Ἐκδήλωσις διὰ τὴν ψαλτικὴν παράδοσιν τῆς Σμύρνης ἐν Ἀθήναις

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΣΜΥΡΝΗΣ 

Ἐκδήλωσις ἀφιερωμένην εἰς τὴν  ψαλτικὴν παράδοσιν τῆς Σμύρνης ἐπραγματοποιήθη τὴν Κυριακὴν 11^ην Ἰανουαρίου ἐ.ἔ., ἐν Ἀθήναις, ὑπὸ τῆς ἐκεῖσε ἑδρευούσης Ἑνώσεως Σμυρναίων, ὑπὸ τὴν αἰγίδα τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Σμύρνης. Εἰς αὐτὴν παρέστη ὁ Σεβ. Ποιμενάρχης ἡμῶν, Μητροπολίτης Σμύρνης κ. Βαρθολομαῖος, συνοδευόμενος ὑπὸ τῶν Πανοσιολ. Ἀρχιμανδρίτου κ. Εὐγενίου Καμπουράκη, Ἱερατικῶς Προϊσταμένου τῆς Ὀρθοδόξου Κοινότητος Σμύρνης, καὶ Μουσικολογ. κ. Ἡρακλέους Μαλανδρίνου, Χοράρχου – Καθηγητοῦ τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς, Πρωτοψάλτου τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Σμύρνης.

          Τὴν πρωΐαν τῆς Κυριακῆς, 11^ης Ἰανουαρίου ἐ.ἔ., μετὰ τὰ Φῶτα, ὁ Σεβασμιώτατος Ποιμενάρχης ἡμῶν κ. Βαρθολομαῖος ἐχοροστάτησεν εἰς τὸν Ὄρθρον καὶ προεξῆρχε τῆς Θείας Λειτουργίας εἰς τὸν Ἱερὸν Μητροπολιτικὸν Ναὸν Ἁγίας Φωτεινῆς Νέας Σμύρνης, μετὰ τὴν ἀπόλυσιν τῆς ὁποίας ἐτέλεσε μνημόσυνον ὑπὲρ ἀναπαύσεως τῶν ἀειμνήστων Πρωτοψαλτῶν καὶ ἱεροψαλτῶν τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Σμύρνης. Μεταξὺ τοῦ πυκνοῦ ἐκκλησιάσματος ἦσαν τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον καὶ τὰ μέλη τῆς ἐν Ἀθήναις Ἑνώσεως Σμυρναίων καὶ ἐκπρόσωποι τῆς Τοπικῆς Αὐτοδιοικήσεως καὶ λοιπῶν Μικρασιατικῶν Σωματείων καὶ Συλλόγων.

Ὁ Σεβ. Ποιμενάρχης ἡμῶν, ὁμιλήσας καταλλήλως ἐπὶ τοῦ Ἀποστολικοῦ Ἀναγνώσματος τῆς ἡμέρας, ἀνεφέρθη καὶ εἰς τοὺς ἀειμνήστους διακόνους τῶν Ἱερῶν Ἀναλογίων τῆς Σμύρνης, διὰ τῶν ἑξῆς, μεταξὺ ἄλλων, χαρακτηριστικῶν λόγων: 

«Μνημονεύοντες τοὺς Πρωτοψάλτας καὶ τοὺς ἱεροψάλτας τῆς Σμύρνης, δὲν τιμῶμεν ἔργον μουσικῆς, ἀλλὰ διακονίαν προσευχῆς. Δὲν μνημονεύομεν τέχνην, ἀλλὰ θυσίαν φωνῆς.
        Δὲν ἐπαινοῦμεν ἀκουστικήν, ἀλλὰ πίστιν. Ἦσαν οἱ ἄνθρωποι ποὺ ἔμαθαν τὸν λαὸν νὰ προσεύχεται, ποὺ ἔμαθαν εἰς τὴν καρδίαν νὰ κλαίῃ ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, ποὺ ἐδίδαξαν πῶς ἡ σιωπὴ γίνεται δοξολογία. Καὶ ἐκ ταύτης τῆς διακονίας ἐγεννήθη καὶ ἐκαλλιεργήθη ἐν Σμύρνῃ μία ἰδιαίτερη παράδοσις ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς, ἰδίως κατὰ τὸ δεύτερον ἥμισυ τοῦ 19^ου αἰῶνος, ὄχι ὡς σχολὴ τέχνης, ἀλλὰ ὡς σχολὴ προσευχῆς· ὄχι ὡς ἐπίδειξις μέλους, ἀλλὰ ὡς ἀσκητικὴ τῆς φωνῆς· ὄχι ὡς καλλιτεχνία, ἀλλὰ ὡς λειτουργία. Ἐκαλλιεργήθη ὡς ἰδιαιτέρα ἔκφρασις, ἡ ὁποία, ἂν καὶ δὲν ἔγινεν ἀποδεκτὴ ὑπὸ τῶν Πρωτοψαλτῶν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἐν τούτοις διεσώθη, διεδόθη καὶ εἶναι ζῶσα ἄχρι τῆς σήμερον».

Εἰς ἄλλην ἀποστροφὴν τοῦ λόγου του ἀνέφερε χαρακτηριστικῶς: 

«ἡ Ἐκκλησία δὲν μένει σιωπηλή· δὲν ἀναπολεῖ μόνον, ἀλλὰ παραδίδει. Δὲν φυλάσσει μόνον, ἀλλὰ ἀναθέτει. […]ἐχάρισεν ὁ Θεὸς εἰς τὴν ταπεινότητά μου νὰ χειροθετήσω, πρῶτον μετὰ τὸ 1922, Πρωτοψάλτην τῆς Μητροπόλεως Σμύρνης – ὄχι ὡς τιμήν ἀνθρώπινην, ἀλλὰ ὡς ἐντολήν διακονίας. Τὸν ἐκ Χίου Μουσικολογιώτατον Χοράρχην καὶ καθηγητὴν τῆς πατρῴας ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς Ἡρακλῆ Μαλανδρῖνον. Τὸν ἐκαλέσαμεν ὄχι νὰ ἐπιδείξῃ φωνήν, ἀλλὰ νὰ ἄρῃ παράδοσιν. Ὄχι νὰ ἀναδείξῃ τέχνην, ἀλλὰ νὰ φυλάξῃ ἦθος. Ὄχι νὰ καινοτομήσῃ, ἀλλὰ νὰ συνεχίσῃ. Διότι ἡ παράδοσις τῆς Ἐκκλησίας δὲν παραδίδεται εἰς τὰ ἀρχεῖα, ἀλλὰ εἰς τὰ πρόσωπα.
        Καὶ ἡ φωνὴ τῶν παλαιῶν δὲν σβήνει· συνεχίζει νὰ ἀναπνέῃ ἐν ταῖς φωναῖς τῶν νεωτέρων. Καὶ οὕτως ἡ Σμύρνη δὲν ἔχει μόνον μνήμην· ἔχει μέλλον. Ὄχι μέλλον κοσμικόν, ἀλλὰ μέλλον λειτουργικόν. Μέλλον δοξολογίας. Μέλλον προσευχῆς. Καὶ παρακαλοῦμεν τὸν Θεὸν ἵνα ὅ,τι ἐχάρισεν εἰς τὴν Σμύρνην ὡς χάρισμα φωνῆς, νὰ τὸ διαφυλάξῃ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν ὡς χάρισμα προσευχῆς.»

Τὸ ἀπόγευμα τῆς ἰδίας ὁ Σεβ. κ. Βαρθολομαῖος παρέστη εἰς τὴν ἀφιερωμένην εἰς τὴν ψαλτικὴν παράδοσιν τῆς Σμύρνης ἐκδήλωσιν, ἡ ὁποία ἐπραγματοποιήθη εἰς τὸ Ἱστορικὸν Μουσεῖον Ἀθηνῶν (Παλαιὰ Βουλή), μὲ ὁμιλητὴν τὸν νέον Ἄρχοντα Πρωτοψάλτην τῆς Σμύρνης Μουσικολ. κ. Ἡρακλῆ Μαλανδρῖνον, μετὰ τὸ πέρας τῆς ὁποίας Χορὸς Ἱεροψαλτῶν, συνεργατῶν καὶ μαθητῶν αὐτοῦ, ἀπέδωκαν μαθήματα συντεθέντα ὑπὸ Πρωτοψαλτῶν τῆς Σμύρνης. Εἰς τὴν ἐκδήλωσιν παρέστη ἐκ προσώπου τοῦ Μακ. Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν καὶ πάσης Ἑλλάδος ὁ Αἰδεσιμολ. Πρωτοπρεσβύτερος κ. Ἠλίας Δροσινός, ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Νέας Σμύρνης κ. Συμεών, τὰ μέλη τῆς ἐν Ἀθήναις Ἑνώσεως Σμυρναίων ὡς καὶ μέλη τῆς Ἑνώσεως Σμυρναίων Νικαίας – Πειραιῶς καὶ ἄλλων Μικρασιατικῶν Συλλόγων καὶ Σωματείων, Ἄρχοντες Ὀφφικιάλιοι τῆς Ἁγίας τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας, ἱεροψάλται καὶ μουσικόφιλον κοινόν.

Ὁ Σεβ. Ποιμενάρχης ἡμῶν, χαιρετίζων τὴν ἐκδήλωσιν, ἀνέφερε, μεταξὺ ἄλλων, χαρακτηριστικῶς: «Ἡ ἐκκλησιαστικὴ μουσικὴ τῆς Σμύρνης δὲν ἀπετέλεσε παρθενογένεσιν, ἀλλὰ ἐγεννήθη καὶ ἐκαλλιεργήθη ἐντός τῆς μεγάλης κοινῆς παραδόσεως τῆς Μιᾶς, Ἁγίας, Καθολικῆς καὶ Ἀποστολικῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ἐντὸς τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου. Ἐντός ταύτης τῆς ζώσης παραδόσεως, Σμυρναῖοι Πρωτοψάλται καὶ Μουσικοδιδάσκαλοι ἔθεσαν καὶ τὴν προσωπικὴν των σφραγῖδα, διὰ μελοποιήσεων καὶ συνθέσεων, ποὺ κατεγράφησαν, διεσώθησαν καὶ ψάλλονται μέχρι σήμερον, ἰδίως εἰς τὸ Ἅγιον Ὄρος, ὄχι ὡς μουσειακὰ κατάλοιπα, ἀλλὰ ὡς ζῶσα λειτουργικὴ πράξις καὶ συνεχὴς προσευχή».

Στρεφόμενος δὲ πρὸς τὸν ὁμιλητήν, ἀνέφερεν: «Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ συγχαρῶ ἰδιαιτέρως τὸν νέον Πρωτοψάλτην μας κ. Ἡρακλῆ Μαλανδρῖνον διὰ τὸν κόπον τῆς συντάξεως τῆς εἰσηγήσεως καὶ διὰ τὴν σοβαρὰν καὶ συστηματικὴν μελέτην τῆς σμυρναϊκῆς ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς παραδόσεως. Μὲ ἐκκλησιαστικὸν φρόνημα καὶ ἀγάπην πρὸς τὴν τάξιν τῆς Ἐκκλησίας, ἐρευνᾷ, μελετᾷ καὶ ἀναδεικνύει μίαν παρακαταθήκην ἱεράν, τὴν ὁποίαν καὶ ψάλλει ἐν τῷ ἡμετέρῳ Ἱερῷ Καθεδρικῷ Ναῷ Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, ὡς ζῶσαν λειτουργικὴν γλῶσσαν καὶ ὡς διακονίαν προσευχῆς. Ἡ ἐργασία του μαρτυρεῖ ὅτι ἡ παράδοσις ὅταν ἀγαπᾶται καὶ μελετᾶται δὲν ἀπολιθώνεται ἀλλὰ καρποφορεῖ».