36η Παναγία της Ζακύνθου

Δεξιοκρατούσα Παναγία, μικρού σχετικά μεγέθους ευρισκόμενη σε προσκυνητάρι ενοριακού παρεκκλησίου στην πόλη της Ζακύνθου. 

Πατριαρχική Λειτουργία και Εγκαίνια Ναού κατά την εορτή της Θείας Μεταμορφώσεως στη Ρωσία (19.8.2015)

Патриаршее служение в праздник Преображения Господня в храме святых мучеников и страстотерпцев Бориса и Глеба в Дегунине г. Москвы 

Η εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στην Ουκρανία

Πρωί 19ης (6ης με το παλιό ημερολόγιο) Αυγούστου 2015, στην Ιερά Μεγίστη Μονή John Sochavskoho Chernivtsi-Bukovinskoy, προεστώτος του Μητροπολίτου Κιέβου Ονουφρίου 

35η Παναγία της Ζακύνθου

Φορητή εικόνα της Θεομήτορος, ελαιογραφία στηριγμένη σε ξύλινο τελάρο, που έχει τεθεί στη θέση της δεσποτικής του τέμπλου σε ιδιωτικό εξωκλήσι εν Βανάτω Ζακύνθου. Φέρει υπογραφή "Ροπακάς" και έργα του ίδιου αυτού λαϊκού καλλιτέχνη υπάρχουν σε ορισμένους ναούς της περιοχής.

«Είπα, Καλησπέρα σας!»

Γράφει η ΔΙΟΝΥΣΙΑ ΜΟΥΣΟΥΡΑ

Ήταν Αύγουστος σαν και τώρα. Αλλά ένας Αύγουστος αλλιώτικος, εκείνος της συμφοράς και της καταστροφής, εκείνος ο μαύρος Αύγουστος που σημάδεψε για πάντα το πανέμορφο Νησί μας, την αρχόντισσα τη Ζάκυνθο! Που ο Εγκέλαδος πήρε φόρα και δεν άφησε λίθο επί λίθου, όπου κι αυτούς τους αποτελείωσε η πυρκαγιά που κράτησε κοντά σαράντα μερόνυχτα στη χώρα!

Όπως κι αλλού αναφέρω, οι περισσότεροι κάτοικοι της Μπόχαλης, που δεν είχαν μεγάλα περιβόλια όπως κι εμείς, αλλά αυλές που είχαν γεμίσει από τα ερείπια του σπιτιού τους,  μαζεύτηκαν στο απέραντο περιβόλι του Λάτα, εκεί στη στροφή όπως μπαίνουμε στο κέντρο της Μπόχαλης, όπου είχε μετατραπεί σε καταυλισμό, αφού είχαν κατασκηνώσει πάρα πολλές οικογένειες. Τα βράδια, λοιπόν, με το φως της λάμπας, μαζευόμαστε εκεί στο ξάγναντο όπως συνήθως, όπου εκ περιτροπής διάβαζε μια ο Γιάγκος ο Λάτας μια ο παπάκης μου, έργα κλασικών συγγραφέων και άλλα ενδιαφέροντα. 

Εκείνο το βράδυ, διάβαζε ο Γιάγκος, για τα Ελευσίνια μυστήρια! Ακούγαμε όλοι, ναι κι εμείς τα παιδιά «για να μαθαίνουμε», με μεγάλη προσοχή αλλά και δέος!! Όσοι έχετε διαβάσει, θα γνωρίζετε ότι δεν είναι κι από τα πιο «ευχάριστα» αναγνώσματα και μαζί με το δέος, δημιουργείται και μια αίσθηση φόβου γι’ αυτά που ακούγαμε!

Ανάμεσα στην παρέα εκείνο το βράδυ, ήταν κι ένας από τον Κάμπο που έμενε στις Βαρρές, ο Νικόλας, που είχε παντρευτεί δυο χρόνια πριν και μπήκε σώγαμπρος. Ερχόταν συχνά στην Μπόχαλη όμως, γιατί είχε σόι η γυναίκα του κι επειδή έτυχε να είναι εκεί όταν πρωτάρχισε το διάβασμα για τα Ελευσίνια Μυστήρια, βρήκε άκρως ενδιαφέρον το θέμα κι έτσι ερχόταν και παρακολουθούσε όχι μόνο με δέος, αλλά θα έλεγα με κατάνυξη θρησκευτική! Ακούγαμε όλοι με κομμένη την ανάσα! Και η γάτα που περνούσε αλαφροπατώντας, ακουγόταν κι εκείνη, τόσο απόλυτη ησυχία επικρατούσε.

Κάποια στιγμή που ο παπάκης μου έκρινε πως η ατμόσφαιρα είχε βαρύνει πολύ, είπε να σταματήσουμε γι’ απόψε και να συνεχίσουμε το επόμενο βράδυ. Άλλωστε κόντευαν μεσάνυχτα, περασμένες έντεκα.

Ανασάναμε με ανακούφιση οι περισσότεροι. Συμφωνήσαμε όλοι να σταματήσουμε και δειλά - δειλά αρχίσαμε να σκορπίζουμε για το κονάκι μας. Το κονάκι μας, φυσικά, λίγα μέτρα πιο πέρα, η μεγαλύτερη απόσταση καμιά πενηνταριά μέτρα και ούτε. Ο Νικόλας όμως έπρεπε  να πάρει το δρόμο για τις Βαρρές και ήταν κάμποση απόσταση. Συνήθως έφευγε χαρούμενος και σφυρίζοντας, εκείνο το βράδυ, όμως,  χωρίς να το ομολογήσει, ήταν μουδιασμένος κι είχε αγριευτεί κάπως. Πού να τολμήσει να μιλήσει, όμως, και να δείξει την αδυναμία του που φοβόταν πως θα τον παίρνανε στο ψιλό οι περισσότεροι.

Σηκώθηκε, καληνύχτισε και ξεκίνησε χωρίς να δείχνει βιασύνη. Μόλις βγήκε από το περιβόλι και ροβόλησε κατά το δρόμο, σκέφτηκε να κόψει δρόμο και να πάει περικοπά. Τάχυνε το βήμα να τελειώνει μια ώρα αρχύτερα, τον είχε κυριέψει φόβος. Προχωρώντας, θυμήθηκε εκείνο που του έλεγε η Νόνα του όταν ήταν μικρό παιδί, πως όταν φοβάται να προσεύχεται  να λέει,  Ιησούς Χριστός νικά κι όλα τα κακά σκορπά και να κάνει το σταυρό του τρεις φορές. Κάπου ντράπηκε λίγο κοτζάμ άνδρας να καταφεύγει στις ορμήνιες της Νόνας του, αλλά ο φόβος είναι κακός σύμβουλος κι ιδιαίτερα τη νύχτα.

Για κακή του τύχη, η νύχτα ασέληνη και τα άστρα λες και το έκαναν επίτηδες  ούτε που φώτιζαν καθόλου. Επαναλάμβανε την προσευχή συνέχεια και σταυροκοπιόταν. Κάπου εκεί ανάμεσα στα λιόφτα διέκρινε θαμπά κάπως μακριά μια σκιά όπου έμοιαζε σαν  άνθρωπος. Κάπου παρηγορήθηκε ότι υπήρχε ψυχή ζώσα και δεν ήταν μοναχός του, μα, αμέσως τον έπιασε φόβος μην είναι κάνας κλέφτης και του την έχει στημένη. Αποφάσισε να κρατήσει την ψυχραιμία του και να τον χαιρετίσει ώστε να καταλάβει κάπως τις διαθέσεις του.

-Καλησπέρα σας, λέει, διστακτικά και κόβει κάπως το βήμα του... Καμία απάντηση, ξαναπαίρνει θάρρος, μπορεί νάναι βαρήκοος, σκέφτηκε και φωνάζει πιο δυνατά, Καλησπέρα σας... Πέρασε κάπου μισό, ατέλειωτο λεπτό που του φάνηκε αιώνας κι ο άλλος καμία απάντηση. Για τρίτη φορά, σε πιο έντονο ύφος λέει: Είπα, Καλησπέρα σας!!!, πάλι καμιά απάντηση.  

Τα χρειάστηκε, τώρα τι κάνω συλλογίστηκε, να ξαναμιλήσω, να πισωγυρίσω, να προχωρήσω αγνοώντας τον... Κι αν με πάρει το κατόπιν και με κυνηγήσει τι θα γίνω έτσι ολομόναχος μες στις ερημιές τέτοια ώρα; Τα έβαζε με τον εαυτό του, όχι μόνο που κάθισε μέχρι τέτοια ώρα στην Μπόχαλη, αλλά που πήγε κι από τα λιοστάσια, ενώ αν πήγαινε από το δρόμο ίσως είχε περισσότερες πιθανότητες να ξεφύγει από τον κακοποιό, γιατί δεν είχε πια καμιά αμφιβολία ότι πρόκειται για κακοποιό στοιχείο, αλλιώς θα είχε ανταποκριθεί στο χαιρετισμό του, τρεις φορές τον καλησπέρισε, αποκλείεται να μην τον άκουσε! Κοντοστάθηκε για λίγο κι άναψε τσιγάρο για να κερδίσει χρόνο, κόντευε να βγει η ψυχή του  από το φόβο. Πίσσα σκοτάδι, ερημιά, ψυχή πουθενά κι αυτός αντιμέτωπος μάλλον με εχθρό αφού τον αγνόησε όχι μία αλλά τρεις φορές. Μάταια σταυροκοπιόταν στα μουλωχτά μην τον πάρει στην κοροϊδία ο άλλος.

Περνούσαν τα δευτερόλεπτα κι έπρεπε να κάνει κάποια κίνηση, δε γινόταν να στέκεται έτσι εκεί. Μάζεψε όσο κουράγιο μπορούσε, έκανε νοητά ένα σταυρό ακόμα και πήρε τη μεγάλη απόφαση να προχωρήσει κι ό,τι είναι να γίνει ας  γίνει. Προχωρεί με ασταθές βήμα που προσπαθούσε να το κάνει σταθερό, πλησιάζει και... ξαφνικά σωριάζεται κάτω αυτό που έβλεπε τόση ώρα και που το νόμισε για άνθρωπο! Ξεθαρρεύει, ζυγώνει κοντά και βλέπει ένα γάιδαρο που προφανώς κουράστηκε να στέκει όρθιος, να έχει ξαπλώσει του μάκρου και του πλάτου και να αναπαύεται! Έτσι όπως στεκόταν ο γάιδαρος, δεν φαινόταν ολόκληρος φαίνονταν μόνο το κεφάλι και το εμπρός μέρος του σώματος του, κάτι το σκοτάδι, κάτι η απόσταση λίγο η εξημμένη φαντασία του Νικόλα, τον έκαναν να φαίνεται σαν όρθιος άνθρωπος! Πού να τολμήσει να αναφέρει το πάθημα του ο Νικόλας που θα τον παίρνανε με τις λεμονόκουπες. Πέρασαν πάρα πολλά χρόνια για να τολμήσει κάτι τέτοιο.

Όταν έφτασε σε ηλικία, που ωρίμασε αρκετά ώστε να μην τον απασχολεί πλέον αν κάποιοι γελάσουν εις βάρος του, διηγήθηκε το περιστατικό στον μικρό Νικολάκη, τον πρωτότοκο εγγονό του που φοβόταν το σκοτάδι για να του δείξει πως ο φόβος πολλές φορές δεν είναι παρά δημιούργημα και αποκύημα της  φαντασίας μας και πως για όλα, υπάρχει συνήθως μια λογική εξήγηση!

Στο πρόσφατο ταξίδι μου στο αγαπημένο Νησί, συναντηθήκαμε με τον Νικόλα. Μιλήσαμε πολύ για τα παλιά, μου θύμισε το περιστατικό κι αφού γελάσαμε με την ψυχή μας, μου έδωσε τη συγκατάθεσή του να γράψω την ιστορία!

Με την αγάπη μου σε όλους,

δ.μ.

34η Παναγία της Ζακύνθου

"Η Κυρία η Αναφωνήτρια η εν τη νήσω Ζακύνθου" βρίσκεται αποτυπωμένη σε χειρόγραφο κώδικα του Μητροπολίτου Σεβαστείας Ιωσήφ του Δόξα, ιστορημένη το αχοβ΄. Εκτίθεται στο Εκκλησιαστικό Μουσείο της Μονής Στροφάδων και Αγίου Διονυσίου εν Ζακύνθω.

Περί του Ιεράρχου Ιωσήφ Δόξα αναδημοσιεύουμε εδώ το σχετικό λήμμα από το βιβλίο του π. Παναγιώτη Καποδίστρια, Ζακυνθινοί Επίσκοποι στον Κόσμο, εκδ. Ιεράς Μητροπόλεως Ζακύνθου, 2004, σ. 114 εξ.

ΙΩΣΗΦ ΔΟΞΑΣ

(τέλη 17ου-ἀρχές 18ου αἰώνα)

Μητροπολίτης Σεβαστείας

καί Ἔξαρχος πάσης Ἀρμενίας

          Ὁ Ἰωσήφ Δόξας, γιός τοῦ Σίμου καί τῆς Κιάρας Σκυλίτση, γεννήθηκε στή Ζάκυνθο. Ἐκεῖ ἔλαβε τή βασική μόρφωση. Μόλις ἱερώθηκε ἔφυγε στό ἐξωτερικό, ὅπου ἀξιώθηκε νά προβιβασθεῖ σέ Μητροπολίτη Σεβαστείας, ἀποκτώντας καί τόν τίτλο τοῦ Ἐξάρχου πάσης Ἀρμενίας. Ἀργότερα συναντᾶται ἐπί ὀκτώ χρόνια στήν ὑπηρεσία τοῦ Βενετικοῦ Στόλου στήν Κρήτη καί στά νησιά τοῦ Αἰγαίου Πελάγους.

          Τό 1643, ὡς Ἱερομόναχος ἀκόμη, ἐξελέγη ἀπό τούς Μοναχούς Ἡγούμενος τοῦ Κοινοβίου τῆς Κυρίας τῶν Ἀγγέλων ἤ Παναγίας τοῦ Λαμπέτη ἤ Ἀκαθίστου στό Ἀργάσι. "Εἰς τάς 15 Μαρτίου 1643 (...) ἐμάζευσε τούς καλογήρους καί ἀνασταίνει καί εὐπρεπίζει τό αὐτό μοναστήρι, μέ μεγάλον πόθον καί κόπον καί ἔξοδα δικά του. Οἱ δέ καλόγηροι βλέποντες τήν καλήν ἀνάστασιν τῆς μονῆς ἐκλέγουν διά ἡγούμενόν των ἕως ζωῆς του τόν ἱερομ. Δόξαν τῇ 7 Ἰουνίου 1643" (Συμβολαιογράφος Ν. Σκουλογένης).

          Ὡς ἀνταμοιβή γιά τήν ὅλη αὐτή προσφορά του ὁ Προβλεπτής Κεφαλληνίας Χριστ. Γαβριέλ τοῦ παραχώρησε ἰσόβια, μέ τήν ἀπό 26ης Ὀκτωβρίου 1664 διαταγή του, τήν περιουσία καί τό Ναό τῆς Θεοτόκου τῶν Σισσίων στήν Κεφαλονιά ὑπό τόν ὅρο νά ἔχει ἕναν ὀρθόδοξο κι ἕνα ρωμαιοκαθολικό ἱερέα. Ὁ Κατραμῆς ἀναφέρει, δημοσιεύοντας μάλιστα τό ἀπό 27ης Σεπτεμβρίου 1669 σχετικό διάταγμα τοῦ Προβλεπτῆ τῶν Τριῶν Νησιῶν Pietro Valiero, ὅτι ἀργότερα παραχωρήθηκε ἀπό τή Βενετική Κυβέρνηση στόν Ἰωσήφ ἡ ζακυνθινή ἱστορική Μονή τῆς Ἀναφωνήτρας, τήν ὁποίαν ἐκεῖνο τόν καιρό κατεῖχαν οἱ Μοναχοί τῆς παρακείμενης Μονῆς τοῦ Ἁγίου Γεωργίου στά Γκρεμνά. Ἐκεῖ μόνασε, κατέχοντας φήμη σοφοῦ καί ἐνάρετου Ἱεράρχη.

          Τό 1695 ἐξέδωκε τό πόνημά του "Κατήχησις ἱερά πρός τούς μέλλοντας ἀναβῆναι εἰς τόν τῆς Ἱερωσύνης βαθμόν", τυπωμένο στή Βενετία παρά Νικολάῳ τῷ Σάρῳ.

          Ἀπεβίωσε στίς ἀρχές τοῦ 18ου αἰώνα στήν Ἀναφωνήτρια τῆς Ζακύνθου. Ὁ Κατραμῆς σημειώνει, ὅτι στό ὀρεινό αὐτό Μοναστήρι "μέχρι τινός ἐδεικνύοντο τά ἀρχιερατικά αὐτοῦ ἄμφια. Ἐκ τούτων νῦν ὑπάρχουσι μόνον ἕν ζεῦγος ὑπομάνικα καί δύο ἐπιγονάτια ἀρίστης κατασκευῆς· τό μέν ἔχον διά κεντήματος τόν Ἱ. Χριστόν μετά τῶν δώδεκα Ἀποστόλων, τό δέ ὡσαύτως τόν Σωτῆρα καί τά λέξεις «Ἰωσήφ Μητροπολίτης»". Τόν κληρονόμησε πάντως ἡ Οἰκογένεια Μπελεφάντη καί στίς 18 Μαρτίου τοῦ 1706 ὁ Παρθένιος Σκοῦφος, Ζακύνθιος πολυμαθής διδάσκαλος καί ἱεροκήρυκας, ἔκανε καταγραφή τῶν πολύτιμων βιβλίων του.

          

Πηγές:

·         Ἀ ρ χ ι ε π ι σ κ ό π ο υ   Ζ α κ ύ ν θ ο υ   Ν ι κ ο λ ά ο υ   Κ α τ ρ α μ ῆ,   Φιλολογικά Ἀνάλεκτα Ζακύνθου, Ἐκδ. Ἐκ τοῦ Τυπογραφείου ἡ "Αὐγή" Ν. Κοντόγιωργα, Ἐν Ζακύνθῳ 1880, σ. 326.

·         Λ ε ω ν ί δ α   Χ.   Ζ ώ η,   Λεξικόν Ἱστορικόν καί Λαογραφικόν Ζακύνθου, Ἐκ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου, Ἀθῆναι 1963, τ. 1, 169.

·         Ν τ ί ν ο υ   Κ ο ν ό μ ο υ,   Ἐκκλησίες καί Μοναστήρια στή Ζάκυνθο, Ἀθήνα 1967, σ. 77.

·         (Ἀ ν ω ν ύ μ ο υ),   [σχετικό λῆμμα], "Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα", Ἀθήνα 1996, τ. 31, 91.

Η Αρχιερατική Λειτουργία του Δεκαπενταύγουστου στην Παναγούλα Μπανάτου εν Ζακύνθω [πλήρες video]

Πρωί Δεκαπενταύγουστου 2015 στον πανηγυρίζοντα Ναό της Υ. Θ. Παναγούλας

Βιντεοσκόπηση: Νίκος Παπαδάτος 

Η 2η μέρα του Πανηγυριού της Παναγούλας Μπανάτου εν Ζακύνθω - σύναξη των Τριών Αγίων Προστατών της Επτανήσου

Πρωί Κυριακής, 16ης Αυγούστου 2015, στον ανθοστόλιστο Ναό της Παναγούλας Μπανάτου 

Η δεύτερη ημέρα της Πανηγύρεως της Παναγούλας Μπανάτου ήταν ιδιαίτερη σήμερα στον ναό Της και εξίσου εορταστική με τη χθεσινή, αν και με λιγότερο εκκλησίασμα, όπως αναμενόταν. Οι εκκλησιασθέντες περιστοίχισαν ξανά με βαθύ σεβασμό και ζέοντα συναισθήματα τόσο τον Επιτάφιο της Κυράς όσο και την εφέστια Εικόνα Της. 

Παράλληλα τιμήθηκαν οι Τρεις σεπτοί Προστάτες της Επτανήσου, Άγιοι Σπυρίδων, Γεράσιμος και Διονύσιος των οποίων η σύναξη τελείται κατ' έτος την πρώτη Κυριακή μετά το Δεκαπενταύγουστο. Τούτο αναφέρεται ρητά στο λειμωνάριο "Ζακύνθου Εορτοδρόμιον", όπου μάλιστα έχει δημοσιευθεί πλήρης Ακολουθία της κοινής αυτής εορτής. 

Στον πανηγυρίζοντα Ναό της Παναγούλας μας φιλοξενήθηκε και λιτανεύτηκε εκφραστική Εικόνα των τριών Αγίων, προερχόμενη από το πρεσβυτέριο της Ενορίας, η οποία τέθηκε εντέλει σε προσκύνημα, ενώ οι ιεροψάλτες απέδιδαν ψάλματα από την ανωτέρω Ακολουθία Τους. 

Το διακόνημα του κηρύγματος ανέλαβε επιτυχώς ο θεολόγος κ. Διονύσιος Πομόνης, ο οποίος μάλιστα τίμησε και το Ψαλτήριο πλάι στον Πρωτοψάλτη μας κ. Δημήτριο Κάνδηλα.