«"ΜΗΤΕΡΑ, ΜΕΓΑΛΟΨΥΧΗ". Ήχοι Εξόδου / Εικόνες Μάνας»: Επετειακή βραδιά του «Αληθώς» στο Βανάτο Ζακύνθου

Οι συντηρημένες εικόνες της Παναγούλας και της Φανερωμένης, μουσικό αφιέρωμα στα 200 χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου και Βραβεία «Αληθώς» στους Χρήστο Καρύδη και Τιμόθεο Αρβανιτάκη

Το Μορφωτικό Κέντρο Λόγου και Τέχνης «Αληθώς» της Ενορίας Βανάτου πραγματοποιεί την δεύτερη μεγάλη εκδήλωση του 17ου κύκλου του, την Κυριακή 22 Νοεμβρίου 2026, ώρα 19:00, στον Ιερό Ναό Παναγούλας Βανάτου, με γενικό τίτλο «"ΜΗΤΕΡΑ, ΜΕΓΑΛΟΨΥΧΗ". Ήχοι Εξόδου / Εικόνες Μάνας». Πρόκειται για μια ιδιαίτερη συνάντηση εκκλησιαστικής τέχνης, σολωμικής ποίησης και μουσικής δημιουργίας, με επίκεντρο την διακοσιοστή επέτειο της ηρωικής Εξόδου του Μεσολογγίου (1826–2026).

35 χρόνια από την ενθρόνιση του Οικουμενικού Πατριάρχου | Enthronement of Patriarch Bartholomew [video, 2.11.1991]

 Φανάρι, 2 Νοεμβρίου 1991 

Καθώς συμπληρώθηκαν ήδη 35 ολόκληρα χρόνια από την ευλογητή ημέρα της Ενθρόνισης του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου στην καθέδρα της Μεγάλης του Χριστού Εκκκλησίας, αναδημοσιεύουμε σήμερα την χαρμόσυνη εκείνη Τελετή του Φαναρίου, την οποία -ως βίντεο- έχουμε αναρτήσει από ετών στο κανάλι του Νυχθημερόν στο YouTube. Στιγμές σπουδαίες της σύγχρονης Εκκλησιαστικής Ιστορίας μας! 

Ξημερώνοντας 28η Οκτωβρίου...

Ξημερώνοντας 28 Οκτωβρίου, 86 χρόνια πριν… Αυτό που περίμεναν όλοι, έγινε. Ένας δικτάτορας ήθελε να κάνει επίδειξη δύναμης, ζηλεύοντας έναν άλλο δικτάτορα. Θυμήθηκε ότι οι πρόγονοί του είχαν κάνει την Μεσόγειο mare nostrum (η θάλασσά μας) και πίστεψε ότι οι Έλληνες θα ήταν όπως τότε, το 146 π. Χ., διχασμένοι, χωρίς στρατό, χωρίς δυνατότητες αντίστασης και έτοιμοι να ανταλλάξουν την ελευθερία τους με τη βεβαιότητα ότι θα ζήσουν  όπως παλιότερα, όταν οι Βενετοί κατείχαν μεγάλα τμήματα της χώρας. Ο δικτάτορας διαψεύστηκε.  

Μήνυμα Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας για την Επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940 [gr-en]

Κάθε χρόνο, τέτοιες ημέρες, ξαναζωντανεύουν στη μνήμη μας τα ιστορικά γεγονότα που συνθέτουν το ηρωικό Έπος του 1940. Νοερά ατενίζουμε τα παλικάρια της πατρίδος μας να αποχαιρετούν τους γονείς, τα αδέλφια, τις γυναίκες και τα παιδιά τους και, «άραντες επ᾽ ώμων τον Σταυρόν του Χριστού και της Πατρίδος», όπως χαρακτηριστικά έγραφε ο Αρχιεπίσκοπος του «ΟΧΙ» Χρύσανθος Φιλιππίδης, να δίδουν τον «υπέρ πίστεως και δικαιοσύνης και ελευθερίας αγώνα». Ενώπιόν μας αναβιώνουν συγκλονιστικές εικόνες από τα χιονισμένα βουνά της Πίνδου και της Αλβανίας και από τις ατέλειωτες πορείες των ηρώων μας μέσα στις κακουχίες.

Η Υπέρμαχος Στρατηγός, πρόμαχος στον πόλεμο του 1940

Του ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ, Θεολόγου – Καθηγητού     

Στις 28 Οκτωβρίου εορτάζουμε και την επέτειο του «ΟΧΙ», την ηχηρή άρνηση ολόκληρου του Έθνους, που εκφράστηκε διά στόματος του τότε εθνικού Κυβερνήτη, Ιωάννη Μεταξά, ενός ανθρώπου με έντονο θρησκευτικό φρόνημα και πατριωτική συνείδηση, απέναντι στις υπερφίαλες αξιώσεις της φασιστικής Ιταλίας. Η απάντηση της Ελλάδος ήταν σαφής: δεν επρόκειτο να παραδώσουμε την πατρίδα μας στους επίδοξους κατακτητές ούτε να τους προσφέρουμε «γη και ύδωρ».

Δύναμη ψυχής

Του π. Δημητρίου Μπόκου

Ο γερο-βοσκός ανακάθισε στο ψηλό κοτρόνι που είχε για κάθισμα, αγκάλιασε με το βλέμμα του το κοπάδι που έβοσκε απλωμένο στην καταπράσινη πλαγιά, έβγαλε να φάει κι αυτός το λιτό του κολατσιό.

Ο περαστικός στάθηκε μπροστά του απορημένος και ρώτησε:

ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ Α΄. ΕΛΠΙΔΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ [Άρθρο άμα τη εκλογή του, 22.10.1991]

ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ Α΄ 

ΕΛΠΙΔΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ 

[Άρθρο του π. Παναγιώτη Καποδίστρια στην εφημερίδα Ο Τύπος της Ζακύνθου, 27.10.1991, φύλλο 36]

Από το απόγευμα της περασμένης Τρίτης, 22 Οκτωβρίου, τον χηρεύοντα για είκοσι μέρες θρόνο του Αποστόλου Ανδρέα κατέχει, άξια και δίκαια πια, με ομόφωνη ψήφο της ενδημούσης στο Φανάρι Αγίας και Ιεράς Συνόδου, ένας διακεκριμένος Ιεράρχης της Ορθοδοξίας, ο 52 ετών Μητροπολίτης από Φιλαδελφείας, Πρόεδρος Βενετίας και μετέπειτα Γέρων Χαλκηδόνος κ.κ. ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ (κατά κόσμον Δημήτριος Αρχοντώνης). 

Επιστημονικό Συνέδριο της Εκκλησίας της Ελλάδος για τα 200 χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου

Ένα σημαντικό Επιστημονικό Συνέδριο, αφιερωμένο στη συμπλήρωση 200 ετών από την Ηρωική Έξοδο των Ελεύθερων Πολιορκημένων, θα πραγματοποιηθεί στην Ιερά Πόλη του Μεσολογγίου, από την Παρασκευή 16 έως και την Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026, με γενικό θέμα: «Μεσολόγγι 1826–2026: Τόπος Θυσίας και Οικουμενικό Σύμβολο Ελευθερίας».

Μια κιβωτός της εκκλησιαστικής μνήμης της Κεφαλονιάς

Λόγος για τον ογκώδη τόμο μελετημάτων του Πρωτοπρεσβυτέρου Δρος Ιωάννη Δ. Μεσολωρά «Πτυχές Κεφαλληνιακής Εκκλησιαστικής Ιστορίας – Ιεροί Τόποι, Ιερά Πρόσωπα» 

Του Πρωτοπρεσβυτέρου του Οικουμενικού Θρόνου ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ

Οκτακόσιες σελίδες χρειάστηκε ο Κεφαλλήν Πρωτοπρεσβύτερος Δρ Ιωάννης Δ. Μεσολωράς για να στεγάσει ένα σημαντικό μέρος της πολύχρονης έρευνάς του γύρω από την εκκλησιαστική ιστορία της ιδιαίτερης πατρίδας του. Ο τόμος, που κυκλοφόρησε το 2026 από την Ιερά Μητρόπολη Κεφαλληνίας, με τίτλο «Πτυχές Κεφαλληνιακής Εκκλησιαστικής Ιστορίας – Ιεροί Τόποι, Ιερά Πρόσωπα», φανερώνει την υπομονή ανθρώπου που επί χρόνια σκύβει πάνω από παλαιά χαρτιά, ξεφυλλίζει κώδικες, αναζητεί μια χρονολογία, συναντά ένα λησμονημένο όνομα και αισθάνεται χρέος να το επαναφέρει στην ιστορική μνήμη. Η λέξη «Πτυχές» του τίτλου είναι μάλλον σεμνή για το εύρος της εργασίας. Εδώ συγκεντρώνεται ένας ολόκληρος κόσμος της Κεφαλονιάς, κυρίως ο εκκλησιαστικός, μαζί όμως και ο κοινωνικός, ο ιστορικός, κάποτε ακόμη και ο βαθιά ανθρώπινος.

1991: Ραδιοφωνική εκπομπή π. Παν. Καποδίστρια για την απώλεια του Οικουμενικού Πατριάρχου ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ εξεδήμησε προς Κύριον στις 2 Οκτωβρίου 1991, η δε κηδεία του έγινε στις 8 Οκτωβρίου στο αειλαμπές Φανάρι. Σύμπασα η Ορθοδοξία πενθούσε. Τότε, το Σάββατο 12 Οκτωβρίου, ο γράφων έκανε ειδικό αφιέρωμα στον Ραδιοφωνικό Σταθμό Ζακύνθου και στο πλαίσιο της εκπομπής της Ιεράς Μητροπόλεως Ζακύνθου, με τίτλο "Αλήθεια και Επικαιρότητα".

Ιωάννης Καποδίστριας, ο τελευταίος Κυβερνήτης μιας χριστιανικής αντίληψης της Πολιτείας

Του Πρωτοπρεσβυτέρου του Οικουμενικού Θρόνου ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ

Θα μπορούσε ο τίτλος να είναι πιο τολμηρός: «Ιωάννης Καποδίστριας, ο τελευταίος Χριστιανός Κυβερνήτης της Ελλάδας». Μια τέτοια διατύπωση, ωστόσο, θα αδικούσε πρόσωπα της μεταγενέστερης πολιτικής μας ιστορίας που έζησαν με πίστη και χριστιανική συνείδηση. Άλλωστε, η πίστη του κάθε ανθρώπου ανήκει στα βάθη της συνειδήσεώς του και ο ιστορικός αποφεύγει να τη μετρά. Εκείνο που με ενδιαφέρει εδώ είναι διαφορετικό: ο Καποδίστριας υπήρξε, κατά τη γνώμη μου, ο τελευταίος Κυβερνήτης που θέλησε να μπολιάσει την ίδια τη συγκρότηση της ελληνικής Πολιτείας με μια χριστιανική αντίληψη περί ανθρώπου, παιδείας, κοινωνίας και εξουσίας.

Το καμπάνισμα της Μερτιώτισσας

Κείμενο του αείμνηστου ΔΙΟΝΥΣΗ ΦΛΕΜΟΤΟΜΟΥ,

πρωτοδημοσιευμένο στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του πολυπεριοδικού μας, ΠΑΡΑΘΕΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ, 22.9.2014

Δεν ξέρω γιατί, αλλά ένας στίχος από τους «Σπουργίτες» του Γιάννη Τσακασιάνου έχει μείνει έντονος στην μνήμη μου, από τον καιρό που τον πρωτοδιάβασα, στα άγουρα, παιδικά μου χρόνια. Είναι αυτός που ο ποιητής των ζακυνθινών αντετιών αναπολεί τις πρώτες, ανοιξιάτικες μέρες και τα δειλινά της Σαρακοστής το αργό χτύπημα της καμπάνας, για τις προπαρασκευαστικές, εσπερινές ακολουθίες του Πάσχα και την προετοιμασία των πιστών για το μεγάλο πέρασμα. Τον έχω απομνημονεύσει και συχνά τον επαναλαμβάνω:

Από το «γιόμα», στο μπαλδακίνο και τα «κυπαρίσσια»

Κείμενο του αείμνηστου ΔΙΟΝΥΣΗ ΦΛΕΜΟΤΟΜΟΥ,

πρωτοδημοσιευμένο στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του πολυπεριοδικού μας, ΠΑΡΑΘΕΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ, στις 30 Σεπτεμβρίου 2013

   Καθόμουν το μεσημεράκι της 23ης Σεπτέμβρη σε κεντρικό καφέ της πόλης μας και στην ηρεμία του Φθινόπωρου, μετά την λαίλαπα του Αυγούστου, απολάμβανα τον εσπρέσο μου και την όμορφη κουβέντα. Λίγοι οι περιφερόμενοι τουρίστες, σε σχέση με τους δύο προηγούμενους μήνες και ακόμα λιγότεροι οι δικοί μας απόδημοι, που μετά κυρίως τα Μπασίματα του Αγίου, άρχισαν σιγά – σιγά να μας εγκαταλείπουν. Έτσι εμείς κι εμείς πάλι, με σύννεφα δίχως βροχές, ξαναρχίσαμε να βρίσκουμε τους ρυθμούς μας.

Προ-αναγγελία τριών μεγάλων εκδηλώσεων "Αληθώς"

Το Μορφωτικό Κέντρο Λόγου και Τέχνης «Αληθώς» εισήλθε ήδη στο 17ο ακαδημαϊκό έτος των δράσεών του, συνεχίζοντας μια πορεία που έχει πλέον αποκτήσει τη δική της θέση στα πολιτιστικά και πνευματικά πράγματα της Ζακύνθου.

«Ὁ λόγος ὁ τοῦ Σταυροῦ»: γιατί η Εκκλησία υψώνει το σημείο του θανάτου ως τρόπαιο ζωής

Από τον Γολγοθά στην 14η Σεπτεμβρίου: η ιστορική μνήμη της εορτής

Η εορτή έχει βαθιές ρίζες στην εκκλησιαστική ζωή των Ιεροσολύμων του 4ου αιώνα. Μετά την οικοδόμηση του μεγάλου συγκροτήματος του Μαρτυρίου και της Αναστάσεως επί Κωνσταντίνου, η επέτειος των Εγκαινίων εξελίχθηκε σε μία από τις λαμπρότερες πανηγύρεις της Αγίας Πόλεως. Η προσκυνήτρια Εγερία, στα τέλη του 4ου αιώνα, περιγράφει οκταήμερη εορτή με μεγάλη συρροή επισκόπων, μοναχών και λαϊκών και συνδέει ρητά τα Εγκαίνια με τη μνήμη της ευρέσεως του Σταυρού.

The Church Beneath the Towers

A meditation on St. Nicholas Shrine, Ground Zero, and the providence of a life in the Great Church of Christ.

Elias Damianakis

Αρκάδι: Εγκαίνια έκθεσης του πίνακα «Η ανατίναξη της Μονής Αρκαδίου» του Ιβάν Αϊβαζόφσκι

2 Σεπτεμβρίου 2026

Το απόγευμα της Τρίτης, 2ας Σεπτεμβρίου 2026, πραγματοποιήθηκαν, στην ιστορική Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή Αρκαδίου, τα εγκαίνια της έκθεσης του εμβληματικού πίνακα του σπουδαίου Ρώσου καλλιτέχνη Ιβάν Αϊβαζόφσκι με τίτλο «Η ανατίναξη της Μονής Αρκαδίου», ο οποίος φυλάσσεται στο Παράρτημα Ναυπλίου της Εθνικής Πινακοθήκης – Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτσου.

Μελέτιος Μεταξάκης (1926-1935): Ο Οραματιστής Αλεξανδρινός Προκαθήμενος

Του Mητροπολίτη Σελευκείας Θεοδώρου

Καθηγητή της Πατριαρχικής Ανωτάτης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Κρήτης

«Τιμή σ’ εκείνους όπου στην ζωή των
ώρισαν και φυλάγουν Θερμοπύλες.
Ποτέ από το χρέος μη κινούντες […]»

[Κ. Π. Καβάφη, «Θερμοπύλες», Ποιήματα, Ίκαρος, 2014]

Το Καυταντζόγλειο Βραβείο 2025 του ΕΚΠΑ στην διδακτορική διατριβή του Νίκου Π. Καποδίστρια

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 

Πριν έξι χρόνια, το 2020, γράφαμε για τον νέο ιστορικό Νίκο Καποδίστρια, τον Ζακύνθιο, στην Ιδιωτική Οδό: 

"Ο νέος και φέρελπις ιστορικός Νίκος Καποδίστριας, με σπουδές και ερευνητική εργασία στο Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας, ως υπότροφος της Ακαδημίας Αθηνών, μας έχει δώσει μέχρι τώρα πολύ ενδιαφέρουσες μελέτες που αφορούν κυρίως στον τόπο καταγωγής του, στην Ζάκυνθο. Ανάμεσά τους: 

160ετηρίδα Αρκαδικής Εθελοθυσίας: Συνέντευξη Τύπου - Ανακοίνωση Επετειακών Εκδηλώσεων

Το βίντεο που ακολουθεί είναι από τη συνέντευξη τύπου, που πραγματοποιήθηκε στα Γραφεία της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, την Τετάρτη, 8η Ιουλίου 2026, με τη συμμετοχή: