Ζούμε σε μια εποχή ατομοκεντρισμού. Ο άνθρωπος νοιάζεται για το "εγώ" του, για τις ανάγκες του, ζει στον δικό του κόσμο. Ακόμη και όσοι δείχνουν να ανοίγονται προς τους άλλους, να νιώθουν ότι το ατομικό δεν μπορεί να θεαθεί έξω από την προοπτική του συλλογικού, εύκολα απογοητεύονται όταν επιχειρούν να δείξουν ενσυναίσθηση, να καταλάβουν πώς σκέφτεται και δρα ο άλλος και γιατί. Τα κίνητρα των πολλών μοιάζουν να περιστρέφονται πίσω από τρεις άξονες: φιλαυτία, φιληδονία, φιλοδοξία. Ακόμη και η οδύνη μοιάζει να είναι ματαίωση του αποφασισμένου τρόπου σκέψης και ζωής, όχι δοκιμασία αυτοκριτικής και αλλαγής.
Σ' αυτό το ανθρωπολογικό πρότυπο η Ορθοδοξία μοιάζει να επαναπαύεται στις δάφνες του παρελθόντος. Οι ορθόδοξοι δείχνουμε ότι είμαστε ευχαριστημένοι να κρατάμε την ταυτότητα του χτες στο σήμερα, διασώζοντας τύπους, παραδόσεις, γιορτές, έθιμα, την διακριτότητά μας. Δεν μας είναι εύκολο όμως να κάνουμε διάλογο με τον σύγχρονο άνθρωπο. Έχουμε την αυτάρκεια της πεποίθησης ότι σωζόμαστε επειδή είμαστε Ορθόδοξοι, χωρίς όμως να νιώθουμε ότι επειδή είμαστε Ορθόδοξοι καλούμαστε να νοιαζόμαστε για τη σωτηρία και των άλλων. Η αυτάρκεια αυτή ουσιαστικά μας εισάγει στη φιλαυτία της αποκλειστικότητας της σωτηρίας, στο ότι είμαστε τα αγαπημένα παιδιά του Θεού, στην υπερηφάνεια έναντι των άλλων που είναι εκκοσμικευμένοι, αμαρτωλοί, απομακρυσμένοι από την αλήθεια.
Ορθόδοξος σημαίνει νοιάζομαι. Προσεύχομαι για τον κόσμο, όχι επειδή κείται εν τω πονηρώ κι εγώ είμαι ο σωστός και ο άγιος, αλλά γιατί γι' αυτόν τον κόσμο ο Θεός έγινε άνθρωπος, σταυρώθηκε, αναστήθηκε, δίνει το δώρο της αγιότητας. Διαλέγομαι με τον κόσμο, ακόμη κι αν αυτό μοιάζει μάταιο, όχι γιατί είναι καθήκον μου, αλλά γιατί με ενδιαφέρει αληθινά ο άλλος να αισθανθεί ότι υπάρχει ακόμη η αγάπη, υπάρχει ο σεβασμός, υπάρχει κάποιος που μπορεί να τον ακούσει, που να μην τον σταυρώσει, αλλά να του σταθεί. Προσλαμβάνω τον τρόπο του κόσμου, την επιστήμη, την τέχνη, κάποτε και τη μαυρίλα, όχι γιατί θέλω να κάνω κήρυγμα ηθικής ανωτερότητας, αλλά γιατί τα χαρίσματα που δημιουργούν, ακόμη και προς τη σκοτεινιά, είναι δώρα Θεού και, όταν εκφράζουν ή βοηθούν ανθρώπους να νιώθουν λιγότερο μόνοι, λιγότερο πονεμένοι, με ευκολότερη τη ζωή τους, είναι μία αναλαμπή, μικρή ή μεγάλη αδιάφορο, ότι υπάρχουμε και για τους άλλους.
Ορθόδοξος σημαίνει ότι θέλω την ειρήνη. Σε μια εποχή πολέμου συμφερόντων και εξουσίας που γίνεται ηδονή, επιλέγω την οδό της ειρήνης, της συμφιλίωσης. Δεν διστάζω να πω ΟΧΙ, ακόμη και σε οικείους που διαστρέφουν το μήνυμα του Ευαγγελίου, για να επιβληθούν. Αρνούμαι τον θυμό γιατί οι άλλοι δεν είναι όπως τους θέλω, αλλά δεν φοβάμαι να πω την αλήθεια κι ας γίνω δυσάρεστος. Κρατώ την ιστορία και την παράδοση της πρώτης Εκκλησίας όχι στους τύπους μόνο, αλλά, κυρίως, στο ήθος. Κι αυτό είναι να μην αντιλοιδορείς όταν σε λοιδορούν. Να μην εκδικείσαι όταν σε υβρίζουν. Να υπερασπίζεσαι τους αδύναμους, όχι όμως για να κερδίσεις δόξες, αλλά γιατί η δύναμη του Θεού βρίσκεται στο λίγο που γίνεται πολύ χάρις στην αγάπη.
Ορθόδοξος σημαίνει νοιάζομαι για εκείνους που παλεύουν να φέρουν το μήνυμα του Ευαγγελίου στα πέρατα της γης. Για τους ταπεινούς που νιώθουν ότι η ιεραποστολή είναι ο τρόπος της Εκκλησίας. Για όσους βγήκαν από την άνεσή τους. Και η έγνοιά μου γίνεται συμπαράσταση με κάθε τρόπο, ακόμη και με μια σκέψη προσευχής.
Ορθόδοξος σημαίνει ότι παραμένω μέλος της Εκκλησίας. Αυτής που δεν επαναπαύεται στις δάφνες της, αλλά που θέλει να αφυπνίσει. Κι ας είμαι στο περιθώριο.
π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός
Δημοσιεύθηκε στην «Ορθόδοξη Αλήθεια», στο φύλλο της Τετάρτης 4 Μαρτίου 2026
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου