Γέρων Πριγκηποννήσων Δημήτριος και Περιστερίου Γρηγόριος για τη ρωσική επίθεση κατά Φαναρίου

Χρύσα Μακρή | PARAPOLITIKA.GR

Η πρόσφατη ιστορία έχει δείξει ότι η εκκλησιαστική διπλωματία προπορεύεται των γεωπολιτικών εξελίξεων. Όταν το 2018 ο Οικουμενικός Θρόνος παρέδιδε τον Τόμο της αυτοκεφαλίας στην Ουκρανική Εκκλησία, κανείς δεν μπορούσε να προβλέψει τη στρατιωτική επέμβαση της Ρωσίας στην Ουκρανία λίγα χρόνια μετά. Οι περισσότεροι, μάλιστα, το θεωρούσαν ευφάνταστο σενάριο.

Ο Βλαντιμίρ Πούτιν, ωστόσο, έχει δείξει σε όσους μπορούν να αναλύσουν τις κινήσεις του ότι πολλές φορές έχει χρησιμοποιήσει τη δύναμη και την επιρροή που ασκεί η θρησκεία ως εργαλείο ποδηγέτησης των ορθόδοξων χριστιανών. Χρησιμοποιώντας στον στόχο του αυτό πρώτα τον μακαριστό Πατριάρχη Μόσχας Αλέξιο, που καταγόταν από την Εσθονία -γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Ταλίν-, και σήμερα τον διάδοχό του Κύριλλο, που αποτελεί την προμετωπίδα της Εκκλησίας της Μόσχας για την εισχώρηση της Ρωσίας στα εκατομμύρια των πιστών στα ορθόδοξα κράτη.

Η απόσχιση της Ουκρανικής Εκκλησίας από το Πατριαρχείο Μόσχας αποτέλεσε ένα ισχυρό πλήγμα για τη Ρωσία και οι σχέσεις μεταξύ των Πατριαρχείων Μόσχας και Κωνσταντινουπόλεως άνοιξαν ένα κεφάλαιο διχασμού μεταξύ των δύο εκκλησιών.

Σε ό,τι αφορά τις νέες εξελίξεις και την επίθεση που εξαπέλυσε το Πατριαρχείο Μόσχας στον Οικουμενικό Πατριάρχη, αφορμή στάθηκε το αίτημα της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Λιθουανίας, αλλά και της κυβέρνησης της χώρας να ιδρυθεί Εξαρχία του Οικουμενικού Πατριαρχείου εκεί. Ένα αίτημα που ικανοποίησε το Φανάρι. Πλέον οι Ρώσοι κατηγορούν τον κ. Βαρθολομαίο για «εισπήδηση» στα «εδάφη» της Ρωσίας και προσπαθούν να τον συκοφαντήσουν, λέγοντας ότι εξυπηρετεί «συμφέροντα», «κατασκόπους» και «εγκάθετους νεοναζί».

Μητροπολίτης Πριγκηποννήσων Δημήτριος στο parapolitika.gr: “Θέλουν να βλάψουν το Οικουμενικό Πατριαρχείο, υπάρχει πολιτική σκοπιμότητα”

Εξηγώντας τη θέση του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ο Μητροπολίτης Πριγκιποννήσων Δημήτριος μιλώντας στο parapolitika.gr τόνισε ότι «οι λαοί αυτών των κρατών είναι εκείνοι που αποφασίζουν για το αύριο της ζωής τους και νομίζω ότι αυτοί θέλουν να απαγκιστρωθούν από την επήρεια της Ρωσίας. Αυτά τα οποία γράφονται εναντίον του Πατριαρχείου μας έχουν πολιτική σκοπιμότητα. Θέλουν να βλάψουν το Οικουμενικό Πατριαρχείο».

Η ουσία είναι ότι οι Ρώσοι βλέπουν πως χάνουν τα ερείσματά τους στις αυτόνομες Εκκλησίες των Βαλτικών Χωρών, δηλαδή της Εσθονίας, της Λιθουανίας και της Λετονίας, και γι’ αυτό κάνουν την επίθεση, λέει στο parapolitika.gr ο Μητροπολίτης Περιστερίου Γρηγόριος, που για 4 χρόνια (2005 – 2009) υπηρέτησε την εκκλησία της Εσθονίας. Αυτές τις ημέρες βρίσκεται στον Ταλίν της Εσθονίας στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της νέας κρίσης.

Το ιστορικό της αυτονομίας των Βαλτικών Χωρών

Ο φόβος του πολέμου και η αντιπάθεια προς το Πατριαρχείο Μόσχας έχουν στρέψει εκκλησιαστικά τη Βόρεια Φινλανδία, την Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Το 1923, το Φανάρι έδωσε την αυτονομία στις Εκκλησίες της Φινλανδίας και της Εσθονίας, ενώ το 1936 στην Εκκλησία της Λετονίας. Το 1945, όμως, ο Στάλιν, αφού προσάρτησε τις τρεις χώρες στη Σοβιετική Ένωση, κατήργησε την αυτονομία των τριών Εκκλησιών και τις προσέδεσε στο Πατριαρχείο της Μόσχας. Συγχρόνως, την εποχή του Στάλιν ιδρύθηκε μια Μητρόπολη που συνδέθηκε απευθείας με το Πατριαρχείο Μόσχας.

Σύμφωνα με τον Μητροπολίτη Περιστερίου Γρηγόριο, βασισμένη σε αυτό, η σημερινή διοίκηση του Πατριαρχείου της Μόσχας θεωρεί ότι όλη η Εκκλησία της Λετονίας τού ανήκει. Ωστόσο, όπως επισημαίνει, από το 1991 οι Βαλτικές Χώρες έχουν αυτονομηθεί. Παρ’ όλα αυτά, η Μόσχα επιμένει ότι οι Εκκλησίες των τριών χωρών, όπως και η Εκκλησία της Ουκρανίας, υπάγονται ακόμη στη δικαιοδοσία της Ρωσικής Εκκλησίας.

«Θεωρούν αδίκως, αντικανονικά, πέρα για πέρα, ότι, επειδή από το 1945 μέχρι το 1990 ο Στάλιν “άρπαξε” τις εκκλησίες, έχουν μέχρι σήμερα χρησικτησία. Κάτι που δεν υφίσταται, δεν υπάρχει, δεν ισχύει», εξηγεί ο μητροπολίτης Περιστερίου.

Όλα αυτά τα χρόνια της αντιπαράθεσης η Μόσχα δεν χάνει ευκαιρία να μειώσει το κύρος του Οικουμενικού Πατριαρχείου, κατηγορώντας το ως «σχισματικό», όπως και το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, τις Εκκλησίες της Ελλάδος και της Κύπρου, που αναγνώρισαν την αυτοκεφαλία στην εκκλησία της Ουκρανίας.

Αξίζει, επιπλέον, να σημειωθεί ότι η κρίση στις σχέσεις των τριών χωρών με τη Ρωσία δεν είναι τωρινή. Οι αρχές της Εσθονίας απέλασαν τον Ιανουάριο του 2024 τον Μητροπολίτη Ευγένιο, που ήταν επικεφαλής του Μετοχίου της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στην Εσθονία, θεωρώντας τον απειλή για την εθνική ασφάλεια της χώρας.

Το γεγονός συνδέθηκε με τις γεωπολιτικές εντάσεις και τις ανησυχίες της Εσθονίας για την επεκτατική διάθεση της Μόσχας. Σύμφωνα με τον Μητροπολίτη Περιστερίου Γρηγόριο, «αυτή τη στιγμή οι Βαλτικές Χώρες ζουν μια κατάσταση απειλής. Οι Ρώσοι ό,τι ζήτησαν στην Ουκρανία ζήτησαν και για την Εσθονία», προκαλώντας τον φόβο ότι όσα έγιναν στην Ουκρανία μπορεί να συμβούν και στις χώρες της Βαλτικής.