Η νηστεία είναι μία ευλογημένη συνήθεια των χριστιανών. Η αλλαγή της διατροφής μάς βοηθά να αφήσουμε κατά μέρος την εξάρτηση από τροφές που μας αρέσουν, που είναι συνηθισμένες, που μας γεμίζουν τοξίνες, που μας δίνουν άνεση. Η νηστεία όμως είναι και μία εξαιρετική ευκαιρία να δούμε τον εαυτό μας, την ψυχή μας. Διότι, όπως προχωρά η ζωή μας, ο καθένας μας διακατέχεται από εντονότερα ή ασθενέστερα πάθη, με πιο δύσκολο στην αντιμετώπισή του την έπαρση, την αίσθηση ότι ο εαυτός μας είναι το κέντρο του κόσμου.
Το "εγώ" μάς δόθηκε από τον Θεό, για να έχουμε επίγνωση της διαφορετικότητάς μας. Για να μπορούμε να αξιοποιούμε τα χαρίσματα που κληρονομούμε, αλλά και αναπτύσσουμε, με σκοπό να μοιραστούμε τα καλά. Κάθε στιγμή της ζωής μας βεβαίως ζούμε την πρόκληση να διαχειριστούμε τις σχέσεις μας με τους άλλους στην προοπτική της αγάπης ή της εξουσίας ή της αδιαφορίας. Να δούμε τον άλλον ως εικόνα Θεού ή ως αντικείμενο προς δική μας χρήση ή σαν να μην υπάρχει. Να νοιαστούμε ή να φερθούμε με απάθεια. Να μείνουμε στο δικό μας συμφέρον ή να δούμε τη ζωή και τον συνάνθρωπο με καλοσύνη, με διαπραγμάτευση, με ενσυναίσθηση, με συγχωρητικότητα, ακόμη κι αν εμείς δεν έχουμε όσα θα θέλαμε να έχουμε.
Η νηστεία μπορεί να μας δώσει την αφορμή να στραφούμε προς μέσα κόσμο μας. Να δούμε τις αντιδράσεις, τον θυμό μας, τον υπερτονισμό ότι έχουμε δίκιο σε ό,τι κι αν σκεφτούμε, την αδυναμία μας να υποχωρήσουμε, την επιλογή να κρίνουμε τη ζωή με βάση το πώς σκεφτόμαστε εμείς και μόνο με αυτό. Και να γίνει ευκαιρία να νηστέψουμε από την κυριαρχία του εγώ. Από την έπαρση ότι εμείς γνωρίζουμε. Να λειτουργήσουμε με ταπείνωση. Να αφήσουμε τον Θεό να αποφασίσει στην προοπτική τού "δίκασον, Κύριε, τους αδικούντας με" (Ψαλμ. 34,1) και όχι με το να επιβάλουμε εμείς την άποψή μας. Για να γίνει αυτό όμως χρειάζεται νήψη, εγρήγορση, αυτοκριτική. Αυτό συνεπάγεται το να ακούσουμε τη φωνή της συνείδησής μας. Να ρωτήσουμε τον πνευματικό μας. Να αυξήσουμε την προσευχή μας. Να αισθανθούμε ότι δεν είμαστε εμείς το κέντρο της ζωής, αλλά το θέλημα του Θεού που ανοίγει δρόμους, φωτίζει και εμάς και τους άλλους ή επιτρέπει εμπόδια, για να ασκηθούμε, να υπερβούμε, να αντέξουμε.
Αν συνδυάσουμε τη νηστεία των τροφών με τη νηστεία από την έπαρση, τότε η πνευματική μας προπαρασκευή για τις μεγάλες εορτές της πίστης μας αποκτά περιεχόμενο σε βάθος. Αν συνδυάσουμε τη νηστεία με ελεημοσύνη, με συγχωρητικότητα, με πραότητα, τότε μπορούμε να έρθουμε πιο κοντά στον πλησίον μας, ακόμη κι αν εκείνος είναι δύστροπος, ακόμη κι αν μας ταλαιπωρεί. Συγχώρηση δείχνει όχι επηρμένος, αλλά ο ταπεινός. Το πρώτο βήμα κάνει όχι ο αδύναμος, αλλά ο ισχυρός. Αντέχει και αγαπά αυτός που βλέπει τη ζωή και στην πνευματική της διάσταση. Κι αυτό είναι το νόημα τελικά της νηστείας. Να έρθουμε πιο κοντά στο ήθος του Ευαγγελίου, στη διδαχή του Χριστού, που είναι η νηστεία να συνδυαστεί με τη συμφιλίωση, με τη χαρά, με την αποκατάσταση της κοινωνικότητας στην Εκκλησία.
π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός
Δημοσιεύθηκε στην "Ορθόδοξη Αλήθεια", στο φύλλο της Τετάρτης 25 Φεβρουαρίου 2026
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου