Φεβρουάριος του 2026, στο Δημαρχείο της Βίλνιους και στο Παλάτι Chodkevičiai της Λιθουανίας. Κατά το διεθνές συνέδριο “Constantinople and Moscow: Transformations of Ecclesiastical Allegiance and the Impact of Imperial Policy”, ο Σεβ. Μητροπολίτης Γέρων Χαλκηδόνος κ. Εμμανουήλ εξεφώνησε βαρυσήμαντη ομιλία με τίτλο «The Ecclesiastical and Canonical Meaning of Jurisdictional Changes». Ο λόγος αυτός προσέλαβε χαρακτήρα θεολογικού στοχασμού πάνω στη φύση της εκκλησιαστικής εξουσίας, στη σημασία των κανονικών μεταβολών και κυρίως στη θέση του ανθρώπου μέσα στις ιστορικές συγκρούσεις της Ορθοδοξίας.
Η αξιοπρόσεκτη παρέμβαση του Μητροπολίτου Χαλκηδόνος Εμμανουήλ μεταφέρει τη συζήτηση περί δικαιοδοσιών από το επίπεδο της διοικητικής αναλύσεως στο βάθος της εκκλησιολογικής εμπειρίας. Στο κέντρο τοποθετείται ο πιστός άνθρωπος, ο οποίος αναζητεί πνευματική πατρίδα, εκκλησιαστική συνέχεια και σχέση ποιμαντικής εμπιστοσύνης. Η δικαιοδοσία παρουσιάζεται ως γεγονός διπλής φύσεως, κανονικό και υπαρξιακό, με άμεση επίδραση στην καθημερινότητα των κοινοτήτων.
Ο Γέρων Χαλκηδόνος συνδέει τον τόπο της ομιλίας με το περιεχόμενο του λόγου του. Το Βίλνιους εμφανίζεται ως πόλη ιστορικής πυκνότητας, τόπος μεταβολών συνόρων και αγώνων ελευθερίας. Μέσα σε αυτό το ιστορικό περιβάλλον, η συζήτηση περί εκκλησιαστικών ορίων αποκτά ανθρώπινη βαρύτητα. Η εκκλησιαστική ιστορία παρουσιάζεται ως ζώσα μνήμη που συνεχίζει να επηρεάζει λαούς και συνειδήσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται από τον Μητροπολίτη Εμμανουήλ στην εκκλησιαστική εμπειρία της Ουκρανίας. Τα ιστορικά σχίσματα προσεγγίζονται ως πληγές που διαμορφώνουν την πνευματική ζωή κοινοτήτων και επηρεάζουν την αίσθηση εκκλησιαστικής ταυτότητας. Οι συνοδικές αποφάσεις αποκτούν υπαρξιακή διάσταση, αφού επηρεάζουν σχέσεις, μνήμη και λατρευτική συνέχεια.
Στον λόγο του, ο έμπειρος Μητροπολίτης αναδεικνύει τη σημασία της βυζαντινής κληρονομιάς για την κατανόηση των σύγχρονων εκκλησιαστικών εξελίξεων. Η ιστορική σύζευξη Εκκλησίας και πολιτείας διαμόρφωσε έναν τρόπο σκέψεως όπου διοικητικά και θεολογικά στοιχεία συνδέθηκαν στενά. Η αναφορά στους κανόνες των Οικουμενικών Συνόδων και ιδιαίτερα στον 28ο κανόνα της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου εντάσσεται σε αυτή τη θεώρηση της κανονικής συνέχειας.
Κατά τον Μητροπολίτη Εμμανουήλ, η κανονική τάξη φέρει θεραπευτικό χαρακτήρα. Οι ιεροί κανόνες λειτουργούν ως ποιμαντική καθοδήγηση που υπηρετεί την ενότητα και τη σωτηρία του εκκλησιαστικού σώματος. Η κανονική παράδοση παρουσιάζεται ως πνευματική ιατρική, προσανατολισμένη προς τη ζωή της κοινότητας και την πορεία προς τη Βασιλεία του Θεού.
Κεντρική θεολογική έννοια της ομιλίας αποτελεί η «οἰκονομία». Ο Γέρων Χαλκηδόνος προβάλλει την οικονομία ως έκφραση της φιλανθρωπίας της Εκκλησίας και ως σοφή εφαρμογή των κανόνων με γνώμονα τη θεραπεία και την ενότητα. Η πατερική αυτή αρχή παρουσιάζεται ως ζωντανή παράδοση που καλεί σε διάκριση, ευθύνη και ποιμαντική ευαισθησία.
Ιδιαίτερα ισχυρή στον λόγο του παραμένει η εικόνα του νιπτήρος του Μυστικού Δείπνου. Ο Χριστός, πλένοντας τα πόδια των μαθητών, αποκαλύπτει την ουσία της εκκλησιαστικής εξουσίας ως διακονίας. Ο Μητροπολίτης Εμμανουήλ χρησιμοποιεί την εικόνα αυτήν ως θεμελιώδες εκκλησιολογικό σύμβολο, μέσα από το οποίο ερμηνεύεται κάθε μορφή πρωτείου και διοικητικής ευθύνης.
Η ποιμαντική σχέση μεταξύ ποιμένος και ποιμνίου παρουσιάζεται ως κέντρο της εκκλησιαστικής ζωής. Η προσωπική γνώση, η εμπιστοσύνη και η κοινή μνήμη συγκροτούν την εμπειρία της ενορίας. Οι μεταβολές δικαιοδοσίας επηρεάζουν αυτή τη σχέση και απαιτούν ακρόαση του λαού του Θεού και ενεργό συμμετοχή του εκκλησιαστικού σώματος στη συνοδική ζωή.
Στον ίδιο λόγο αναδεικνύεται η ευχαριστιακή εκκλησιολογία ως βαθύτερο κριτήριο ενότητας. Η Εκκλησία συγκροτείται γύρω από τη Θεία Ευχαριστία, όπου κάθε ανθρώπινη διάκριση μεταμορφώνεται σε κοινωνία προσώπων. Η ευχαριστιακή σύναξη εμφανίζεται ως εμπειρία καθολικότητας και αδελφοσύνης, θεμέλιο της εκκλησιαστικής αυτοσυνειδησίας.
Ο Σεβ. Εμμανουήλ αναφέρεται επίσης στη νεότητα, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ζωντανής ποιμαντικής παρουσίας. Οι νέοι αναζητούν κοινότητα, νόημα και αυθεντική πνευματική εμπειρία. Η εκκλησιαστική μαρτυρία καλείται να εκφράσει λόγο ελπίδας και συνοδοιπορίας μέσα στον σύγχρονο κόσμο.
Η ομιλία κορυφώνεται με την αναφορά στη μετάνοια ως εκκλησιαστική στάση ιστορικής ευθύνης. Η μετάνοια παρουσιάζεται ως άνοιγμα προς θεραπεία και συμφιλίωση, ως πράξη που επιτρέπει στην Εκκλησία να προχωρεί μέσα στον χρόνο με ελπίδα. Η χριστιανική ελπίδα, όπως τονίζεται στό Βίλνιους από τον Μητροπολίτη Εμμανουήλ, θεμελιώνεται στη βεβαιότητα της παρουσίας του Χριστού μέσα στην ιστορία.
Μέσα από αυτή την προοπτική, το ζήτημα των δικαιοδοσιών αποκτά βαθύτερο νόημα. Οι θεσμοί και οι κανόνες λειτουργούν ως στήριγμα της εκκλησιαστικής ζωής, ενώ το ουσιαστικό περιεχόμενο της Εκκλησίας αναδύεται από τη σχέση, τη διακονία και την ευχαριστιακή κοινωνία. Η παρουσιασθείσα ανωτέρω ομιλία του Μητροπολίτου Γέροντος Χαλκηδόνος στη Λιθουανία προσφέρει έτσι μια θεολογική πρό(σ)κληση επιστροφής στην καρδιά της εκκλησιαστικής εμπειρίας: στην ενότητα που γεννά η αγάπη και στη θεραπεία που προσφέρει η ζωντανή παρουσία του Χριστού, «ὁ αὐτὸς χθὲς καὶ σήμερον καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας».
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου