Τά κεντρικά σημεῖα τῶν ἑπτά Ἐπιστολῶν

Ὁ Χριστός ἐμφανίσθηκε στόν Εὐαγγελιστή Ἰωάννη στήν Πάτμο, κατά τήν ἡμέρα τῆς Κυριακῆς, μέσα στήν δόξα Του, ἐν μέσῳ τῶν λυχνιῶν πού εἶναι οἱ Ἐκκλησίες, κρατώντας στό δεξί Του χέρι τά ἑπτά ἀστέρια πού εἶναι οἱ Ἐπίσκοποι τῶν Ἐκκλησιῶν αὐτῶν. Αὐτό σημαίνει ὅτι οἱ κατά τόπους Ἐκκλησίες δέν εἶναι κάποιες ἀνθρώπινες ὀργανώσεις, οὔτε κάποιο ἀνθρώπινο Σωματεῖο, ἀλλά εἶναι χρυσές λυχνίες. Εἶναι χρυσές ἐπειδή κρατοῦν τήν ὀρθόδοξη πίστη καί εἶναι λυχνίες γιατί ἔχουν τό ἔλεος καί τό Φῶς τοῦ Χριστοῦ. Οἱ δέ ὑπεύθυνοι αὐτῶν τῶν Ἐκκλησιῶν εἶναι οἱ Ἐπίσκοποι πού εἶναι ἀστέρια, διότι φωτίζονται ἀπό τόν Ἥλιο τῆς δικαιοσύνης, τόν Χριστό καί λάμπουν μεταξύ τῶν Χριστιανῶν.

Οἱ Ἐπιστολές, πού ἀποστέλλονται σέ συγκεκριμένες Ἐκκλησίες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, εἶναι ὁδηγίες, ἐντολές, τίς ὁποῖες πρέπει νά ἐφαρμόζουν οἱ Ἐπίσκοποι καί ἐπίσης, ἀναφέρονται σέ θέματα πού ἀπασχολοῦσαν αὐτές τίς Ἐκκλησίες. Ὑπάρχει μιά ἀλληλεπίδραση μεταξύ τῶν Ἐπισκόπων καί τῶν Ἐκκλησιῶν. Ἔτσι, ἔχουμε τόν Θεάνθρωπο Χριστό, τόν Εὐαγγελιστή Ἰωάννη, πού γνωρίζει τίς Ἐκκλησίες τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, καί τούς Ἐπισκόπους τῶν Ἐκκλησιῶν. Αὐτό εἶναι τό σύστημα διοικήσεως καί λειτουργίας τῶν Ἐκκλησιῶν, ὅπως τό βλέπουμε στήν πρώτη περίοδο τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς. Αὐτό στήν πορεία τοῦ χρόνου ἔλαβε μιά ἰδιαίτερη διάρθρωση, ἀλλά τό πνευματικό καί θεολογικό περιεχόμενο πρέπει νά παραμένη, πού σημαίνει ὅτι ἡ βάση εἶναι ὁ Χριστός μέσα στό Φῶς, οἱ Ἐκκλησίες εἶναι χρυσές-πίστη καί φωτεινές-ἀλήθεια, καί οἱ Ἐπίσκοποι εἶναι οἱ ἄγγελοι πού μεταφέρουν τήν ἀλήθεια, τήν πίστη, τό φῶς στούς ἀνθρώπους.

Κάθε Ἐπιστολή ἔχει κοινά σημεῖα καί ἰδιαίτερα. Στά ἑπόμενα κηρύγματα θά ἀναλυθοῦν τά ἰδιαίτερα σημεῖα τῆς κάθε Ἐπιστολῆς, ἀλλά ἐδῶ θά δοῦμε τά κοινά σημεῖα πού παρατηροῦνται σέ ὅλες τίς Ἐπιστολές. Γενικά, αὐτό πού βλέπουμε εἶναι ὅτι ἰσχύει γιά ὅλες τίς Ἐπιστολές ὁ λόγος τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννη ἀπό τήν ἀρχή τοῦ βιβλίου τῆς Ἀποκαλύψεως: «Μακάριος ὁ ἀναγινώσκων καί οἱ ἀκούοντες τούς λόγους τῆς προφητείας καί τηροῦντες τά ἐν αὐτῇ γεγραμμένα· ὁ γάρ καιρός ἐγγύς» (Ἀπ. α΄, 3).

Ἐδῶ μακαρίζονται ὅσοι διαβάζουν καί ἀκοῦνε τήν προφητεία, τόν λόγο τοῦ Θεοῦ, καί τηροῦν ὅσα γράφονται σέ αὐτήν, δηλαδή μακαρίζονται οἱ «διά τῶν πράξεων ἀναγινώσκοντες καί ἀκούοντες», πού σημαίνει ὅτι μακαρίζονται ὅσοι ἀκοῦνε καί ἐφαρμόζουν, ὅπως εἶπε ὁ Χριστός «ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω» (Ματθ. ιγ΄, 9). Ἡ φράση ὅτι «ὁ καιρός ἐγγύς» σημαίνει ὅτι πλησιάζει ὁ καιρός τῆς ἐλεύσεως τοῦ Χριστοῦ, εἴτε γιά τόν καθένα χωριστά μέ τόν θάνατό του, εἴτε μέ τήν ἡμέρα τῆς κρίσεως γιά ὅλους. Ὕστερα ἀπό αὐτήν τήν ἀρχική παρατήρηση, σέ ὅλες τίς ἑπτά Ἐπιστολές παρουσιάζονται πέντε κοινά σημεῖα πού δείχνουν ὅτι ὁ Χριστός ἔχει τήν ἐξουσία στίς κατά τόπους Ἐκκλησίες καί παρακολουθεῖ τήν ζωή τους.

• Τό πρῶτο κοινό σημεῖο εἶναι ὅτι οἱ παραλῆπτες τῶν Ἐπιστολῶν εἶναι οἱ «ἄγγελοι» τῶν Ἐκκλησιῶν πού εἶναι οἱ Ἐπίσκοποι. Γράφεται: «Καί τῷ ἀγγέλῳ ... γράψον». Ὁ Χριστός διά μέσου τοῦ ἀγγέλου-Ἐπισκόπου διαλέγεται μέ τήν Ἐκκλησία, ἀφοῦ ὑπάρχει ἑνότητα μεταξύ Ἐπισκόπων καί Ἐκκλησιῶν. Οἱ Ἐπίσκοποι λέγονται ἄγγελοι, διότι, ὅπως οἱ ἄγγελοι μεταφέρουν τό θέλημα τοῦ Θεοῦ στούς ἀνθρώπους, ἔτσι καί οἱ Ἐπίσκοποι μεταφέρουν τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ στά μέλη τῶν κατά τόπους Ἐκκλησιῶν. Ὁ ἅγιος Διονύσιος ὁ Ἀρεοπαγίτης δίνει καί μιά ἄλλη ἑρμηνεία, ὅτι τό Φῶς τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ ἔρχεται στόν κόσμο μέσα ἀπό τήν οὐράνια Ἱεραρχία, ἀπό τίς τάξεις τῶν ἀγγέλων, καί ἡ τελευταία τάξη εἶναι οἱ ἄγγελοι. Ὁπότε ἡ πρώτη τάξη τῆς ἐκκλησιαστικῆς Ἱεραρχίας ὁ Ἐπίσκοπος, παραλαμβάνει τό Φῶς ἀπό τούς ἀγγέλους, καί τό δίδει στίς ἄλλες τάξεις τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Ἰεραρχίας, γι’ αὐτό λέγεται ἄγγελος.
• Τό δεύτερο κοινό σημεῖο εἶναι τό ποιός εἶναι ὁ ἀποστολεύς τῶν Ἐπιστολῶν. Γράφεται: «Τάδε λέγει» πού δείχνει κυριότητα, ἀποφασιστικότητα. Εἶναι ὁ λόγος τῶν Προφητῶν, ὅταν ἄκουγαν λόγο ἀπό τόν Θεό καί τόν μετέφεραν στόν λαό. Ἐδῶ, ὅμως, δέν πρόκειται γιά κάποιον Προφήτη, ἀλλά Αὐτός ὁ Χριστός, ὁ Κύριος τῶν Προφητῶν, δίνει ἐντολές, οἱ ὁποῖες πρέπει νά τηροῦνται ἀπό τούς Ἐπισκόπους καί στήν συνέχεια ἀπό τά μέλη τῶν Ἐκκλησιῶν. Αὐτό τό «τάδε λέγει» συμπληρώνεται σέ κάθε Ἐπιστολή μέ διαφορετικό τρόπο, ὅπως «τάδε λέγει ὁ κρατῶν τούς ἑπτά ἀστέρας ἐν τῇ δεξιᾷ αὐτοῦ, ὁ περιπατῶν ἐν μέσῳ τῶν ἑπτά λυχνιῶν τῶν χρυσῶν» (Ἀπ. β΄, 1). «Τάδε λέγει, ὁ πρῶτος καί ὁ ἔσχατος ὅς ἐγένετο νεκρός καί ἔζησεν» (Ἀπ. β΄, 8). «Τάδε λέγει ὁ ἔχων τήν ρομφαίαν τήν δίστομον τήν ὀξεῖαν» (Ἀπ. β΄, 12). «Τάδε λέγει ὁ υἱός τοῦ Θεοῦ, ὁ ἔχων τούς ὀφθαλμούς αὐτοῦ ὡς φλόγα πυρός, καί οἱ πόδες αὐτοῦ ὅμοιοι χαλκολιβάνῳ» (Ἀπ. β΄, 18). «Τάδε λέγει ὁ ἔχων τά ἑπτά πνεύματα τοῦ Θεοῦ καί τούς ἑπτά ἀστέρας (Ἀπ. γ΄, 1). «Τάδε λέγει ὁ ἅγιος, ὁ ἀληθινός, ὁ ἔχων τήν κλεῖν τοῦ Δαυίδ, ὁ ἀνοίγων καί οὐδείς κλείνει, καί ὁ κλείνων καί οὐδείς ἀνοίξει» (Ἀπ. γ΄, 7). «Τάδε λέγει ὁ ἀμήν, ὁ μάρτυς ὁ πιστός καί ἀληθινός, ἡ ἀρχή τῆς κτίσεως τοῦ Θεοῦ» (Απ. γ΄, 14). Σέ ὅλες αὐτές τίς ἐκφράσεις φαίνεται σαφέστατα ὅτι ὁ Χριστός διευθύνει τίς Ἐκκλησίες, οἱ ὁποῖες εἶναι δικές Του, καί αὐτός εἶναι Θεάνθρωπος, δηλαδή Θεός καί ἄνθρωπος, ἀπέθανε, ἀναστήθηκε καί ζῆ στούς αἰῶνες, ἔχει δύναμη καί ἐξουσία πάνω στίς Ἐκκλησίες, στούς Ἐπισκόπους καί τούς Χριστιανούς. Οἱ Ἐκκλησίες δέν εἶναι ἰδιοκτησία κανενός, ὅλοι πρέπει νά ὑπακούουν στόν Χριστό καί ὅλοι νά τηροῦν τόν λόγο Του.
• Τό τρίτο κοινό σημεῖο εἶναι ὅτι ὁ Χριστός γνωρίζει ὅλα ὅσα γίνονται στίς Ἐκκλησίες, ἀλλά καί τόν τρόπο πού ἐργάζεται ὁ κάθε Ἐπίσκοπος. Αὐτό φαίνεται στήν φράση «οἶδα σου τά ἔργα», πού ἄλλοτε ἔχει θετική καί ἄλλοτε ἀρνητική σημασία. Ὁ Χριστός μέ τούς ὀφθαλμούς Του βλέπει καθαρά τά πάντα, παρακολουθεῖ καί τήν πίστη καί τά ἔργα, δηλαδή δέν ἀρκεῖ κανείς νά ἔχη πίστη, ἀλλά πρέπει νά ζῆ κατά τό περιεχόμενο τῆς πίστεως του αὐτῆς. Ὁ Χριστός δέν ἵδρυσε τήν Ἐκκλησία καί τήν ἐγκατέλειψε στούς «ἀντιπροσώπους» Του, κατοικώντας Αὐτός στούς οὐρανούς, ἀλλά ὁ Ἴδιος παρατηρεῖ καί παρακολουθεῖ τά πάντα, κυρίως τά ἔργα τῶν Ἐπισκόπων, οἱ ὁποῖοι πρέπει νά ἐκφράζουν τό θέλημά Του.
• Τό τέταρτο κοινό σημεῖο σχεδόν σέ ὅλες τίς ἐπιστολές εἶναι ὅτι ὑπάρχει ὁ διάβολος πού πολεμᾶ τίς Ἐκκλησίες. Ἀλλοῦ γίνεται λόγος γιά τήν «συναγωγή τοῦ σατανᾶ» καί ὅτι ὁ διάβολος θά δημιουργήση διωγμούς, ἀλλοῦ λέγεται γιά «τά βαθέα τοῦ σατανᾶ» πού δέν τά ἔχουν μάθει οἱ Χριστιανοί, καί ἀλλοῦ γίνεται λόγος γιά τόν πόλεμο πού πρέπει νά κάνη ὁ Ἐπίσκοπος καί οἱ Χριστιανοί ἐναντίον τοῦ σατανᾶ καί τῶν ὀργάνων του, ἀλλά καί ἐναντίον τῶν παθῶν καί τῶν ἁμαρτιῶν πού γίνονται μέ τήν ὑποκίνησή του. Αὐτό σημαίνει ὅτι ὁ πόλεμος τῶν Ἐπισκόπων καί τῶν Ἐκκλησιῶν ἐναντίον τοῦ σατανᾶ πρέπει νά εἶναι συνεχής, μέ τήν δύναμη τοῦ Χριστοῦ.
• Τό πέμπτο κοινό σημεῖο σέ ὅλες τίς ἐπιστολές εἶναι ἡ πολλή σημαντική φράση: «Ὁ ἔχων οὗς ἀκουσάτω τί τό Πνεῦμα λέγει ταῖς ἐκκλησίαις». Αὐτή ἡ φράση ἀναφέρεται σέ ὅλα τά μέλη τῆς Ἐκκλησίας, εἰδικότερα σέ αὐτούς πού ἔχουν ἀναπτύξει τίς πνευματικές αἰσθήσεις τους γιά νά ἀκοῦνε τήν φωνή τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Αὐτό δείχνει ὅτι τό Ἅγιον Πνεῦμα ὁμιλεῖ στούς ἀνθρώπους, ὅπως ἀκούστηκε ἡ «βιαία πνοή» τήν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς. Ὅμως, πρέπει νά ὑπάρχουν ἄνθρωποι πού νά ἔχουν πνευματικό οὗς-αὐτί γιά νά ἀκούσουν τήν φωνή Του. Ὁ Χριστός ἔλεγε: «Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω» (Ματθ. ιγ΄, 9). Πνευματικό αὐτί ἔχει ὁ πνευματικός ἄνθρωπος, ὁ «θεοφορούμενος», «ὁ θεούμενος» ἄνθρωπος.

Ἀπό ὅλα αὐτά φαίνεται ὅτι, ἡ κατά τόπους Ἐκκλησία εἶναι πνευματική «λυχνία» πού λάμπει, ὁ Χριστός κινεῖται «ἐν μέσῳ τῶν λυχνιῶν», οἱ Ἐπίσκοποι εἶναι οἱ ἄγγελοι τῶν τοπικῶν Ἐκκλησιῶν, ἀλλά ὅλα τά μέλη τῆς Ἐκκλησίας, οἱ Χριστιανοί, πρέπει νά ἔχουν πνευματικά αὐτιά γιά νά ἀκοῦνε τί λέγει τό Πνεῦμα στίς Ἐκκλησίες. Σέ αὐτά τά πέντε κοινά σημεῖα τῶν Ἐπιστολῶν φαίνεται καθαρά τί εἶναι τό ἐκκλησιαστικό πολίτευμα, τί εἶναι ἡ Ἐκκλησία, ποιό εἶναι τό ἐκκλησιαστικό φρόνημα, ἀλλά καί πῶς γίνεται ἡ ἐκκλησιαστική καί πνευματική συγκρότηση τῶν Ἐκκλησιῶν.

Στήν ἐποχή μας λέγονται πολλά γιά τήν Ἐκκλησία καί τό ἔργο της, γιά τήν ποιμαντική της δραστηριότητα, γιά τούς διαλόγους μεταξύ τῶν Χριστιανῶν, γιά τό κοινωνικό ἔργο τῶν Ἐπισκόπων καί τῶν Κληρικῶν, ἀλλά ὅλα αὐτά πρέπει νά ἐξετάζονται μέσα ἀπό τά πέντε βασικά σημεῖα τῆς καλῆς ὀργανώσεως τῆς Ἐκκλησίας. Αὐτή εἶναι ὅτι οἱ Ἐπίσκοποι εἶναι ἄγγελοι, πρέπει νά τηροῦμε τίς ἐντολές τοῦ Χριστοῦ, νά ἔχουμε τήν πίστη ὅτι ὁ Χριστός γνωρίζει τά πάντα γιά τήν ζωή μας καί πρέπει νά εἴμαστε ἕτοιμοι νά ἀκοῦμε τήν φωνή τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.

Ὁ Μητροπολίτης
+ Ὁ Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱερόθεος