Του π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ
Ο Α΄ Κατανυκτικός Εσπερινός προβάλλεται ως το κατώφλι της Τεσσαρακοστής και η συγγνώμη ως το πρώτο βήμα της πνευματικής πορείας. Λόγια ανταλλάσσονται, μετάνοιες γίνονται, ασπασμοί δίνονται. Η εικόνα φαντάζει κατανυκτική και συγκινητική. Ωστόσο, συχνά πάνω σε αυτή τη στιγμή επιπλέει μια αίσθηση επιφανειακότητας. Η πράξη τελείται, το τυπικό ολοκληρώνεται, όμως η εσωτερική μετατόπιση παραμένει ζητούμενο.
Η υποκρισία, όταν εμφανίζεται στην καθημερινή κοινωνική ζωή, τραυματίζει σχέσεις. Όταν όμως εισχωρεί στον εκκλησιαστικό χώρο, η πίκρα γίνεται εντονότερη. Ο ναός αποτελεί τόπο αλήθειας, μετανοίας και φωτισμού. Εκεί όπου αναμένεται συμφωνία λόγου και ζωής, κάθε προσωπείο βαραίνει περισσότερο. Η αντίφαση ανάμεσα σε διακηρυγμένη αγάπη και πραγματική στάση γίνεται εμφανής και προκαλεί εσωτερική σύγχυση.
Έτσι ο Εσπερινός της Συγγνώμης κινδυνεύει να εκφυλιστεί σε εθιμική πράξη ατελέσφορη. Η φράση «συγχώρησέ με» ακούγεται, ενώ η καρδιά παραμένει δεμένη στην αυτοδικαίωση. Η φράση «σε συγχωρώ» εκφέρεται, ενώ η μνήμη συντηρεί την πικρία. Το σχήμα διατηρείται, το περιεχόμενο αποδυναμώνεται. Και τότε γεννάται το ερώτημα: πρόκειται για ουσιαστική πνευματική αφετηρία ή για τελετουργία χωρίς αντίκρισμα;
Η διαπίστωση αυτή, όσο οδυνηρή κι αν είναι, λειτουργεί ως κάλεσμα αυτοελέγχου. Η ύπαρξη υποκρισίας αποκαλύπτει αδυναμία της ανθρώπινης καρδιάς, όχι ακύρωση της αξίας της συγγνώμης. Η επιφανειακή πράξη μοιάζει με σπόρο που έπεσε σε άγονο έδαφος· ο σπόρος όμως φέρει μέσα του δυναμική ζωής. Αν η γη καλλιεργηθεί με ταπείνωση και ειλικρίνεια, μπορεί να καρποφορήσει.
Η ευθύνη, επομένως, μεταφέρεται στον καθένα προσωπικά. Η Εκκλησία προσφέρει το πλαίσιο, το μυστήριο, την ευκαιρία. Το περιεχόμενο το δίνει η καρδιά. Όσο εγκαταλείπεται η φιλαυτία και καλλιεργείται διάθεση πραγματικής συμφιλίωσης, τόσο η συγγνώμη αποκτά βάθος. Όσο ο λόγος ευθυγραμμίζεται με την πράξη, τόσο η εθιμικότητα μεταμορφώνεται σε ζωντανή εμπειρία.
Το ερώτημα του τίτλου παραμένει ανοιχτό και απευθύνεται σε κάθε πιστό. Ο Α΄ Κατανυκτικός μπορεί να γίνει Εσπερινός αληθινής συγγνώμης ή να περιοριστεί σε σκηνικό ευπρέπειας. Η διαφορά κρίνεται στο εσωτερικό εργαστήριο της συνείδησης. Εκεί αποφασίζεται αν η πράξη θα παραμείνει επιφάνεια ή θα μεταβληθεί σε ουσία.
Μόνο όταν η συγγνώμη ριζώσει στην καρδιά, η Τεσσαρακοστή αποκτά αυθεντική αφετηρία. Τότε η πορεία προς το Πάσχα θεμελιώνεται σε ειλικρίνεια και μεταμορφωτική δύναμη.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου