Διορθόδοξα προβλήματα

Μητροπολίτου Ναυπάκτου & Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου

Τά ἄρθρα πού γράφονται γύρω ἀπό τήν ἑνότητα τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ἡ ὁποία ὑπονομεύεται τά τελευταῖα χρόνια ἀπό διάφορες ἐνέργειες, δείχνουν νά ὑφίσταται πρόβλημα στίς διορθόδοξες σχέσεις, σέ ἐπίπεδο Προκαθημένων τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν. Γίνονται συναντήσεις καί διάλογοι τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μέ ἄλλες Ὁμολογίες καί Θρησκεῖες, ἀλλά διάλογοι μεταξύ τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν δέν πραγματοποιοῦνται. Πρέπει κανείς νά διακατέχεται ἀπό μυωπία γιά νά μήν τό καταλαβαίνη αὐτό καί ὅτι αὐτό εἶναι σοβαρό.

Φυσικά, αὐτό δέν προῆλθε ἁπλῶς ἀπό τήν Αὐτοκεφαλία στήν Οὐκρανία, τήν ὁποία χορήγησε τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, ὅπως ἔχει χορηγήσει στό παρελθόν καί σέ ἄλλες ἐννέα Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες, ἀλλά ἀπό ἐσωτερικές ὑπονομεύσεις αἰώνων πρός τήν Πρωτόθρονη Ἐκκλησία, τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο. Ὅταν διαβάση κανείς τά Πρακτικά τῶν Διορθοδόξων συναντήσεων, Ἐπιτροπῶν κλπ., τουλάχιστον τά 150 χρόνια, θά τό καταλάβη αὐτό πολύ καλά. Ἐκεῖ φαίνεται εὐδιάκριτα ὁ ἐσωτερικός ἀνταγωνισμός μέσα ἀπό τήν νοοτροπία τῶν διαφόρων κοινωνικῶν καί πολιτικῶν Σωματείων! Δημιουργοῦνται παραταξιακές νοοτροπίες, ὁμαδοποιήσεις, ἐσωτερικοί κρυφοί ἀνταγωνισμοί, μέ ἀπώτερο σκοπό νά φανῆ ποιός ἔχει τήν δύναμη νά ἐπηρεάζη τά διορθόδοξα πράγματα, μέ ὑπονόμευση τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου.

Αὐτό φαίνεται εὐδιάκριτα ἀπό τό ὅτι πάντοτε ἀποφευγόταν ἡ ψηφοφορία γιά σημαντικά διορθόδοξα καί διεκκλησιαστικά ζητήματα, γιατί τό ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας θά κατέληγε σέ ὑπονόμευση τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, τό ὁποῖο, κατά τίς ἀποφάσεις τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων, ἔχει τήν προεδρία στίς Συνόδους αὐτές. Ἔτσι, σέ κρίσιμα θεολογικά, ἐκκλησιαστικά καί διορθόδοξα θέματα, πάντοτε μέχρι τώρα ὑποχωροῦσε τό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο, γιά νά διαφυλάξη τήν ἑνότητα τῶν Ἐκκλησιῶν. Αὐτή ἡ ὑποχωρητικότητα τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, καί εἰδικότερα τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Κ. Βαρθολομαίου, δυστυχῶς ἐκλαμβανόταν ὡς ἀδυναμία καί ὡς κυριαρχία ἀπό τήν πλειοψηφία πού ἐπηρεαζόταν ἀπό τήν Ἐκκλησία τῆς Μόσχας.

Τήν ἀδυναμία τῆς ἐσωτερικῆς ἑνότητας τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν τήν ἀνέδειξε ἡ Σύνοδος τῆς Κρήτης, τοῦ Κολυμπαρίου, γιατί ἐκεῖ ἦταν ἡ ἕδρα τῆς σύγκλησής της. Οἱ ἀπό κοινοῦ ἀποφάσεις γιά τήν πραγματοποίηση τῆς Συνόδου αὐτῆς, οἱ ἀποκλεισμοί χώρου πού θά συγκαλεῖτο ἀρχικά, ὁ περιορισμός τῶν σοβαρῶν θεμάτων πού ἔπρεπε νά συζητηθοῦν, ὅπως τό πῶς χορηγεῖται ἡ Αὐτοκεφαλία, τό θέμα τῶν Διπτύχων, ὁ ἑορτασμός τοῦ Πάσχα κλπ, οἱ παλινωδίες γιά τά σχετικά μέ τήν σύγκλησή της καί τελικά ἡ μή παρουσία τεσσάρων Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, ἔδειξαν τήν ὑπάρχουσα ἐσωτερική ἀδυναμία τῶν κατά τόπους Πατριαρχείων καί Αὐτοκεφάλων Ἐκκλησιῶν, πού λειτουργοῦν ὡς συνομοσπονδίες Ἐκκλησιῶν!! Καί ἄν, βέβαια, δέν γινόταν αὐτή ἡ Σύνοδος, καί τότε θά ἐξακολουθοῦσαν νά ὑπάρχουν αὐτά τά προβλήματα, μέσα στήν λεγόμενη προοπτική τῆς «Τρίτης Ρώμης», ἁπλῶς θά καλύπτονταν «κάτω ἀπό τό χαλί».

Ὁ Πατριάρχης Βαρθολομαῖος ὅλα αὐτά τά χρόνια ἀντιμετώπιζε τήν νοοτροπία τῶν κατά τόπους Ἐκκλησιῶν μέ εὐγένεια, ἀγάπη, ὑποχωρητικότητα, ἀλλά, δυστυχῶς, τό «σαράκι» τοῦ ἐθνοφυλετισμοῦ πού ἔχει εἰσχωρήσει βαθιά στίς Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες, οἱ ὁποῖες, κατά τά ἄλλα, πρέπει νά διαφυλάττουν τήν καθολικότητά της, ἔπαιξε τόν ρόλο του. Αὐτή ἡ ὑποχωρητικότητα ἐξελήφθη, δυστυχῶς, ἀπό μερικούς ὡς ἀδυναμία. Ἔτσι, τώρα φθάσαμε στό γεγονός πού ἡ Ἐκκλησία τῆς Μόσχας διέκοψε τήν κοινωνία-μνημόνευση τῶν Προκαθημένων τεσσάρων Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν καί ὁ φόβος εἶναι μήπως αὐτή ἡ κατάσταση παγιωθῆ στόν χρόνο καί ἀποβῆ ἕνα ἄλλο «ὀρθόδοξο σχίσμα», ὄχι ἀπό δογματικούς λόγους, ἀλλά ἀπό ἐθνοφυλετικούς!

Τό τί πρέπει νά γίνη δέν ἔχω διάθεση νά τό καταγράψω, γιατί δέν βλέπω διάθεση γιά εὕρεση λύσεως. Ἔχω διατυπώσει στό παρελθόν μερικές προτάσεις, ἀλλά, δυστυχῶς, οἱ γεωπολιτικές ἐξελίξεις στίς ἡμέρες μας, πού ἀναμειγνύονται μέ διπλωματίες, ἐθνικά συμφέροντα, μυστικές ὑπηρεσίες, δέν εὐνοεῖ εὐοίωνες λύσεις. Πάντως, βρισκόμαστε σέ ἕναν μεγάλο προβληματισμό, ὅτι ὅλοι ὁμιλοῦμε γιά τό Παγκόσμιο ἔργο τοῦ Χριστοῦ, γιά τήν εἰρήνη στόν κόσμο, γιά τόν τερματισμό τῶν πολέμων, γιά τήν νίκη τοῦ Χριστοῦ πάνω στόν διάβολο, τήν ἁμαρτία καί τόν θάνατο, γιά ἑνότητα, καί οἱ Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες δέν ἔχουν εἰρήνη καί ἑνότητα.

Ὅμως, ὑπάρχει ἐλπίδα καί αὐτό, ἐκτός ἀπό τόν Χριστό, τόν Ἄρχοντα τῆς εἰρήνης καί τήν Κεφαλή τῆς Ἐκκλησίας, στηρίζεται καί στήν παράδοση τῆς Ἐκκλησίας, ὀφείλεται στούς ἁγίους Ἐπισκόπους πού ἀκολουθοῦν τήν θεολογία τῆς Ἐκκλησίας καί τόν ἱερό ἡσυχασμό. Αὐτό εἶναι τό ἔργο τῶν ἁγίων πού διαφέρει ἀπό τίς γεωπολιτικές νοοτροπίες καί τούς ἐθνοφυλετισμούς τῶν Διοικήσεων. Αὐτό σημαίνει ὅτι, γιά νά βρεθοῦν λύσεις, πρέπει οἱ Προκαθήμενοι νά ἀπαλλαγοῦν ἀπό τήν αἵρεση τοῦ «ἐθνοφυλετισμοῦ» καί ἀπό τά ταπεινά συμφέροντα πού δέν ἔχουν σχέση μέ τήν Ἐκκλησία, ὡς τό εὐλογημένο Σῶμα τοῦ Χριστοῦ.