Μητροπολίτου Ναυπάκτου & Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου
Ἡ ἑορτή τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, κατά τήν Β΄ Κυριακή τῶν Νηστειῶν μᾶς ὑπενθυμίζει τήν μεγάλη ἀξία τοῦ ἱεροῦ ἡσυχασμοῦ ὡς τῆς βάσεως τῆς Ὀρθοδόξου θεολογίας, πού διαφέρει σαφῶς ἀπό τήν δυτική σχολαστική θεολογία ἡ ὁποία δημιούργησε πολλά προβλήματα στήν Δύση μέ τήν Μεταρρύθμιση, τόν Διαφωτισμό, τόν Ρομαντισμό, τόν Γερμανικό ἰδεαλισμό, τόν Ὑπαρξισμό κλπ.
Πρωτοπρεσβυτέρου π. Ἰωάννου Ρωμανίδη
Οἱ Πατέρες λέγουν ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἀποτελεῖται ἀπό ψυχή καί σῶμα. Ἡ ψυχή εἶναι κτιστή, ὅπως καί τό σῶμα, ἀλλά δέν γνωρίζουμε τό τί εἶναι ἡ οὐσία τῆς ψυχῆς. Ὁ Χρυσόστομος ἐρωτᾶ: Ποία εἶναι ἡ οὐσία τῆς ψυχῆς; ὁ νοῦς; ἡ λογική; Ἐάν ἡ λογική εἶναι οὐσία τοῦ ἀνθρώπου, τότε τί γίνεται ἡ ἐλευθερία τοῦ ἀνθρώπου; Μᾶλλον ὁ νοῦς εἶναι μιά νοερά ἐνέργεια τῆς ψυχῆς, ἡ ὁποία ἐνέργεια διαφέρει ἀπό τήν διάνοια. Ἐδῶ δέν ἐννοεῖ δύο συστατικά. Ἀλλά ἁπλῶς σημαίνει ὅτι ὁ νοῦς καί ἡ διάνοια, ἡ λογική, εἶναι δύο ἐνέργειες τῆς ψυχῆς. Στήν ὁρολογία τοῦ Ἀριστοτέλους ὁ νοῦς ἰσοδυναμεῖ μέ τήν ποιητική ψυχή. Ὁ νοῦς, λέγουν οἱ Πατέρες, εἶναι αὐτοτελής, αὐτοενέργητος διότι ἔτσι δημιουργήθηκε. Στήν ἀρχική, πρό τῆς πτώσεως, κατάσταση ὁ νοῦς δέν ἔπασχε ἀπό τήν φαντασία ἤ ἀπό τίς αἰσθήσεις. Ὅταν, ὅμως, ὁ ἄνθρωπος ἔχη τήν χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, λαμβάνει τήν χάρη στόν νοῦ του καί διά τοῦ νοός μετέχει ἡ διάνοια καί τό σῶμα. Νά μήν λησμονήσουμε ὅτι ὁ νοῦς εἶναι κτιστός καί ἁπλῶς μιά ἐνέργεια τῆς ψυχῆς.
Ὁ Μητροπολίτης Ναυπάκτου κ. Ἱερόθεος προσκλήθηκε ἀπό τήν Ἀνωτάτη Ἐκκλησιαστική Ἀκαδημία Ἀθηνῶν νά δώση διάλεξη στόν «Ἐπιμορφωτικό κύκλο», τήν 10η Δεκεμβρίου 2025, μέ θέμα «Τό θεολογικό ἔργο τοῦ π. Ἰωάννου Ρωμανίδη». Παρόντες στήν διάλεξη ἦταν ὁ Πρόεδρος τῆς Σχολῆς κ. Ἀθανάσιος Καψάλης, οἱ καθηγητές τῆς Σχολῆς καί οἱ φοιτητές.
Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου
Ἡ 1η Νοεμβρίου εἶναι ἐπέτειος τῆς κοιμήσεως ἑνός μεγάλου θεολόγου τῆς Ἐκκλησίας μας, τοῦ μακαριστοῦ Πρωτοπρεσβυτέρου π. Ἰωάννου Ρωμανίδη, καθηγητοῦ τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Ἀριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, κοιμήθηκε 1 Νοεμβρίου 2001. Μελετοῦσα κατά καιρούς τήν διατριβή του γιά τό «Προπατορικόν ἁμάρτημα» καί διάφορα γραπτά κείμενά του, ἀλλά κυρίως ἐνετρύφησα στίς Πανεπιστημιακές παραδόσεις του, ὅπως τίς ἀπομαγνητοφώνησα μέ συνεργάτες μου καί ἀποτελοῦν σήμερα πέντε τόμους, μέ πολύ σημαντικό θεολογικό καί ἱστορικό περιεχόμενο.
Γνώρισα δέ τόν μακαριστό π. Ἰωάννη ὅταν μετατέθηκα στήν Ἀθήνα τό 1987 καί ἐκεῖνος ἐνδιέτριβε ἐκεῖ μετά τήν συνταξιοδότησή του καί εἴχαμε σχεδόν σέ καθημερινή βάση τηλεφωνική συνομιλία γιά ὅλα τά φλέγοντα θεολογικά καί ἐκκλησιαστικά ζητήματα, καί πολλές φορές εἴχαμε προσωπικές συναντήσεις καί ἔτσι ὁ ἴδιος μέ μύησε στήν διδασκαλία του. Καρπός ὅλης αὐτῆς τῆς γνώσεως ἦταν τά δύο βιβλία πού ἐξέδωσα, ἤτοι «Ἐμπειρική Δογματική τῆς Ὀρθοδοξου Καθολικῆς Ἐκκλησίας, κατά τίς προφορικές παραδόσεις τοῦ π. Ἰωάννου Ρωμανίδη» (δύο τόμοι), καί «Πατερική καί Σχολαστική Θεολογία καί τό περιβάλλον τους, μέ βάση τίς προφορικές παραδόσεις τοῦ π. Ἰωάννου Ρωμανίδη».
Βεβαίως, πρέπει νά σημειωθῆ ὅτι τό 1997, δύο χρόνια μετά τήν ἐκλογή μου σέ Μητροπολίτη Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου, ὑπέβαλε αἴτηση καί τόν συγκατέλεξα στούς Κληρικούς τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως μου, πράγμα πού ἔγινε ὕστερα ἀπό τό ἀπολυτήριο πού ἐξεδόθη ἀπό τήν Ἱερά Ἀρχιεπισκοπή Ἀμερικῆς, στήν ὁποία ὑπήγετο.
Τήν 1η Νοεμβρίου τοῦ 2001 κοιμήθηκε στήν Ἀθήνα ὁ π. Ἰωάννης Ρωμανίδης, ἕνας κορυφαῖος δογματικός θεολόγος, ὁ ὁποῖος ἔκανε μεγάλη ἔρευνα, θεολογική καί ἱστορική, καί κατέγραψε τά ἀποτελέσματά της σέ ἐξαιρετικά βιβλία καί ἄρθρα, ἀλλά τά παρουσίασε σέ προφορικές παραδόσεις στούς φοιτητές του καί σέ διάφορα ἄλλα ἀκροατήρια.
