Ιδιοκτήτης: Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου Παναγιώτης Καποδίστριας (pakapodistrias@gmail.com), υπεύθυνος Γραφείου Τύπου της Ι. Μ. Ζακύνθου. Είναι e-περιοδικό της Ενορίας Μπανάτου. Οι κ.κ. δημοσιογράφοι δύνανται να αντλούν στοιχεία, αφορώντα μόνο σε εκκλησιαστικά δρώμενα της Ζακύνθου, με αναφορά του συγκεκριμένου συνδέσμου των αναδημοσιευόμενων. Η πνευματική ιδιοκτησία προστατεύεται από τον νόμο 2121/1993 και την Διεθνή Σύμβαση της Βέρνης, κυρωμένη από τον νόμο 100/1975.

Νυχθημερόν παρόντες στο "Νυχθημερόν"!

Τα νεότερα στα θεματικά ένθετα

Τρίτη, 7 Οκτωβρίου 2014

Μπροστά στο αρχέτυπο κάλλος ή ο αββάς Σισώης ενώπιον των λειψάνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Γράφει ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας

Όταν πριν από πάμπολλα χρόνια βρέθηκα μπροστά στην δημοσιευόμενη εδώ φορητή εικόνα (των τελών του 17ου αιώνα, από τον μη υπάρχοντα σήμερα περιώνυμο ναό του Αγίου Αντωνίου στο Ποτάμι Ζακύνθου), έμεινα ενεός, έτσι κάπως σαν το εικονιζόμενο πρόσωπο που, όπως διαπιστώνει κανείς, αποθαυμάζει το εξαιρετικό του εύρημα! Συγκλονίστηκα ανεπανόρθωτα και, κάθε που την ξανασυναντώ στην πλούσια Πινακοθήκη του Μητροπολιτικού Μεγάρου Ζακύνθου, στέκομαι αρκετά μπροστά της, διαβάζοντας πάλι και πάλι (φωναχτά, αν είμαι μόνος) την εξαιρετική επιγραφή.

Τι παρουσιάζει, λοιπόν, το Εικόνισμα; Τον Αββά Σισώη, κορυφαίο ασκητή των αρχών του 4ου μ.Χ. αιώνα, ο οποίος με υψωμένα τα χέρια κι έκπληκτη έκφραση σκύβει πάνω από μια μαρμάρινη σαρκοφάγο, μέσα στην οποία διακρίνεται ένας σκελετός. Σε μιαν επιγραφή εντός περίτεχνου πλαισίου διαβάζω τα εξής ποιητικότροπα λόγια, που -όπως έμαθα αργότερα- είναι ποίηση του οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού:

"Ορώ σε τάφε, δειλιώ σου (την) θέαν
κ(αι) καρδιοστάλακτον δάκρυον
χέω. χρέος το κ(οι)νόφλητον εις νουν
λαμβάνω. πώς γαρ [μέλλω διελ]θείν πέρ(ας)
τοιούτον, αι αι [θάνατε, τις δύναται] φυγ[είν σε];"


Εκείνο όμως που καθηλώνει δεν είναι τόσο το επίγραμμα αυτό καθεαυτό, όσο μια άλλη μικρή επιγραφή στο δεξιό χείλος της σαρκοφάγου:

"Τάφος Αλεξ[άνδρου] του βασιλέ[ως]."

Σπουδαία υπόθεση και (για εμέ) ανακάλυψη!!! Ο όσιος πατέρας της Αιγύπτου και πνευματικό ανάστημα του Καθηγητή της Ερήμου Αντωνίου του Μεγάλου, βρέθηκε μπροστά στο λείψανο-σκελετό του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ως άλλωστε διασώζει το Συναξάρι του Αββά, κάτι που δεν γνώριζα μέχρι εκείνη τη στιγμή!

Μετά από πολλές εσώψυχες διεργασίες και αναστατώσεις του νου και του ύπνου μου, το Φθινόπωρο του 1997 προέκυψε ένα ποίημα, σχολιαστικό της σπουδαίας αυτής Εικόνας. Το αντιγράφω, για να ξαναζήσω (πρωτίστως) τα όσα τότε ευχαρίστως εβίωσα:


ΕΝΥΠΝΙΟ ΜΕΤΑ ΤΡΟΥΛΛΟΥ

"καρδιοστάλακτον δάκρυον χέω"
Αββάς Σισώης

Τρέχεις μέσα στον ύπνο σου και προσπερνάνε
τα κλειδωμένα μυστικά και τα κορίτσια
οι οξύθυμες μέρες και οι βροχούλες
κλαίουσα η Νόννα μου ιτιά
και μαντηλοδεμένη

Τρέχεις μέσα στον ύπνο σου
και σού 'ρχεται
(από πού;)
ενύπνιο μετά τρούλλου

ο αββάς Σισώης ενώπιος ενωπίω
βόρειος κυριάρχης άνεμος

εσύ απαράλλακτος

Ωω εσύ ποθεινέ της σελήνης
χαρά στη μάνα που σε θήλασε
περήφανε αχάτη
χαρά στα μάτια που σ' αντίκρυσαν
κάλλος αρχέτυπο

Εύκολα που ξεχνιούνται οι άνθρωποι
Τρέχεις μέσα στον ύπνο σου
και προσπερνάνε.

[Από το ομότιτλο ποιητικό βιβλίο π. Παναγιώτη Καποδίστρια, εκδ. Μπάστα, Αθήνα 1998, σ. 46]

*               *               *

ΔΥΟ ΑΛΛΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ ΤΟΥ ΑΒΒΑ ΣΙΣΩΗ

Είπε κάποτε ο αββάς Σισώης σε κάποιους μοναχούς που τον ρωτούσαν: "Να έχετε θάρρος και υπομονή. Να, τριάντα χρόνια έχω που δεν παρακαλώ πλέον το Θεό για αμαρτία. Αλλά η προσευχή μου αυτή είναι: Κύριε Ιησού, φύλαξέ με από τη γλώσσα μου. Και έως τώρα, κάθε ημέρα, εξαιτίας της πέφτω κι αμαρτάνω".

Ένας αδελφός εξομολογήθηκε στον Αββά Σισώη: "Έπεσα, Πάτερ. Τι να κάνω τώρα"; "Σήκω", τού είπε με τη χαρακτηριστική του απλότητα εκείνος. "Σηκώθηκα, Αββά, μα πάλι έπεσα στην καταραμένη αμαρτία", ομολόγησε με θλίψη ο αδελφός. "Και τι σε εμποδίζει να ξανασηκωθείς"; "Ως πότε;" ρώτησε ο αδελφός. "Έως ότου σε βρει ο θάνατος ή στην πτώση ή στην έγερση. Δεν είναι γραμμένο όπου ευρώ σε εκεί και κρινώ σε"; εξήγησε ο Γέροντας. "Μόνον, ευχήσου στον Θεό να βρεθείς την τελευταία σου στιγμή σηκωμένος με την αγία μετάνοια".

Πίναξ υποψηφίων προς Αρχιερατείαν…

Κάποιες σκέψεις ἑνὸς ἐγγάμου συλλειτουργοῦ τους

Στοὺς προσφιλεῖς μου ἀδελφούς, ποὺ ἀναμένουν τὴν τῆς Ἀρχιερατείας Διακονίαν 


Κάθε φορὰ ποὺ θὰ λάβω τὸ τεῦχος τοῦ περιοδικοῦ ΕΚΚΛΗΣΙΑ, τὸ ἐπίσημο δηλαδή δελτίο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος καὶ θὰ δῶ δημοσιευμένο τὸν Καταλογο τῶν νέων προσώπων ποὺ συγκαταλέγονται μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων πρὸς Ἀρχιερατείαν, εἰλικρινὰ μιλῶ, κοιτάζω τὰ ὀνόματα αὐτῶν τῶν νέων ἀνθρώπων καὶ προσπαθῶ, πίσω ἀπό αὐτὰ νὰ ἀνιχνεύσω τὶς Μορφές τους, νὰ προσέξω τὰ πρόσωπά τους, νὰ προσεγγίσω τὸν ψυχισμό τους -ὅσο μοῦ εἶναι δυνατό- νὰ σταθῶ σιμά τους καὶ ν᾿ ἀφουγκραστῶ τὴν ἀγωνία καὶ προσμονή τους… 

Γιατὶ γνωρίζω πολὺ καλὰ πὼς σ᾿ αὐτὸ τὸ ὄνομα ἔχουν ἐπενδυθεῖ  ὄνειρα καὶ ἐνθουσιασμός, προσδοκίες καὶ μιὰ τὸσο ἐπώδυνη, σταυρικὴ θὰ τὴν ἔλεγα, ἀναμονή… Μιὰ ἀναμονὴ ποὺ ἄρχισε νὰ κυοφορεῖται στὰ χρόνια τῶν σπουδῶν τους, κι ἄρχισε ν᾿ αὐξάνεται ὅσο τὰ χρόνια περνοῦσαν, μιὰ ἀναμονὴ δηλαδή, ποὺ  μπορεῖ νὰ κρατήσει μιὰ ὁλόκληρη ζωή... Μιὰ ἀναμονὴ ποὺ κάποτε πληγώνει, ἄλλοτε γίνεται μάθημα μέγιστο καὶ σὲ ὁρισμένες φορὲς μιὰ μαρτυρικὴ ὁδὸς, ποὺ ὡστόσο κάποτε, ὁδηγεῖ καὶ στὴν ἁγιότητα. 

Γιατὶ ὁ κάθε ὑποψήφιος πρὸς Ἀρχιερατείαν, ποὺ ἀσφαλῶς εἶναι ἄγαμος κληρικός, ὅταν ἀρχίζει τὸν ὄντως ἀνηφορικό δρόμο του (καὶ ἐξάπαντος μοναχικό -«ἐγὼ καὶ ὁ Θεὸς ἐσμέν»( βλ. Γεροντικόν) πρεσβεύει σὲ ἕνα στόχο: στὸ νὰ διακονήσει τὴν Ἐκκλησία. Κι ἐφ᾿ ὅσον ἡ Ἐκκλησία τοῦ δίδει αὐτὸ τὸ δικάιωμα, ἀφοῦ πληροφορηθεῖ «τὰ τυπικὰ καὶ οὐσιαστικά προσόντα» του, κι ἐκεῖνος ἔχει τὸ ἀναφαίρετο δικάιωμα νὰ περιμένει τὴν κλήση, ὅπως συμπεριληφθεῖ στὴν μερίδα τῶν ὑποψηφίων. Καὶ μπορεῖ νὰ περάσει ὅλη τὴ ζωὴ του περιμένοντας. Μπορεῖ νὰ φτάσει ἴσαμε τὴν θύρα νὰ εἰσέλθει στὸν τῆς Ἀρχιερωσύνης βαθμὸ καὶ τὴν τελευταία στιγμὴ νὰ ἐπιστρέψει «εἰς τὰ ἴδια». Ὅπως μπορεῖ καὶ νὰ βρεθεῖ καὶ ἐντὸς τοῦ Νυμφῶνος, νὰ ἐνδυθεῖ τὸ ὠμόφορο καὶ νὰ κρατήσει τὴν ποιμαντικὴ ράβδο, «Ἀρχιερεὺς γενόμενος». Ὅλα εἶναι ἐνδεχόμενα. 

Ὡστόσο, πιὸ πολὺ στέκομαι σ᾿ αὐτοὺς ποὺ ἀναμένουν... Σ᾿ αὐτοὺς ποὺ γαλβανίζουν καθημερινὰ τὴν ψυχή τους μὲ τὴν προσδοκία. Γιατὶ κι αὐτὸ ἔχει τὴ γοητεία του. Κι ἔχει τὴ γοητεία του, γιατὶ μοιάζει μὲ τὴν παραμονὴ κάθε μεγάλης γιορτῆς. Π. χ. τῶν Χριστουγέννων, τῆς Ἀναστάσεως κ.λ.π. Ἀναμένεις τὸ γεγονός, προετοιμάζεσαι, εἶσαι σὲ κατάσταση συναγερμοῦ, ἀγρύπνιας, γιατὶ περιμένεις... Περιμένεις νὰ εἰσοδεύσεις στὴ γιορτή, στὴν πασχάλια χαρά. Κι ἐδῶ χρειάζεται κανένας νὰ σταθεῖ «μὲ λογισμὸ καὶ μ᾿ ὄνειρο» καὶ νὰ προσπαθήσει νὰ μελετήσει πολὺ προσεκτικὰ τὰ πράγματα. Μὲ λίγα λόγια νὰ κοιτάξει νὰ δεῖ τὰ ὀφέλη ποὺ κομίζει αὐτὴ ἡ προσδοκία, αὐτὸ τὸ ἐνατένισμα πρὸς τὴ θύρα. Γιατὶ τότε βιώνεται περισσότερο τό, «γεννηθήτω τὸ θέλημά Σου...», τότε ζυγιάζονται περισσότερο τὰ πράγματα καὶ φανερώνεται, μέρα μὲ τὴ μέρα, πιὸ φωτεινὸ καὶ στέρεο τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ στὴ ζωή του. Καὶ τοῦτο, ἐπειδὴ Ἐκεῖνος ἔχει τὸν πρῶτο καὶ ἔσχατο λόγο καὶ γνωρίζει τὶ εἶναι ψυχωφέλιμο καὶ τὶ ὄχι. Καὶ τὸ πληροφορεῖ. Ἀρκεῖ ὁ ἀποδέκτης νὰ ἔχει ἀνοιχτὴ τὴν ψυχή του καὶ νὰ πατάει γερὰ σ᾿ ἐκεῖνο ποὺ λέγανε οἱ Προφῆτες: «λάλει, [Κύριε], κι ὁ δοῦλος σου ἀκούει» (Α΄ Βασ. 3, 11). 

Γιατὶ συμβαίνει καὶ τὸ ἀντίθετο: ἀντιπαλαίει δηλαδή ὁ κληρικὸς τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ ἀνθρωπαρέσκως κινούμενος προβάλλει τὸ δικό του θέλημα. Προσδοκᾶ στὴν φιλοτιμία τῶν ἐκλεκτόρων του καὶ ἀναμένει κι αὐτός... Μόνο ποὺ αὐτὴ ἡ ἀναμονὴ διαιρεῖ τὴν ψυχή του, καθὼς παραμερίζει τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ στηρίζεται στὶς ὑποσχέσεις τῶν ἀνθρώπων. Γιατὶ ὁ ποιμένας, πρέπει νὰ γνωρίζουμε, μιὰ ἐπιλογὴ ἔχει: νὰ διακονεῖ καὶ νὰ ὑπομένει. Κι αὐτοὶ οἱ ἀδελφοὶ καὶ πατέρες, οἱ ἐγγεγραμένοι στὸν Πίνακα πρὸς Ἀρχιερατείαν ὡς μοναχοὶ πρωτίστως γνωρίζουν κι ἀπὸ ὑπομονή, ἀλλὰ καὶ Ποιὸν διακονοῦν. Μὲ λίγα λόγια, σὲ Ποιὸν ἀφιερώθηκαν. 

Μακάριοι οἱ εἰσοδεύοντες στὸν τῆς Ἀρχιερωσύνης ἔγκοπο στίβο, ἀλλὰ καὶ τρισμακάριοι ὅσοι περιμένουν τὴν κλήση  μὲ ὑπομονή, σιωπὴ καὶ καρτερία. Ἕνα εἶναι τὸ βέβαιο: ὅτι ὁ μισθός τους θὰ τοὺς δοθεῖ ἀπὸ ἀλλοῦ...

παπα-κων. ν. καλλιανός  
σκόπελος

[Στην ανωτέρω φωτό: Ψηφιδωτό του Παύλου Σαρφάτη στον ναό της Ευαγγελιστρίας Νέας Ιωνίας Βόλου, όπου έχει αποτυπωθεί η επίσκεψη εκεί του μακαριστού Πατριάρχου Δημητρίου, το 1990.]