Οι σφαγιασθέντες Μοναχοί των Στροφάδων Νήσων (1537). Ιστορία, άσκηση και μνήμη μαρτυρίου

Γράφει ο π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

Οι Στροφάδες, τα δύο μικρά νησιά νοτίως της Ζακύνθου, συνδέθηκαν επί αιώνες με μια μοναχική παρουσία που σφράγισε την εκκλησιαστική ιστορία του τόπου. Η απόμερη θέση τους μέσα στο Ιόνιο προσέφερε στους μοναχούς χώρο ησυχίας, προσευχής και ασκήσεως, ενώ συγχρόνως τους έφερνε αντιμέτωπους με τις περιπέτειες των θαλάσσιων δρόμων της εποχής. Οι επανειλημμένες επιδρομές Τούρκων, Αλγερινών και άλλων πειρατών έθεταν συχνά σε δοκιμασία τη Μονή, με λεηλασίες, αιχμαλωσίες και φόνους μοναχών [Π. Καποδίστριας, Ζακύνθου Εορτοδρόμιον, Ζάκυνθος 1998, σ. 65].

Ολίγα για τους οσιομάρτυρες Πατέρες τους σφαγιασθέντες στις Νήσους Στροφάδες (1537)

Γράφει ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας

[Απόσπασμα από το βιβλίο του "Ζακύνθου Εορτοδρόμιον", εκδ. Ι. Μητροπόλεως Ζακύνθου, 1998, σ. 65]

Στο διάβα των αιώνων, την επιβλητική ηρεμία και ομορφιά των νήσων Στροφάδων και του περιώνυμου εκεί Μοναστηρίου έρχονται να ταράξουν οι ανελέητες επιδρομές Τούρκων, Αλγερινών και λοιπών ληστοπειρατών, οι οποίοι συνήθως λεηλατούν τη Μονή, σφαγιάζοντας ή αιχμαλωτίζοντας τους Μοναχούς.

Το καμπάνισμα της Μερτιώτισσας

Κείμενο του αείμνηστου ΔΙΟΝΥΣΗ ΦΛΕΜΟΤΟΜΟΥ,

πρωτοδημοσιευμένο στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του πολυπεριοδικού μας, ΠΑΡΑΘΕΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ, 22.9.2014

Δεν ξέρω γιατί, αλλά ένας στίχος από τους «Σπουργίτες» του Γιάννη Τσακασιάνου έχει μείνει έντονος στην μνήμη μου, από τον καιρό που τον πρωτοδιάβασα, στα άγουρα, παιδικά μου χρόνια. Είναι αυτός που ο ποιητής των ζακυνθινών αντετιών αναπολεί τις πρώτες, ανοιξιάτικες μέρες και τα δειλινά της Σαρακοστής το αργό χτύπημα της καμπάνας, για τις προπαρασκευαστικές, εσπερινές ακολουθίες του Πάσχα και την προετοιμασία των πιστών για το μεγάλο πέρασμα. Τον έχω απομνημονεύσει και συχνά τον επαναλαμβάνω:

Από το «γιόμα», στο μπαλδακίνο και τα «κυπαρίσσια»

Κείμενο του αείμνηστου ΔΙΟΝΥΣΗ ΦΛΕΜΟΤΟΜΟΥ,

πρωτοδημοσιευμένο στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του πολυπεριοδικού μας, ΠΑΡΑΘΕΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ, στις 30 Σεπτεμβρίου 2013

   Καθόμουν το μεσημεράκι της 23ης Σεπτέμβρη σε κεντρικό καφέ της πόλης μας και στην ηρεμία του Φθινόπωρου, μετά την λαίλαπα του Αυγούστου, απολάμβανα τον εσπρέσο μου και την όμορφη κουβέντα. Λίγοι οι περιφερόμενοι τουρίστες, σε σχέση με τους δύο προηγούμενους μήνες και ακόμα λιγότεροι οι δικοί μας απόδημοι, που μετά κυρίως τα Μπασίματα του Αγίου, άρχισαν σιγά – σιγά να μας εγκαταλείπουν. Έτσι εμείς κι εμείς πάλι, με σύννεφα δίχως βροχές, ξαναρχίσαμε να βρίσκουμε τους ρυθμούς μας.

Το Καυταντζόγλειο Βραβείο 2025 του ΕΚΠΑ στην διδακτορική διατριβή του Νίκου Π. Καποδίστρια

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Πριν έξι χρόνια, το 2020, γράφαμε για τον νέο ιστορικό Νίκο Καποδίστρια, τον Ζακύνθιο, στην Ιδιωτική Οδό: 

"Ο νέος και φέρελπις ιστορικός Νίκος Καποδίστριας, με σπουδές και ερευνητική εργασία στο Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας, ως υπότροφος της Ακαδημίας Αθηνών, μας έχει δώσει μέχρι τώρα πολύ ενδιαφέρουσες μελέτες που αφορούν κυρίως στον τόπο καταγωγής του, στην Ζάκυνθο. Ανάμεσά τους: 

39 χρόνια από την εις Πρεσβύτερον Χειροτονία του π. Παν. Καποδίστρια, 5.4.1987 [video-photos]

 Ήταν Κυριακή Ε΄ Νηστειών, 5 Απριλίου 1987, στον Μητροπολιτικό Ναό Αγίου Νικολάου των Ξένων Ζακύνθου... 

30 Γενάρη η Ζάκυνθος μνημονεύει πώς ο Άγιος Γεώργιος απάλλαξε το νησί από την Πανούκλα (1688)

Ο Άι-Γιώργης του Γενάρη

Γράφει ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΦΛΕΜΟΤΟΜΟΣ

[Πρωτοδημοσιεύτηκε στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη ΠΑΡΑΘΕΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ, 26.1.2015]

Στις 30 Ιανουαρίου η Ζάκυνθος είχε μια δική της, καθαρά τοπική γιορτή. Μες στο καταχείμωνο θυμόταν ξανά έναν καθαρά ανοιξιάτικο Άγιο, που ο λαός μας έχει συνδέσει την μνήμη του και τον πανηγυρισμό του με τις μέρες της Λαμπρής και λατρευτικά τον τιμούσε, με ευχαριστήριες ακολουθίες και τελετές. Πρόκειται για μια ακόμα ημέρα, αφιερωμένη στον Μεγαλομάρτυρα Γεώργιο, η οποία αφορούσε μονάχα στο νησί, μια και στην ημερομηνία αυτή είχε συμβεί  ένα θαύμα του γι’ αυτό.

Ένα μελέτημα του 1987 για την α΄ έκδοση εν Ζακύνθω της Λειτουργίας του Αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου (1886)

π. Παναγιώτη Καποδίστρια 

"Η ΑΡΧΑΪΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒΟΥ ΚΑΙ Ο ΛΑΤΑΣ 

Εκατό χρόνια από την α΄ έκδοσή της στη Ζάκυνθο 

(1886-1986)"

Ανάτυπο από το περιοδικό ΤΕΤΡΑΜΗΝΑ (τεύχ. 31-33), 

Άμφισσα 1987

[Ακολουθούν χαρακτηριστικά αποσπάσματα από το εν λόγω μελέτημα] 

π. Παν. Καποδίστρια: 12 ΣΤΙΓΜΕΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ ΓΙΑ ΤΟ '53 [ποιητική ενότητα]

[Από την ποιητική συλλογή "Mater Dolorosa", εκδ. το δίγαμμα, 2005]

Μητροπολίτης Αργολίδος Χρυσόστομος Β΄ Δεληγιαννόπουλος, ο Ζακύνθιος (6.4.1916-4.7.1985)

[Αναδημοσίευση από το βιβλίο του π. Παναγιώτη Καποδίστρια, Ζακυνθινοί Επίσκοποι στον Κόσμο, εκδ. Ιεράς Μητροπόλεως Ζακύνθου, Ζάκυνθος 2004, σσ. 162-169]

Ὁ Χρυσόστομος Β' (κατά κόσμον Νικόλαος) Δεληγιαννόπουλος, γιός τῆς ὑπερπολύτεκνης οἰκογένειας τοῦ Ἰωάννη Δεληγιαννόπουλου καί τῆς Ἀδαμαντίας ἱερέως Παναγιώτη Πυριόχου, γεννήθηκε στήν πόλη τῆς Ζακύνθου στίς 6 Ἀπριλίου 1916.

          Ἀπό πολύ νωρίς ἔνιωσε τήν κλίση πρός τήν ἱερωσύνη νά τοῦ ἀναμοχλεύει τήν ὕπαρξη, ἡ δέ κλήση ἀπό τό Θεό δέν ἄργησε νά ἔρθει. Μαθητής ἀκόμη τοῦ Δημοτικοῦ σύχναζε στίς αὐλές τοῦ Μοναστηριοῦ τοῦ Ἁγίου Διονυσίου, συναναστρεφόμενος σεβάσμιους Πατέρες, οἱ ὁποῖοι μέ τό παράστημά τους τοῦ ἐνέπνευσαν τήν κατάνυξη καί τό ρίγος περί τῶν θείων. Ἀξίζει ν' ἀναφεθοῦν, εἰς μνημόσυνον αἰώνιον, οἱ καλογεροπαπάδες Κύριλλος Λυκούρεσης, Πανάρετος Μαρινάκης καί Ἀνδρόνικος Βοῦτος. Ἀλλά καί οἱ ἐνάρετοι Ἱερεῖς τῶν ἐνοριῶν Διονύσιος Μπονίκος-Δημοδιδάσκαλος, Ἰωάννης Μποζίκης καί Διονύσιος Παυλόπουλος συνετέλεσαν ἀθόρυβα, μυστικά μά καθοριστικά, στήν πνευματική του ἀρτίωση. Συνέχισε στό Σχολαρχεῖο, στή Σχολή Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς καί ἀργότερα στό Γυμνάσιο, ἐνῶ συμμετεῖχε ἐνεργά στήν Ὁμάδα Νέων τοῦ Παναγιώτη Σοφοῦ (μετέπειτα Μητροπολίτη Παύλου Σοφοῦ), ἡ ὁποία ἀργότερα κατοχυρώθηκε ὡς "Χριστιανική Ἕνωσις Ἀνδρῶν ὁ Ἅγιος Δημήτριος", μέ ἕδρα τόν παλαίφατο Ναό τοῦ Ἁγίου Δημητρίου τοῦ Κόλλα στό Ψήλωμα. Μέσῳ τῆς ἐνασχόλησής του μέ τήν "Ἕνωση" αὐτή ὁ Νικόλαος, γνωρίστηκε μέ ἀνάλογες κινήσεις ἀνά τήν Ἑλλάδα καί μέ διάφορους ἀξιόλογους πνευματικούς, μεταξύ τῶν ὁποίων τόν ἁγιασμένο Πατέρα Φιλόθεο Ζερβάκο.

15 χρόνια από την εις Επίσκοπον Χειροτονία του Μητροπολίτου Ζακύνθου κ. Διονυσίου Δ΄ [photos-video]

[15 ολόκληρα χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την χειροτονία σε Επίσκοπο (με τον τίτλο Φωτικής) του σημερινού Μητροπολίτου Ζακύνθου, Σεβ. Διονυσίου Δ΄. Ήταν 13 Μαΐου 2010, στον Μητροπολιτικό Ναό της Καισαριανής, εορτή της Θείας Αναλήψεως. 

        Από την θέση αυτήν τού ευχόμαστε από καρδιάς, να έχει χρόνια ευλογημένα και μαθουσάλεια, καλλίκαρπα και πολύχυμα!

        Για να θυμόμαστε πώς έγιναν τα πράγματα, αναδημοσιεύουμε ακολούθως τα τοτινά ρεπορτάζ του Νυχθημερόν, πολλές φωτογραφίες και χαρακτηριστικά βίντεο! Άξιος Μητροπολίτης μας!]

Μαχαιράδο Ζακύνθου: Φωτοαναμνήσεις από το ολοκαύτωμα της Αγίας Μαύρας, 8.12.2005

Δεκαεννιά χρόνια μετά την 8η Δεκεμβρίου 2005, δηλ. από το τραγικό ολοκαύτωμα του περικαλλούς Ναού της Αγίας Μαύρας Μαχαιράδου Ζακύνθου, ανοίγουμε το φωτογραφικό αρχείο μας και δημοσιεύουμε ορισμένες ενδεικτικές, πλην χαρακτηριστικές, φωτο-αποτυπώσεις του μεγάλου Χαμού, που πραγματοποιήσαμε επιτόπου, ενώ τα ερείπια ακόμη κάπνιζαν, οι δε πυροσβέστες απόμη σβήνουν... Η τελευταία φωτό, είναι τραβηγμένη το απόγευμα της ίδιας ημέρας, όταν όλα είχαν τελειώσει, η δε καμένη πόρτα κλείσθηκε όπως-όπως... Κάποιος άφησε εκεί ένα ματζέτο με λουλούδια, σαν σε Επιτάφιο... Ας ευχηθούμε, ΠΟΤέ ΠΙΑ!...

π. Π. Καποδίστριας

Ο ναός της Παναγούλας Βανάτου, αντίγραφο του παλαίφατου ναού του Αγίου Λουκά πόλεως Ζακύνθου

Οι δημοσιευόμενες σήμερα φωτογραφίες μας (της προηγούμενης δεκαετίας) αποτυπώνουν τον κεντρικό ναό του Βανάτου, αυτόν της Παναγούλας, που -ως γνωστόν- τιμάται κατά την εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

22 φωτο-στάσεις στη σεισμόπληκτη Ζάκυνθο του 1953. Σπάνιες επιχρωματισμένες φωτογραφίες

Βρήκαμε και επιχρωματίσαμε 22 σπάνιες φωτογραφίες από τον ερειπιώνα της πόλης της Ζακύνθου, αμέσως μετά τη φρικτή και καταστροφική Σεισμοπυρκαγιά της 12ης Αυγούστου 1953.

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΛΟΥΘΩΣ:

LIVE: «Μνημονεύοντας τα μεγαλεία στα ίχνη του σεισμού" του '53 στον Ναό της Φανερωμένης πόλεως Ζακύνθου

70 χρόνια από τους καταστροφικούς σεισμούς του 1953, το χάσμα που άνοιξε ο σεισμός, γεμίζει με άνθη!

70 χρόνια μνήμης, απολογίζονται σε ένα χρέος-αφορμή, το οποίο αποτελεί τον φωτεινό οδηγό σε μια Ζάκυνθο που τιμάει την ιστορία της και την κληρονομιά της!

Νικόλαος Κουτούζης (1741-1813): Ιδιόρρυθμος άνθρωπος και παπάς. Αξιομνημόνευτος σατιρικός ποιητής και ζωγράφος

[Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί συνεισφορά του γράψαντος στο Ημερολόγιο τοίχου 2024 της Χορωδίας Ζακύνθου "Η Φανερωμένη", το οποίο είναι αφιερωμένο στους Ποιητές και τους Λογίους της Ζακύνθου.]

«Μνημονεύοντας τα μεγαλεία στα ίχνη του σεισμού". 70 χρόνια μνήμης από το 1953

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΖΑΚΥΝΘΟΥ 

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΦΑΝΕΡΩΜΕΝΗΣ ΠΟΛΕΩΣ

«Μνημονεύοντας τα μεγαλεία στα ίχνη του σεισμού"

70 χρόνια μνήμης από το 1953

Ναός Αγ. Τιμοθέου και Μαύρας Μαχαιράδου Ζακύνθου: Εκδήλωση σε ανάμνηση του Ολοκαυτώματος 2005 [video]

Την Παρασκευή 8 Δεκεμβρίου 2023 και ώρα 19.00 πραγματοποιήθηκε εκδήλωση εντός του χώρου του Ιερού Ναού των Αγίων Τιμοθέου και Μαύρας στο Μαχαιράδο, εις ανάμνηση της καταστροφικής πυρκαγιάς κατά το έτος 2005.

Μετείχαν η χορωδία «Το όνειρο του παιδιού», η Φιλαρμονική Δημοτικής Ενότητας Αρτεμησίων και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Μαχαιράδου «Αγία Μαύρα».

Την παρουσίαση της εκδήλωσης έκανε ο καθηγητής Θεολογίας κ. Σταμάτιος Ζούλας.

Δείτε ολόκληρη την εκδήλωση ακολούθως:

Τρεις ιστορικές - αρχειακές φωτοστιγμές του ιερέα Ιωάννου Ζαρκάδη (1873-1956), Εφημερίου στο Μπανάτο Ζακύνθου

Εν δόξη, προσεισμικά, μπροστά στο Καμπαναρίο της Παναγούλας Μπανάτου, όπου εφημέρευε.

Μπανάτο Ζακύνθου 1981: Φωτο-αναδρομή στο Πανηγύρι της Παναγούλας

Γράφει και παρουσιάζει ο π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

Οι άγνωστες φωτογραφίες που πρωτοδημοσιεύουμε σήμερα, προερχόμενες από το προσωπικό αρχείο μας, αφορούν στο σεπτεμβριανό Πανηγύρι τση Παναγούλας στο Μπανάτο, το 1981. Ακολουθούν ορισμένες επιγραμματικές παρατηρήσεις μας, οι οποίες προκύπτουν, καθώς επιστρέφουμε σε αυτές τις φωτο-αναδρομές: