Διακοσμήσεις Βαγιώνε

Οι παραπάνω φωτογραφίες προέρχονται από τις παραδοσιακές διακοσμήσεις του ναού μας, όπως άλλωστε συμβαίνει σε όλους τους ναούς και τα μοναστήρια του νησιού μας, ενόψη της αυριανής μεγάλης εορτής των Βαΐων. Τα κλαδιά των φοινίκων είναι στην ημερήσια διάταξη και στολίζουν υπέροχα εικόνες, καντήλια, πολυελαίους, συνθεμένα σε διάφορα σχήματα: Αλυσίδες, αλογάκια, σταυρούς, "βαγιοφόρες" κλπ.

Όλα ετούτα έως τη στιγμή της ανάγνωσης του Ευαγγελίου της Θ. Λειτουργίας. Τη στιγμή κατά την οποίαν ο λειτουργός ιερέας αναγιγνώσκει τη φράση "... έλαβον τα βαΐα των φοινίκων", οι εκκλησιαζόμενοι τραβούν τις διακοσμήσεις από τριγύρω τους (όποιος προφτάσει!...), παίρνοντάς τις στο σπίτι για ευλογία της χρονιάς.

Αξίζει εδώ να πληροφορήσουμε τους Φίλους αναγνώστες μας, ότι το ζακυνθινό Μεγαλοβδόμαδο αρχίζει ουσιαστικά το Σάββατο του Λαζάρου, όταν στις 11 το πρωί οι καμπάνες των εκκλησιών χτυπούν πανηγυρικά και κρεμιέται το "βαγί" σε όλα τα καμπαναρία της πόλης και των χωριών του νησιού μας.

Το βαγί στη Ζάκυνθο (όπως καταλάβατε ήδη από τις φωτογραφίες μας) δεν είναι η γνωστή δάφνη που μοιράζεται στην υπόλοιπη Ελλάδα αυτή την ημέρα, αλλά τα φρέσκα κιτρινωπά φύλλα του φοίνικα, που μ' αυτά πλέκονται οι σταυροί, οι "βαγιοφόρες", οι ήλιοι, τ' αλογάκια, που, όπως αναφέραμε παραπάνω, στολίζουν τις εκκλησιές μας.
Αμέσως μετά τη Θεία Λειτουργία της Κυριακής των Βαΐων, οι Επίτροποι ή οι "Νόντσολοι" (:Νεωκόροι), μοιράζουν κατά παράδοσιν σ' όλα τα σπίτια το βαγί ως ευλογία του Ναού τους και οι πιστοί το τοποθετούν στα εικονοστάσιά τους. Το συγκεκριμένο έθιμο τείνει να εκλείψει στις μέρες μας, λόγω της άμβλυνσης της ενοριακής συνείδησης, αλλά και λόγω της περιρρέουσας πολυπολιτισμικότητας, η οποία έχει ως συνέπεια, σε πλείστα όσα σπίτια των ενοριών μας, να μην πληροφορείται πλέον η Ενορία ποιοί και για πόσο κατοικούν.

Μετά το τέλος της Λειτουργίας, οι ναοί ντύνονται πένθιμα. Το βράδυ της ίδιας μέρας τελείται η κατανυκτική Ακολουθία του Νυμφίου.

Ένα λάπτοπ για το "Νυχθημερόν"

Σήμερα είχαμε τη χαρά να λάβουμε από τον Ενορίτη μας κ. Κωνσταντίνο Μπάκα, ο οποίος κατοικεί και εργάζεται με την Οικογένειά του στην Αθήνα, έναν φορητό ηλεκτρονικό υπολογιστή, για τις πολλαπλές και αυξημένες ανάγκες του ηλεκτρονικού πολυπεριοδικού της Ενορίας μας "Νυχθημερόν", αλλά και της διαδικτυακής Βιβλιοθήκης μας "παραΘέματα λόγου", ιστοχώροι που -ως γνωστόν- πασχίζουν νυχθημερόν, αφενός μεν να ενημερώνουν τους απανταχού Μπανατιώτες και τους φίλους μας επί των λατρευτικών, κοινωνικών και καθημερινών θεμάτων του χωριού μας, αφετέρου δε να καταρτίζει ή και να μορφώνει ορθόδοξα και αυθεντικά όσους το επιθυμούν επί θεολογικών και πνευματικών εν γένει ζητημάτων.

Σύσσωμο το Εκκλησιαστικό μας Συμβούλιο ευχαριστεί τον Δωρητή κ. Μπάκα για την ευγένειά του και προσεύχεται για την καλή υγεία και πνευματική ακμαιότητα, τόσο του ίδιου, όσο και των οικείων και συνεργατών του, αλλά και υπέρ αναπαύσεως της αγνής ψυχής της πρόωρα κεκοιμημένης αδελφής του Ευστρατίας.

Για το "σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης"

Πολύς λόγος γίνεται τον τελευταίο καιρό για το λεγόμενο "σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης", το οποίο ετοιμάζεται να θεσμοθετηθεί και στην πατρίδα μας.

Ακολουθεί η σύντομη δήλωση του Εφημερίου μας, σε σχετική έρευνα της καθημερινής Εφημερίδας ΗΜΕΡΑ ΤΣΗ ΖΑΚΥΘΟΣ [Πέμπτη, 10 Απριλίου 2008, σ. 7]:

Στην πολυπολιτισμική κοινωνία που ζούμε, ο καθείς έχει το δικαίωμα της
επιλογής στάσης ζωής και συμπεριφοράς.
Βέβαια, η Εκκλησία έχει τους δικούς της Κανόνες.

Πρόγραμμα Ιερών Ακολουθιών της Μεγάλης Εβδομάδας και της Λαμπρής στο Μπανάτο

* Παρασκευή, 18 Απριλίου 2008, ώρα 8.30 το πρωί: Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία για τους μαθητές του Γυμνασίου, του Δημοτικού και του Νηπιαγωγείου του Μπανάτου. Ναός της Παναγούλας.
* Κυριακή των Βαΐων, 20 Απριλίου 2008, ώρα 8 το πρωί: Όρθρος και Θεία Λειτουργία. Ναός της Φανερωμένης.
* Κυριακή των Βαΐων, 20 Απριλίου 2008, ώρα 7.30 το βράδυ: Ο Πρώτος Νυμφίος (Όρθρος της Μεγάλης Δευτέρας). Ναός της Παναγούλας.
* Μεγάλη Δευτέρα, 21 Απριλίου 2008, ώρα 7.30 το βράδυ: Ο Δεύτερος Νυμφίος (Όρθρος της Μεγάλης Τρίτης). Ναός της Παναγούλας.
* Μεγάλη Τρίτη, 22 Απριλίου 2008, ώρα 7.30 το βράδυ: Ο Τρίτος Νυμφίος (Όρθρος της Μεγάλης Τετάρτης). Ναός της Φανερωμένης.
* Μεγάλη Τετάρτη, 23 Απριλίου 2008, ώρα 4.30 το απόγευμα: Το Μυστήριο της Εξομολογήσεως. Ναός της Φανερωμένης.
* Μεγάλη Τετάρτη, 23 Απριλίου 2008, ώρα 7.30 το βράδυ: Το Μυστήριο του Ιερού Ευχελαίου. Ναός της Φανερωμένης.
* Μεγάλη Πέμπτη, 24 Απριλίου 2008, ώρα 8.15 το πρωί: Ο Εσπερινός καί η Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου. Ναός της Φανερωμένης.
* Μεγάλη Πέμπτη, 24 Απριλίου 2008, ώρα 7.30 το βράδυ: Τα Δώδεκα Ευαγγέλια (Όρθρος της Μεγάλης Παρασκευής). Ναός της Φανερωμένης.
* Μεγάλη Παρασκευή, 25 Απριλίου 2008, ώρα 8.30 το πρωί: Οι Μεγάλες Βασιλικές Ώρες και στη συνέχεια ο Εσπερινός του Μεγάλου Σαββάτου με την Τελετή της Αποκαθηλώσεως. Ναός της Παναγούλας.
* Μεγάλη Παρασκευή, 25 Απριλίου 2008, ώρα 9 το βράδυ: Ο Επιτάφιος Θρήνος (Όρθρος του Μεγάλου Σαββάτου) καί η Λιτανεία του Επιταφίου στο χωριό. Ναός της Παναγούλας.
* Μεγάλο Σάββατο, 26 Απριλίου 2008, ώρα 00.05 (πρώτα λεπτά μετά τα μεσάνυχτα): Ο Εσπερινός καί η Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου, κατά την οποία θα τελεσθεί η Πρώτη Ανάσταση (Gloria ή «Κομμάτι»), σύμφωνα με το πατροπαράδοτο έθιμο. Ναός της Παναγούλας.
* Μέγα Σάββατο, 26 Απριλίου 2008, ώρα 11.15 πριν τα μεσάνυχτα: Η Τελετή της Αναστάσεως. Ναός της Παναγούλας.
* Κυριακή του Πάσχα, 27 Απριλίου 2008, ώρα 00.15 (λίγο μετά τα μεσάνυχτα): Αμέσως μετά την Ανάσταση, ο Αναστάσιμος Όρθρος καί η Θεία Λειτουργία της Λαμπρής. Ναός της Παναγούλας.
* Κυριακή του Πάσχα, 27 Απριλίου 2008, ώρα 6.30 το απόγευμα: Ο Εσπερινός της Αγάπης καί Λιτανεία των Εικόνων της Αναστάσεως καί της Παναγούλας στο χωριό. Ναός της Παναγούλας.
* Δευτέρα του Πάσχα, 28 Απριλίου 2008, ώρα 8.30 το πρωί: Η Αναστάσιμη Θεία Λειτουργία. Ναός της Φανερωμένης.
* Πέμπτη του Πάσχα, 1 Μαΐου 2008, ώρα 8.30 το πρωί: Η Αναστάσιμη Θεία Λειτουργία, με Αρτοκλασία. Παρεκκλήσιο της Ευαγγελιστρίας, Οικογενείας Αβούρη στα Μαριναίϊκα. Θα ακολουθήσει μικρή δεξίωση από τους ιδιοκτήτες στον αύλειο χώρο του ναΐσκου.
* Σάββατο, 10 Μαΐου 2008, ημέρα κατά την οποία η τοπική μας Εκκλησία εορτάζει την Πάροδο του Ιερού Λειψάνου του Αγίου Νικολάου από τη Ζάκυνθο προς Μπάρι της Ιταλίας, ώρα 8.30 το πρωί: Η Αναστάσιμη Θεία Λειτουργία, με Αρτοκλασία. Παρεκκλήσιο Αγίου Νικολάου, Οικογενείας Καποδίστρια, απέναντι από τον «Πλάτανο».

Ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ (1746-10.4.1821) και η σχέση του με τη Ζάκυνθο

Γράφει ο π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

Για τη μαρτυρική μορφή και τη θυσία του Οικουμενικού Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄ έχουν γραφεί πλείστα όσα από πολλούς και διάφορους ιστοριογράφους, κάποτε μάλιστα και αντικρουόμενες απόψεις. Ο Πρωθιεράρχης του Γένους των ημερών της εθνικής παλιγγενεσίας, ο οποίος ως άλλος «πασχάλιος αμνός» απαγχονίσθηκε ανήμερα του Πάσχα το 1821, υπήρξε πολλές φορές στο στόχαστρο αυστηρής κριτικής, όσον αφορά στη στάση και την δράση του κατά τις δυσχερείς εκείνες ημέρες της οθωμανικής κυριαρχίας.

Το Καντούνι τση Γουρούνας

Γράφει η Διονυσία Μούσουρα-Τσουκαλά

Ήταν εκείνα τα δύσκολα χρόνια, χρόνια κατοχής, σκλαβιάς, πείνας, φόβου.

Με την κήρυξη του πολέμου, μαζευτήκαμε όλοι στο σπίτι του νόνου μου του Κωνσταντή, στο Μπανάτο, όπου βρισκόταν στο Καντούνι τση Γουρούνας.

Όταν ζούσαν ακόμα οι «παλιοί», που μπορεί να ήξεραν από πού προέκυψε το όνομα του, δεν αναρωτήθηκα ποτέ, επομένως, δεν σκέφτηκα και να ρωτήσω, απλά δεχόμουνα ότι έτσι το έλεγαν. Αργότερα όταν γεννήθηκε η περιέργεια και θέλησα να μάθω, ρώτησα όσους είχαν απομείνει, κανένας δεν μπορούσε να θυμηθεί. Εκτός, κι αν υπάρχει κάποιος/α που θα μπορούσε να με διαφωτίσει έστω και τώρα, πολύ θα το ήθελα.

Απέναντι, οι Ιταλοί είχαν επιτάξει το δίπατο σπίτι κι είχαν στήσει την Καραμπινιαρία τους. Έκτοτε, λιγόστεψε πολύ η κίνηση και κανείς δεν περνούσε από μπροστά, πήγαιναν όλοι από την πίσω μερία, εκεί που ήταν η πηγάδα, που τροφοδοτούσε με νερό όλη τη γειτονιά, τώρα πια, δεν έχει απομείνει παρά μόνο το φιλιατρό να θυμίζει ότι υπάρχει «ξεροπήγαδο» εκεί για προφύλαξη των περαστικών.

Είχαν επιτάξει και το φούρνο του χωριού, υποχρεώνοντας γυναίκες κι άνδρες να ζυμώνουν, για να καλύπτουν τις ανάγκες, όχι των κατοίκων βέβαια, αλλά των κατακτητών. Ανάμεσα στις ζυμώστρες και δυο θείες μου αγαπημένες. Δεν έφτανε η δική τους πείνα, ήμασταν κι εμείς τα μικρά που χωνόμαστε στα πόδια τους προσπαθώντας να βρούμε κάτι να φάμε. Φυσικά εγώ δεν θυμάμαι το περιστατικό, (μολονότι θυμάμαι την πείνα που ένιωθα), αλλά μου το έλεγαν αργότερα όταν μεγάλωσα. Κρυβόμουνα, λέει, γύρω στα βελέσια της θείας μου, σηκωνόμουν στις μύτες των ποδιών για να φτάνω τη σκάφη κι έβαζα κρυφά το μικρό μου χεράκι να πάρω και να γλείψω λίγο ζυμάρι...

Ευαίσθητη και γλυκιά η θεία μου η Διονυσία, σε βαθιά γηρατειά τώρα, μου είχε ιδιαίτερη αδυναμία, για κείνα τα δύσκολα χρόνια, εκείνο το λίγο ζυμάρι που έπαιρνα κρυφά από τη σκάφη που ζύμωνε για τον κατακτητή και κάθε φορά που βρισκόμαστε δεν παρέλειπε να μου το θυμίζει... ιδιαίτερα κάθε φορά που άκουγε τη παπαδιά να παραπονιέται, πως ήμουν πολύ «τσιλίβα» και δεν ήξερε τι να με κάνει...

Δ΄ Χαιρετισμοί στο Μπανάτο με την Κερκυραϊκή Εκκλησιαστική Χορωδία των Ενοριών Πέλεκα και Αγίου Ελευθερίου πόλεως Κερκύρας

Με πολύ μεγάλη χαρά δεχτήκαμε χθες το βράδυ στο νησί και στην Ενορία μας την Κερκυραϊκή Τετράφωνη Εκκλησιαστική Χορωδία των Ενοριών Πέλεκα και Αγίου Ελευθερίoυ πόλεως της Κέρκυρας, με επικεφαλής τους Πρωτοπρεσβυτέρους Δημήτριο Κοσκινά και Χαράλαμπο Παντελιό. Οι Ιερείς και η Χορωδία, υπό την άψογη διεύθυνση του κ. Ιωάννη Καρύδη και υπό του ήχους του εκκλησιαστικού οργάνου που μελωδικότατα τούς συνόδευε, έλαβαν ενεργό μέρος στους Δ΄ Χαιρετισμούς, που έγιναν στον περικαλλή Ναό της Παναγούλας μας.

Στο τέλος, ο Εφημέριός μας π. Παναγιώτης προσφώνησε με θερμά λόγια τους φιλοξενούμενους, αντιφώνησε ο π. Δημήτριος και αντηλλάγησαν αναμνηστικά δώρα.

Μετά το τέλος των Χαιρετισμών ακολούθησε επίσημο δείπνο στην ταβέρνα του Καλιπά, το οποίο προσέφερε το Εκκλησιαστικό μας Συμβούλιο. Κατά την διάρκεια του δείπνου ο παριστάμενος Δήμαρχος Αρκαδίων κ. Στέλιος Μποζίκης χαιρέτησε με θερμά λόγια τους Κερκυραίους φίλους μας.

Ακολουθούν παρακάτω ορισμένα χαρακτηριστικά βιντεάκια από ερασιτεχνική λήψη, για να έχουν γνώση και μετοχή οι απανταχού Φίλοι μας:

Δ΄ Στάση των Χαιρετισμών απόψε

ΤΕΤΑΡΤΟΙ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ

Ενώπιόν της
προσδοκώ τις λέξεις μου
εκ του μη όντος
να τις κάμω ποίημα
αθανατίζοντάς τες

και τότε νάτες
συνωδίες των φίλων
δεκαοχτούρες
σηκώνουν το καπάκι
της παραμέσα μνήμης.

Στο βάθος νερά
εορτών απόκερα
θραύσματα τζαμιού.
Των λυπηρών η θέα
δεν είναι για χόρταση.

Δεν απελπίζω.
Κρατάω αναμμένα
τα σώματα πορείας.
Η κρυφή σου Αράχνη
έχει κι αυτή ψυχούλα.

Πέρασμα από το Άγιον Όρος

Προσεγγίζοντας τον Γέροντα Παΐσιο τον Αγιορείτη (1924-1994)

Κορυφαία και άκρως παρηγορητική η ταπεινή φυσιογνωμία του Μοναχού Παϊσίου του Αγιορείτου (25.7.1924-12.7.1994), κατά κόσμον Αρσενίου Εζνεπίδη από τα Φάρασα της Καππαδοκίας.

Πλείστα όσα θαυμάσια και συνταρακτικά περιστατικά αναθυμούνται όσοι κατά καιρούς τον επισκέφτηκαν στο καλυβάκι του στην Παναγούδα, τον συναναστράφηκαν, τον συμβουλεύτηκαν ή απλώς ξαπόστασαν κάτω απ' τον "ίσκιο" του κολοσσιαίου πνευματικού του παραστήματος, εξαιτίας του αφόρητου καύσωνα των παθών και των λαθών τους, ωφελούμενοι "πολυμερώς και πολυτρόπως".

Πάμπολλα θα ημπορούσε να πει και να γράψει κανείς για την προσωπικότητα και την αφοσίωση του Γέροντα στον Ιησού και στον Άθωνα. Ήδη υφίσταται πλουσιότατη βιβλιογραφία. Εδώ περιοριζόμαστε να επισημάνουμε, ότι σύμφωνα με τον διαπρεπή σύγχρονο Μοναχό Μωυσή τον Αγιορείτη, ο π. Παΐσιος "υπήρξε έμπειρος, υπομονετικός κι επίμονος ιατρός ψυχών και οδηγός ενός πυκνού πλήθους ανθρώπων με μεγάλες ανάγκες. Ο ιλαρός του λόγος, το παράδειγμά του, οι συμβουλές του σε άγγιζαν, σου μετέδιδαν ειρήνη, τη χάρη της ευλογίας, τη δρόσο του πνεύματος".

Αξίζει -θεωρούμε- να τον προσεγγίσουμε κι εμείς, έστω και για λίγο, μέσω ενός μικρού βίντεο, το οποίο αλιεύουμε από το ΥouTube, χάριν των πολυπληθών φίλων του ιστοτόπου μας.

Από τη λειτουργική ζωή στην Grenoble της Γαλλίας

Όλος ο Κόσμος μια αγκαλιά πλέον, μέσω του Διαδικτύου! Έφτασαν στο e-mail τού "Νυχθημερόν" ειδήσεις από τη χτεσινή Κυριακή της Σταυροπροσκύνησης και της επετείου της 25ης Μαρτίου 1821 (γιορτάστηκαν μαζί) στον ναό του Αγίου Γεωργίου της Ελληνορθόδοξης Κοινότητας της Γκρενόμπλ (Grenoble) στη Γαλλία.

Στο άλλο μας Ιστολόγιο έχουμε ήδη ασχοληθεί με την εύρωστη αυτή ενορία των Ελλήνων στην όμορφη αυτή πόλη των Γαλλικών Άλπεων. Διαβάστε εδώ το σχετικό εκείνο άρθρο: Μια εβδομάδα με τους Έλληνες της Γκρενόμπλ.

Χρειάζεται να υπομνησθεί, ότι εκεί προΐσταται ιερατικώς ο Ζακύνθιος Πρωτοπρεσβύτερος Γεράσιμος Σκαρτσής, μόνιμος φίλος και αναγνώστης του Πολυπεριοδικού μας.

Στιγμιότυπα Σταυροπροσκυνήσεως 2008 από την Ενορία μας

[Τις φωτογραφίες και το μικρό βίντεο από τη σημερινή Γ΄ Κυριακή των Νηστειών (Σταυροπροσκυνήσεως) αποτύπωσε ο Ιωάννης Πορφύριος Καποδίστριας].

Η τρίτη Παρασκευή των Χαιρετισμών

ΤΡΙΤΟΙ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ

Στο πούσι απόψε
αχρείων ψελλίσματα
ορθώνουν μπόι
και στην πολυκοσμία
τα λόγια μου τα χάνω

ώσπου προκύπτουν
Ρωμανού μελίσματα
ανθοί του Μάρτη
άνοιξη ορθάνοιχτη
όλο χαρές και χάρες.

...ήταν κι άλλα (μια εύθυμη θύμηση)

Γράφει η Διονυσία Μούσουρα-Τσουκαλά

Τελευταίοι Χαιρετισμοί στην προσεισμική Ζάκυνθο, μοσχοβολάει η φύση Άνοιξη, γλυκαίνουν οι καρδιές των ανθρώπων, αγνοώντας ότι ο εγκέλαδος παραμονεύει.

Από νωρίς, έχουν αρχίσει να μαζεύονται οι πιστοί στη Χρυσοπηγή, από τις Βαρρές, το Κυδώνι, το Ακρωτήρι, Τσιλιβή, οπωσδήποτε οι κοντινοί Μποχαλιώτες και πολλοί, πάρα πολλοί χωραΐτες που έχουν πάρει τον ανήφορο να ακούσουν το «Άγγελος Πρωτοστάτης» και το «Ω Πανύμνητε Μήτερ» από την μελωδική φωνή του παπά Μούσουρα. Η τεράστια, για τα παιδικά μου μάτια εκκλησία, κατάμεστη.

Μένουμε στο Κελί του παπά, δίπλα, μάλλον προέκταση της εκκλησίας. Ήταν ένα όμορφο, ευρύχωρο σπίτι, με τρεις κάμερες, το μαγερείο, την τραπεζαρία και το μεγάλο πόρτεγο, που είχε όλα του τα παράθυρα, πράσινα παντζούρια, κατά την Ανατολή. Πόσο λίγο μπορούσα τότε να εκτιμήσω ότι ανοίγοντας τα παντζούρια είχα στα πόδια μου τη Χώρα και μπροστά μου το απέραντο γαλάζιο του Ιονίου...

Η παπαδιά, πολυάσχολη όπως πάντα πριν μπει στην εκκλησία, έριχνε μια τελευταία ματιά να βεβαιωθεί πως τα έπιπλα ήταν γυαλισμένα (με ίσα μέρη λαδιού και πετρελαίου, αυτό ήταν εμάς των κοριτσιών ευθύνη), πως δεν υπήρχε ίχνος σκόνης πουθενά, όλα στη θέση τους νοικοκυρεμένα και σωστά, ότι οι ανθοστήλες ήταν φορτωμένες με λουλούδια της εποχής, συνήθως αγριολούλουδα, ο καφές, η ζάχαρη, το μπρίκι, το νερό η γκαζιέρα όλα έτοιμα, τα φλυτζανάκια αραδιασμένα στους δίσκους και η βαντιέρα με τα νηστίσιμα παξιμάδια γεμάτη και σκεπασμένη με το χειροποίητο πετσετάκι από κοπανέλια. Το μποτσόνι με το πιοτό και τα γυαλόρακα έτοιμα κι αυτά στο δίσκο.

Μα, το πιο σημαντικό από όλα, ότι στη μικρή τουαλέτα στο πίσω μέρος της αυλής, υπήρχαν τουλάχιστον 3 σίγλοι γεμάτοι νερό από τη στέρνα έτοιμοι για χρήση. Εκείνα τα χρόνια τα περισσότερα σπίτια ούτε που είχαν κανονικές τουαλέτες με λεκάνη, κι εκείνοι που διέθεταν τέτοια πολυτέλεια, φρόντιζαν να υπάρχει και νερό, μια και δεν υπήρχε το σημερινό καζανάκι, όπου με ένα πάτημα κουμπιού... εξαφανίζεται κάθε ίχνος...

Ήταν απαράβατος κανόνας, μετά το πέρας κάθε ακολουθίας, να περνούν οι περισσότεροι πιστοί, ιδιαίτερα οι χωραΐτες κι αυτοί από τα πιο μακρινά μέρη, να χαιρετίσουν τον παπά, να πιουν το καφεδάκι και το λικέρ και να γευτούν, ανάλογα με την εποχή, τα εδέσματα που ετοίμαζε η παπαδιά με τόση τέχνη και μαεστρία. Το σπίτι του παπά, ανοιχτό και φιλόξενο πάντα.

Εκείνη την Παρασκευή, πέρασαν οι περισσότεροι για το καθιερωμένο καφεδάκι. Σαν την μέλισσα η παπαδιά έτρεχε από τον ένα στον άλλο να τους περιποιηθεί όλους, να μιλήσει με όλους σαν τέλεια οικοδέσποινα.

Κάποια στιγμή, μια ευτραφής κυρία, ευγενικής καταγωγής, μάλλον από τις Βαρρές, αν δεν με απατά η μνήμη, έψαχνε γεμάτη αγωνία να βρει την παπαδιά... Κάποτε κατάφερε να την ξεμοναχιάσει μέσα στον κόσμο, για να της εξηγήσει ζωηρά και με όρκους, ώστε να γίνει πιστευτή, ότι δεν είχε μείνει νερό στους σίγλους για να ρίξει, αλλά, δεν τάκαμε όλα εκείνη, ήταν κι άλλα...

Η διπλή γιορτή του Ευαγγελισμού 2008 στο Μπανάτο Ζακύνθου

Με αισθήματα πνευματικής κατάνυξης κι εθνικής αγαλλίασης γιορτάσαμε σήμερα το πρωί στην Ενορία μας τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου και την απελευθέρωση της πατρίδας μας από τη μακρά τουρκική δουλεία.

Η θεία Λειτουργία και η επίσημη Δοξολογία τελέστηκαν στον ναό της Φανερωμένης μας, κάτω από δύσκολες καιρικές καταστάσεις.

Τον πανηγυρικό της ημέρας εκφώνησε εμπνευσμένα ο κ. Δημήτριος Σεμιτέκος, καθηγητής του Γυμνασίου Βανάτου, ενώ παρέστησαν ο Δήμαρχος Αρκαδίων κ. Στυλιανός Μποζίκης, οι Αντιδήμαρχοι κ.κ. Τιμόθεος Ζώντος και Διονύσιος Τουρκάκης, ο Αντιπρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου κ. Αλέξιος Αβούρης, άλλα μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου, αντιπροσωπείες των Σχολείων μας και πολλοί εκπαιδευτικοί.

Κατάθεση στεφάνων δεν πραγματοποιήθηκε στο Ηρώο των Πεσόντων στην πλατεία Λάμπρου Ζήβα, λόγω της έντονης χαλαζόπτωσης και των ισχυρών ανέμων, αλλά -αυτοσχέδια- ενώπιον της Εικόνας του Ευαγγελισμού.

Ακολούθησε μικρή δεξίωση των επισήμων και του λαού στο Δημαρχείο από τον κ. Δήμαρχο Αρκαδίων.

Β΄ Παρασκευή των Χαιρετισμών

ΔΕΥΤΕΡΟΙ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ

Αναβιώνω
τους καημούς της Άνοιξης
χαριέστατους
βιδωμένους άγγελους
στα δεν και στα γιατί μου.

Κι αν μέσα βρέχει
νεουργείς τις πιο παλιές
των αισθήσεων
καθώς την ωραιότη
ποτέ μου δεν έμαθα.

Αφιέρωμα στη Μάνα μου

Γράφει η Διονυσία Μούσουρα-Τσουκαλά

«η μητέρα δεν έχει ηλικία, κουβαλάει για τον καθένα

τη μνήμη της νεότητας του κόσμου.»

Περασμένα μεσάνυχτα κι όλη η... πολυκατοικία ησυχάζει.
Μολονότι η ημέρα ήταν σωματικά εξαντλητική και συναισθηματικά πολύ φορτισμένη, ο Μορφέας αρνείται να έλθει. Είναι στο σπίτι του αδελφού, στην Αθήνα.
Σηκώνομαι αθόρυβα για να μην ενοχλήσω τους άλλους που, οπωσδήποτε, νιώθουν το ίδιο όπως κι εγώ. Πηγαίνω στην κουζίνα ψηλαφιστά χωρίς ν' ανάψω φως. Κοιτάζω γύρω να βρω χαρτί και μολύβι. Νιώθω επιτακτική την ανάγκη να γράψω, να γράψω... Βρίσκω μολύβι, μα όχι χαρτί... Την επιτακτική ανάγκη να γράψω, καλύπτει το κουτί με τις χαρτοπετσέτες, τραβάω μερικές έξω κι αρχίζω να γράφω χωρίς να σκέφτομαι, τα μάτια τρέχουν ασταμάτητα, μουτζουρώνουν τα γράμματα, μα δεν είναι εμπόδιο αυτό, τα ξαναγράφω σε άλλη κι άλλη... Λίγοι στίχοι, αυτοί που θα διαβάσετε πάρα κάτω... οι χαρτοπετσέτες βρίσκονται ακόμα. Δεν δημοσιεύτηκαν ποτέ πουθενά, είναι τόσο προσωπικοί... Είναι η πρώτη φορά που, εκτός από τ΄ αδέλφια, τους μοιράζομαι με άλλους.
Πάνε 15 χρόνια από τότε. 22 του Μάρτη του 1993, τα μαντάτα με βρήκαν απρόοπτα και αναπάντεχα στο δρόμο... Σταμάτησα να πάρω τηλέφωνο από θάλαμο, να δω τι κάνει η μάνα, μιλώ στον ανιψιό μου, μικρό παιδί, έχουν ήδη τηλεφωνήσει στο σπίτι, μα εγώ δεν πήγα ακόμα και δεν το γνωρίζω... Η γιαγιά πέθανε... έτσι απλά, με τον αυθορμητισμό και την αθωότητα που διακρίνει τα παιδιά.
Η εντολή στον αδελφό, είναι ρητή και κατηγορηματική: Μην την θάψετε, μπαίνω στο αεροπλάνο και έρχομαι. Εγωιστικό; Ίσως, μα δεν μπορώ να σκεφτώ λογικά
Πέθανε η μαμά μου!!! Αυτό μόνο κυριαρχεί σε ολόκληρο το είναι μου, τίποτα άλλο.
Υπερπόντιο το ταξίδι... Μελβούρνη-Αθήνα... Έχω παγώσει, αδυνατώντας να συνειδητοποιήσω την πραγματικότητα...
Το κατευόδιο στην Αθήνα, η ταφή στο αγαπημένο Νησί. Περνώ πρώτα από την Αγία Δύναμη, πάω να βρω τον παπάκη μου, να του πω τις νοβιτές... Προσεύχομαι να πάρω κουράγιο, παίρνω ένα μικρό λουλούδι από το εικονοστάσι να το πάω στη μάνα... Επιμένω ν' ανοίξουν το φέρετρο... Αγκαλιάζω την αγαπημένη... και της μιλώ, της μιλώ ψιθυριστά πολλή ώρα, μέχρι που με απομακρύνουν... Ακουμπάω τρυφερά το λουλούδι στα σταυρωμένα χέρια της...
Πρέπει να βρίσκομαι σε κατάσταση σοκ... Αυτές είναι οι μόνες θύμησες από κείνη την ημέρα, τίποτα άλλο... Μέρες μετά, ακούγοντας τ΄ αδέλφια να μιλούν για τον τάδε Μητροπολίτη, τους τάδε ιερείς, κ.λπ., που χοροστάτησαν και παρευρέθηκαν στην ακολουθία, ρωτάω απορημένη γι' αυτά που λένε... Προφανώς και τα τρία παιδιά του παπά Σπύρου, κληρονομήσαμε το αστείρευτο χιούμορ του...
-Η αδελφή μας χάζεψε, (λένε, δήθεν μεταξύ τους ), της λέω πως τη μάνα μας τη διαβάσαμε εμείς, χωρίς παπάδες και δεν με πιστεύει... άκουσε, λέει, για δεσπότη και παπάδες.
Την άλλη μέρα, πολύ νωρίς, αναχωρούμε όλοι για Κυλλήνη, να προλάβουμε το πρώτο φέρι-μποτ γι' απέναντι. Φυσούν δυνατοί άνεμοι, 10 μποφόρ, απαγορευτικό και τα πλοία δεμένα... Τόσο ισχυροί, όπου αυτά που έρχονται, δεν μπορούν να πλησιάσουν στο λιμάνι και αγκυροβολούν μακριά.
Οι ώρες περνούν αργά μέσα σε αγωνία, όλοι κι όλα έτοιμα στο Νησί για την ταφή. Οι πολυπληθείς φίλοι, περιμένουν με υπομονή κάτω στο λιμάνι.
Κάποτε, κοπάζουν τόσο οι άνεμοι, όσο χρειάζεται για να αρθεί το απαγορευτικό.
Μολονότι αρκετοί που περίμεναν στην αποβάθρα του Νησιού από το πρωί κι είναι απόγευμα πια, αναγκάστηκαν να φύγουν, έχουν μείνει ακόμα πολλοί. Στο χωριό, μαθεύτηκε πως φτάσαμε και μαζεύτηκαν...
Λειτουργώ εντελώς μηχανικά, χωρίς πλήρη συναίσθηση των γεγονότων... Οι αθόρυβοι λυγμοί μέσα στην εκκλησία του Μπανάτου, τραντάζουν όχι μόνο το σώμα μέχρι το πιο μικρό κόκαλο, αλλά περισσότερο τη ψυχή... κι αυτή δεν έχει κόκαλα...
Μηχανικά παραμένει εκτεταμένο το χέρι, δεχόμενο τα συλλυπητήρια όλων και τα λόγια παρηγοριάς, χωρίς να βλέπω πρόσωπα, χωρίς ν΄ ακούω λόγια.
Μα, μέχρι τότε, η μάνα είναι εκεί δίπλα μου, την βλέπω, την αγγίζω...
Κάποια στιγμή, στο ύστατο χαίρε πριν την ταφή, βλέπω τον πάτερ Παναγιώτη να υψώνει ένα φτυάρι γεμάτο χώμα και να το ρίχνει στο πρόσωπο της μάνας... Μέχρι τότε, ο πόνος σιωπηλός, αθόρυβος, μα ξαφνικά χάνω τον έλεγχο... Μη... Όχι... ουρλιάζω... Δε γίνεται να το κάνουν αυτό στη μάνα...πονάει, δεν βλέπουν, δε νιώθουν...
Δεν κλαίνε πια μόνο τα μάτια... Ολόκληρο το είναι συμμετέχει στην αβάσταχτη, την υπερβολική οδύνη...
Με απομακρύνουν απαλά κι ο πάτερ μού ψιθυρίζει ό,τι πρέπει... Με προτρέπει να ρίξω κι εγώ.... Πώς να πετάξεις χώμα στο πρόσωπο της αγαπημένης...
Αργά πια, παίρνουμε το δρόμο του γυρισμού... Φτάσαμε στην Αθήνα μετά τις 11 το βράδυ, καταπονημένοι όλοι πέφτουμε για ύπνο.
Μόνο που εμένα με αποφεύγει ο Μορφέας...
Χαράζει η καινούρια μέρα, πρώτη μέρα με την αγαπημένη, όχι πλέον επί αλλά υπό της γης... κι εμένα να γράφω στις κίτρινες χαρτοπετσέτες...

Στη Μνήμη της Μάνας μου

Μάνα δικιά μου

(Λίγες ώρες μετά το στερνό Αντίο)

Κι ήτανε ήπια, γαλήνια η μορφή Σου
Καθώς το δρόμο πήρες το μακρύ
Το δρόμο το μοναχικό
Όπου δεν έχει γυρισμό.

Πίσω δε γύρισες καθόλου να κοιτάξεις
Κι αν επροσπάθησα τα μάτια Σου να δω
Δεν το κατόρθωσα, έφυγες μόνη για να φτάσεις
Αφήνοντας σε μένα το λυγμό.

Δεν ωφελεί να σε κοιτώ, να σου μιλώ
Να προσπαθώ να σε ξυπνήσω
Εσύ, δεν με κοιτάς, δεν με ζητάς
Μάταια προσπαθώ για να σε συγκινήσω.

Κι ήτανε, τόσα ακόμα να σου πω,
Ίσως τα άργησα πολύ
Κι Εσύ κουράστηκες να περιμένεις
Και το φτωχό, το κλάμα το πικρό,

Τις τύψεις που εγώ θα κουβαλώ
Εσύ, μαζί τις παίρνεις.
Βουβό το κλάμα πια δεν ωφελεί
Ίσως εμένα να λυτρώσω προσπαθώ,

Απ΄ όλα αυτά που έπρεπε, κι όμως,
Ίσως δεν μπόρεσα για να σου δώσω
Τι κι αν προσπάθησα τόσες φορές
Αδέξια πάντα να αρθρώσω.

Δεν ξέρω, αγνοώ, αν την καρδιά Σου
Μπόρεσα κάποτε ν' αγγίξω,
Και τώρα τη σεπτή θωριά Σου

μες στη δική μου την καρδιά θα κουβαλώ.

Και ενοχές για όλα αυτά που Σου χρωστώ
Την παρουσία που σου στέρησα
Μάνα δικιά μου.

Α΄ Χαιρετισμοί απόψε

ΠΡΩΤΟΙ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ

Πάλλευκες και μοβ
Πρώτων Χαιρετισμώνε
οι βιολετούλες

προς Εκείνην που
σύγκορμη πήρε Φωτιά
και δεν εκάη.

Ποίημα: π. Π.Κ.

Στιγμιότυπα από την "Ομιλία" του Μπανάτου

Καθώς λήγει η Καρναβαλική περίοδος, πραγματοποιήθηκε σήμερα το απόγευμα στο ευρύχωρο και φιλόξενο πλάτωμα της Παναγούλας μας αποκριάτικη εκδήλωση, μ' επίκεντρο μιαν "Ομιλία", μια παράσταση δηλαδή λαϊκού θεάτρου, για «ξεφάντωμα των φίλων».

Για τους μη Ζακυνθίους φίλους μας, αναφέρουμε επιγραμματικά, ότι το παραδοσιακό αυτό είδος θεατρικής έκφρασης συγγενεύει εξ αίματος με το Κρητικό Θέατρο και την Commedia dell'arte. Στις τζαντιώτικες "Ομιλίες" , σύμφωνα με την Παράδοση, λαμβάνουν μέρος μόνον άνδρες, οι οποίοι παίζουν και τους γυναικείους ρόλους, ως εκ τούτου μάλιστα προκαλείται πολύ γέλιο και ιδιαίτερο κέφι.

Η φετινή "Ομιλία" του Μπανάτου, ποίημα της Μιμίκας Σταμίρη υπό τον τίτλο "Ο Προξενητής", παίχτηκε από ερασιτέχνες συγχωριανούς μας κυρίως, αλλά και από άλλους δημότες του Δήμου Αρκαδίων, ο οποίος σημειωτέον είχε την ευθύνη της όλης διοργάνωσης.

Το πρόγραμμα συμπεριελάμβανε παραδοσιακούς χορούς από το χορευτικό συγκρότημα "Υακίνθη" και φαγοπότι.

Ακολουθούν χαρακτηριστικά φωτογραφικά στιγμιότυπα από τον φακό του Πορφύρη.

Βλέμματα νυκτικά των Αγίων

Έχετε προσέξει ποτέ τις ματιές των Αγίων, που μάς υποδέχονται μόλις εισέλθουμε σ' έναν ναό; Έχετε εμβαθύνει στο βλέμμα τους; Μάς πάνε κατευθείαν στα εσώτατα δρώμενα και μάς ωθούν να σκάψεουμε βαθιά, πολύ βαθιά στην ψυχή μας, ώστε να εξωτερικεύσουμε απολυτρωτικά και αναστάσιμα τον κρυπτόμενο εκεί μέσα τραυματία ή και νεκρό Εαυτό μας.

Οι παραπάνω στιγμές, που αποτύπωσε φωτογραφικά ο Ιωάννης-Πορφύριος Καποδίστριας, αποτελούν λεπτομέρειες αγιογραφικών πινάκων από τους ναούς της Ενορίας μας και αποτυπώνουν αυτές τις συγκλονιστικές ματιές, οι οποίες ταυτόχρονα θέλγουν κι ελέγχουν, γοητεύουν και κατανύσσουν, προσκαλούν και παρηγορούν!...

Όποιος έχει μάτια, βλέπει! Διότι, όπως χαρακτηριστικά έχει πει ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, "υπάρχουν τριών ειδών άνθρωποι. Εκείνοι που βλέπουν, εκείνοι που βλέπουν όταν τούς δείχνουν κι εκείνοι που δεν βλέπουν."

Ο κύριος Καθηγητής

Γράφει η Διονυσία Μούσουρα-Τσουκαλά

Με την ευκαιρία του τόσο ωραίου αφιερώματος στον αλησμόνητο Χρήστο Ρουσέα, σκέφτηκα να μοιραστώ μαζί σας μια θύμηση μου που έχει να κάνει με τον Χ. Ρουσέα.

Δεδομένου ότι το συγκεκριμένο περιστατικό έλαβε χώρα στο κτίριο του προσεισμικού Γυμνασίου Ζακύνθου, και ότι η σχολική χρονιά του 1953 με βρήκε στη Β΄ Γυμνασίου, τότε μιλάμε αναμφισβήτητα, για το 1952. Εν τάξει, προϊστορική εποχή για πολλούς από εσάς, αλλά τι να κάνουμε, κυλά γοργά ο χρόνος, τόσο γοργά, που πριν το καταλάβετε, το 2008 θα φαίνεται... προϊστορικό σε κάποιους άλλους.

Μια και τα βρήκαμε λοιπόν χρονολογικά, ήμουν στην Α΄ Γυμνασίου, δειλή, συνεσταλμένη και αδέξια όσο δεν γίνεται, ιδιαίτερα στην Καλλιτεχνία, μολονότι αρκετά καλή στα φιλολογικά μαθήματα. Γραμμή ίσια δεν μπορούσα να τραβήξω, ούτε και με χάρακα... Kι εκεί, στραβή έβγαινε.

Είχα την τύχη να έχω Καθηγητή στο συγκεκριμένο μάθημα, τον κύριο Ρουσέα. Τον βλέπαμε όλοι κι όλες με δέος, δεν ήταν μικρό πράγμα να έχεις καθηγητή έναν τόσο διάσημο άνθρωπο όπως ο κ. Ρουσέας! Στα παιδικά και άγνωρα μάτια μας, φάνταζε γίγαντας και τρέμαμε μπροστά του, όχι από φόβο (ήταν πολύ ήπιος άνθρωπος), αλλά από θαυμασμό!

Εκείνη την ημέρα, αρχή της σχολικής χρονιάς, ανάθεσε σε όλη την τάξη να ζωγραφίσουμε φρούτα, ένα μήλο, ένα αχλάδι, ένα πορτοκάλι. Είμαστε πάνω από 60-70 κορίτσια-αγόρια στην τάξη, ήταν βλέπεις το μοναδικό Γυμνάσιο, τότε, στο Νησί. Επειδή ήταν το τελευταίο μάθημα της ημέρας, μας επέτρεψε να παραδίνουμε την κόλλα μας τελειώνοντας και να φεύγουμε.

Κόντευε να αδειάσει η αίθουσα μέχρι που έμεινα ολομόναχη, ντροπιασμένη, δεν ήξερα πια πού και πώς να κρυφτώ, αφού όλοι είχαν φύγει, χωρίς να έχω καταφέρει άλλο από ένα «μήλο», όπου μόνο με θαύμα ή αν πήγαινες στην χαρτορίχτρα θα σου έβρισκε, ότι όντως επρόκειτο για μήλο! Κάποτε βαρέθηκε να με περιμένει και με φώναξε να πάω στην έδρα με το χαρτί μου. Σηκώθηκα φοβισμένη, πλησίασα στην έδρα, αλλά δεν τολμούσα να του παραδώσω το χαρτί, όπως μου ζήτησε. Τελικά, δεν είχα επιλογή, του δίνω το χαρτί και με πολύ φιλικό τρόπο με ρώτησε, γιατί δεν έφτιαξα όλα τα φρούτα.

-Δεν μπορώ κύριε καθηγητά.

Κατέβηκε από την έδρα, έβαλε προστατευτικά το χέρι του στον ώμο μου και, αναγκάζοντάς με να τον κοιτάξω στα μάτια, με γλυκύτατο ύφος μου είπε:

-Διονυσία μου, εγώ είμαι γέρος πια κι εσύ παιδί. Όμως, θέλω να σου πω κάτι απλό, πολύ απλό και θέλω να μου υποσχεθείς ότι δεν θα το ξεχάσεις ποτέ, ούτε κι όταν μεγαλώσεις: Στη ζωή, δεν υπάρχει δεν μπορώ, υπάρχει μόνο δεν θέλω. Αν θέλεις, μπορείς.

Ας μην βαρύνει το χώμα που τον σκεπάζει. Όντως είχε δίκιο...

Όχι μόνο δεν ξέχασα ποτέ τα λόγια του, όχι μόνο δεν έπαψα ποτέ να τα επαναλαμβάνω σε άλλους, στα παιδιά μου, στους μαθητές μου, παντού αναφερόμενη ονομαστικά στον Χρήστο Ρουσέα, τον τότε καθηγητή μου, αλλά επιπλέον, τα εφάρμοσα και εφαρμόζω πάντα.

Ευλογημένος να είσαι κύριε καθηγητά! Δεν σε ξέχασα ποτέ και ποτέ δεν έπαψα να σε μνημονεύω.

[Η φωτό, που συνοδεύει το κείμενο, αποτελεί λεπτομέρεια μεγαλύτερης φωτογραφίας από παρέλαση μαθητών στην προσεισμική Ζάκυνθο. Αρχείο π. Π. Κ.]

Αξιοπρόσεκτα έργα σιδηρουργικής τέχνης στο Κοιμητήριο του Μπανάτου

Φωτογραφίζει και γράφει ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας

Μπορεί για πολλούς ένα Κοιμητήριο ν' αποτελεί κάτι το μακάβριο ή να θέλουν να το σπρώξουν ως ιδέα και πραγματικότητα στο περιθώριο της σκέψης, όμως όλοι πρέπει να έχουμε κατά νου ότι στον ιερό αυτόν τόπο της αιώνιας κατοικίας των προσφιλών μας προσώπων έχουν αναπτυχθεί σπουδαία και αξιοπρόσεκτα έργα τέχνης, είτε γλυπτικής, είτε σιδηρουργίας, όπως στην περίπτωση της Ζακύνθου.

Ήδη ο ομότιμος Καθηγητής του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου και Ζακυνθινός ερευνητής Διονύσης Ζήβας, στο μνημειώδες βιβλίο του Ζακυνθινά αρχιτεκτονικά σύμμικτα, [Αθήναι 1976, σ. 35-38 και 57-101], έχει μετ' επιστήμης πολλής αναφερθεί στο πολύ ενδιαφέρον θέμα των σιδερένιων σταυρών και κιγκλιδωμάτων του Νοτίου Κοιμητηρίου της πόλης της Ζακύνθου.

Κάτι ανάλογο συμβαίνει σε όλα τα Κοιμητήρια της Ζακύνθου, εννοείται και στο Μπανάτο. Η αλήθεια είναι ότι στα νεότερα χρόνια η λεπταίσθητη αυτή τέχνη έχει εκλείψει εντελώς, καθώς το ακατέργαστο και κιτσάτο μάρμαρο έχει αντικαταστήσει τη μεγαλοπρεπή απλότητα των σιδερένιων σταυρών-κομψοτεχνημάτων. Ουδείς τούς προτιμά πια, γι' αυτό και ουδείς εργάζεται αυτή την τέχνη. Εμείς όμως είπαμε να τους αναδείξουμε από τον ιστότοπό μας. Αυτούς, τουλάχιστον, που έχουν διασωθεί. Διότι, σταδιακά εξαφανίζονται, κλεμμένοι μάλλον από κάποιους επιτήδειους μες από τον αφύλακτο χώρο του Κοιμητηρίου μας, για την διακόσμηση των επαύλεών τους...

Κλείνουμε αυτό το σύντομο κατατοπιστικό σημείωμα, με χαρακτηριστικά λόγια του ειδικού επί του θέματος Διονύση Ζήβα: "Αν θέλαμε να δώσουμε ένα γενικότερο μορφολογικό χαρακτηρισμό στους ζακυνθινούς σταυρούς, νομίζω πως θα τους αποκαλούσαμε νεοκλασικούς. Ωστόσο είναι φανερό, πως, αν και ανήκουν σ' αυτήν ακριβώς την εποχή του νεοκλασικισμού, ορισμένες αναμνήσεις του μπαρόκ που ανεπτύχθη με τόση ένταση στα Επτάνησα, είναι εξ ίσου φανερές. Δεν θα ήταν άλλωστε δυνατό να συμβεί και διαφορετικά. Όσο για το ύφος τους, θάλεγα πως μια αβρότητα συγκινητική είναι γενικά διάχυτη στα σχήματά τους, μια χάρη, ένας κάποιος ρομαντισμός που τονίζεται από τις εύκαμπτες καλογραμμένες καμπύλες που συνοδεύουν το άκαμπτο και αυστηρό σχήμα του σταυρού και συχνά το συνεπαίρνουν, αφαιρώντας του κάτι από τη σκληρότητα που η μορφή και η έννοιά του περιέχουν."