Στην Ιερά Μονή των Ιβήρων του Αγίου Όρους μετέβη ο Σεβ. Μητροπολίτης Ιεραπύτνης και Σητείας κ. Κύριλλος, συνοδεύοντας τον Σεβ. Αρχιεπίσκοπο Κρήτης κ. Ευγένιο, όπου παρευρέθηκαν και μετείχαν στο τεσσαρακονθήμερο μνημόσυνο του μακαριστού Γέροντος Αρχιμ. Βασιλείου Ιβηρίτου (Γοντικάκη), Προηγουμένου της περίπυστης Μονής, το τριήμερο 21-23 Οκτωβρίου 2025.
Ἀρχιεπισκόπου
Αὐστραλίας Μακαρίου
ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ
στὸ
βιβλίο ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΑ
τοῦ μακαριστοῦ Ἀρχιμ. Βασιλείου, Προηγουμένου τῆς Ἱ. Μονῆς Ἰβήρων
Ἀμνημοσύνης
ἀλεξιτήριον καὶ εὐγνωμοσύνης ἀνάθημα στὸν ἀοίδιμο Γέροντα, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς
συμπληρώσεως τεσσαράκοντα ἡμερῶν ἀπὸ τὴν κοίμησή του.
Εἰσήγηση σὲ συνέδριο «Φῶς Χριστοῦ φαίνει πᾶσι», 27 Νοεμβρίου 1997
Ἕνας παλιὸς καραβοκύρης μοῦ ἔλεγε: «Εἴχαμε τότε τὰ ἱστιοφόρα. Καὶ δὲν φοβόμασταν τὴν ἀνοιχτὴ θάλασσα, γιατὶ τὸ πανὶ κρατοῦσε τὸ καράβι, καὶ ἔπαιζε μὲ τὸ κύμα. Δυσκολία πολλὴ συναντούσαμε, ὅταν πλησιάζαμε στὴ στεριά. Καὶ ὅταν πηγαίναμε τοὺς ὑποψήφιους μοναχοὺς στὸ Ὄρος, ξέραμε ὅτι δὲν θὰ τοὺς ξαναπαίρναμε. Τοὺς χάναμε, δὲν ξανάβγαιναν ἔξω, ὅπως δὲν γυρίζουν πίσω οἱ πεθαμένοι ποὺ τοὺς πᾶνε στὸ κοιμητήριο».
Τὸ Ἅγιον Ὄρος τὸ χαρακτήρισε κοιμητήριο, τάφο, ὅπου μπαίνει κανεὶς καὶ δὲν βγαίνει ἔξω. Καὶ εἶχε δίκιο. Μποροῦμε νὰ ποῦμε ὅτι τὸ Ἅγιον Ὄρος εἶναι ἕνα κοιμητήριο νεκρῶν σπόρων, ἀπὸ ὅπου βλάστησε μία ἄλλη ζωὴ καὶ ἀνθοφορία.
Τὸ Ἅγιον Ὄρος εἶναι κάτι ποὺ σὲ συγκινεῖ βαθύτατα καὶ σὲ ἕλκει. Κάτι ποὺ ἔχει σχέση μὲ ἕνα θάνατο καὶ μὲ μία ζωή. Ὁ ὑποψήφιος μοναχὸς ἔρχεται στὸ Ἅγιον Ὄρος. Μένει ἐν ἐλευθερίᾳ. Θέλει νὰ δεῖ ποιὲς ἀντιδράσεις δημιουργοῦνται μέσα του μὲ τὸν τόπο. Καὶ οἱ ἀντιδράσεις εἶναι διάφορες, ποικίλλουν κατὰ τὰ πρόσωπα καὶ κατὰ τὶς ἀναζητήσεις των.
Ἐὰν ἡ κλίση σου εἶναι γι᾿ αὐτὴ τὴ ζωή, τὴ λογική, τὸν τόπο καὶ τὸ κλίμα, τότε μένεις. Γίνεται ἡ κουρά σου. Καὶ τὸ ἅγιο Θυσιαστήριο, ἡ ἁγία Τράπεζα εἶναι ὁ Τάφος ὁ πανάγιος τοῦ Χριστοῦ, ἀπ᾿ ὅπου ἀνατέλλει ὡς Νυμφίος ἐκ παστάδος φωτεινῆς. Καὶ ἀγαπᾶς ἕναν Τάφο. Καὶ προσπίπτεις στὸν Τάφο, ἐπειδὴ ἀγαπᾶς τὴ ζωή.
Η Θεία Λειτουργία φθάνοντας στην αγία Αναφορά γίνεται μια καθολική δοξολογία: «Άξιον και δίκαιον Σε υμνείν, Σε ευλογείν, Σε αινείν, Σοι ευχαριστείν, Σε προσκυνείν». Μέσα στον αίνο τούτο και την ευχαριστία γνωρίζομε τη θεολογία, αποκαλύπτεται η κοσμογονία.
Κείμενο: Ἀρχιμανδρίτης Βασίλειος Γοντικάκης
Ἡ Ἐκκλησία ὑπάρχει ὡς διαρκὴς θεοφάνεια. Ἐὰν «ὁ ἐωρακὼς τὸν Υἱὸν ἐώρακε τὸν Πατέρα» καὶ ὁ ἐωρακὼς τὸν θεσμὸν τῆς Ἐκκλησίας ἐώρακε τὸν ἀοράτως μεθ᾿ ἡμῶν ὄντα Θεάνθρωπον Κύριον καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα.
«Παρθενικὴ πανήγυρις σήμερον ἀδελφοί, ...συνεκάλεσε γάρ ἡμᾶς ἡ ἁγία Θεοτόκος, ...τὸ ἐργαστήριον τῶν δύο φύσεων, ...ἡ παστάς, ἐν ᾗ ὁ Λόγος ἐνυμφεύσατο τὴν σάρκα...».
Ὅλος αὐτός ὁ Παράδεισος τῆς θείας Λειτουργίας καὶ τοῦ ναοῦ τούτου, ὅλη ἡ καινὴ κτίσις ὀφείλεται στὴν Κυρία Θεοτόκο. Καὶ ὅποιος δὲν ὁμολογεῖ τὴν Παναγία, Παρθένο Θεότοκο, «χωρὶς ἐστὶ τῆς Θεότητος». Αὐτὸ τὸ ὄνομα τῆς Θεοτόκου ὅλον συνιστᾶ τὸ μυστήριον τῆς θείας οἰκονομίας.
Καὶ πρὸ ἡμερῶν κάποιος νέος μοναχὸς ρώτησε ἕνα γέροντα ὀγδόντα ἐτῶν, πού ζῆ χρόνια στὸ Ὄρος: «Γέροντα, τί κατάλαβες τόσα χρόνια πού ζῆς ἐδῶ; Τί πρέπει νὰ προσέξη ὁ μοναχός, γιὰ νὰ σωθῇ;» Ἡ ἀπάντησις τοῦ ἀγράμματου καὶ σοφοῦ γέροντα ἦταν σύντομη καὶ σαφής: «Νὰ πιστεύῃς ὅτι ὁ Χριστός εἶναι Θεάνθρωπος καὶ ἡ Παναγία Μητέρα Του Θεοτόκος καὶ Παρθένος».
Μὰ γιατί νὰ δίδεται τόση σημασία στὴν ὀρθὴ πίστι στὸν Θεάνθρωπο Κύριο καὶ στὴν ἀειπάρθενο Θεοτόκο; Γιατί τόσο νὰ ἐπιμένῃ σ᾽ αὐτὸ τὸ σημεῖο ὁλόκληρη ἡ ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, ἀπὸ τοὺς μεγάλους Πατέρας μέχρι τὸν τελευταῖο μοναχό;
Σ᾽ αὐτὸ τὸ σημεῖο μᾶς βοηθᾷ πολύ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος μέ ὅσα γράφει στὴν πρὸς Γαλάτας ἐπιστολή του: «Πρὸ τοῦ ἐλθεῖν τὴν πίστιν ὑπὸ νόμον ἐφρουρούμεθα συγκεκλεισμένοι εἰς τὴν μέλλουσαν πίστιν ἀποκαλυφθῆναι». Πρίν ἔλθῃ ἡ πίστις, ἡ καινὴ κτίσις μέσα στὴν ὁποία ζοῦμε τώρα, ἤμασταν κλεισμένοι καὶ ἐφρουρούμεθα ἀπὸ τὸ νόμο ἀναμένοντας «τὴν μέλλουσαν πίστιν». Ἀλλὰ ὁ νόμος δὲν μπορεῖ νὰ μᾶς σώσῃ. Δέν μπορεῖ νὰ μᾶς δώσῃ αὐτὸ πού ζητᾶμε. Ὁ νόμος εἶναι μιὰ κατάρα.
Η εβδομαδιαία εφημερίδα των Γρεβενών "Χρονικά Δυτικής Μακεδονίας" πραγματοποιεί στην έκδοση αυτής της εβδομάδας εκτενές (οκτασέλιδο) αφιέρωμα στην εκδημία του Γέροντος Βασιλείου Γοντικάκη του Ιβηρίτου (+17.9.2025).
Διάλεξα ἕνα κομμάτι ἀπὸ τὸ Εὐαγγέλιο, ἀπὸ τὴν Ἁγία Γραφή, καὶ ἰδιαίτερα τὸ «Πάτερ ἡμῶν», γιατὶ νομίζω εἶναι ἡ πιὸ χαρακτηριστικὴ προσευχή, ἐφ᾿ ὅσον εἶναι «Κυριακὴ» προσευχή, ἡ προσευχὴ ποὺ μᾶς ἔδωσε ὁ Κύριος.
Καὶ νομίζω ὅτι ὁ Κύριος μᾶς δίδαξε τὴν προσευχὴ ποὺ Ἐκεῖνος ἔκανε, μᾶς ἔδωσε τὴ ζωὴ ποὺ Ἐκεῖνος ἔζησε καὶ μᾶς δίδαξε τὸν ἴδιο τὸν ἑαυτόν Του· κι αὐτὸ εἶναι ἡ ἀλήθεια τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ ὅπως μᾶς εἶπε ἄλλη φορὰ «Ἐγὼ εἰμὶ ἡ ἄμπελος, ὑμεῖς τὰ κλήματα» (Ἰω. ιε´ 5)· ὅπως ἡ σχέση τοῦ κλήματος καὶ τῆς ἀμπέλου εἶναι μιὰ σχέση ὀργανικὴ καὶ ἀθόρυβα προχωρᾶ ὁ χυμὸς τῆς ἀμπέλου πρὸς τὰ κλήματα, ἔτσι καὶ ὁ Κύριος μᾶς ἔδωσε ὅλη τὴν ὕπαρξή Του, ὁπότε, μέσα στὴν προσευχὴ αὐτὴ - ἂν τὴν κάνουμε συνειδητὰ καὶ ἂν τὴν ζοῦμε - νομίζω ὅτι ζοῦμε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.
Ἀλλὰ ἂς ἀρχίσουμε νὰ διαβάζουμε τὴν προσευχὴ αὐτὴ καὶ νὰ τὴν παρακολουθοῦμε φράση πρὸς φράση.
Ἡ πρώτη φράση λέει: «Πάτερ ἡμῶν, ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς».
Νομίζω ὅτι ἡ ἁμαρτία μας ἡ μεγάλη εἶναι μιά· πολλὲς φορὲς ἀπογοητευόμαστε καὶ ξεχνᾶμε ἕνα πρᾶγμα: ὄχι ὅτι εἴμαστε ἀδύνατοι, ἀλλ᾿ ὅτι ὁ Θεὸς μᾶς ἀγαπάει. Ἂν ἔχουμε ἕνα κεφάλαιο ἐμεῖς οἱ ἀδύνατοι, εἶναι ὅτι ὁ Θεὸς μᾶς ἀγαπᾶ καὶ ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι Πατέρας μας.
Του π. Παναγιώτη Καποδίστρια, Πρωτοπρεσβυτέρου του Οικουμενικού Θρόνου
Ο Γέρων Βασίλειος Γοντικάκης (+17.9.2025) φέρει τη σφραγίδα της αγιορείτικης συνέχειας. Η παρουσία του στο Άγιον Όρος συνδέεται "πολυμερώς και πολυτρόπως" με την αυθεντική μοναχική παράδοση, τη μυσταγωγική θεολογία και την ήρεμη πνευματική σοφία. Κάθε βήμα του υπήρξε μαρτυρία του εκκλησιαστικού ήθους, κάθε λόγος του αντανάκλαση της νήψεως και του φωτός της Αναστάσεως.
Τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Μάνης κ. Χρυσοστόμου Γ΄
Ἐκοιμήθη ὁ «ἄρχοντας τοῦ Ἁγίου Ὄρους», ὁ σπουδαῖος λόγιος καί πνευματικός ἀνήρ, ὁ π. Βασίλειος Γοντικάκης, πρ. ἡγούμενος τῆς Ἱ. Μονῆς Σταυρονικήτα καί Προηγούμενος τῆς Ἱ. Μονῆς Ἰβήρων. Καθηκόντως χαράσσουμε μερικές γραμμές εἰς μνήμην τοῦ ἀοιδίμου γέροντος π. Βασιλείου, ἐπειδή καί προσωπικά εἶχα τήν εὐλογία νά τόν γνωρίσω ἀπό τά φοιτητικά μου χρόνια.
Η ΠΑΕΑΚ (Πατριαρχική Ανωτάτη Εκκλησιαστική Ακαδημία Κρήτης) πληροφορήθηκε την εκδημία του μακαριστού Αρχιμανδρίτου Βασιλείου Γοντικάκη και θλίβεται για τον κατ’ άνθρωπον απορφανισμό, για την απώλεια του ευσχήμονος μοναχού, του γνήσιου Αγιορείτη, του εμπειρικού θεολόγου, του ευπειθούς τέκνου της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, του Οικουμενικού μας Πατριαρχείου. Στο πρόσωπο του μακαριστού ιερού πατρός αναγνωρίζουμε όλοι τον στιβαρό θεολόγο, τον δόκιμο συγγραφέα, τον σαγηνευτικό ομιλητή, τον αινιγματικό διδάσκαλο, τον σεμνοπρεπή ιερουργό, τον ικανό οιακοστρόφο της μοναστικής μάνδρας.
Την Πέμπτη, 18 Σεπτεμβρίου 2025, το μεσημέρι, τελέσθηκε κατά την αγιορειτική τάξη στο Καθολικό της Ιεράς Μονής των Ιβήρων Αγίου Όρους η Εξόδιος Ακολουθία του αειμνήστου Αρχιμ. Βασιλείου Ιβηρίτου (Γοντικάκη) Προηγουμένου της περίπυστης και ιστορικής Μονής.
Για τον π. Βασίλειο, Προηγούμενο της Ιεράς Πατριαρχικής και Σταυροπηγιακής Μονής Ιβήρων του Αγίου Όρους, τελέστηκε Θεία Λειτουργία, χοροστατούντος του Σεβ. Αρκαλοχωρίου κ. Ανδρέα, από τον εφημέριο Κεφαλοβρυσίου Βιάννου, γενέτειρας του κατά σάρκα πατέρα τού π. Βασιλείου, Πρωτοπρ. Νικόλαο Κονσολάκη και τον συγγενή του Προηγουμένου π. Βασιλείου, Πρωτοπρ. Δημήτριο Καπελλάκη, Γραμματέα της Ιεράς Μητροπόλεως.
Την Πέμπτη 18 Σεπτεμβρίου και ώρα 14:00, στον παλαιό Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Μηνά, ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Κρήτης κ.κ. Ευγένιος, τέλεσε επιμνημόσυνη δέηση για την ανάπαυση της ψυχής του μακαριστού Γέροντος π. Βασιλείου Γοντικάκη, Προηγουμένου της Ιεράς Μονής Ιβήρων του Αγίου Όρους.
Μέχρι τὸ τέλος τῆς ζωῆς του ὁ π. Γεώργιος Φλωρόφσκυ, ποὺ σφράγισε τὴν ἐποχή μας ὁλόκληρη μὲ τὴ θεολογική του παρουσία, ὑπεστήριξε μὲ πάθος ὅτι ὁ ἑλληνισμὸς ἔχει καταστεῖ αἰώνια κατηγορία τοῦ χριστιανισμοῦ. Ὄχι ὁ φυλετικὸς ἑλληνισμός, ἀλλὰ ὁ ἑλληνισμὸς τοῦ δόγματος, τῆς λατρείας καὶ τῆς εἰκόνος.
Κείμενο: Ἀρχιμανδρίτης Βασίλειος Ἰβηρίτης
Ἀπόσπασμα ἀπὸ τὸ βιβλίο του «Τὸ Ἅγιον Ὄρος καὶ ἡ Παιδεία τοῦ Γένους μας»
Δὲν εἶναι ἡ Ἐκκλησία αὐτὸ ποὺ νομίζουμε. Μᾶς πῆραν μωρὰ παιδιὰ ἀπὸ τὸν μαστὸ τῆς μάνας μας, τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας. Μᾶς ἔμαθαν ἄλλα. Μᾶς ἔδωσαν νὰ πιοῦμε γάλα κονσέρβας. Μᾶς ἔκοψαν ἀπὸ τὶς ρίζες. Μᾶς χώρισαν ἀπὸ τὴν Παράδοση. Μᾶς ἀπομάκρυναν ἀπὸ τὸ σπίτι μας. Μᾶς ἔκαμαν ἀλλοδαποὺς στὸν τόπο μας. Βάλθηκαν νὰ μᾶς ξεμάθουν τὴ μητρική μας γλώσσα, τὴ γλώσσα τῆς Ὀρθοδοξίας, τὴ μητρικὴ γλώσσα τοῦ ἀνθρώπου.
Για τον Γέροντα Βασίλειο άλλοι πρέπει να γράψουν. Πως τον έζησαν, πως κάθισαν κοντά του ζωές ολόκληρες και πήραν καρπούς. Αντίδωρα σμικρά λάβαμε και θαυμάσαμε. Μια φορά κοντά στην Πορταΐτισσα την ευχή του· και στην 15η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου στην Θεσσαλονίκη ήμασταν μαζί, στους ομιλητές, γιορτάζοντας τον εύχυμο ΔΟΜΟ.
Ο Σεβ. Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας κ. Μακάριος, πληροφορηθείς την εκδημία του Προηγουμένου της Ιεράς Μονής Ιβήρων Αγίου Όρους, Γέροντος Βασιλείου (Γοντικάκη), μετά του οποίου συνδεόταν με μακροχρόνιους δεσμούς πνευματικής φιλίας, λόγω και της κοινής καταγωγής τους, προέβη στην ακόλουθη δήλωση:
