Στην περίοδο του Τριωδίου

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΟ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ

Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου, 01/02/2026

Του π. ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΠΟΜΟΝΗ

Είσοδος στην περίοδο του Τριωδίου ["Φωνή Κυρίου", 1.2.2026]

Αθανασία χωρίς τον Χριστό

Του π. Δημητρίου Μπόκου

Αθανασία! Η λέξη που γοητεύει, μαγεύει και αιχμαλωτίζει κάθε ύπαρξη. Που περικλείει την πεμπτουσία της ζωής, το βαθύτερό της νόημα, τον απώτερο σκοπό κάθε νοήμονος όντος. Πράγμα που φαίνεται στην έμφυτη, ενστικτώδη, άμεση απώθηση του θανάτου που ενυπάρχει ισχυρή μέσα μας. Στον μύχιο πόθο για ζωή, ατέλειωτη ζωή, μακράν οδύνης, πόνου και στεναγμού, που κρύβεται στον καθένα μας. Στην επιθυμία να πάμε όλοι στον παράδεισο και κανένας στην κόλαση.

Όταν η σιωπή μιλάει πιο δυνατά

Σωτήριος Θεολόγου, Μεταπτυχιακός Φοιτητής Θεολογίας Α.Π.Θ.

Αρχή Τριωδίου και η Αγία Εκκλησία μάς προβάλλει την γνωστή σε όλους μας παραβολή του Τελώνη και Φαρισαίου.

«Φαρισαίου φύγωμεν ὑψηγορίαν, καὶ Τελώνου μάθωμεν, τὸ ταπεινὸν ἐν στεναγμοῖς», όπως ψάλλουμε στον Εσπερινό της Κυριακής.

Δύο άνθρωποι ανεβαίνουν στο ναό για να προσευχηθούν· και οι δύο πηγαίνουν στο ναό για τον ίδιο λόγο. Όχι, όμως, με την ίδια διάθεση. Ο ένας πήγε για να λυτρωθεί και ο άλλος για να δικαιωθεί.

Ο ένας είναι Φαρισαίος και ο άλλος Τελώνης. Θα λέγαμε ότι ο Φαρισαίος είναι ο «καλός άνθρωπος της εκκλησίας», ενώ ο Τελώνης είναι ο μη αποδεκτός από την κοινωνία.

«Σταθείς πρός ἑαυτόν ταῦτα προσηύχετο» ο Φαρισαίος. Στάθηκε στο μέσο του ναού για να «προσευχηθεί».

Δεν ήταν, όμως, προσευχή· ήταν δικαιολογία του εαυτού του.

Στάθηκε, λοιπόν, στο μέσο του ναού, για να τον βλέπουν όλοι και να θαυμάζουν την προσευχή και τη στάση του.

«ὁ Θεός, εὐχαριστῶ σοι ὅτι οὐκ εἰμί ὥσπερ οἱ λοιποί τῶν ἀνθρώπων, ἅρπαγες, ἄδικοι, μοιχοί, ή καί ὡς οὗτος ὁ τελώνης». Από την αρχή της προσευχής, προσπαθεί να ανεβάσει τον εαυτό του για το ποιος είναι. Θεωρεί ότι είναι ο τέλειος άνθρωπος. Ένας Άγιος στον κόσμο. Συγκρίνει τον εαυτό του με τον Τελώνη και καυχάται. Απαριθμεί ο,τι καλό κάνει στη ζωή του και τις όποιες φιλανθρωπίες επιτελεί.

Ένας άνθρωπος, ο οποίος ακολουθεί κατά γράμμα του νόμου. Νηστεία, προσευχή, φιλανθρωπία.

Αυτή είναι η εικόνα του Φαρισαίου.

Από την άλλη, «ὁ τελώνης μακρόθεν ἑστώς οὐκ ἤθελεν οὐδέ τούς ὀφθαλμούς εἰς τόν οὐρανόν ἐπᾶραι, ἀλλ᾿ ἔτυπτεν εἰς τό στῆθος αὐτοῦ».

Δεν ήταν σε θέση ούτε καν να μπει στο ναό. Κάθισε πολύ πίσω στο ναό και δεν θεωρούσε τον εαυτό του άξιο να εισέλθει πιο μέσα. Ακόμα, δεν μπορούσε να σηκώσει τα μάτια του στον ουρανό εξαιτίας του πλήθους των αμαρτιών που διέπραξε.

Η προσευχή του;

Απλή και λυτρωτική.

Μικρή και άγια.

«ὁ Θεός, ἱλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ».

6 λέξεις και κατάφερε να κερδίσει το έλεος του Θεού.

6 λέξεις και κέρδισε την Βασιλεία των Ουρανών.

Απλή προσευχή με μεγάλο νόημα.

Το Ευαγγέλιο μάς τονίζει στο τέλος ότι ο Τελώνης «κατέβη οὗτος δεδικαιωμένος εἰς τόν οἶκον αὐτοῦ».

2 άνθρωποι προσεύχονται στο ναό.

Ο ένας προσεύχεται με πολλά λόγια και ο άλλος με τη σιωπή.

Αυτή η σιωπή είναι δυνατή και φτάνει μέχρι το Θεό.

Σωπαίνει αλλά καταφέρνει η προσευχή του να φτάσει μέχρι τον ουρανό και να γίνει ευάρεστη στο Θεό.

Αρχίζει το Τριώδιο. Η πορεία προς την Ανάσταση του Χριστού. Η περίοδος αγώνα για να φτάσουμε ένα βήμα πιο κοντά στον Χριστό.

Για ποιο πράγμα να αγωνιστούμε;

Να γίνουμε άνθρωποι σαν τον τελώνη στην εκκλησία και σαν τον φαρισαίο στον κόσμο. Να πηγαίνουμε στην εκκλησία όχι για να δικαιωνόμαστε, αλλά για να καταλαβαίνουμε ποιοι είμαστε και τι έχουμε κάνει. Στον κόσμο να συμπεριφερόμαστε, όπως ο φαρισαίος, με καλά έργα και πράξεις ό,τι θέλει και ο Θεός.

«ὁ Θεός, ἱλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ». 6 λέξεις. Όλη η προσευχή μας προς το Θεό. Αν το κάνουμε πράξη και αν μπορούμε να βιώσουμε έστω και λίγο το νόημα αυτών των λέξεων, τότε έχουμε κάνει ένα βήμα πιο κοντά στο Θεό. Ένα βήμα πιο κοντά στο Φως και στην Αγάπη.