνεται προς τον Θεό, η καρδιά στρέφεται προς την αιωνιότητα των Εσχάτων καιρών, η δε ύπαρξη καταυγάζεται στοργικά και ανακουφιστικά από το φως της θείας παρουσίας.

Έτσι, ο Οίκος αυτός των Χαιρετισμών αποκαλύπτει το βαθύτερο νόημα της Ενανθρωπήσεως. Ο Θεός πλησιάζει τον άνθρωπο για να τον υψώσει! Και ο άνθρωπος που οράται, απορών και εξιστάμενος, το μυστήριο της Θεοτόκου καλείται να βαδίσει αυτόν τον δρόμο της ανύψωσης. Να ζήσει με καρδιά στραμμένη προς τον ουρανό. Να ζήσει με νου που αναζητεί τον Θεό.

«Ξενωθῶμεν τοῦ κόσμου, τὸν νοῦν εἰς οὐρανὸν μεταθέντες», λοιπόν, αγαπητοί! Έτσι και μόνον έτσι η καρδιά όλων ημών των πιστών γίνεται δοξολογία, μαζί με την σύνολη Εκκλησία που ψάλλει εκ βαθέων: Ἀλληλούϊα (δηλαδή: δοξάστε - υμνήστε τον Θεό)! Μακάρι έτσι να γίνει!