ΝΥΧΘΗΜΕΡΟΝ: Νέος μοναχός στην κανονική αδελφότητα της Εσφιγμένου

Ο π. Δαμιανός εκάρη στο Ιερό Κάθισμα του Αγίου Τρύφωνα, κοντά στο ιστορικό συγκρότημα που εξακολουθεί να στερείται η αναγνωρισμένη αδελφότητα. Το όνομά του συνδέει τη σημερινή μοναχική πορεία με την αγιορείτικη παράδοση του 13ου αιώνα.

Μια νέα μοναχική κουρά πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 3 Νοεμβρίου 2026 (21 Οκτωβρίου κατά το παλαιό ημερολόγιο), στο Ιερό Κάθισμα του Αγίου Τρύφωνα, πλησίον του ιστορικού κεντρικού συγκροτήματος της Ιεράς Μονής Εσφιγμένου στο Άγιον Όρος. Ο νέος μοναχός έλαβε το όνομα Δαμιανός, προς τιμήν του Οσίου Δαμιανού του Μυροβλύτου, ο οποίος συνδέεται με την ιστορία της Μονής.

Το γεγονός γνωστοποίησε η ίδια η Μονή μέσω ανακοίνωσης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η οποία δημοσιεύθηκε στις 3 Νοεμβρίου. Η ανακοίνωση υπογραμμίζει τον ιδιαίτερο δεσμό του ονόματός του με έναν από τους τιμώμενους οσίους της Εσφιγμένου.

Μοναχική συνέχεια σε έναν τόπο με ανοιχτή πληγή

Η τοποθεσία της κουράς προσδίδει στο γεγονός μια πρόσθετη διάσταση. Το Κάθισμα του Αγίου Τρύφωνα βρίσκεται κοντά στο κεντρικό μοναστηριακό συγκρότημα, το οποίο παραμένει υπό την κατοχή ομάδας που δεν αναγνωρίζεται ως η νόμιμη και κανονική αδελφότητα της Μονής. Η αναγνωρισμένη αδελφότητα, με καθηγούμενο τον αρχιμανδρίτη Βαρθολομαίο (Γαζέτα), συνεχίζει την κοινοβιακή της πορεία και έχει την προσωρινή της έδρα στο Αντιπροσωπείο της Εσφιγμένου στις Καρυές.

Η κατάσταση αυτή δεν συνιστά, όπως συχνά παρουσιάζεται στη δημόσια συζήτηση, διαμάχη δύο ισότιμων «αδελφοτήτων» για την ίδια μονή. Στην εκκλησιαστική και αγιορειτική τάξη η Ιερά Μονή Εσφιγμένου διαθέτει μία αναγνωρισμένη αδελφότητα και μία νόμιμη διοίκηση. Η φυσική κατοχή ενός μοναστηριακού κτηρίου, όσο μακροχρόνια και αν είναι, δεν ταυτίζεται με την κανονική εκπροσώπηση του εκκλησιαστικού ιδρύματος.

Τι ορίζουν το Οικουμενικό Πατριαρχείο και οι δικαστικές αποφάσεις

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει επανειλημμένως αποσαφηνίσει το ζήτημα. Με συνοδικό ανακοινωθέν της 4ης Οκτωβρίου 2007 αναγνώρισε ρητώς ως μόνη κανονική αδελφότητα εκείνη που είχε εγκαθιδρυθεί κατόπιν των προβλεπόμενων πατριαρχικών και αγιορειτικών διαδικασιών. Η αποκατάσταση της κανονικής διοίκησης είχε προηγηθεί το 2005· έκτοτε η αδελφότητα εκπροσωπεί τη Μονή στα συλλογικά όργανα του Αγίου Όρους.

Την ίδια θεσμική πραγματικότητα καταγράφει και η ελληνική νομολογία. Η απόφαση 53/2025 του Αρείου Πάγου, σε υπόθεση που αφορούσε περιουσιακή διαφορά της Μονής με τρίτο νομικό πρόσωπο, παραθέτει το ιστορικό των αποφάσεων της Ιεράς Κοινότητας, του Οικουμενικού Πατριαρχείου και του Συμβουλίου της Επικρατείας, μεταξύ των οποίων η 736/2005, και αναφέρεται στη νόμιμη εκπροσώπηση της Μονής από τα αρμόδια όργανά της. Δεν πρόκειται για καινούργια απόφαση εκκένωσης του κεντρικού συγκροτήματος, αλλά για σημαντική δικαστική επιβεβαίωση του θεσμικού υποβάθρου της υπόθεσης.

Η μη απόδοση του ιστορικού συγκροτήματος στη νόμιμη αδελφότητα παραμένει εκκρεμότητα με εκκλησιαστικές, διοικητικές και πολιτειακές προεκτάσεις. Είναι, επομένως, ουσιώδες κάθε αναφορά στην Εσφιγμένου να ξεχωρίζει το μοναστικό ίδρυμα και την κανονική του αδελφότητα από όσους εξακολουθούν να κατέχουν τα κτήριά του χωρίς να εκπροσωπούν τη Μονή.

Ο Όσιος Δαμιανός και το όνομα του νέου μοναχού

Η επιλογή του ονόματος Δαμιανός ανακαλεί μία από τις παλαιότερες αγιολογικές παραδόσεις της Εσφιγμένου. Ο Όσιος Δαμιανός ο Μυροβλύτης, γνωστός και ως Εσφιγμενίτης, έζησε κατά τον 13ο αιώνα και, σύμφωνα με την παράδοση που διασώζει η Μονή, προσήλθε νέος στο Άγιον Όρος. Ακολούθησε την κοινοβιακή ζωή με υπακοή στον ηγούμενο και στην αδελφότητα, πριν λάβει ευλογία να αποσυρθεί για εντονότερη άσκηση στην περιοχή της Σαμαρείας.

Η αγιολογική διήγηση τον συνδέει με τον Όσιο Κοσμά τον Ζωγραφίτη και περιγράφει τον ζήλο του για την προσευχή και την τήρηση της μοναχικής υπακοής. Κατά την ίδια παράδοση, μετά την κοίμησή του, που τοποθετείται στο 1280, από τον τάφο του αναδιδόταν ιδιαίτερη ευωδία· από αυτή την παράδοση προέρχεται η προσωνυμία «Μυροβλύτης». Η μνήμη του εορτάζεται στις 23 Φεβρουαρίου.

Στη συγκεκριμένη κουρά, συνεπώς, η αναφορά στον Όσιο Δαμιανό δεν αποτελεί απλώς επιλογή ενός μοναχικού ονόματος. Συνδέει έναν νέο άνθρωπο με την πνευματική κληρονομιά της ίδιας μονής, σε μια περίοδο κατά την οποία η αδελφότητά της επιμένει να συνεχίζει τον μοναχικό της βίο παρά τη στέρηση της ιστορικής της έδρας.

Η ουσία της ημέρας

Το γεγονός της 3ης Νοεμβρίου δεν επιλύει αυτομάτως την πολυετή εκκρεμότητα της Εσφιγμένου. Υπενθυμίζει, όμως, ότι η ζωή της κανονικής αδελφότητας δεν έχει ανασταλεί από την κατάληψη των κτηρίων της. Η κουρά του π. Δαμιανού αποτελεί ένα ακόμη ορατό σημείο συνέχειας της αγιορειτικής μοναχικής παραδόσεως, της εκκλησιαστικής κοινωνίας και της υπακοής στην κανονική τάξη.

Στον νέο μοναχό αρμόζουν οι ευχές για υπομονή, ταπείνωση και πνευματική προκοπή, με την ευχή ο Όσιος Δαμιανός να παραμένει πρότυπο στην άσκησή του. Και για την Ιερά Μονή Εσφιγμένου παραμένει το εύλογο αίτημα να αποκατασταθεί πλήρως η δυνατότητα της νόμιμης αδελφότητάς της να εγκαταβιώνει και να διακονεί απρόσκοπτα στην ιστορική της έδρα.