Ομιλία στην εορτή της Πεντηκοστής

Του Αρχιμ. Επιφανίου Ζαχαράκη, Πρωτοσυγκέλλου της Ιεράς Μητροπόλεως Αρκαλοχωρίου

«Πεντηκοστήν ἑορτάζομεν καί Πνεύματος ἐπιδημίαν…» (στιχηρό εσπερινού)

Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί, 

Κυριακή της Πεντηκοστής σήμερα, και η Αγία μαςΕκκλησία εορτάζει την «γενέθλιο ημέρα της». Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος αποκαλεί την Πεντηκοστή «ημέρα της γεννήσεως της Εκκλησίας». Η σημερινή εορτή είναι μια από τις μεγαλύτερες εορτές της Ορθόδοξης Εκκλησίας, αφιερωμένη στην κάθοδο του Αγίου Πνεύματος, «ἐν εἴδει πυρίνων γλωσσῶν», στους Αποστόλους και μαθητές του Κυρίου. Είναι η εκπλήρωση της υπόσχεσης του Χριστού «Θα σας στείλω τον Παράκλητο». Είναι η ημέρα που το έργο της σωτηρίας, το οποίο άρχισε με τη Σταύρωση και την Ανάσταση του Κυρίου μας, ολοκληρώνεται με τη σύσταση της Εκκλησίας, του Σώματος του Χριστού. Όλα όσα συνέβησαν σήμερα στην ιστορία της σωτηρίας, δεν είναι μόνο γεγονότα του παρελθόντος. Είναι γεγονότα ζωντανά, παρόντα, ενεργά. Η Πεντηκοστή δεν είναι απλώς μια ανάμνηση, αλλά μια πραγματικότητα που συνεχίζεται στη ζωή της Εκκλησίας και του κάθε πιστού.

Σαράντα ημέρες μετά την Ανάσταση, ο Χριστός ανελήφθη στους ουρανούς. Δέκα ημέρες μετά, πενήντα συνολικά μετά το Πάσχα, οι μαθητές, άνδρες απλοί, αμόρφωτοι και φοβισμένοι είναι συγκεντρωμένοι στο υπερώο της Ιερουσαλήμ, «ὁμοθυμαδὸν ἐν τῇ προσευχῇ καὶ δεήσει». Και τότε, το Άγιο Πνεύμα γεμίζει τις ψυχές τους, μιλούν γλώσσες που δεν γνωρίζουν, κηρύττουν με παρρησία. Από εκείνη τη στιγμή, αρχίζει το παγκόσμιο ιεραποστολικό έργο. Κατά τον Άγιο Συμεών τον Νέο Θεολόγο, η Πεντηκοστή δεν είναι μόνο ιστορικό γεγονός, αλλά βίωμα του κάθε πιστού, που μετέχει του Αγίου Πνεύματος. Το Πνεύμα ανακαινίζει τον άνθρωπο, τον θεώνει, τον καθιστά ναό του Θεού.

Η Εκκλησία δεν είναι ανθρώπινος οργανισμός. Δεν είναι ένα κτίριο, ούτε μια λέσχη ηθικής. Είναι Θεανθρώπινος οργανισμός, είναι το Σώμα του Χριστού. Και αυτό το Σώμα ζωντανεύει από το Άγιο Πνεύμα. Η Πεντηκοστή είναι το βάπτισμα της Εκκλησίας στο Άγιο Πνεύμα. Και κάθε φορά που εμείς βαπτιζόμαστε και χριζόμαστε, συμμετέχουμε στη δική μας προσωπική Πεντηκοστή.

Το Άγιο Πνεύμα δεν είναι απλώς ένα σύμβολο. Είναι πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, ο Ζωοποιός, ο Παράκλητος, Εκείνος που οδηγεί «εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν». Δεν μπορούμε να γνωρίσουμε τον Θεό, να αγαπήσουμε αληθινά, να προσευχηθούμε ουσιαστικά, να πορευτούμε στον δρόμο της σωτηρίας, χωρίς την παρουσία καιτην ενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Το Άγιο Πνεύμα είναι το τρίτο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας. Είναι ο Παράκλητος, δηλαδή ο Παρηγορητής, ο Συμπαραστάτης, ο Οδηγός, ο Φωτιστής. Είναι Αυτός που ενεργεί τη σωτηρία μας.

Χωρίς το Άγιο Πνεύμα δεν μπορούμε να προσευχηθούμε αληθινά, δεν μπορούμε να μετανοήσουμε ειλικρινά, δεν μπορούμε να αγαπήσουμε με θυσιαστική αγάπη, δεν μπορούμε να ζήσουμε εν Χριστώ. Όπως λέει ο απόστολος Παύλος: «οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν Κύριον Ἰησοῦν εἰ μὴ ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ» (Α΄ Κορ. 12,3). Το Άγιο Πνεύμα δεν έρχεται μόνο για να εντυπωσιάσει ή να συγκινήσει. Έρχεται για να καρποφορήσει μέσα μας. Οι καρποί Του είναι: «ἀγάπη, χαρά, εἰρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, ἀγαθωσύνη, πίστις, πραότης, ἐγκράτεια» (Γαλ. 5,22). Το Άγιο Πνεύμα δεν είναι ιδέα, ούτε είναι συναίσθημα. Είναι ζωή και δύναμη. Εκείνος που έχει το Άγιο Πνεύμα, δεν είναι απλώς “καλός άνθρωπος”, αλλά ένας φωτισμένος, άγιος άνθρωπος.

Η Πεντηκοστή είναι μια διαρκής πρόσκληση για να γίνουμε κι εμείς ναός του Αγίου Πνεύματος, να ζήσουμε την προσωπική μας μεταμόρφωση, να ζητήσουμε με πίστη τον προσωπικό μαςφωτισμό και αγιασμό. Η Πεντηκοστή καλεί τον χριστιανό να ζει «ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι»: να προσεύχεται, να αγαπά, να συγχωρεί, να μετανοεί, να καρποφορεί με τις δωρεές του Αγίου Πνεύματος. Ο Άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ έλεγε: «Σκοπός της χριστιανικής ζωής είναι η απόκτηση του Αγίου Πνεύματος». 

Αδελφοί μου, σ’ ένα κόσμο που συνεχώς εξελίσσεται στον ορθολογισμό και στην θεοποίηση της τεχνολογίας και που αρνείται να αφεθεί στην παρουσία του Αγίου Πνεύματος, το οποίο «πάντα χορηγεί», φαίνεται ότι δημιουργούνται κενά στο είναι του και  στην ύπαρξή του. Αιτία είναι η έλλειψη του Αγίου Πνεύματος. Ας ανανεώσουμε την πίστη μας με την παρουσία του Αγίου Πνεύματος, μέσα μας. Ας ζητήσουμε από τον Θεό να κατοικήσει στην καρδιά μας, να μας καθοδηγεί, να μας ενδυναμώνει, να μας φωτίζει. Και ας παρακαλέσουμε σήμερα, όλοι μαζί, με μια καρδιά και μια ψυχή τον Κύριο, καθημερινά: «Ουράνιε Βασιλιά, παρηγορητή, βοηθέ και προστάτη, που είσαι το Πνεύμα που φανερώνει την αλήθεια, εσύ που βρίσκεσαι παντού και γεμίζεις τα πάντα, που είσαι η πηγή κάθε καλού, δίνοντας τη ζωή. Έλα και κατοίκησε μέσα μας, καθάρισέ μας από κάθε μολυσμό αμαρτίας και σώσε, Αγαθέ, τις ψυχές μας». Αμήν. 

Καλή Πεντηκοστή και καλό φωτισμό!