Ο π. Κωνσταντίνος Καλλιανός εκφράζει μιαν άλλη βιβλιοκριτική ματιά και παρουσίαση, ωστόσο καθαρά βιωματική

γιά τό πόνημα τοῦ π. Παναγιώτη Καποδίστρια, Ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης Βαρθολομαῖος ἐκφραστὴς τοῦ ὀρθοδόξου θεολογικοῦ λόγου γιὰ τὸ φυσικὸ περιβάλλον, ἐκδ. Μορφωτικὸ Κέντρο Λόγου ΑΛΗΘΩΣ, Ζάκυνθος 2014, σ. σ. 130

Σιμὰ στὴ μακαριστὴ γιαγιά μου Σοφία ἔμαθα τὰ μυστικὰ τῆς γῆς καὶ τῆς καλλιέργειας τῶν χτημάτων, τῶν κήπων κ.λ.π. Μὲ λίγα λόγια, ἐκείνη ἡ ἀγράμματη καὶ «ἄξεστη» -ἔτσι θὰ τὴ λέγανε σήμερα- χωριάτισσα, ποὺ ἔζωνε τὸ κλαυδευτήρι στὴ μέση καὶ πήγαινε στὸ ἀγαπημένο της τὸ χτῆμα, λίγο πάνω στὸ χωριό, ἐκείνη, λοιπόν, ἐμπειρικὰ μοῦ δίδαξε, αὐτό, ποὺ πολὺ ἀργότερα ἔμελλε νὰ τὸ μάθω κι ἀπὸ τὰ βιβλία κι ἀπὸ καλοὺς δασκάλους: Ὅτι δηλ. ὁ Θεὸς ἔπλασε τὸν Κόσμο «καλὰ λίαν», δηλ. τόσο ὄμορφο, ἰσορροπημένο, πλούσιο σὲ ἀγαθὰ καὶ εὐλογίες, ποὺ ὀφείλουμε νὰ τὸν σεβόμαστε. Ὅπως σεβόταν ἐκείνη τὰ πουλάκια π.χ. ὅταν τινάζαμε τὶς ἐλιές: «Ἄσε λίγες νὰ φᾶνε καὶ τὰ πουλάκια», ἔλεγε! Ὅπως, ὅταν μάζευε χόρτα, δὲν κοίταζε νὰ ξεχερσώσει τὸν τόπο, ἀλλ᾿ ἄφηνε καὶ λίγα γιὰ σπόρο, γιὰ νὰ ξαναμαζέψει καὶ τοῦ χρόνου.  

Μὲ τὰ χρόνια ποὺ πέρασαν εἶδα τὴν ἀσυλλόγιστη χρήση τῆς Δημιουργίας, τὴν ἀδίσταχτη ρύπανση τοῦ περιβάλλοντος, τὸν σκουπιδογόνο πολιτισμό μας καὶ γενικὰ τὴν ἀδιαφορία μας, ἄν οἱ μεταγενέστρες γενιὲς θὰ βροῦν καθαρὴ θάλασσα, τὸν κότσυφα ἤ τὸ σπουργιτάκι, τὸ τριζόνι καὶ τὸν βάτραχο, τὸ σκουλήκι καὶ τὶς κάμπιες ἀκόμα - ὅλα ἐτοῦτα ποὺ θεωρήθηκε κάποια στιγμὴ «σωστὸ» νὰ τὰ «ἐξαφανίσωμεν», ἀντὶ νὰ τὰ ἐξασφαλίσωμεν. Καὶ πήραμε τὰ ἰσχυρὰ φυτοφάρμακα, τὰ ρίξαμε παντοῦ καὶ χάθηκαν τόσες καὶ τόσες ποικιλίες πουλιῶν καὶ χόρτων ἀκόμα. Γιατὶ θυμᾶμαι μικρὸ παιδί, τώρα τὸ καλοκαίρι πάνω στὶς συκιές τὰ μικρὰ τὰ πουλάκια, τὶς «πέντσες», ὅπως τὶς λέγαμε, ἤ τοὺς λίγο μεγαλύτερους ἀπ᾿ αὐτά,  «συκοφάους», ποὺ σήμερα χάθηκαν πιά. Ὅπως χάθηκαν τὰ «κιτρινάκια», ἄλλα μικρὰ χαριτωμένα πουλάκια,  ποὺ συνήθιζαν νὰ πηγαίνουν πάνω στὶς μαραθιὲς καὶ νὰ τσιμπᾶνε τὰ σπόρια.

Αὐτὰ μοῦ θύμισε ἡ ἀνάγνωση αὐτοῦ τοῦ περισπούδαστου βιβλίου τοῦ π. Παναγιώτη, ποὺ δὲν εἶμαι ὁ εἰδικὸς γιὰ νὰ τοῦ γράψω ἐπιστημονικὴ κριτική ἤ βιβλιοπαρουσίαση. Ἄλλωστε, ὁ σεπτὸς Πατριαρχικὸς λόγος ποὺ ἀναλύεται μὲ σωστὸ θεολογικὸ λόγο κι ἑρμηνεία, ἀλλὰ  καὶ μὲ πλούσιο βιβλιογραφικὸ ὁπλισμὸ ἀπό τὸν π. Παναγιώτη, δὲ νομίζω ὅτι χρειάζεται παρουσίαση ἤ κριτική. Ἀνάγνωση χρειάζεται καὶ προσοχή, γιατὶ ἀποτελεῖ καὶ εἶναι ἀνύστακτη προσπάθεια «τοῦ Φαναρίου, ἱεροῦ κέντρου καὶ φωταγωγοῦ τῆς ἁπανταχοῦ Ὀρθοδοξίας, πρὸς τὴν κατεύθυνση τοῦ συναγερμοῦ τῆς ἀνθρωπότητας ἔναντι τοῦ ὁρατοῦ κινδύνου, ποὺ ἐπαπειλεῖ πλέον ὁλόκληρη τὴν γῆ μας, ἐξ αἰτίας τῶν πολυειδῶν, δυσεπίλυτων καὶ διαρκῶς ὀγκουμένων οἰκολογικῶν προβλημάτων.»  (σ. 17).

Ὁ Θεὸς ἔπλασε, σύμφωνα μὲ τὴ Γραφή, τὸν Κόσμο «καλὰ λίαν» (Γεν. 1, 31) ἤ κατὰ τὸν Ψαλμωδὸ «ἐν σοφίᾳ» (Ψαλμ. 103, 24), γιὰ νὰ σφραγίσει τὰ παραπάνω λόγια ὁ Ἀπ. Παῦλος καὶ νὰ πεῖ: «πᾶν κτίσμα Θεοῦ καλόν» ( Α΄ Τιμ. 4, 4). Θὰ ἑρμηνεύσει, λοιπόν,  τὰ παραπάνω  ὁ Πατριάρχης σὲ λόγο του στὸ Ζωγράφειο: «Τρίτη ἀξία τὴν ὁποίαν συχνὰ παραθεωροῦμεν εἶναι ὁ σεβασμὸς εἰς τὸ ὡραῖον. Ὁ Θεὸς ἐδημιούργησε τὰ πάντα “καλὰ λίαν”, ἐδημιούργησεν τὸν κόσμον ὄμορφον καὶ ἁρμονικόν. Ὅμως ὁ ἄνθρωπος, ἄλλοτε καταχρώμενος τὰς δυνατότητας τὰς ὁποίας τοῦ προσφέρει ἡ τεχνολογία καὶ ἐπιδιώκων νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς προσκαίρους ὑλικὰς ἀνάγκας του, ἀλλοιώνει ἤ καὶ διαταράσσει τὴν ἁρμονίαν τῆς φύσεως...» ( σελ. 115).

Δὲν εἶναι σωστὸ ὅμως νὰ μὴν ὑπενθυμίσω στὸν ἀναγνώστη μου καὶ τὸ ἑξῆς, τὸ ὁποῖο, κατὰ τὴν ταπεινή μου γνώμη πάντοτε, τὸ θεωρῶ πολὺ σημαντικό, θεμελιῶδες θὰ ἔλεγα στὸ νὰ μελετηθεῖ μὲ σωστὸ τρόπο ἡ ἐν λόγω διατριβή.

Τὸ 1991, στὸ περιοδικό Τετράμηνα (τ. 46-47, σ. 30123-3039) δημοσιεύτηκε ἡ ἐκρηκτικοῦ περιεχομένου μελέτη τοῦ π. Παναγιώτη μὲ τὸν (ποιητικό, ὅπως συνηθίζει) τίτλο, «Στὸ μέγα καῦμα χλωρός. –Μιὰ οἰκολογικὴ προσέγγιση στὴν Ἀποκάλυψη ἀπό θεολογικὴ ἄποψη». [Βλ. καὶ τὸ βιβλίο του, Κεφάλαια Θεολογίας τοῦ Περιβάλλοντος, ἔκδ. Ἱ. Μ. Ζακύνθου, Ζάκυνθος, 2006, σσ. 55-78].

Ἡ μελέτη αὐτὴ πιστεύω πὼς εἶναι τὸ εἰσοδικὸ τοῦ π. Παναγιώτη στὸν Κόσμο τὸν καλὰ λίαν τοῦ Θεοῦ, ποὺ χρόνια τὸν ἀνιχνεύει καὶ τὸν καταγράφει λεπτομερῶς στὸ «Natura Zante», τὴν προσεγμένη (ἀδελφὴ  τοῦ «Νυχθημερὸν» καὶ τῶν «Παραθεμάτων Λόγου»)  ἱστοσελίδα του. Γι᾿ αὐτὸ καὶ προτείνω στὸν ἀναγνώστη τῆς διατριβῆς τοῦ π. Παναγιώτη νὰ κοιτάξει τὸ παραπάνω γραφτό του καί ὕστερα νὰ δώσει προσοχὴ στὰ κεφάλαια 2, 3 καὶ 4, ὅπου καὶ θὰ κατανοήσει τὸ ἀσκητικὸ ἦθος τῆς Ἐκκλησίας, τὸ ὁποῖο προέρχεται ἀπὸ τὴν μεταμόρφωση ποὺ δέχεται ὁ πιστὸς διὰ τῆς εὐχαριστιακῆς μετοχῆς καὶ ἐμπειρίας, ὥστε νὰ λάβει τὴν «κρείτονα… ἀλλοίωσιν» (βλ. σελ. 85). Μεταμορφούμενος, κι ὄχι παραμορφούμενος ὁ ἄνθρωπος, μεταμορφώνει τὸν κόσμο σὲ παράδεισο (βλ. τὰ παραδείγματα τῶν ἁγ. Γερόντων ποὺ παραθέτει ὁ συγγραφέας στὶς σελίδες 89-96 καὶ Κεφάλαια..., ὅπ. παρ., σσ. 79-91).

Ἄρχισα μὲ τὴ μακαριστὴ γιαγιά μου καὶ τὰ παιδικά μου βιώματα, τὰ ὁποῖα μὲ ἀκολουθοῦν. Θὰ κλέισω σχεδὸν παραπλήσια μὲ κάτι ποὺ τὸ ὑποψιάζεται ὁ καθένας.

Πᾶνε χρόνια ἀπὸ τότε ποὺ κυκλοφορήθηκε τὸ περικαλλὲς καὶ συγκινητικὸ βιβλίο τοῦ Παναγιωτάτου μὲ τὸν παπαδιαμαντικὸ τίτλο, «Ὅτε ἤμην παιδίον...». Ἐκεῖ, λοιπόν, κατατίθενται πολλὰ παιδικὰ βιώματα τοῦ Πατριάρχου, τὰ ὁποῖα κάποτε πρέπει νὰ τὰ δοῦμε κάτω ἀπό τὸ πρίσμα τῶν εὐαισθητοποιημένων δραστηριοτήτων Του γιὰ τὸν Κόσμο τοῦ Θεοῦ. Καὶ μιὰ λεπτομέρεια: τὰ βιώματα αὐτὰ ὁ Πατριάρχης τὰ ταμίευσε μέσα του, ζῶντας σὲ εὐαίσθητες ἡλικίες σὲ δύο νησιά: Τὴν Πατρίδα του τὴν Ἴμβρο καὶ τὴν ἄλλη, τὴ Σχολική Του Πατρίδα, τὴ Χάλκη.

Τώρα, ἄν σκεφτεῖ κανεὶς ὅτι καί ὁ συντάξας τὴν θαυμάσια διατριβὴ π. Παναγιώτης σὲ νησὶ ἔζησε (καὶ συνεχίζει νὰ ζεῖ) τὰ θεμελιώδη βιώματά του, τότε εἶναι εὔκολο νὰ καταλάβουμε γιατὶ καταπιάστηκε μ᾿ αὐτὸ τὸ θέμα καὶ γιατὶ τὸ ἔγραψε μὲ τέτοιο ἐνθουσιασμὸ καὶ ἀγάπη: Ἀγάπη στὸν Κόσμο τοῦ Θεοῦ, στὸν σεπτὸ Οἰκουμενικὸ Πατριάρχη καὶ τὴν «σκηνίτιδα Μ. τ. Χ. Ἐκκλησία» (Πατριάρχης Δημήτριος), ἀλλὰ καὶ στὸ λατρευτό του Τζάντε...

Καλή συνέχεια, τοῦ εὐχόμαστε, φωτεινὴ συνέχεια κι τρισευλογημένη!

παπα-κων. ν. καλλιανός, Σκόπελος  Ἰούνιος-Ἰούλιος 2014

10η Παναγία της Ζακύνθου

Παναγία η Ελευθερώτρια. Η εφέστια εικόνα της ομώνυμης γυναικείας Ιεράς Μονής στο χωριό Λαγοπόδο Ζακύνθου.

Σπιτικές Παναγίες [4]

Από ετών επισημαίνουμε κάθε Αύγουστο, κατά την διάρκεια της εθιμικής τέλεσης Παρακλήσεων στα σπίτια της Ενορίας μας, κάποια αξιοπρόσεκτα Εικονίσματα της Παναγίας σε κατοικίες του Μπανάτου. Σήμερα παρουσιάζουμε ένα ακόμη, το οποίο βρίσκεται σε περίοπτη θέση στην οικία ευσεβούς και φιλικής οικογένειας της περιοχής μας. 

Η ενδιαφέρουσα -από πλευράς τέχνης- Βρεφοκρατούσα, που πρωτοπαρουσιάζουμε σήμερα δεν είναι έργο παλαιό, αλλά σύμφωνα με τη φίλη ιδιοκτήτρια, ιστορήθηκε από τους Ρώσους αγιογράφους, οι οποίοι βρέθηκαν στο νησί μας στο κατώφλι του 20ού με τον 21ο αιώνα, για να τελειοποιήσουν αγιογραφικώς το εν Ζακύνθω Καθολικό της Μονής Στροφάδων και Αγίου Διονυσίου. Τα δύο γλυκά πρόσωπα (της Θεομήτορος και του θείου Βρέφους) είναι καμωμένα πάνω σε μουσαμά, περιβάλλονται μάλιστα από περίτεχνα ξυλόγλυπτο πλαίσιο, χρυσοστιλβωμένο από τους ίδιους εκείνους καλλιτέχνες.

Όλες μαζί τις μέχρι τώρα Σπιτικές Παναγίες, που έχουμε παρουσιάσει, δείτε τις μ' ένα κλικ ΕΔΩ!

Μια ακόμη Παράκληση προς την Παναγία απόψε

 Εσπέρας 6ης Αυγούστου 2014, στο ενοριακό Παρεκκλήσιο των Αγίων Ταξιαρχών και Νικολάου Μπανάτου 

Φωτορεπορτάζ: Ιωάννης Πορφύριος Καποδίστριας 

Τον Παρακλητικό Κανόνα προς την Θεομήτορα ψάλαμε απόψε στο ενοριακό Παρεκκλήσιο των Αγίων Ταξιαρχών και Νικολάου, εδώ στο Μπανάτο! Πλην του Εφημερίου, έλαβε μέρος ο νεοχειροτονηθείς Διάκονος Δημήτριος Αποστολόπουλος. Οι εκκλησιασθέντες είχαν την ευκαιρία να συμψάλουν με τον Πρωτοψάλτη μας Δημήτρη Κάνδηλα και τον εξ Αθηνών ενορίτη μας ψάλτη Γιάννη Καραβάνη τούς μελωδικούς στίχους προς την "θερμή πρεσβεία" των ανθρώπων. 

Ο π. Παναγιώτης, στη σύντομη ομιλία του, επισήμανε τα ακόλουθα: 
          "Η Παναγία περιφρουρεί με την διαρκώς πρεσβευτική παρουσία Της εντός της Εκκλησίας τον κάθε άνθρωπο από το να εξέλθει από το ιατρείο της ψυχής του και να οδηγηθεί στην απώλεια. Εκείνη τον συγκρατεί μητρικά και στοργικά, δείχνοντάς του εντέλει τον μόνο Σωτήρα του κόσμου μας. 
          Έτσι, ο Υιός Της -συνάμα Υιός και Λόγος του Θεού- παραλαμβάνει τον πεπτωκότα και μωλωπισμένον από την αυτοεξορία άνθρωπο, οδηγώντας τον στην πατρική ασφάλεια κοντά Του. Το δε Αίμα Του, δια του Μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας, θεοποιεί το γηγενές, επιφυλάσσοντας στην ανθρωπότητα ουσιώδεις μεταμορφώσεις επί τα βελτίω".

Ο λαμπρός εορτασμός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στο Μπανάτο

 Σήμερα το πρωί στον Ναό της Φανερωμένης 

Πλήθος φωτοστιγμών με τη ματιά του Ιωάννη Πορφύριου Καποδίστρια 

Στον αμπελοστόλιστο Ναό της Φανερωμένης εόρτασε σήμερα το πρωί ευχαριστιακά η Ενορία μας, εδώ στο Μπανάτο, την πανσέβαστη εορτή της Θείας Μεταμορφώσεως. Κατ' αυτήν έλαβε μέρος, πλην του Εφημερίου μας π. Παναγιώτη Καποδίστρια, ο νεοχειροτονημένος (την προηγούμενη Κυριακή) Διάκονος Δημήτριος Αποστολόπουλος, κάτοικος του Μπανάτου. Συμπροσευχόμενος ήταν ο συνταξιούχος συνενορίτης μας Ιερέας π. Ιωάννης Ζαρκάδης. 

Στο τέλος της θείας Λειτουργίας ευλογήθηκαν, κατά την τάξη της 6ης Αυγούστου, οι καρποί των αμπελιών ενόψει του Τρύγου, που επίκειται ν' αρχίσει τις αμέσως επόμενες ημέρες. Ως γνωστόν, η Ενορία μας σταφιδο/αμπελοκρατείται! Οι Ενορίτες μας έδειξαν ιδιαίτερα ενθουσιασμένοι, τόσο με την τήρηση τής ανάγνωσης της σχετικής Ευχής υπέρ των καρπών αυτών της γης τους, όσο και με την επίκαιρη φυτική διακόσμηση του ναού μας!

Ομιλώντας ο π. Παναγιώτης προς το εκκλησίασμα, αναφέρθηκε στη σημασία της σημερινής εορτής και επικαλέστηκε τη φωτοφόρο Χάρη της τρισηλίου Θεότητος στη ζωή και τα έργα ενός εκάστου. Τόνισε εξάλλου: 

          "Η έκτακτη αυτή στιγμή του επί γης Ιησού, αγαπητοί μου, δηλαδή η Μεταμόρφωσή Του ενώπιον των τριών Αποστόλων Του, υπήρξε -τολμώ να πω- επίδειξη και απόδειξη δυνάμεως, της θείας και εξ ύψους δυνάμεώς Του. Ολίγες μόλις ημέρες πριν το Πάθος Του, μεταμορφούμενος επί του όρους, αποκαλύπτει στους Μαθητές, αλλά και στην διαχρονία της Ιστορίας, ότι ο προς το Πάθος επειγόμενος οδεύει προς τα Εκεί εκουσίως και όχι αναγκαστικώς. 

          Όντως! Δεν πρόκειται για κάποιον αδύναμο που σε λίγα εικοσιτετράωρα θα υποστεί τα πάνδεινα έως θανάτου, αλλά για τον κατεξοχήν Δυνατό, τον Κύριο των δυνάμεων και Θεό των θεών, ο Οποίος πρόκειται αυτοβούλως να κενωθεί, για να πλημμυρίσουμε όλοι εμείς από την φωτοζωοπάροχη Χάρη και το σώζον Έλεός Του, γευόμενοι τους καρπούς της Ανάστασης, προγευόμενοι ταυτόχρονα εμπειρίες των Εσχάτων! 

          Τα δώρα της θείας Μεταμορφώσεως συνεχίζουν να προσφέρονται εξ ουρανού, προ(σ)καλώντας όλους μας σε μετοχή και κοινωνία, έως ότου μετά λόγου γνώσεως αναφωνήσουμε τον ανακουφιστικό λόγο του Πέτρου: Κύριε, καλόν εστίν ημάς ώδε είναι. Που θα σημαίνει μια τέτοια παραδοχή ότι η γειτνίαση με τον Κύριο των Δυνάμεων παρέχει ασφάλεια".