e-περιοδικό της Ενορίας Μπανάτου εν Ζακύνθω. Ιδιοκτήτης: Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου Παναγιώτης Καποδίστριας (pakapodistrias@gmail.com), υπεύθυνος Γραφείου Τύπου Ι. Μητροπόλεως Ζακύνθου. Οι δημοσιογράφοι δύνανται να αντλούν στοιχεία, αφορώντα σε εκκλησιαστικά δρώμενα της Ζακύνθου, με αναφορά του συνδέσμου των αναδημοσιευόμενων. Η πνευματική ιδιοκτησία προστατεύεται από τον νόμο 2121/1993 και την Διεθνή Σύμβαση της Βέρνης, κυρωμένη από τον νόμο 100/1975.

Τα νεότερα στα θεματικά ένθετα

Παρασκευή, 4 Μαΐου 2018

Βαρθολομαίος προς Πρέσβεις χωρών και εκπροσώπους Ε.Ε. στην Τουρκία: "Το μέλλον ανήκει στον πολιτισμό της αλληλεγγύης"


Το παρόν και το μέλλον της Ευρώπης και ο ρόλος του Χριστιανισμού και ειδικότερα της Ορθοδοξίας στη διαμόρφωσή του, ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η οικονομική ανάπτυξη, η εμβάθυνση και προώθηση της αλληλεγγύης σε συνάρτηση με την υφιστάμενη προσφυγική και μεταναστευτική κρίση, που δοκιμάζει τις αξίες της γηραιάς ηπείρου, αποτέλεσαν τα κεντρικά σημεία της ομιλίας που πραγματοποίησε ο Οικουμενικός Πατριάρχης, το βράδυ της Παρασκευής, 4 Μαΐου 2018, στην Άγκυρα, κατά τη διάρκεια δείπνου που παρέθεσε προς τιμήν του ο επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Τουρκία, Πρέσβης Christian Berger, με την παρουσία των Πρεσβευτών των χωρών της Ε.Ε. στην χώρα.

Στην ομιλία του, που πραγματοποιήθηκε στην αγγλική γλώσσα, ο Παναγιώτατος αναφέρθηκε στις συνεχείς προσπάθειες του Οικουμενικού Θρόνου για την προώθηση του διαλόγου, ως το πλέον αποτελεσματικό μέσο για την αντιμετώπιση προβλημάτων. «Ο διάλογος είναι μια χειρονομία αλληλεγγύης», σημείωσε ο Οικουμενικός Πατριάρχης, ο οποίος επισήμανε ότι έχει αφιερώσει την πολυετή Πατριαρχική διακονία του στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της ενότητας της Ορθοδόξου Εκκλησίας, στην προώθηση της ειρηνικής συνύπαρξης, του διαχριστιανικού, διαθρησκειακού και διαπολιτισμικού διαλόγου, καθώς και στη διεξαγωγή διαλόγου με τον σύγχρονο κόσμο. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις προσπάθειες καταπολέμησης του θρησκευτικού φονταμενταλισμού, σημειώνοντας πως «είναι ιδιαίτερα προκλητικό το γεγονός ότι η πίστη στο Θεό - η πρωταρχική δύναμη της ψυχής που ανοίγει τις πύλες του παραδείσου και μας προσανατολίζει προς το αιώνιό μας πεπρωμένο – χρησιμοποιείται ως όχημα αμείλικτης και τυφλής βίας». Υπενθύμισε δε, ότι στην Εγκύκλιο της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Ορθοδόξου Εκκλησίας, που πραγματοποιήθηκε στην Κρήτη τον Ιούνιο του 2016, επισημαίνεται ότι ο φονταμενταλισμός «αποτελεί έκφρασιν νοσηράς θρησκευτικότητος». Μιλώντας, μεταξύ άλλων, και για τους αγώνες και την αγωνία του Πατριαρχείου για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, τόνισε ότι «η αλληλεγγύη με τη δημιουργία και η αλληλεγγύη προς την ανθρωπότητα είναι αδιαίρετες – αποτελούν δύο όψεις του ίδιου νομίσματος».

«Σήμερα, παρατηρούμε σε όλο τον κόσμο μια αποστασιοποίηση από την παράδοση της αλληλεγγύης, ένα φαινόμενο της εποχής μας που επιταχύνεται από την ευρεία αύξηση του ατομικισμού, του ευδαιμονισμού, του καταναλωτισμού και της ελλείψεως κοινωνικής ευαισθησίας. Ως απάντηση στην πρόκληση αυτή, οι θρησκείες καλούνται να προωθήσουν τις φιλάνθρωπες  παραδόσεις τους, να εργαστούν για την οικοδόμηση “γεφυρών”, να προστατεύσουν την ιερότητα του ανθρώπινου προσώπου και να συμβάλουν στην προσέγγιση των ατόμων και των πολιτισμών εναντίον του φανατισμού και της "σύγκρουσης των πολιτισμών" . Στη διδασκαλία και την πρακτική τους, πρέπει να επιβεβαιώσουν την αδιάσπαστη ενότητα μεταξύ της πίστης στον Θεό και της αγάπης προς τους συνανθρώπους μας. Η απάντηση σε αυτά τα μεγάλα σύγχρονα προβλήματα απαιτεί κοινή δράση και μια κοινή πορεία προς το μέλλον, το οποίο είτε θα είναι πράγματι κοινό είτε δεν θα υπάρξει  καθόλου».

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης αναφέρθηκε ιδιαιτέρως στην Ευρώπη και στο όραμα και την προοπτική ενοποιήσεώς της, επισημαίνοντας ότι στο επίκεντρό της δεν μπορεί να υπάρχει μόνον η οικονομική ανάπτυξη αλλά κυρίως ο σεβασμός της ανθρώπινης ελευθερίας και αξιοπρέπειας. 

«Για εμάς, η Ευρώπη είναι ένα μεγάλο πείραμα αλληλεγγύης σε μια ήπειρο που κατά τον τελευταίο αιώνα γνώρισε τους δύο πιο αιματηρούς και τρομερούς πολέμους στην ιστορία της ανθρωπότητας. Είναι ένα σχέδιο ειρηνικής συνύπαρξης, ελευθερίας, δικαιοσύνης και σεβασμού της πολυφωνίας. Υπό την έννοια αυτή, η Ευρώπη δεν είναι, το “Kopfgeburt”, δηλαδή το προϊόν του νου - όπως το αποκαλούσε στο παρελθόν ο διάσημος κοινωνιολόγος Ralph Dahrendorf - αλλά μάλλον ενσωματώνει υψηλά ανθρώπινα ιδανικά και, θα μπορούσαμε να πούμε, έναν ιδεαλισμό. Δεν είναι δυνατόν για την Ευρωπαϊκή Ένωση απλώς να υπάρχει ως σχέδιο ομοιόμορφης οικονομικής πολιτικής και οικονομικής ανάπτυξης, με βάση την αρχή της «αυτονομίας της οικονομίας». Αυτό που βρίσκεται στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού έργου είναι τα ανθρώπινα δικαιώματα και η ιδέα της "ανοιχτής κοινωνίας", και τα δύο εκφράσεις της πίστης στην ανθρώπινη ελευθερία και αξιοπρέπεια».

Αναπτύσσοντας τις σκέψεις του για την Ευρώπη, ο Οικουμενικός Πατριάρχης, υπενθύμισε και το φετινό εορτασμό της 70ής επετείου από την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, και σημείωσε ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα στον τομέα της πολιτικής σε ολόκληρη την ιστορία της ανθρωπότητας. «Αναφορά σήμερα στα ανθρώπινα δικαιώματα σημαίνει αναφορά στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, στην προστασία της ελευθερίας και της δικαιοσύνης, καθώς και της ανοιχτής κοινωνίας και της διεθνούς ειρήνης. Πράγματι, τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι μια κεντρική έκφραση του ανθρωπισμού στον κόσμο μας, ή, με άλλα λόγια, λειτουργούν ως καθολικό ανθρωπιστικό κριτήριο», είπε, και υπογράμμισε ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα, ως πρότυπο του Διαφωτισμού, δεν ήταν ένα ορθολογικό έργο, αλλά μια έκφραση της πίστης στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τις υπέρτατες αξίες «της ελευθερίας, της ισότητας και της αδελφοσύνης».

 «Εμείς υπογραμμίζουμε με έμφαση: όχι μόνο η ελευθερία, η οποία όταν διαχωρίζεται από την ισότητα και την αδελφοσύνη κινδυνεύει να γίνει ατομικιστική · όχι μόνο ισότητα χωρίς ελευθερία, η οποία κινδυνεύει να δημιουργήσει μια σχετική ισότητα, ή ακόμα και ολοκληρωτισμό · όχι μόνο αδελφοσύνη που κινδυνεύει να γίνει πηγή κοινοτικοποίησης, ο ριζοσπαστισμός της Κοινότητας (Gemeinschaft) χωρίς θετικές πολιτικές επιπτώσεις στο επίπεδο της ευρύτερης κοινωνίας. Οι τρεις βασικές αξίες του τρίπτυχου είναι αδιαίρετες. Με αυτή την έννοια, η δική μας άποψη για την Ευρώπη έχει ένα ηθικό και πνευματικό υπόβαθρο και προσανατολισμό. Συνεπώς, διακρίνουμε την έννοια μιας τεχνοκρατικής Ευρώπης, μιας Ευρώπης της οποίας προτεραιότητα είναι η οικονομία και η λειτουργία της αγοράς, από μια έννοια της Ευρώπης που βασίζεται στα ανθρώπινα δικαιώματα και τον πλουραλισμό. Είναι αρκετά χαρακτηριστικό ότι αυτές οι αρχές φθάνουν στο προσκήνιο όταν αμφισβητείται η ενότητα και το μέλλον της Ευρώπης».

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης υπογράμμισε ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν αποτελούν απειλή για τον πλουραλισμό, αλλά εξασφαλίζουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την ελεύθερη πολιτιστική έκφραση και τον σεβασμό της διαφοράς. «Η παγκοσμιότητα δεν σημαίνει ομοιομορφία. Με αυτή την έννοια, η θρησκευτική ελευθερία, η οποία μας απασχολεί προσωπικά πάντοτε, ανήκει στις βασικές αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα για την ελεύθερη διαμόρφωση της ιδιαίτερης ταυτότητας κάθε ανθρώπου», σημείωσε και στη συνέχεια αναφέρθηκε στη σχέση του Χριστιανισμού – και ιδιαιτέρως της Ορθοδόξου Εκκλησίας, με την Ευρώπη και την κουλτούρα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

«Φυσικά, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν προέκυψε “ex nihilo”, από το τίποτα. Βασίζεται σε μια μακρά παράδοση αξιών, αγώνων για ελευθερία και δικαιοσύνη και πίστης στην αξιοπρέπεια του ανθρώπου. Χωρίς αυτές τις ρίζες, θα ήταν αδύνατο να προσδιοριστεί ως "Ευρώπη". Μία από αυτές τις ρίζες είναι αναμφισβήτητα ο χριστιανισμός. Επομένως, ο πυρήνας της σύγχρονης Ευρώπης, δηλαδή τα ανθρώπινα δικαιώματα, φέρει τη σφραγίδα του Χριστιανισμού, ακόμη και αν δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως η άμεση δημιουργία του. Ούτε η αρχική απόρριψη των σύγχρονων ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τις δυτικές χριστιανικές εκκλησίες ούτε οι αντι-εκκλησιαστικές τάσεις του Διαφωτισμού μπορούν να εξαλείψουν τις βαθιές ρίζες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χριστιανική παράδοση και τον πολιτισμό. Είναι σταθερή η πεποίθησή μας ότι σήμερα οι χριστιανικές εκκλησίες μπορούν να συμβάλλουν στην κουλτούρα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενισχύοντας έτσι την ευρωπαϊκή ταυτότητα. Όσον αφορά τη συγκεκριμένη συμβολή που μπορεί να προσφέρει η Ορθόδοξη Εκκλησία σ’ αυτή την κουλτούρα, πιστεύουμε ότι αυτό σχετίζεται με την κεντρική θέση της κοινωνικής διάστασης της ελευθερίας, η οποία προστατεύει τη μετατροπή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε ατελείωτες ατομικές αξίες. Από την άποψη αυτή, όταν μιλάμε για τους μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας της Ανατολής, την Ορθόδοξη Εικονογραφία, την ευχαριστιακή χρήση της Δημιουργίας, την ενσάρκωση του χριστολογικού δόγματος της Χαλκηδόνας στην αρχιτεκτονική της Αγίας Σοφίας, την ορθόδοξη κουλτούρα της φιλανθρωπίας και της διακονίας και για τη θεολογία του προσώπου, αναφερόμαστε σε πνευματικές αξίες που ανήκουν στις ρίζες της Ευρώπης - μιας Ευρώπης που είναι ευρύτερη, όχι μόνο γεωγραφικά, αλλά και πολιτισμικά και πνευματικά, από τη Δυτική Ευρώπη. Για την ορθόδοξη αυτοσυνειδησία, το μέλλον δεν ανήκει στον ατομικισμό, στον “homo clausus” – τον εσωστρεφή άνθρωπο, ή στην ευδαιμονιστική αυτοπραγμάτωση. Προφανώς, δεν ανήκει ούτε στον ακραίο κοινοτισμό, όπου η ατομική ελευθερία θυσιάζεται σε συλλογικούς σκοπούς. Ούτε εντοπίζεται στην θεοποίηση της επιστήμης και της τεχνολογίας, στην οικονομοκρατία και στον «φονταμενταλισμό της αγοράς», ή την ηθελημένη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων. Στην πραγματικότητα, αυτές οι έννοιες δεν είναι πραγματικά "ευρωπαϊκές". Το μέλλον ανήκει στον "πολιτισμό της αλληλεγγύης"».

Απευθυνόμενος στους Πρέσβεις των χωρών και τους Εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Τουρκία ο Οικουμενικός Πατριάρχης έκανε ιδιαίτερη αναφορά και στο μείζον ζήτημα της σημερινής προσφυγικής κρίσης. 

«Όλοι αναγνωρίζουμε ότι η μετανάστευση και η διαρκώς εντεινόμενη έξοδος προσφύγων από εμπόλεμες περιοχές αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα σύγχρονα προβλήματα για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμάζει τις θεμελιώδεις αξίες του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Είναι αδύνατο η σημερινή μεταναστευτική και προσφυγική κρίση να αντιμετωπιστεί με τις  αξίες μιας γραφειοκρατικής, τεχνοκρατικής και οικονομικά επικεντρωμένης Ευρώπης. Η λύση πρέπει να βασίζεται στις αρχές των αξιών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίες αποτελούν τη Magna Carta της Ευρώπης και έχουν ως επίκεντρο την προστασία της ανθρώπινης ελευθερίας. Ο φυσικός σύμμαχος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι οι Χριστιανικές Εκκλησίες, ακόμη και αν το θεωρητικό υπόβαθρο που αποτελεί τη βάση της χριστιανικής κατανόησης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας διαφέρει από εκείνο των κοσμικών κινήσεων».

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης, στη συνέχεια, εξέφρασε την άποψη ότι οι προσπάθειες εκπροσώπων της ακραίας εκκοσμίκευσης να περιθωριοποιήσουν την θρησκεία, δεν προωθούν ανθρωπιστικούς στόχους. «Οι θρησκείες είναι σε θέση», συνέχισε, «να αντιμετωπίσουν αποφασιστικά τα ζητήματα της μετανάστευσης και των προσφύγων, εφαρμόζοντας και καλλιεργώντας ένα πνεύμα αλληλεγγύης και υποστηρίζοντας σχετικές πρωτοβουλίες και τάσεις στο πολιτικό και κοινωνικό πεδίο, και οι οποίες έχουν ως στόχο την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Η πίστη εμπνέει και ενισχύει τον αγώνα για δικαιοσύνη και ελευθερία και ακόμη παρέχει και υποστήριξη όταν αυτός φαίνεται να βρίσκεται σε αδιέξοδο. Είμαστε βέβαιοι ότι η μεταναστευτική και η προσφυγική κρίση αποτελεί ευκαιρία και βάση για συνεργασία και αμοιβαίες πρωτοβουλίες για θρησκείες, εκκλησίες, κυβερνήσεις, ανθρωπιστικά κινήματα, μη κυβερνητικές οργανώσεις στην Ευρώπη και σε παγκόσμια κλίμακα. Εξάλλου, το σύγχρονο προσφυγικό και μεταναστευτικό ζήτημα δεν επηρεάζει μόνο την Ευρώπη». Εκτίμησε δε, ότι σε αυτό το πλαίσιο μπορούμε να βρούμε μια απάντηση στην ερώτηση “Quo vadis Europa?” (Που βαδίζεις Ευρώπη;), αλλά και στην πρόσφατη δήλωση του Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Jean-Claude Junker, ότι «η Ευρώπη χάνει παγκοσμίως δύναμη». «Η Ευρώπη, ωστόσο, είναι πολύ μεγαλύτερη από ό, τι αντιπροσωπεύει οικονομικά και δημογραφικά», τόνισε ο Οικουμενικός Πατριάρχης και επεσήμανε ότι «το εκκοσμικευμένο παρόν της Ευρώπης δεν μπορεί να διαχωριστεί από το παρελθόν της, το οποίο είναι εμπνευσμένο και διαμορφωμένο από την ίδια τη χριστιανική κουλτούρα [...] Στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο, οι Χριστιανικές Εκκλησίες θα παραμείνουν για πάντα ένας τόπος  όπου βιώνεται και μαρτυρείται η αληθινή ελευθερία».

Το πρωί του Σαββάτου, 5 Μαϊου, ο Οικουμενικός Πατριάρχης χοροστάτησε στη Θεία Λειτουργία που τελέστηκε για τους Ορθοδόξους της Αγκύρας, στους οποίους μίλησε επίκαιρα και τους μετέφερε την ευλογία της Μητέρας τους Εκκλησίας. 

Μετά τη δεξίωση που επακολούθησε ο Πατριάρχης επέστρεψε στην Πόλη. 


Address By His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew at the Dinner Offered by EU Ambassadors in the Republic of Turkey 

(Ankara, May 4, 2018)

Your Excellencies,

It is with great joy that we participate in this evening’s dinner, which—as every authentic meeting—demonstrates the power of communication, mutual respect and trust.

Throughout our many years of Patriarchal ministry, we have striven for the promotion of dialogue, which we consider to be the most effective means for addressing problems. Dialogue is a gesture of solidarity.

We have dedicated our life to cultivating and strengthening the unity of the Orthodox Church, promoting inter-Christian, interfaith and intercultural dialogue, as well as engaging in dialogue with the contemporary world. We have also worked to combat religious fundamentalism, “this expression of morbid religiosity”, as was stated in the Encyclical of the Holy and Great Council of the Orthodox Church (Crete, June 2016). It is especially provocative that faith in God—the foremost power of the soul that opens the gates of heaven and orients us towards our eternal destiny—is being manipulated as a vehicle of relentless and blind violence.

We support and praise developments and initiatives that promote peace and reconciliation, as well as respect for human rights and dignity. We also fight for the protection of the natural environment. For us, solidarity with creation and solidarity with humanity are indivisible—two sides of the same coin.

Today, we observe around the world a distancing from a tradition of solidarity, a phenomenon of our times that is accelerated by the widespread rise of individualism, eudemonism, consumerism and social insensitivity. As an answer to this challenge, religions are called to promote their philanthropic traditions, to contribute to building bridges, to protect the sanctity of the human person, and to contribute to the rapprochement of individuals and civilizations against fanaticism and the “clash of civilizations”. In their teaching and practice, they must affirm the inseparable unity between faith in God and love toward our fellow human beings. The response to these great contemporary problems requires common action and a common journey towards the future, which will either indeed be common, or, not exist at all.

As we are addressing Your Excellencies—Ambassadors and representatives of the European Union—we openly and directly state the following:

For us, Europe is a great experiment of solidarity on a continent that during the last century experienced the two most bloody and terrible wars in the history of humanity. It is a project of peaceful coexistence, freedom, justice and respect of pluralism. In this sense, Europe is not, a “Kopfgeburt”, that is, a product of the mind—as it has been called in the past by the renowned sociologist Ralph Dahrendorf—but rather embodies high human ideals and, we could say, an idealism. It is not possible for the European Union to merely exist as a plan of uniform economic politics and economic development, based on the principle of “autonomy of the economy”. That which lies at the center of the European project are human rights and the idea of the “open society”, both expressions of the belief in human freedom and dignity.

This year we celebrate the 70th anniversary of the Universal Declaration of Human Rights, proclaimed by the United Nations in 1948 “as a common standard of achievement for all peoples and all nations”. Human rights are one of the greatest accomplishments in the field of politics in the entire history of humankind. Speaking about human rights today means referencing human dignity, the protection of freedom and justice, as well as open society and international peace. Indeed, human rights are a central expression of humanism in our world, or, in other words, they function as universal humanistic criterion.

Undoubtedly, human rights, the standard of the Enlightenment, also were not a “Kopfgeburt”, a rationalistic project. They were an expression of the belief in human dignity and the supreme values of "liberté, égalité, fraternité”, “liberty, equality and fraternity”. We emphatically underline: Not only liberty, which separated from equality and fraternity is in danger of becoming individualistic; not only equality without liberty, which is in danger of generating egalitarianism, or even totalitarianism; not only fraternity, which is in danger of becoming a source of communitarianism, the radicalism of Gemeinschaft, without positive political impact on the level of broader society. The three core values of the tricolore are indivisible.

In this sense, our own view of Europe has an ethical and spiritual foundation and orientation. Consequently, we discern the concept of a technocratic Europe, a Europe whose priority is the economy and the functioning of the market, from a concept of Europe based on human rights and pluralism. It is quite characteristic that these principles come to the fore when Europe’s unity and future are in question. 

We especially underline that human rights are not a threat to pluralism, as postmodernism claims, but rather they ensure the necessary conditions for free cultural expression and for the respect of difference. Universality does not mean uniformity. In this sense, religious freedom, which is a constant concern of our own, belongs to the core values of the European Union. It is a fundamental human right to freely cultivate one’s particular identity. Nevertheless, pluralism can only function creatively on the ground of common core values. Otherwise, pluralism can devolve into nihilism, into the postmodern ideal of “anything goes”. This is in fact the negation of true pluralism, which is meant to be an expression of freedom, or, as Karl Popper stated, “the credo of the West” (See K. Popper, Auf der Suche nach einer besseren Welt, Munchen/Zurich 1994, pg. 231-253).

Of course, the European Union did not come into existence ex nihilo. It is rooted in a long tradition of values, struggles for freedom and justice, and faith in the dignity of man. Without these roots, it would be impossible to identify itself as “Europe”. One of these roots is unquestionably Christianity. Therefore, the core of contemporary Europe, namely, human rights, bears the stamp of Christianity, even if they cannot be labeled as its direct creation. Neither the initial rejection of modern human rights by Western Christian Churches, nor the anti-ecclesiastical tendencies of the Enlightenment can eradicate the deep roots of human rights in Christian tradition and culture.

It is our steady conviction that Christian Churches today can contribute to the culture of human rights, thereby strengthening the European identity. Concerning the particular contribution that the Orthodox Church can provide to this culture, we believe that this is related to the centrality of the social dimension of freedom, which safeguards against the conversion of human rights into endless individualistic entitlement. In this regard, when we speak about the great Church Fathers of the East, Orthodox Iconography, the eucharistic use of creation, the incarnation of the Christological dogma of Chalcedon in the architecture of Haghia Sophia, the Orthodox culture of philanthropy and diakonia, and the theology of personhood, we are referring to spiritual values that belong to the roots of Europe—a Europe that is broader, not only geographically, but also culturally and spiritually, than Western Europe.

For Orthodox self-consciousness, the future does not belong to individualism, to the introverted homo clausus, or to eudemonistic self-realization. Obviously, it does not belong to extreme communitarianism either, where individual freedom is sacrificed to collective purposes. Nor does it lay in the deification of science and technology, the economism and the “fundamentalism of the market”, or the heedless exploitation of natural resources. In fact, these concepts are not really “European”. The future belongs to the “culture of solidarity”.

This calls to our mind the burning issue of the present migrant and refugee crisis. We all recognize that migration and the continually intensifying exodus of refugees from war-torn areas constitute one of the greatest contemporary problems for all of humanity. They challenge the core values of European civilization. It is impossible for the current migration and refugee crisis to be addressed by the values of a bureaucratic, technocratic and economically centered Europe. The solution must be based on the principles of the values of human rights, which constitute the Magna Carta of Europe and have at their core the protection of human freedom. The natural ally of human rights are Christian churches even if the theoretical foundation that forms the basis of the Christian understanding of human dignity differs from that of secular movements.

Most certainly, the efforts by representatives of extreme secularization to marginalize religion, do not promote humanistic goals. Religions are able to decisively address the issues of immigration and refugees, by implementing and cultivating a spirit of solidarity, and by supporting relevant initiatives and tendencies in the political and social world that have the protection of human dignity as their goal. Faith inspires and strengthens the struggle for justice and freedom and even provides support when it appears to be at an impasse. We are certain that the migration and refugee crisis is an opportunity and a basis for cooperation and mutual initiatives for religions, churches, governments, humanistic movements, non-governmental organizations in Europe and on a global scale. After all, the contemporary refugee and migration issue does not affect only Europe.

It is in this frame that we can find a response to the question “Quo vadis Europa?” and to the European Commission’s President, His Excellency Jean-Claude Junker’s, recent statement that “Europe is losing worldwide power”. Europe, however, is much greater than what it represents economically and demographically.

It is also in this spirit that we do not accept the characterization of contemporary Europe as a “post-Christian Europe”. Europe’s secularized present, cannot be separated from its past, which is inspired and formed by the Christian culture itself. We have to accept that the retreat of Christian consciousness in Europe ultimately has a negative influence for the respect of human rights. We share the concern of the German professor and former Minister of Education in Bavaria, Hans Maier, which was written over twenty years ago, and is especially relevant today. He put forth the following essential questions:

Do we ultimately know if the social state will survive after the devaluation of love for our neighbor? Wouldn’t solidarity for our neighbor disappear if he were simply a stranger, the “other”, the competitor or even the enemy? Is it possible for social responsibility to exist when the “right of life” of unborn children and of the elderly is disputed? Will human rights continue to exist when humanity and the Creator have disappeared from the forefront in a clash of civilizations?” (H. Maier, Welt ohne Christentum-was wäre anders?”, Freiburg i. Br. 1999, pg. 150-151)

Your Excellencies,

In Europe and across the world, Christian Churches will forever remain a place where true freedom is experienced and witnessed. The core of this freedom is not the pursuit of individual rights, but is instead the free relinquishing of our own individual rights for the sake of love. Naturally, this stance does not diminish the importance of human rights; instead, it intensifies our interest and struggle for the human being’s dignity and fundamental rights. It is precisely in this sense that faithful people should be even more humanist than humanists themselves, because for them the struggle for the protection of the human person is not only an ethical imperative, but a commandment of God, Who, according to the Christian faith, is “love”, is God “with us” and is God “for us”.

We thank you all for your kind attention!

Πώς αλλάζουν οι καιροί!...

Γράφει η ΔΙΟΝΥΣΙΑ ΜΟΥΣΟΥΡΑ


Ενίοτε, χρειάζεται να κοιτάμε και προς τα πίσω λίγο. Τόσο οι γυναίκες όσο και οι άνδρες. Και να θυμόμαστε, όσοι θυμόμαστε, πώς ήταν παλιά η ζωή και πώς είναι σήμερα.

Βέβαια, άδικες και δύσκολες οι  συγκρίσεις. Παλιά, φερ' ειπείν, τη γη την έσκαφταν χέρια, χέρια κουρασμένα, ροζιασμένα που όσο κι αν τα έπλεναν στα νύχια έμενε πάντα μια μόνιμη μαυρίλα, από το χώμα, από την κοπριά, από τη σβουνιά, από τα γεωργικά φάρμακα και λιπάσματα που χρησιμοποιούσαν.

Πώς και πότε να προλάβουν να ασπρίσουν αυτά τα χέρια τα βασανισμένα! Σάματις υπήρχαν και τα μέσα για να πλυθούν καλά; Ένας σίγλος νερό από το πηγάδι ή την στέρνα και μια πλάκα σαπούνι πράσινο με μπόλικη ποτάσα μέσα για να καθαρίζει καλά τα ρούχα στο πλύσιμο, που έφτιαχνε η νοικοκυρά με τα παλιόλαδα που έμεναν κάτω στο πλιθάρι ή στον τενεκέ με το λάδι και ό,τι λάδι περίσσευε από το μαγείρεμα που τα μάζευαν σε κάνα δοχείο.

Βαριές οι «οξωδουλειές», δηλαδή οι αγροτικές εργασίες. Γιατί η γης για να αποδώσει ήθελε δουλειά, πολλή δουλειά ανάλογα με την εποχή κι όλα γίνονταν με τα χέρια. Πολλές φορές όχι μόνο ανδρικά, γερά χέρια, αλλά και παιδικά ή γυναικεία. Το φαΐ κι εκείνο λίγο και φτωχικό. Όσπρια, συνήθως, που τα συνόδευαν με καμιά παστή σαρδέλα ή σκουράτζο (ρέγκα), μπόλικο ψωμί και λάδι για να φτουράει το φαΐ και απαραίτητα ένα δυο ποτήρια σπιτίσιο κρασί για να… στανιάρουν  και να μπορέσουν να συνεχίσουν τη σκληρή δουλειά. Αν, εκτός του νοικοκύρη, υπήρχαν και εργάτες, τότε η νοικοκυρά μαγείρευε «καλό φαΐ»! τουτέστιν, μπακαλάο  τηγανητό ή βραστό με πατάτες και κρεμμύδια ή σκορδοστούμπι. Αυτό όχι κάθε μέρα βέβαια γιατί κι ο μπακαλάος εκείνα τα χρόνια ήταν ακριβός! 

Μα και για τη γυναίκα δύσκολα, αφού ούτε τρεχούμενο νερό δεν είχε. Αν είχε δικό της πηγάδι με «καθαρό νερό», δηλαδή νερό το οποίο μπορούσε να το χρησιμοποιήσει αν όχι για να πιουν, τουλάχιστον να πλυθούν και να μαγειρέψουν, κάπως εύκολα. Όμως δεν υπήρχαν τέτοια πηγάδια σε όλα τα σπίτια κι αναγκαζόταν να πάει σε γειτόνισσα, πολλές φορές κάμποσο δρόμο και να πάρει νερό από εκεί.

Η πλύση των ρούχων στη σκάφη με την σανιδένια «πλάκα» όπου τα έτριβε για να καθαρίσουν. Το μαγείρεμα, στη γωνιά με ξύλα, ολόκληρη ιεροτελεστία να βάλει πρώτα «προσάναμμα», κατάλληλα στεγνά ξύλα επάνω για να πέσουν κάρβουνα και να ψηθεί το φαγητό. Να συνδαυλίζει τη φωτιά για να μην σβήσει και να μην είναι ούτε πολύ δυνατή και το κάψει ούτε πολύ αχαμνή και να σβήσει. Δεν υπήρχε διακόπτης να ρυθμίσει την θερμοκρασία.

Το ψωμί το ζύμωνε με τα χέρια κι ήθελε δυο μέρες για αυτή τη δουλειά. Να κοσκινίσει το αλεύρι σε μεγάλη ποσότητα αποβραδίς, να αναπιάσει το προζύμι και το πρωί αχάραγο να σηκωθεί να ανασκουμπώσει τα μανίκια μέχρι πάνω, να τυλίξει τα μαλλιά με το τσεμπέρι μην πέσει καμιά τρίχα στο σκαφίδι που θα ζύμωνε και να βάλει μπροστά.

Σε πολλές γειτονιές, όταν είχαν καλές σχέσεις δυο-τρεις γειτόνισσες, κανόνιζαν να ζυμώνουν έτσι ώστε να έχουν φρέσκο ψωμί σχεδόν όλη τη βδομάδα. Ζύμωνε -ας πούμε- η Τασία σήμερα κι έφτιαχνε πέντε μεγάλα καρβέλια, κρατούσε δύο εκείνη κι έδινε από ένα σε τρεις γειτόνισσες, την μεθεπόμενη ζύμωνε η μία από τις τρεις  και μοίραζε και αυτή το ψωμί κι ούτω καθ' εξής, έτσι ώστε καμία οικογένεια  δεν έτρωγε ψωμί πέντε ή έξη ημερών που δεν το έκοβε ούτε το μαχαίρι! Πολλές φορές η νοικοκυρά έκαιγε και το φούρνο, που υπήρχε σχεδόν σε όλα τα σπίτια κι έψηνε πεντανόστιμο φαγητό, κουλούρια, παξιμάδια και σπάνια κάνα γλυκό! 

Μα και το σιδέρωμα των ρούχων δύσκολο με την «παπίτσα», έκαιγαν ξύλα κάπως χοντρά κι όταν έπεφταν κάρβουνα, τα έβαζαν μέσα στην παπίτσα και σιδέρωναν! Χρειαζόταν πολύ μεγάλη προσοχή να μην πεταχτεί καμιά σπίθα και πέσει πάνω στο ρούχο γιατί θα έκανε τρύπα.

Όλα κουραστικά και δύσκολα τότε.

Κι ήρθε η ώρα η «καλή» κι άλλαξαν όλα!

Πρώτα στην καλλιέργεια της γης. Δεν χρειαζόταν πια τόσο σκληρή δουλειά, βγήκαν μηχανές και μηχανήματα που έκαναν τα περισσότερα, τα πολύ βαριά! Μπήκαν βρύσες σε χωριά και χώρα και, μολονότι δεν αφθονούσε ποτέ το νερό, ήταν πάντα λίγο πάρα πάνω και με λιγότερο κόπο απ΄ ό,τι πριν!

Στην χώρα, πολλά σπίτια είχαν βάλει ηλεκτρικό ρεύμα, αλλά ήταν πολύ ακριβό έτσι το είχαν μόνο για φωτισμό και σιδέρωμα, και μαγείρευαν με γκαζιέρα κι αργότερα με πετρογκάζ, είδος κινητής κουζίνας μαγειρέματος που συνήθως είχε δυο μεγαλούτσικα μάτια για κατσαρόλες κι ένα μικρό για καφέ/τσάι, που δούλευε με φιάλη υγραερίου. Όταν ήθελαν να ψήσουν στο φούρνο φαγητό το πήγαιναν στους δημόσιους φούρνους που υπήρχαν σχεδόν σε όλες τις γειτονιές στη χώρα. Ετοίμαζαν νωρίς το ταψί, αφού είχαν ενημερώσει αποβραδίς τον Φούρναρη ή τη Φουρνάρισσα, ώστε να τους κρατήσει χώρο γιατί όσο μεγάλος και να ήταν ο φούρνος που διέθετε δεν χώραγε και πάρα πολλά ταψιά, έτσι πολλές φορές τον έκαιγε δυο φορές την ημέρα για να εξυπηρετήσει όλη την πελατεία! Μοσχοβολούσε η γειτονιά εκεί που υπήρχε τέτοιος φούρνος, αφού γλυκά, ψωμιά, λογιών- λογιών φαγητά, όλα εκεί τα ψήνανε! Και ανάλογα με την ώρα που τους έλεγε ο Φούρναρης πήγαιναν και τα έπαιρναν!

Μετέπειτα αργά αλλά σταθερά, βελτιώθηκε το βιοτικό επίπεδο, ιδιαίτερα από την δεκαετία του -70 που άρχισε ο τουρισμός σε όλα τα μέρη, περισσότερο στα Νησιά και φυσικά και στο δικό μας το νησάκι!

Έχτισαν καινούρια σπίτια, τα εξόπλισαν με όλα τα μέσα, ναι και με ηλεκτρικές κουζίνες που είχαν και φούρνο και σιγά-σιγά έκλεισαν οι δημόσιοι φούρνοι στη χώρα, που όχι μόνο μοσχοβολούσε τα φαΐ που ψηνόταν στα ξύλα,  αλλά ήταν και τόπος συνάντησης όπου οι γυναίκες, στην πλειοψηφία αυτές πήγαιναν κι έπαιρναν το φαγητό, είχαν την ευκαιρία να γνωριστούν, να βλέπονται να συνομιλούν μέχρι να βγει το δικό τους ταψί και να αναπτύσσονται ωραίες φιλίες!

Και πάλι άλλαξαν τα πράγματα όμως. Και πλήθυναν τα λεφτά που έμπαιναν στο νησί κι άλλαξαν κι οι γυναίκες! Τις περισσότερες φορές δεν μαγείρευαν, έπαιρναν έτοιμα, η φαμελιά δεν μαζευόταν πια στο τραπέζι όπως πριν. Αν σε προσκαλούσαν για γεύμα, δεν είχε πια προετοιμασίες, μαγειρέματα, στρώσιμο τραπεζιού με τα «καλά» τραπεζομάντιλα, τα σερβίτσια τα καλά μάζευαν σκόνη στους μπουφέδες και στα σύνθετα έπιπλα, άχρηστα πια. Οι υποχρεώσεις έβγαιναν πια σε ταβέρνα κι όχι στον ζεστό σπιτικό χώρο.

Εμείς, οι εκτός Ελλάδας, όμως, ανοίγαμε μέχρι χθες τα σπιτικά μας, μικρά- μεγάλα φτωχικά-πλούσια, στρώναμε τα καλύτερα τραπεζομάντιλα που είχαμε, βγάζαμε ό,τι σερβίτσια αξιωθήκαμε να αποκτήσουμε, όχι με εύκολα λεφτά, αλλά με πολύ σκληρή εργασία και τα χαιρόμαστε.

Μεγάλωσαν τα παιδιά μας, παντρειές, συμπεθεριάσματα και όλα στα σπιτικά μας για να τιμήσουμε τους καλεσμένους μας, αλλά και να χαιρόμαστε κι εμείς, όχι στον απρόσωπο χώρο του εστιατορίου. Είχαμε και την ευλογία να αποκτήσουμε εγγόνια, όσοι αποκτήσαμε, να καινούριες αλλαγές! Στήσαμε κούνιες για τα παιδιά, τραμπάλες, μεριάσαμε ό,τι είχαμε και δεν είχαμε στον πίσω κήπο, κάναμε χώρο πρώτα για τα καροτσάκια τους, μετά για τα ποδηλατάκια τους.

Αγοράσαμε μεγαλύτερα μπάρμπεκιου, αγοράσαμε ηλεκτρικές σούβλες  για να ψήνουμε αρνί, γέμιζε το  σπιτικό μας μέσα και έξω από χαρούμενες φωνές και γέλια και τις γλυκές φωνούλες των μικρών…

Και πριν το καταλάβουμε, τα παιδιά μας αγόρασαν καινούρια σπίτια, σε άλλες πιο καλές περιοχές, τα εγγονάκια μας κοτζάμ παλικαρόπουλα και κοπελιές πια, με πλείστες όσες ασχολίες, σχολείο, σπορ, φίλους, πού καιρός για τον παππού και την  γιαγιά… Και τα μεγάλα αυτοκίνητα που είχαμε για να χωράμε όλοι εμείς αλλά και τα ψώνια μας κι αργότερα για να χωράνε τα ειδικά καθίσματα πρώτα των παιδιών μας, μετέπειτα των εγγονιών μας, άχρηστα και αυτά. Άσε που έκαιγαν ένα σωρό βενζίνη και μάλιστα πανάκριβη! Πήραμε όλοι μικρά αυτοκίνητα, εύκολα στην οδήγηση και οικονομικά.

Σιγά-σιγά ερήμωναν και τα σπίτια μας, ερήμωναν οι κήποι κι οι αυλές, σκούριασαν τα ποδήλατα των μικρών, οι κούνιες άχρηστες πια κι όλα τους ρούχα-παιχνίδια. Στο μεγάλο τραπέζι του κήπου με τις πολλές καρέκλες, ανεβαίνουν μόνο τα πουλάκια και σουλατσάρουν. Τώρα πια, όχι το μεγάλο μπάρμπεκιου δεν ανάβει ποτέ, μα ούτε και το μικρό. Ποιος κάθεται τώρα για δύο και πολλές φορές ένα μόνο άτομο να ανάβει φωτιά και να ψήνει… Εγκαταλειμμένη κι η σούβλα σε μια άκρη, ποιος και για ποιον  να ψήσει αρνί. Ούτε γάμοι πια ούτε βαφτίσια, ούτε συγγενολόγια ούτε φίλοι και γείτονες.

Συναντιόμαστε, όμως, κάθε φορά και λιγότεροι, για το Στερνό Αντίο…συγγενή, φίλου, χωριανού, πατριώτη. Γιατί, έτσι είναι η κυρά ζωή. Αλλάζουν μάτια μου, αλλάζουν όλα αργά αλλά σταθερά, ένας-ένας κύκλος κλείνει.

δ.μ.

Το Πρόγραμμα του Προσκυνήματος στην Ιωνία των Πατριαρχών Οικουμενικού και Αλεξανδρείας (6-9.5.2018)


Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α 
ΠΡΟΣΚΥΝΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΕΙΣ ΙΩΝΙΑΝ
ΟΜΟΥ ΜΕΤΑ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ 

(6-9 Μαΐου 2018)

17:00 Ἄφιξις Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου καί Πατριάρχου Ἀλεξανδρείας εἰς τήν αἴθουσαν ἐπισήμων (VIP) ἀεροδρομίου Σμύρνης.

19:00 Καλλιτεχνική ἐκδήλωσις ὑπό τοῦ ὑπό τήν διεύθυνσιν τοῦ Μουσικολ. κ. Γρηγορίου Παπαεμμανουήλ Ἑλληνικοῦ Βυζαντινοῦ Χοροῦ "Δομέστικοι", τοῦ Λυκείου Ἑλληνίδων Δράμας καί τοῦ Ζωγραφείου Λυκείου ΚΠόλεως εἰς FuarΚültürpark 26 Ağustos Kapısıİzmir.

Δευτέρα, 7 Μαΐου 2018

18:00 Ἑσπερινός εἰς Ἱ. Ν. Θεοτόκου καί Ἁγ. Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου (Διπλῆν Ἐκκλησίαν), χοροστατοῦντος τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Βελγίου κ. Ἀθηναγόρου.

20:30 Δεξίωσις παρατιθεμένη πρός τιμήν τῆς Α. Θ. Παναγιότητος, τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, ὑπό τῆς Εὐγεν. κ. Ἀργυροῦς Παπούλια, Γεν. Προξένου τῆς Ἑλλάδος ἐν Σμύρνῃ, ἐν τῷ κτηρίῳ τοῦ Γενικοῦ Προξενείου.

Τρίτη, 8 Μαΐου 2018

10:00 Θεία Λειτουργία εἰς τόν Ἱ. Ναόν Ἁγ. Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου Ἐφέσου, προεξαρχούσης τῆς Α. Θ. Μακαριότητος, τοῦ Πατριάρχου Ἀλεξανδρείας κ.κ. Θεοδώρου Β΄.

Χειροθεσία ὑπό τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου εἰς Ἄρχοντα Ὀφφικιάλιον τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου τοῦ Ἐλλογιμ. κ. Κωνσταντίνου Τρομπούκη.

18:00 Ἑσπερινός εἰς τόν Ἱ. Ν. Ἁγ. Δημητρίου Κιρκιντζέ, χοροστατούσης τῆς Α. Θ. Παναγιότητος, τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου.

Τετάρτη, 9 Μαΐου 2018

10:00 Θεία Λειτουργία εἰς τόν Ἱ. Ναόν Ἁγ. Κωνσταντίνου καί Ἑλένης Μενεμένης χοροστατοῦντος τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Βρυούλων κ. Παντελεήμονος.

Καθ' ὅλας τάς Ἱεράς Ἀκολουθίας θά ψάλλει ὁ ὑπό τήν διεύθυνσιν τοῦ Μουσικολ. κ. Γρηγορίου Παπαεμμανουήλ Ἑλληνικός   Βυζαντινός Χορός "Δομέστικοι".

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης επισκέπτεται την Διορθόδοξη Κοινότητα της Άγκυρας


ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ


Ἡ Α.Θ. Παναγιότης, ὁ Πατριάρχης, συνοδευόμενος ὑπό τῶν Πανοσιολ. Διακόνου κ. Γρηγορίου, Ὑπογραμματέως τῆς Ἁγίας καί Ἱερᾶς Συνόδου, καί Μ. Ἀρχιμανδρίτου κ. Βησσαρίωνος, Ἀρχειοφύλακος τῶν Πατριαρχείων, ἀνεχώρησεν ἀεροπορικῶς τό ἀπόγευμα τῆς Παρασκευῆς, 4ης τρ. μηνός Μαΐου, εἰς Ἄγκυραν, προκειμένου ἵνα εὐλογήσῃ ἐκ τοῦ σύνεγγυς ἐπί τῷ Πάσχα τό ὑπό τήν εὐθύνην τοῦ Πανοσιολ. Ἀρχειοφύλακος ἐπιτελούμενον ἐν τῇ πρωτευούσῃ ποιμαντικόν ἔργον εἰς τήν διακονίαν τῆς ἐκεῖ Διορθοδόξου Κοινότητος.

Ὁ Παναγιώτατος θά ἐπιστρέψῃ, σύν Θεῷ, εἰς τήν Πόλιν τό ἀπόγευμα τοῦ Σαββάτου, 5ης ἰδίου.

Συνεδρίαση Κοινής Επιτροπής Εκκλησιών Ελλάδος - Κρήτης και Μητροπόλεων Δωδεκανήσου με Υπουργείο Τουρισμού περί Προσκυνηματικών Περιηγήσεων




Πραγματοποιήθηκε τις προηγούμενες ημέρες στο Κεντρικό Κτίριο Διοικήσεως του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού  του  Υπουργείο Τουρισμού   Μικτή Συνεδρίαση της Κοινής Επιτροπής της Εκκλησίας της Ελλάδος, της Εκκλησίας της Κρήτης, των Ι. Μητροπόλεων Δωδεκανήσου και του Υπουργείου Τουρισμού για θέματα Ανάπτυξης και Προβολής των Προσκυνηματικών Περιηγήσεων στην Ελλάδα. 

Στη συνάντηση αυτή συμμετείχαν: α) ο Αρχιμανδρίτης κ. Σπυρίδων Κατραμάδος, Γραμματεύς, και ο κ. Χρήστος Πετρέας, Μέλος του Συνοδικού Γραφείου Προσκυνηματικών Περιηγήσεων της Εκκλησίας της Ελλάδος, β) από την Εκκλησία της Κρήτης ο Σεβ. Μητροπολίτης Πέτρας και Χερσονήσου κ. Γεράσιμος  συνοδευόμενος από τον Αρχιμ. κ. Τίτο Ταμπακάκη και λαϊκούς συνεργάτες αυτών, γ) από τις  Μητροπόλεις Δωδεκανήσου ο Σεβ. Μητροπολίτης κ. Κύριλλος συνοδευόμενος υπό του νέου Βοηθού  Θεοφ. Επισκόπου  Ολύμπου κ. Κυρίλλου  και  δ) Κληρικοί από την Ι. Πατριαρχική Μονή του Ευαγγελιστού  Ιωάννου Πάτμου. 

Από πλευράς του Υπουργείου Τουρισμού η κ. Αγγελική Χονδροματίδου, Διευθύντρια του Γραφείου της Υπουργού Τουρισμού κ. Έλενας Κουντουρά, ο κ. Γιώργος Τζιάλλας, Γενικός Γραμματέας Τουριστικής Πολιτικής και Ανάπτυξης, οι κυρίες κ. Δ. Παγώνη, Μ. Σιγανού και Δ. Φίλη,  Σύμβουλοι της κ. Υπουργού, καθώς επίσης και η κ. Δ. Γεωργιάδη με συνεργάτες της,  υπηρεσιακοί υπάλληλοι του Ε.Ο.Τ.

Η ύπαρξη της «Κοινής Επιτροπής της Εκκλησίας της Ελλάδος και του Υπουργείου Τουρισμού» προβλέπεται από το «Πρωτόκολλο Συνεργασίας επί θεμάτων Αναπτύξεως και Προώθησης των Προσκυνηματικών Περιηγήσεων» που υπεγράφη το 2014 μεταξύ της Εκκλησίας της Ελλάδος και του Υπουργείου Τουρισμού και αποσκοπεί στην καλύτερη συνεννόηση και συνεργασία για την προβολή και ανάπτυξη του Θρησκευτικού-Προσκυνηματικού Τουρισμού στη χώρα μας. 

Κατά την Συνεδρίαση  αυτή  αρχικά ενημερώθηκαν τα Μέλη από τον π. Σπυρίδωνα Κατραμάδο  για την  επιτυχή συμμετοχή της Εκκλησίας της Ελλάδος στις Διεθνείς Εκθέσεις Τουρισμού τον περασμένο Μάρτιο 2018 στην Μόσχα (12-17/03) και στο Κίεβο (26-30/03) αλλά και τους προβληματισμούς και τις σκέψεις της πορείας αναδείξεως και προβολής των Ι. Μονών και Προσκυνημάτων μέσω των Διεθνών Εκθέσεων και των FORΑ με αντικείμενο τον Τουρισμό και ειδικότερα τις Προσκυνηματικές Περιηγήσεις και στη συνέχεια από την κ. Αγγελική Χονδροματίδου, Διευθύντρια του Γραφείου της Υπουργού Τουρισμού, για τις δράσεις που έλαβαν χώρα την περασμένη τουριστική χρονιά και τις δράσεις που σχεδιάζονται για την νέα τουριστική χρονιά, με έμφαση τη ρωσική αγορά, αλλά και τις άλλες αγορές στις ομόδοξες και στις ετερόδοξες χώρες. 

Μετά από ευρεία τρίωρη και πλέον συζήτηση αναγνωρίστηκε από όλους τους παρισταμένους η αναγκαιότητα της συχνότερης κοινής επικοινωνίας και  της πραγματοποιήσεως  παρομοίων συναντήσεων. Ορίστηκε η επόμενη Συνάντηση να γίνει στα μέσα του μηνός Ιουνίου με στόχο τη συμπλήρωση εκ μέρους της Εκκλησίας γενικώς, αρχικά ενός κοινού πολύγλωσσου εντύπου ευρείας χρήσεως με Προσκυνήματα, Μονές και λοιπά στοιχεία περί των Προσκυνηματικών Περιηγήσεων και Διαδρομών, την συμπλήρωση και έκδοση ενός τουριστικού θεματικού περί Ι. Μονών  χάρτη και  ενός τετραλέπτου διαρκείας διαφημιστικού φιλμ περί του Θρησκευτικού Τουρισμού. Αποφασίστηκε επίσης η κατάθεση προτάσεων εκ μέρους της Εκκλησίας, που θα αφορά  κοινές στοχευμένες δράσεις προσέλκυσης τουριστών-προσκυνητών  για το νέο τουριστικό έτος 2019.