Φωτορεπορτάζ από τους Πρώτους Χαιρετισμούς στην Παναγούλα Μπανάτου

Κατανυκτικές οι αποψινές στιγμές στην Παναγούλα μας, στον περικαλλή καθεδρικό ναό της περιοχής μας! Η πρώτη στάση των Χαιρετισμών ενώπιον της Πανάχραντης Μητέρας Παναγίας!

Προεστός της ιερής Ακολουθίας ήταν ο αρχαίος φίλος της Ενορίας μας και τώρα νέος Επίσκοπος Μοζαμβίκης κ. Ιωάννης, ο οποίος αυτό τον καιρό βρίσκεται στην Ελλάδα και στο γενέθλιο νησί μας!

Ακολουθούν σχετικά βιντεάκια, τα οποία μεταδίδουν στους απανταχού Ζακυνθίους και Φίλους Αναγνώστες μας τη βαθιά συγκίνηση, την διάχυτη στον ναό μας απόψε!

Πριν το τέλος της Ακολουθίας, ο Εφημέριός μας προσφώνησε με θερμούς από καρδιάς λόγους τον Θεοφιλέστατο Φίλο του, αναφερόμενος με συγκίνηση στην ειλικρίνεια των σχέσεών τους, αλλά και στην αξία του υψηλού φιλοξενούμενου, την οποία αξία εκτίμησε ο Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας κ.κ. Θεόδωρος Β΄ και η περί Αυτόν Ιερά Σύνοδος και τον ανεβίβασε, άξια και δίκαια, στην περιωπή της Αρχιερωσύνης για μια ευαίσθητη κι πολυεύθυνη περιοχή της Αφρικής!

Ο π. Παναγιώτης, σε ανάμνηση της τιμητικής αποψινής παρουσίας του Επισκόπου Μοζαμβίκης στην Ενορία μας, τού προσέφερε δύο δώρα: α) Μια μικρή προτομή του αγίου της Ελληνικής Λογοτεχνίας Διονυσίου Σολωμού -του οποίου την θρησκευτικότητα μελέτησε ο κ. Ιωάννης στην μεταπτυχιακή διατριβή του-, ευχόμενος να έχει πάντα κατά νου, στην ιεραποστολική προσπάθειά του, το σολωμικό "Πάντα ανοιχτά, πάντα άγρυπνα τα μάτια της ψυχής σου" και β) έναν εγκόλπιο σταυρό, για να θυμάται τους γείτονες και φίλους του Μπανατιώτες, κατά την τέλεση της θ. Λειτουργίας, εκεί στη νοτιοανατολική Αφρική!

Τέλος, πήρε τον λόγο ο Επίσκοπος, ο οποίος αρχικά αναφέρθηκε στις αδελφικές σχέσεις του, τόσο με τον Εφημέριό μας, όσο και με όλους τους Μπανατιώτες από τα παιδικά του χρόνια. Στη συνέχεια κάλεσε όλους να στοιχηθούν με τον Χριστό, ιδιαίτερα κατ' αυτή την περίοδο της πνευματικής εγρήγορσης και προετοιμασίας για την βίωση του φρικτού Πάθους και της χαροποιού Αναστάσεως Εκείνου. Στον αγώνα μας θα έχουμε ασφαλή προστάτιδα και συμπαραστάτρια την Ανύμφευτη Νύμφη, η οποία ανύστακτα βρίσκεται στο πλευρό της ανθρωπότητας, με στοργή και κατανόηση.  

Ήχος και εικόνα: Βαλάντης Δρογγίτης

Στο Μπανάτο για τους Α΄ Χαιρετισμούς ο Επίσκοπος Μοζαμβίκης

Ήρθε ο καιρός των Χαιρετισμών προς την Θεομήτορα Παναγία και η απόδοση οφειλόμενης τιμής και προσκύνησης προς το τίμιο Πρόσωπό Της!

Απόψε, στις 7 το βράδυ κι εμείς ως Ενορία, θα συναχθούμε  εδώ στον μεγαλοπρεπή ναό της Παναγούλας Μπανάτου, όπου θα απευθύνουμε δεητικές και ευχαριστήριες ωδές προς τη Μητέρα του Θεανθρώπου και Μητέρα του Κόσμου μας. 

Θα έχουμε τη μεγάλη τιμή, να χοροστατήσει στην Ακολουθία ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Μοζαμβίκης κ. Ιωάννης, ο οποίος θα απευθύνει λόγους αγάπης προς το εκκλησίασμα. Θυμίζουμε ότι ο νέος Επίσκοπος είναι ιδιαίτερα αγαπητός στην Ενορία (λόγω της γειτνίασης του χωριού του με το δικό μας) συνδέεται μάλιστα φιλικότατα με τον Εφημέριό μας.

Το Εκκλησιαστικό Συμβούλιό μας καλεί όλους όσοι μάς διαβάζουν στην όμορφη αυτή λατρευτική ευκαιρία.

Γιατί και πώς η Κατάνυξη;

Γράφει ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας

Οι ημέρες της Μεγάλης Σαρακοστής, στις οποίες έχουμε ήδη εισέλθει, θεωρούνται από την Ορθόδοξη Πνευματικότητα ως ημέρες κατανυκτικές. Έχουμε όμως ποτέ εμβαθύνει στον όρο "κατάνυξη"; Ετυμολογικά προέρχεται από το ρήμα "νύσσω" ή "νύττω", που σημαίνει τρυπώ, κεντώ, τσιμπώ. Με την πρόθεση "κατά-" θα μπορούσε να μεταγραφεί σε απλά ελληνικά ως "κατατρύπημα" ή "κατατσίμπημα". Περί τίνος πρόκειται λοιπόν;

Επιτρέψατέ μου, αγαπητοί φίλοι, να πω ότι αφορά στο τρύπημα - τσίμπημα της ανθρώπινης καρδιάς, που πραγματοποιεί το Άγιο Πνεύμα, εάν και εφόσον τού επιτραπεί κάτι τέτοιο από την ελεύθερη βούληση του ανθρώπου. Κέντημα αφυπνιστικό, ελεγκτικό, τυπτικό, παιδευτικό, ιαματικό, εντέλει αναστατικό! Όχι μόνον τσιμπάει ενοχλητικά την πολλάκις τσιμεντωμένη ραθυμία μας το Άγιο Πνεύμα, αλλά κατατρυπάει σύγκορμη την ύπαρξή μας, εκπαιδεύοντάς μας κατά κύριο λόγο στην ανάμνηση των Εσχάτων. Άλλωστε, όλα όσα θα βιώσουμε κατά τις Μεγάλες Ημέρες που έρχονται δεν (πρέπει να) αποτελούν μονάχα μιαν εθιμική θύμηση ή έστω λατρευτική επανάληψη κορυφαίων ιστορικών στιγμών, αλλά βίωση των Μελλόντων και της μακαριότητας, την οποία προσδίδει στον πιστό η μετοχή στη θεία Δόξα. Αυτή η πραγματικότητα δεν είναι απλώς εγγύς, αλλά εδώ και τώρα!

Πολλές φορές συγκινούμαστε πολύ κατά την λειτουργική αναπαράσταση των Παθών του Κυρίου, κάποτε μάλιστα έως δακρύων. Αρκεί όμως αυτό; Ασφαλώς όχι! Σκοπός μας είναι η Κατάνυξη, όπως εν συντομία την αναλύσαμε παραπάνω: Άφεση του όλου εαυτού μας στο τόξο του θείου Έρωτα, ώστε εντέλει να βρεθεί μέσα στην "ετοίμη καρδία"  μας (Ψαλμ 56, 8) και το βέλος και ο εράσμιος Τοξότης!

Ο Χαρταετός

Γράφει η Άννα Τσουκαλά-Κουφού 

Πάντα λάτρευα την επαρχία και την ζωή στο χωριό. Τα καταπράσινα λιβάδια και τ’ απέραντο γαλάζιο τ’ ουρανού, την μάνα μας θάλασσα. Τα απειράριθμα αμπέλια, όσο βλέπει το μάτι σου, τις αιωνόβιες ελιές στις πλαγιές των λόφων με τις υπερύψηλες κορυφές που μ’ έκαναν να νιώθω σιγουριά.

Αυτό ασφαλώς οφείλεται στο ότι γεννήθηκα στο χωριό και οι πρώτες μου μνήμες είναι βουκολικές, νατουραλιστικές. Η ζωή στο χωριό με ακολουθεί. Έζησα βέβαια πολλά χρόνια σε πολύβουες πόλεις και δεν τις απέρριψα ποτέ, αλλά η ζωή στη φύση με συγκινούσε ιδιαίτερα. Έτσι όταν βρίσκαμε την ευκαιρία προτιμούσα εξόρμηση στο ύπαιθρο. Η Καθαρά Δευτέρα πάντοτε λοιπόν συνοδεύεται με μια εξόρμηση και να η ευκαιρία! Η Καθαρά Δευτέρα. Σήμερα όμως άλλαξαν τα πράγματα Καθαρά Δευτέρα εννοούν οι νεοέλληνες να επισκεφθούν το καλύτερο εξοχικό εστιατόριο στο πιο κοντινό χωριό , άντε και στο πιο μακρινό και μεταξύ αστακού και μπριζόλας τσίπουρου και ρετσίνας να την γιορτάσουν. Πιθανόν να ρίξουν κι ένα ζεϊμπέκικο, άντε κι ένα καλαματιανό και τέρμα η Καθαρά Δευτέρα. Καθαρίσαμε από το έθιμο!!! Κατά το απογευματάκι επιστρέφουμε στα ίδια. Τώρα όμως με το Δ.Ν.Τ. σφίξανε λίγο τα πράγματα, μα ο Έλληνας το φαγοπότι και τη διασκέδαση τά 'χει στο αίμα του και σ’ αυτόν τον τομέα δεν κάνει εκπτώσεις.

Όμως η Καθαρά Δευτέρα έχει πνευματικό χαρακτήρα, είναι η ημέρα που αρχίζει μια πνευματική πορεία σαράντα ημερών και οφείλομε σαν καλοί χριστιανοί ν’ αγωνισθούμε με καλές πράξεις αλλά και με νηστεία να φθάσουμε καθαροί πνευματικά και σωματικά στην Ανάσταση, ν’ αξιωθούμε το φως της Αναστάσεως. Μάλιστα υπάρχουν άνθρωποι που νηστεύουν τις τρεις πρώτες ημέρες της Μ. Τεσσαρακοστής κυριολεκτικά και πίνουν μόνο νερό. Είναι αυτές οι ευλογημένες ψυχούλες που προσεύχονται για την ανθρωπότητα και εισακούονται από τον Πανάγαθο Κύριο. Αυτές δεν βρίσκονται μόνο στα μοναστήρια, πολλές ζουν υπάρχουν και κινούνται ανάμεσά μας, όμως δεν κοινοποιούν την αγιότητά τους, γιατί άλλωστε; Εμείς δεν είμεθα αυτής της στάθμης Χριστιανοί, ούτε ασκητές. Αγωνιζόμαστε τον καλόν αγώνα σύμφωνα με τις δυνάμεις μας και παρακαλούμε τον Κύριο να μας αξιώσει να ζήσουμε το φως της Αναστάσεως. Μα η πίστη είναι θέμα αυστηρά προσωπικό είναι το τετ-α-τετ με τον Κύριο και την ψυχή μας. Το έθιμο όμως είναι θέμα καθαρά κοινωνικό και ως εκ τούτου καλόν είναι να διατηρείται και να διαιωνίζεται.

Με αυτές τις σκέψεις μια Καθαρά Δευτέρα ξεκινήσαμε οικογενειακώς από την Θεσσαλονίκη για ένα κοντινό χωριό της Χαλκιδικής. Βγαίνοντας από την Ν. Εγνατία κάθε εκατό μέτρα συναντούσαμε κι έναν υπαίθριο πωλητή χαρταετών. Χαρταετούς με το κιλό δηλαδή. Χαρταετούς με το σήμα του Άρη Θεσσαλονίκης για τους Αριανούς με χρώματα κίτρινο και μαύρο, χαρταετούς για τους οπαδούς του ΠΑΟΚ με τα χρώματα της ομάδος τους, μαύρο και άσπρο, χαρταετούς για τους οπαδούς του ΗΡΑΚΛΗ με τα χρώματά του γαλάζιο και άσπρο. Χαρταετούς με δικέφαλους αετούς με θηρία και ζώα οικόσιτα και μη κι ό,τι φαντασθεί ο πολυπράγμων εμπορικός νους του σημερινού ανθρώπου που προσπαθεί με κάθε τρόπο να προσεταιρισθεί γιορτές και πανηγύρια προς οικονομικό όφελος. Η κίνηση ήταν τόσο μεγάλη που χρειαστήκαμε γύρω στη μία ώρα για να φθάσουμε στον προορισμό μας. Αυτό βέβαια δεν είναι είδηση μια και η κίνηση για την Χαλκιδική αργίες και καθημερινές το Καλοκαίρι είναι τόσο μεγάλη που δεινοπαθείς μέχρι να φθάσεις στον προορισμό σου, λες και όλη η Θεσσαλονίκη αδειάζει κάθε γιορτή και Κυριακή προς την Ανατολική Θεσσαλονίκη, την Χαλκιδική. Σαν φθάσεις έξω από το Μοναστήρι της Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολύτριας τότε αρχίζει ν’ αραιώνει κάπως το κύμα των αυτοκινήτων και όταν ιδρωμένος και κουρασμένος βρίσκεσαι έξω από την Γαλάτιστα, τότε αναπέμπεις δοξολογία προς τον Κύριο για την ομαλή ροή της κίνησης.

Οι συνταξιδιώτες μας, τα παιδιά μας, είχαν διαλέξει τον αετό τους, την καλούμπα τους και όλα κομπλέ τα είχαν τοποθετήσει αποβραδίς στο αυτοκίνητο να είναι όλα έτοιμα για την εξόρμηση μαζί με τις λαγάνες κι άλλα σαρακοστιανά. Φθάνοντας όμως στον προορισμό μας διαπιστώνουμε όλοι μας κυρίως τα παιδιά με μεγάλη μας έκπληξη ότι ο χαρταετός είχε καταστραφεί σε κάποια πίεση από τις αποσκευές. Ομολογώ ότι λυπήθηκα για το γεγονός και κυρίως γιατί κίνητρο για το ταξίδι στο χωριό ήταν και το πέταγμα του χαρταετού. Στο χωριό ήταν αδύνατο να βρούμε χαρταετό και τα πελιδνά πρόσωπα των παιδιών μου έλεγαν ότι κάτι πρέπει να κάνω. Τότε είναι που επιστράτευσα τη μνήμη μου για τον τρόπο κατασκευής του χαρταετού, όταν τα καλοκαίρια στο νησί κατασκευάζαμε χαρταετούς όλο το καλοκαίρι με τον αδελφό μου, τον υψώναμε και τον δέναμε στην καρυδιά της αυλής κι έμενε εκεί δεμένος ολόκληρα εικοσιτετράωρα στην καλούμπα κι εμείς θαυμάζαμε που υψωνόταν στον ουρανό. Όταν επρόκειτο να τον υψώσουμε, έτρεχα κρατώντας τον χαρταετό και την ουρά του και με το κατάλληλο φύσημα του ανέμου ανέβαινε στον ουρανό. Τι χαρές και ξεφωνητά. Εμείς τα παιδιά, και οι γονείς μας μάς παρακολουθούσαν διακριτικά. Ακαριαία πήρα τη θέση του εργοδηγού. Εξασφαλίσαμε μια εφημερίδα υλικό υπαρκτό ένα καλάμι χαραγμένο στα τέσσερα και αυτό εύκολη προμήθεια, τώρα χρειαζόμαστε κόλλα ούτε σκέψη για UHU, εφαρμόσαμε παλιές μεθόδους αλευρόκολλα, αλεύρι νερό και μερικές σταγόνες μέλι κι έτοιμη η κόλλα. Τακτοποιήσαμε τα χαραγμένα καλάμια χιαστί και οριζόντια, τα δέσαμε στο κέντρο με προσοχή και προχωρήσαμε στα ζύγια. Εκείνο το σημείο είναι το πιο δύσκολο, μα τα καταφέραμε... Τώρα έμεινε η ουρά του. Δέσαμε ταινίες λεπτές σε απόσταση περίπου δύο μέτρων από καλούμπα και την κρεμάσαμε στον χαρταετό. Τώρα ήταν έτοιμος ο Χαρταετός μας για πέταγμα. Όταν όλα τα σαρακοστιανά ήταν στο τραπέζι ξεκινούσε το πέταγμα του χαρταετού στην κατάλληλη στιγμή που ο άνεμος φύσηξε ισχυρότερα άρχιζε να ανεβαίνει στον ουρανό. Ήταν από τις λίγες φορές που ένοιωσα μια απέραντη χαρά με την χαρά των παιδιών μας. Τα φρέσκα κρεμμυδάκια και η λαγάνα ήταν το ωραιότερο φαγητό που έφαγα ποτέ, ενώ ο χαρταετός αρμένιζε στον ουρανό. Πρώτη φορά χάρηκα τόσο την Καθαρά Δευτέρα πιστεύω και ο σύζυγός μου και τα παιδιά.

Εσείς τι λέτε αξίζει τον κόπο ν’ ασχολούμαστε με τις κατασκευές των παιχνιδιών των παιδιών μας; Σας εύχομαι καλή Σαρακοστή!

Ο Μητροπολίτης Ζακύνθου σε Συνέδριο για τον Τουρισμό στην Ανδόρρα

Ο Μητροπολίτης Ζακύνθου κ. Χρυσόστομος βρίσκεται αυτές τις μέρες στο Πριγκιπάτο της Ανδόρρας, συμμετέχοντας σε Παγκόσμιο Συνέδριο Τουρισμού, με θέμα: Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΗΜΕΡΑ, που λαμβάνει χώραν εκεί σήμερα και αύριο, 6 και 7 Μαρτίου 2011. Σήμερα, κατά την έναρξη του Συνεδρίου και εκ προσώπου της Εκκλησίας της Ελλάδος, απηύθυνε προς τους παρευρισκόμενους τον ακόλουθο θερμό Χαιρετισμό:

Κυρίες και Κύριοι Σύνεδροι,

Επιτρέψτε μου, με την ευκαιρία της συγκλήσεως του Συνεδρίου αυτού, εδώ στην πανέμορφη Χώρα-Πριγκιπάτο της ΑΝΔΟΡΡΑΣ, να Σας απευθύνω, ως ο Εκπρόσωπος της Αγιωτάτης Εκκλησίας της Ελλάδος και του Σεπτού Προκαθημένου Αυτής, Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών κ.κ. Ιερωνύμου, στην αγάπη Σας, την χαρά μας και την εν Κυρίω εγκαύχηση, τα θερμά συγχαρητήρια και τους επαίνους μας, για την συνέχιση των πρωτοβουλιών σας, όπως η πραγματοποίηση του Συνεδρίου αυτού.

Συνέδρια αυτού του τύπου και αυτού του υψηλού επιπέδου, σε παγκόσμιο επίπεδο με την παρουσία πολλών και διακεκριμένων προσωπικοτήτων της κοινωνίας μας, στα οποία είναι προσκεκλημένη και η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία της Ελλάδος, έχουν τη δυνατότητα να δείχνουν συνεχώς την μέριμνά τους, πάνω σε προβλήματα και τάσεις του σύγχρονου ανθρώπου όπως αυτά αντιμετωπίζονται στον σύγχρονο μεταμοντέρνο ανήσυχο κόσμο μας και στον σπουδαίο τομέα του Τουρισμού γενικότερα.

Ο εικοστός πρώτος (21ος) αιώνας χαρακτηρίζεται από την δίψα του ανθρώπου και μάλιστα του σημερινού Ευρωπαίου να ανακαλύψει ξανά χαμένα μονοπάτια της ψυχής του, να στραφεί στην πνευματική αναζήτηση, εσωτερική και εξωτερική, για μία εναλλακτική πρόταση ζωής και επικοινωνίας, που θα τον απομακρύνει από την τεχνολογική εξάρτηση μέσα στην οποία είναι κλεισμένη η κουραστική και εν πολλοίς μονότονη ζωή του. Να γίνει πνευματικός αναζητητής, για τον σχηματισμό της εσωτερικής αλλαγής, της ανάπτυξης ενός νέου ρυθμού και μιας βαθύτερης αρμονίας στα δρώμενα του μεταμοντέρνου κόσμου μας .

Οι συνθήκες όμως της ζωής αυτής έχουν αμβλύνει τις αισθήσεις μας, ώστε να χρειάζονται ερεθίσματα τέτοια, μέχρι να υπάρξει αληθινή ανταπόκριση στην ομορφιά που τις τριγυρίζει. Ερεθίσματα που δεν θα οδηγήσουν σε ναυάγιο ούτε στον εκφυλισμό μας, αλλά θα μας οδηγήσουν στη βίωση της κάθε τουριστικής - προσκυνηματικής προσπάθειας για την ανεύρεση της ρίζας της ταυτότητας και της αυθεντικότητας.

Η ιστορική πορεία της Χριστιανικής Εκκλησίας αποδεικνύει ότι προσλαμβάνει και εξαγιάζει τα στοιχεία του κόσμου. Τα μέλη Της, που δημιουργούν και κατοικούν σε πόλεις, σε χώρες, στην Ενωμένη Ευρώπη, στον κόσμο όλο, δεν εγκαταλείπουν τον κόσμο, αλλά ζουν σ' αυτόν, και έχουν κληθεί να ενεργούν και να βιώνουν την εν Χριστώ ζωή μέσα στον κόσμο. Ο κάθε πιστός είναι εν μέρει προϊόν και ταυτόχρονα γίνεται δημιουργός ενός πολιτισμού, με όλο τον πλούτο και την ποικιλία του.

Ο πλούτος και η ποικιλομορφία του τοπικού πολιτισμού κάθε χριστιανικής χώρας, η ιστορία και τα χριστιανικά πολυδιάσπαρτα προσκυνήματα στην Ευρώπη και στην χώρα που μας φιλοξενεί, αποτελούν μια παγκόσμια κληρονομιά, και υπαγορεύουν την υλοποίηση εναλλακτικής προτάσεως αξιοποιήσεώς των, κατά την περιήγηση τόσο των ενδιαφερομένων και των εντοπίων, όσο και των πολλών και ποικίλων φίλων που τις επισκέπτονται καθημερινά. Οι πολυποίκιλοι ιστορικοί και λοιποί θησαυροί των χριστιανικών προσκυνημάτων μας , που συναντά κανείς σε κάθε βήμα, καταδεικνύουν την προσφορά του Χριστιανισμού παγκοσμίως στην Ιστορία, την Τέχνη, τον Πολιτισμό και την πνευματικότητα της ανθρωπότητας. Μέσα στις ευλογημένες από τον Θεό Χώρες επιτρέψτε μου να σημειώσω και την Πατρίδα μου την Ελλάδα, την χώρα με τα χιλιάδες όμορφα και μοναδικά νησιά της τα μεγαλύτερα και τα μικρότερα, τα ψηλά και χιονοσκέπαστα βουνά της, την αδιάκοπη ιστορία της τα τελευταία 3.500 χρόνια, τα διάσπαρτα πολιτιστικά και πνευματικά μνημεία, του μοναδικού στον κόσμο πολιτισμού της, ενός πολιτισμού που ξεκινά από την αρχαία ελληνική φιλοσοφία και διανόηση, συνεχίζεται αδιάκοπα στην Χριστιανική και Βυζαντινή Φιλοσοφία, Τέχνη, Παράδοση και Ιστορία και συνεχίζει την νεοελληνική αδιάκοπη ιστορική και ανοδική πορεία της, παρά τις όποιες οικονομικές δυσκολίες, που είναι γενικότερο παγκόσμιο σημερινό φαινόμενο. Μέσα σε όλα αυτά και η ανάπτυξη από Θεσμούς όπως η Χριστιανική Εκκλησία και του θέματος του Θρησκευτικού Τουρισμού.

Ο σκοπός άλλωστε αυτού, έτσι όπως κατανοείται από την Χριστιανική Εκκλησία, περικλείει τις περισσότερες φορές συνειδητά ἢ ασυνείδητα, την υπέρβαση της καθημερινότητας, την ψυχική ανάταση, την συνάντηση με μια άλλη πραγματικότητα, την προσδοκία της παρακλήσεως, την αναζήτηση του προσώπου και των αξιών την αναψυχή μαζί με την αναζήτηση της ψυχής. Αυτοί οι ευλογημένοι τόποι συνιστούν «σημεία» που εντάσσονται σε μία «πνευματική γεωγραφία», τα οποία όταν ενωθούν μεταξύ τους, χαρτογραφούν οδοιπορικά τουρισμού, υποβάλλουν σχέδια για ευσεβείς, αποδημίες και οδοιπορίες..

Οι Χριστιανικές χώρες της γηραιάς Ηπείρου μας έχουν το προνόμιο της αδιάλειπτης παρουσίας και λειτουργίας της Εκκλησίας και των ιδρυμάτων Της. Τα διάφορα Χριστιανικά Καθιδρύματα και Προσκυνήματα δίπλα και σε συνάφεια με τα άλλα ιστορικά μνημεία, συνεχίζουν να υφίστανται. Επομένως τα χριστιανικά προσκυνήματα, αλλά και οι ιεροί τόποι μπορούν να αποτελέσουν, τους ιδανικούς χώρους επίσκεψης όχι με τη μορφή και το σκοπό της θέασης όμορφων τοπίων μόνο, ούτε κάποιων υπολειμμάτων του ενδόξου ιστορικού μουσειακού παρελθόντος κάθε χώρας, αλλά της ανακαλύψεως μίας ζωντανής και ανθηρής χριστιανικής κοινότητας, και της βίωσης ενός αυθεντικού τρόπου ζωής και μαρτυρίας.

Σήμερα, όσο ποτέ άλλοτε, μια τέτοια προοπτική είναι αναγκαία, καθώς εκατομμύρια εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο κουρασμένοι από τους εξοντωτικούς βιορυθμούς της σύγχρονης ζωής, στρέφουν τα μάτια τους και προς την Χριστιανική Εκκλησία και επιθυμούν να αποκαταστήσουν επαφή με αυτή και να βρουν την αληθινή ταυτότητα και την ύπαρξή τους. Η Χριστιανική Εκκλησία της Ελλάδος, μία σύγχρονη Εκκλησία στην Ενωμένη Ευρώπη, και δια του Συν. Γραφείου Προσκυνηματικών Περιηγήσεων του οποίου έχω την τιμή να είμαι Πρόεδρος, δείχνει το πόσο σπουδαίο θεωρεί σήμερα τον διάλογο των πολιτισμών, σε παγκόσμιο επίπεδο, με την έμπρακτη δυνατότητα που παρέχεται, δια της επισκέψεως και γνωριμίας των προσκυνημάτων μας. Δίδεται η μοναδική ευκαιρία να δείξουμε το πώς και που Εκείνη, διαφοροποιείται από τα άλλα θρησκεύματα και πιστεύματα και ποιες είναι οι προτάσεις Της πάνω στα σύγχρονα θέματα που απασχολούν τους ανθρώπους σήμερα. Ο Θρησκευτικός Τουρισμός πιστεύουμε απόλυτα ότι αποτελεί ένα ακόμα στοιχείο ενότητας των ανθρώπων. Η Εκκλησία της Ελλάδος, όπως και όλες οι Χριστιανικές Εκκλησίες ζώντας καθημερινά τα νέα προβλήματα στην Ευρωπαϊκή κοινωνία προσπαθούν να δημιουργήσουν προϋποθέσεις προσέγγισης των χριστιανών στους Ιερούς τόπους των. Δημιουργούν δηλαδή, και δια του τρόπου αυτού, ήθος και σεβασμό ανάμεσα στον άνθρωπο και στον Θεό, στον άνθρωπο και στη κλονισμένη και ταραγμένη ισορροπία, από εμάς, φύση, στον άνθρωπο με το συνάνθρωπο του.

Αγαπητοί μου,

Μεταφέροντες τις ευχές του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών κ. Ιερωνύμου, αλλά και των Αγίων Αδελφών μου Αρχιερέων, των συγκροτούντων την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος, σας ευχόμαστε εκ μέσης ψυχής και καρδίας, κάθε επιτυχία στο Συνέδριό μας, θα το παρακολουθήσουμε μαζί με την τιμία συνοδεία μας, τον Πανοσιολογιώτατο Αρχιμ. π. Σπυρίδωνα Κατραμάδο, Γραμματέα του Συνοδικού Γραφείου της Αναπτύξεως των Προσκυνηματικών Περιηγήσεων της Εκκλησίας της Ελλάδος και ευελπιστούμε ότι:

α) πάντα από κοινού και δι ΄ αυτού του τρόπου, θα διακονείται ο άνθρωπος και θα οδηγείται σε νομές σωτηρίους και

β) θα μας δοθεί η ευκαιρία να σας δούμε σύντομα κοντά μας στην Ελλάδα και στην Ι. Μητρόπολή μας την Ζάκυνθο, να σας φιλοξενήσουμε μέσα από την πατροπαράδοτη μοναδική ελληνική φιλοξενία μας, και να σας δείξουμε τα Ιερά Μνημεία -Προσκυνήματα και τον ευλογημένο Τόπο μας, προσφέροντας σας μαζί με την σωματική αναψυχή σας και την ξεκούραση και της ψυχής.

Σας ευχαριστώ.

Αποκριάτικα Μπανάτου [4. Παράσταση λαϊκού θεάτρου: "Ας όψεται η Κρίση"]

Στιγμιότυπα από την παράσταση Λαϊκού Θεάτρου, της πατροπαράδοτης "Ομιλίας", σήμερα το απόγευμα στο πλάτωμα της Παναγούλας Μπανάτου.

Ζακυνθινοί του καθημερινού μόχθου μεταβάλλονται μια φορά τον χρόνο σε ερασιτέχνες ηθοποιούς, συχνά αξιοθαύμαστους! Φέτος ανέβασαν με πολλή επιτυχία το επίκαιρο έργο "Ας όψεται η Κρίση", που ιστορήθηκε από τους Τάκη Καποδίστρια Κάκλη και Κώστα Καποδίστρια.

Οπτικοακουστικό υλικό: Πορφύρης

Αποκριάτικα Μπανάτου [3. Δήμαρχος σε περίσκεψη]

Ο φακός του Νυχθημερόν συνέλαβε τον Δήμαρχο Ζακυνθίων Στέλιο Μποζίκη, ν' ακουμπά συλλογισμένος στο παλκοσένικο, σήμερα το απόγευμα στο πλάτωμα της Παναγούλας Μπανάτου...

Υποτιθέμενος συλλογισμός: "Πού να βρω να ξεχρεώσω τον Δήμο;;; Πώς να ξελασπωθούμε, αφού είμαστε με τα κεφάλια μέσα;;;"

Φωτογραφία: Πορφύρης

Αποκριάτικα Μπανάτου [2. Πρόσωπα της χαράς]

Σήμερα το απόγευμα στο πλάτωμα της Παναγούλας Μπανάτου, πρόσωπα ανέμελα!!!

Φωτογραφία: Πορφύρης

Αποκριάτικα Μπανάτου [1. Παραδοσιακοί Χοροί]

Τις αποκριάτικες εκδηλώσεις σήμερα το απόγευμα στο πλάτωμα της Παναγούλας Μπανάτου άνοιξε το Χορευτικό Συγκρότημα "Υακίνθη" του Νίκου Αρβανιτάκη.

Φωτογραφίες: Πορφύρης

Από μια "Ομιλία" στο Μπανάτο του 1961

Όλοι εν Ζακύνθω γνωρίζουμε την πατροπαράδοτη συνήθεια των "Ομιλιών", οι οποίες χαρακτηρίζουν δημιουργικά τα δρώμενα της περιόδου των Καρναβαλιών και όχι μόνον τότε. Για τους μη γνωρίζοντες, πληροφορούμε ότι πρόκειται για υπαίθριες παραστάσεις λαϊκού θεάτρου, που παίζονται μόνον από άνδρες, αποδιδόμενες σε δεκαπεντασύλλαβο και αποτελούν την κατ' έτος συνήθως πολιτιστική παρέμβαση των προσοντούχων περί τα θεατρικά (απλών και καθημερινών κατά τα άλλα) μελών των μικρών κοινωνιών της Ζακύνθου στον τόπο και στον χρόνο τους. Σχετικά διαβάστε δύο άρθρα στη Βιβλιοθήκη Παραθέματα Λόγου: α) Νίκου Αρβανιτάκη, "Ζακυνθινό Λαϊκό Θέατρο - Ομιλίες" και β) π. Παναγιώτη Καποδίστρια, "Οι ζακυνθινές Ομιλίες ως έκφραση όντως πολιτισμού".

Σήμερα αναθυμούμαστε μια παλαιότερη τέτοια παράσταση, προ 50ετίας: Ήταν 14 Απριλίου του 1961 (μάλλον ημέρα των Βαΐων, οπότε μπορούσε και τότε -κατά το έθος- να παιχτεί μια "Ομιλία") και στο πλάτωμα της Παναγούλας ανεβαίνει το έργο "Στα ύψη του ουρανού", στην οποία συμμετέχουν -είτε ως ηθοποιοί, είτε ως θεατές- πλείστοι όσοι Μπανατιώτες. Στην δημοσιευόμενη φωτογραφία έχει αποτυπωθεί ο συντοπίτης μας Βασίλης Ζαρκάδης του Παναγιώτη, αδελφός του επαγγελματία ηθοποιού Πέτρου Ζαρκάδη (γνωστού από τις τηλεοπτικές σειρές "Γαλήνη", "Φρουροί της Αχαΐας" κ. ά.) επί το έργον. Ο φίλος Βασίλης είχε την καλοσύνη να ανοίξει το αρχείο των Μνημών και ν' ανασύρει -για λογαριασμό του περιοδικού μας- την ανωτέρω αναμνηστική στιγμή. Τον ευχαριστούμε!

Φωτοπαραλειπόμενα από την Ενθρόνιση του Επισκόπου Μοζαμβίκης κ. Ιωάννου

 

Το πλούσιο φωτογραφικό υλικό αυτής της δημοσίευσης λάβαμε από τον Ελληνοκύπριο φωτογράφο του Γιοχάνεσμπουργκ Michael Mouyis, τον  οποίον ευχαριστούμε για την προσφορά του!

Η εικονογράφηση του Ελληνορθόδοξου Ναού στο Μαπούτο της Μοζαμβίκης δια χειρός Helen Lieros / A Igreja Ortodoxa Grega no Maputo

Φωτογραφίζει και παρουσιάζει ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας

Καθώς ανύποπτος εισέρχεσαι στον κομψό Ναό των Παμμεγίστων Ταξιαρχών, στο Maputo (παλαιότερα Lourenço Marques), την πρωτεύουσα της Μοζαμβίκης, σε υποδέχονται και σε σφιχταγκαλιάζουν χρώματα! Κουβαλώντας από την Ελλάδα το εκκλησιαστικό περί εικονογραφίας κατεστημένο σκεπτικό σου, σε εκπλήσσει κατ' αρχάς αυτό το αγκάλιασμα. Κυρίως ο επαναλαμβανόμενος ευκαίρως-ακαίρως βυζαντινισμός της Ελλαδικής Εκκλησίας, αλλά και οι αναγεννησιακές απομιμήσεις στα Επτάνησα μάς κρατούν προ πολλών αιώνων δέσμιους σε συγκεκριμένες φόρμες και μοτίβα ως προς την εικονογραφία των ναών μας, κάτι που σημαίνει ότι ουδόλως είμαστε έτοιμοι ή ανοιχτοί ή ευδιάθετοι για οτιδήποτε το σύγχρονο ή νεοτερικό ή έστω για ακαδημαϊκή συζήτηση περί αυτού.

Όμως εδώ, στον Νότο της Γης και μάλιστα στην πολύχρωμη αφρικανική ήπειρο, βρισκόμαστε πλέον στην εμβέλεια άλλων ηθών, πολυειδών εθίμων και ιδιαζόντων πολιτισμικών παραδεδομένων, αρκετά διαφορετικών από τα τής καθ' ημάς Δύσεως (με όλες τις έννοιες), ήδη περιβαλλόμενοι από διαφορετικές συν-αισθήσεις. Όλη αυτή η -αλλιώς ωραία- ατμόσφαιρα απαιτεί, αν μη τι άλλο, τον σεβασμό μας και την καλή διάθεση απέναντί της!

Μέσα στον ναό των Ορθοδόξων στη μοζαμβικανή πρωτεύουσα εισπράττεις αμέσως ότι κυριαρχεί δεσποτικά, όχι η αγιογραφία με τη βυζαντινότροπη έννοια, αλλά η έλλογη Ζωγραφική, ο δανεισμός του σύγχρονου ανθρώπινου βλέμματος στον Ουρανό για να πραγματοποιήσει Κατάβαση ανάμεσά μας. Το θείο εγκοσμιώνεται πετυχημένα εδώ με μία ήπια ραγδαιότητα, όχι πλέον με τους τρέχοντες αγιογραφικούς κανόνες που γνωρίζουμε (οι οποίοι εδώ είναι εντελώς ακαταλαβίστικοι), αλλά μες από την εξελικτική ελευθερία που πρεσβεύει η σύγχρονη ζωγραφική τέχνη και την ελευθεριότητα του αφρικανικού χωροχρόνου.

Δημιουργός του όλου έργου είναι μια προσοντούχα γυναίκα, με ελληνική καταγωγή. Πρόκειται για την διακεκριμένη καλλιτέχνιδα Ελένη Λυερού (Helen Lieros), η οποία ζει και δραστηριοποιείται στην πόλη Χαράρε, την πρωτεύουσα της Ζιμπάμπουε (βλ. βιοεργογραφικό σημείωμά της παρακάτω). Αισθαντική και υποψιασμένη περί τα πιστεύματα της Ορθοδοξίας η καλή ζωγράφος αναλαμβάνει μεταξύ των ετών 1996 και 2000 να ιστορήσει τον εν λόγω περικαλλή Ναό. Συμπληρώματα κλήθηκε να κάμει η ίδια το 2008. Το αποτέλεσμα το διαπιστώνετε στην εδώ διαδικτυακή σημερινή παρουσίαση των έργων της.

Το κοίταγμα των πραγμάτων του Κόσμου (ανθρώπινων, θείων και θεανθρώπινων) από πλευράς τής Helen Lieros αφήνεται να αιχμαλωτίσει δημιουργικά και λειτουργικά πάμπολλα στοιχεία του περιβάλλοντος τής ωκεανοφίλητης χώρας. Η χλωρίδα και η πανίδα της αφρικανικής γης παρίστανται εδώ ενεργά, αλλά κυρίως περιχέονται τα νερά του Μεγάλου Ποταμού, του Ινδικού! Καθώς στέκεσαι στο κέντρο του ναού, αισθάνεσαι να παρασύρεσαι από τη βαθυκύανη επικράτεια του γείτονα Ωκεανού. Τα νοητά κύματα ρέουν ορμητικά, ενώ οι άγιες μορφές ιερώνονται ακόμη περισσότερο καθώς αναδύονται από τα ύδατα.

Τολμώ, τέλος, να ισχυρισθώ ότι η όλη εικονογράφηση διακρίνεται από μια νηφάλια κινητικότητα ή -αν προτιμάτε- από μια προαναστάσιμη αναστάτωση, που πάντως παραπέμπουν τόσο στην θαυμαστή εμπειρία της Δημιουργίας της Κτίσης εκ του μη όντος εις το Είναι, όσο και στην προετοιμασία για την εμπειρία και τη βίωση των Εσχάτων. Τα ιερά δρώμενα από Γενέσεως έως Αποκαλύψεως παρόντα hic et nunc!

Helen Lieros

Biography

1958/62 Studied at Ecole des Beaux Arts, Geneva * 1960 First Prize, Association of Women Artists, awarded by the Swiss Government * 1961/62 Prix de Holzer & Bursary - State Scholarship * 1962 Diploma and Arts Degree with Honours, Geneva * 1962/3 Scholarship to the Institute da Statale d’Arte, Florence, awarded by the Italian Government * 1964 Returned home and taught at Chaplin School, Gweru for three years * 1985/86 Perfectionment Artistique, Ecole Superieure D’Art Visuel, Geneva: Awarded for improvisation of materials, pigments, colour and painting * 1967/2009 Lives and works in Harare

Workshops

1977/79/84/85/89 Attended Centre des Gravure Contemporaine, Geneva. Etching with D. Diovorne, Ecole Superieure D’Art Visual, Geneva. 1990 Invited Artist in Residence, Wanganui Summer Workshop, New Zealand.

Commissions

1967 Executed four large murals at the Greek Orthodox Cathedral, Harare. 1996-2002 Executed murals (fresco secco) for the entire Greek Orthodox Cathedral at Maputo, Mozambique. 2008 Invited to return to Maputo to undertake new wall paintings in Greek Orthodox Cathederal.

Permanent Collections

Permanent Collection, National Gallery of Zimbabwe * The Cabinet des Estamps and Centre de la Gravure, Geneva. Museum of African Arts, Paris * Wilfredo Lam Museum, Cuba. Mini-Print International, Cadaques, Spain * Pinakothiki Sophia Laskaridou, Athens

Exhibitions (Solo)

1966 Naikes’ Gallery, Bulawayo. 1968 Polworth’s Galleries, Harare. 1970 Barbour’s Gallery, Harare. 1970 Stoa Texnis Gallery, Athens. 1972/75 Tara Arts & Seven Arts, Harare. 1973 Diogenes International Galleries, Athens. 1979 Exhibition, Gallery Delta, Harare. 1983 Selected works, PG Gallery, National Gallery of Zimbabwe, Harare. 1985 Galerie Chausse Coqs, Geneva. 1991 Major Retrospective Exhibition, National Gallery of Zimbabwe, Harare. 1995 “Diary of an Inheritance” Gallery Delta, Harare 1995 “Antithesis”, Mayfair Gallery, London. 1998 “Logos - The Word - Gallery Delta, Harare. 2004 Retrospective Exhibition - a selection of paintings and graphics over three decades 1974 -2004, Gallery Delta, Harare. 2004 “Diaspora” Sophia Laskaridou Pinakothiki (State Gallery) Athens, Greece. 2005 ‘Aeons,’ National Gallery of Zimbabwe. 2007 ‘Antithesis,’Sophia Laskaridou Pinakothiki, Athens, Greece.

Exhibitions (Group)

1967 Federation of British Artists, London. 1971 Rhodesian Art, Beira, Mozambique. 1971 The National Annual Exhibition, National Gallery of Zimbabwe and frequently in ensuing years to present. 1972 American Embassy, Athens. 1974 Young Artists of Promise, Athens. 1974 The First Circle Exhibition, Harare. 1975 Rhodesian Select Exhibition, Ned-Art Gallery, Johannesburg. 1975 Graphics and Drawing Exhibition, Gallery Delta, Harare. 1975 Art Exhibition, Gallery Delta, Harare. 1976 Exhibition Arta, Gallery Delta, Harare. 1976 Select Rhodesian Artist’s Exhibition, Rand Show. 1977 Art Exhibition, Gallery Delta,, Harare. 1977 Aspects from Geneva, Gallery Delta, Harare. 1977 Summer Exhibition, Gallery Delta, Harare. 1977 Environmental and Experimental Exhibition, National Gallery of Zimbabwe, Harare. 1978 Emergent Art, Gallery Delta, Harare. 1979 International Etching Exhibition, Centre de la Gravure, Geneva. 1979 Art Forms, Gallery Delta, Harare. 1980 Art Zimbabwe Exhibition, National Pavilion, Rand Show, Johannesburg. 1980 Expo 80: Graphics, Paintings, Ceramics and Sculpture, Gallery Delta, Harare. 1980 Creative Forms, Gallery Delta, Harare. 1980 Aspects from Geneva 2, Gallery Delta, Harare. 1981 Art Do Zimbabwe, Maputo, Mozambique. 1981 Graphics and Paintings Gallery Delta, Harare 1981 Summer Exhibition Gallery Delta, Harare. 1981/83 Recent Zimbabwean Literary & Art Exhibition, London and touring UK. 1981/82 Commonwealth Overseas League Exhibition, London. 1982 Art Forms 82, Gallery Delta, Harare. 1982 Paintings, Graphics and Ceramics, Gallery Delta, Harare. 1983 Solidarity Week, Beira, Mozambique. 1983 Spirit of Zimbabwe Exhibition, London. 1983 International All Africa Painting Exhibition, Dakar, Senegal. 1984 Black and White, Gallery Delta, Harare. 1984 Contemporary Graphics, Gallery Delta, Harare. 1985 Contemporary Graphics, Gallery Delta, Harare. 1985 Form and Symbol, Gallery Delta, Harare. 1985 Centre Genevois de la Gravure Contemporaine, Geneva. 1986 National Gallery of Zimbabwe Annual (NAM) Baringa Exhibition: (Special Mention in recognition of an artist who has made significant individual contribution “towards pinnacles of excellence in contemporary Zimbabwean art”). 1986 Wilfredo Lam Museum (Cuban Biennale). 1986 Mini-Print (Graphics) International, Cadaques, Spain and USA. 1986 Graphics 86, Gallery Delta, Harare 1986 Painting, Sculptures and Ceramics, Gallery Delta, Harare. 1986 Contemporary Zimbabwean Art, Gallery Delta, Harare. 1987 Platform 5 Images, Gallery Delta, Harare. 1987 Paintings and Sculptures, Gallery Delta, Harare. 1988 Paintings, Gallery Delta, Harare. 1988 Graphics, Gallery Delta, Harare. 1988 National Gallery of Zimbabwe Travelling Exhibition - New Delhi, India. 1988 Zimbabwe Heritage Exhibition, National Gallery of Zimbabwe, Harare. 1989 Zimbabwe Heritage Exhibition, National Gallery of Zimbabwe, Award of Merit (Painting), Award of Merit (Graphics). 1990 Zimbabwe Heritage Exhibition, National Gallery of Zimbabwe, First Recipient of the President’s Award of Honour. 1990 Commonwealth Arts Festival & Symposium, Auckland, New Zealand: One of 5 Zimbabwean artists invited to participate. 1990 Graphics, Gallery Delta, Harare 1990 Mini-Print International Exhibition, Cadaques, Spain. 1990 The New Decade, Gallery Delta, Harare 1990 The Summer Exhibition, Gallery Delta, Harare. 1991 Zimbabwe Heritage Exhibition, National Gallery of Zimbabwe, Invited Artist. First of five selected artists presented to HM Queen Elizabeth II. 1991 The Summer Exhibition, Gallery Delta, Harare. 1992 Small Works by Prominent Artists, Gallery Delta, Harare. 1992 Contrasts, Gallery Delta, Harare 1992/94 Zimbabwe Heritage Exhibition, National Gallery of Zimbabwe: Invited Artist. 1992 War on Want, Savannah Gallery, London. 1992 Hope and Optimism Portfolio, Oxford, England. 1993 Graphics Exhibition, Gallery Delta, Harare 1993 Prominent Artists, Gallery Delta, Harare 1993 8 African Women Artists, Savannah Gallery, London. 1994 Graphics Exhibition, Gallery Delta, Harare 1994 The Land Exhibition, Gallery Delta, Harare 1994 Prominent Artists Exhibition, Gallery Delta, Harare 1994 Summer Exhibition, Gallery Delta, Harare 1995 Gallery Delta - 20 Years, Gallery Delta, Harare 1995 Johannesburg Biennale, Zimbabwe Participant. 1996 The Land, The Landmark, The Landscape, Gallery Delta, Harare. 1996 Contemporary Art in Zimbabwe Today, Gallery Delta, Harare. 1996 Summer Exhibition, Gallery Delta, Harare. 1997 Graphics Exhibition, Gallery Delta 1997 Prominent Artists Exhibition, Gallery Delta. 1997 Landscape - The Changing Scene, Gallery Delta 1997 Summer Exhibition, Gallery Delta 1997 MBCA Decade of Award Winners, National Gallery of Zimbabwe, Harare 1998 Crossing Boundaries, The International Museum of Twentieth Century Art, Unesco Headquarters, Paris and Expo, Lisbon - representing Zimbabwe. 1998 The Graphics Group Exhibition, Gallery Delta. 1998 The Prominent Artists’ Exhibition, Gallery Delta 1998 Invited Artist, First Biennale, National Gallery of Zimbabwe 1999 Works on Paper Exhibition - Gallery Delta 1999 Festival Exhibition - Gallery Delta 1999 The Land Exhibition - Gallery Delta 1999 Prominent Artists Exhibition, Gallery Delta 1999 The Eve of the New Millennium Exhibition, Gallery Delta. 2000 Works on Paper Exhibition Gallery Delta 2000 Gallery Delta - 25th Anniversary Exhibition 2000 Earth Vision Exhibition - Gallery Delta. 2000 Post Election Selection - Gallery Delta 2000 Ikons, Gallery Delta. 2000 The summer Exhibition - Gallery Delta. 2001 Art from Zimbabwe. Art in Zimbabwe. Iwalelwa House University of Bayreuth, Germany. 2001 Eclectic - Gallery Delta. 2001 Wargames - Gallery Delta with Arthur Azevedo. 2001 The Summer Exhibition, Gallery Delta. 2002 Healthy Mind, Healthy Body, Greece. 2002 The Small Works - View Point / Split Image Exhibition, Gallery Delta. 2002 Explorations II, Gallery Delta.  2002 Totems Exhibition, Gallery Delta 2002 The Summer Exhibition, Gallery Delta. 2003 Olympiad 2004, Gallery Delta. 2003 Landscape Paintings, Gallery Delta 2003 Small Works - Insight, Gallery Delta. 2003 Ikons Exhibition, Gallery Delta. 2003 The Summer Exhibition, Gallery Delta. 2004 The Collector’s Exhibition, Gallery Delta. 2004 Fight Aids, Celebrate Life, Gallery Delta. 2004 A Collection of Small Works, Gallery Delta. 2004 Works on Paper - Drawings and Graphics, Gallery Delta. 2004 The Collector’s Exhibition, Gallery Delta. 2004 Fight Aids, Celebrate Life, Gallery Delta. 2004 A Collection of Small Works. Gallery Delta. 2004 Old and Modern, Gallery Delta. 2004 Legacy, Pasinger Fabrik, Munich, Germany. 2004 The Summer Exhibition, Gallery Delta 2005 Books, Words and Writings, Gallery Delta. 2005 Gallery Delta 30years, Gallery Delta. 2005 Black and White, Gallery Delta. 2005 Small Works, Gallery Delta. 2005 Landmark, Gallery Delta. 2005 The Summer Exhibition, Gallery Delta. 2006 Fragments of the Past – Lost Words, Lost Letters, Lost People: (With Marcos Villalta Pucci) Harare International Festival of Arts, National Gallery of Zimbabwe. 2005 Frame within a Frame, Gallery Delta. 2005 Expediency, Gallery Delta. 2005 The Post Election Selection, Gallery Delta. 2005 A Select Collection. 2006 Rembrandt: An African Response on his 400th Birthday, Gallery Delta. 2006 Drawings and Graphics, Gallery Delta. 2006 A Select Collection, Gallery Delta. 2007 Peace Through Unity In Diversity, Gallery Delta. 2008 The Summer Exhibition, Gallery Delta. 2009 The Land, Gallery Delta

Publications

Illustrated catalogues: National Gallery of Zimbabwe. * Arts Rhodesia, National Arts Foundation of Rhodesia, 1978 * Arts Zimbabwe, National Arts Foundation of Zimbabwe 1982 * Insight (Jan 1983) and other Newsletters of the National Gallery of Zimbabwe * Inflight Air Zimbabwe Magazine - cover.* Le Soleil, Dakar, 1983 * Africa Asia, Encyclopaedia Zimbabwe,1986 * Zimbabwean Stone Sculpture, Celia Winter-Irving, 1990 * Zimbabwe Heritage Catalogue 1990 - cover * 10 Jahre Zimbabwe Emotion and Kunst, Marie and Christian Schlaga, 1990 * Helen of Gweru, Fiona Lloyd, South Africa, 1991.* Article by the Artist, Southern African Art 1992 * Zimbabwean Women in Contemporary Culture, Diary, 1992 * Greek Artists Abroad, produced and published by the Greek Ministry of Foreign Affairs, Athens * Africa World Art Review, Arts and Culture, 1993 * Gallery Magazine No. 4, and others in the series, Gallery Publications, 1995 * Zimbabwe: Legacies of Stone, Past and Present volumne II, Geert G. Bourgois, Royal Museum for Central Africa, Tervuren, Belgium, 1997 * Gallery Magazine No 20 ,“Painting the Self”, Gallery Publications, 1999 * Gallery Magazine No 30, “Helen Lieros at Home”, Gallery Publications 2001.