Του π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ
Η νέα δημόσια επίθεση ρωσικών κρατικών μηχανισμών κατά του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου επαναφέρει με ένταση ένα ζήτημα που υπερβαίνει τα όρια μιας απλής εκκλησιαστικής διαφωνίας. Αγγίζει τον τρόπο με τον οποίον η Ορθοδοξία νοείται, οργανώνεται και εργαλειοποιείται στον σύγχρονο κόσμο.
Για δεύτερη φορά μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, η Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών της Ρωσίας (SVR) στοχοποιεί τον Οικουμενικό Πατριάρχη με ρητορική υψηλής έντασης και αμφίβολης τεκμηρίωσης. Στην πρόσφατη ανακοίνωσή της, αποδίδεται στον Παναγιώτατο πρόθεση παρέμβασης στις διαδικασίες εκλογής νέου Προκαθημένου στην Εκκλησία της Γεωργίας, μετά την εκδημία του Πατριάρχου Ηλία Β΄, ενώ κατονομάζονται συγκεκριμένοι ιεράρχες ως δήθεν «εκλεκτοί».
Οι ισχυρισμοί αυτοί διαψεύδονται κατηγορηματικά από την ίδια την Εκκλησία της Γεωργίας. Ο Επικεφαλής της Υπηρεσίας Δημοσίων Σχέσεων του Πατριαρχείου, Πρωτοπρεσβύτερος Ανδρέας Τζαγμάϊτζε, χαρακτήρισε κάθε ενδεχόμενη εμπλοκή άλλης Τοπικής Εκκλησίας «αδιανόητη» και «εντελώς αδύνατη», υπογραμμίζοντας ότι η βάση των σχετικών πληροφοριών παραμένει άγνωστη. Η τοποθέτηση αυτή επαναφέρει με σαφήνεια την εκκλησιολογική αρχή της αυτοτέλειας κάθε Τοπικής Εκκλησίας.
Παράλληλα, τα ίδια τα στοιχεία που επικαλείται η ρωσική πλευρά εμφανίζουν εμφανή κενά αξιοπιστίας. Πρόσωπα που αναφέρονται είτε στερούνται βασικών κανονικών προϋποθέσεων είτε απουσιάζουν από τον πραγματικό κύκλο των πιθανών εκλογέων. Η επιλογή τέτοιων αναφορών εκθέτει τη σκοπιμότητα της κατασκευής.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί και το ύφος της ανακοίνωσης. Εκφράσεις όπως «ύπουλη πολιτική» και «διαίρει και βασίλευε», καθώς και προσωπικοί απαξιωτικοί χαρακτηρισμοί, μετατοπίζουν τον λόγο προς μια επιθετική και φορτισμένη επικοινωνία. Η γλώσσα αυτή καλλιεργεί εντυπώσεις και εντείνει την πόλωση.
Η επανάληψη παρόμοιων παρεμβάσεων από κρατική υπηρεσία πληροφοριών φανερώνει μετατόπιση της αντιπαράθεσης σε ευρύτερο πεδίο. Η εκκλησιαστική διαφωνία συνδέεται με ζητήματα επιρροής, όπου η θρησκευτική ρητορική λειτουργεί ως προέκταση γεωπολιτικής στρατηγικής.
Στον πυρήνα της έντασης βρίσκεται μια βαθύτερη διαφωνία για τη φυσιογνωμία της Ορθοδοξίας. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο εκφράζει παράδοση πρωτείου διακονίας και ευθύνης για την ενότητα. Παράλληλα, αναπτύσσεται αντίληψη που συνδέει την εκκλησιαστική ισχύ με το μέγεθος, την επιρροή και την εθνική ισχύ. Η σύγκρουση αυτή αποκτά ορατές διαστάσεις σε κάθε κρίσιμο ζήτημα των τελευταίων ετών.
Η αναγνώριση της εκκλησιαστικής πραγματικότητας στην Ουκρανία υπήρξε καταλυτική. Από εκείνο το σημείο κι έπειτα, ο Οικουμενικός Πατριάρχης προβάλλεται ως παράγοντας που μεταβάλλει ισορροπίες. Η αντίδραση εντάσσεται σε ευρύτερο πλαίσιο πολιτικής και επικοινωνιακής έντασης.
Η περίπτωση της Γεωργίας εντάσσεται στην ίδια λογική. Κάθε πιθανή εξέλιξη που επηρεάζει τις ισορροπίες προλαμβάνεται με δημόσιες καταγγελίες, ακόμη και όταν αυτές στερούνται τεκμηρίωσης. Η δημιουργία εντυπώσεων προηγείται της πραγματικότητας.
Το ερώτημα που ανακύπτει αφορά στον λόγο της επίμονης στοχοποίησης. Η ένταση γύρω από το Οικουμενικό Πατριαρχείο συνδέεται με τον ρόλο του ως σημείου αναφοράς της Ορθοδοξίας και με την επιρροή που ασκεί σε κρίσιμες αποφάσεις.
Η επιθετικότητα αποτυπώνει μια βαθύτερη ανησυχία απέναντι σε έναν θεσμό που λειτουργεί με όρους ευθύνης, κανονικότητας και υπερεθνικής συνείδησης.
Η σοβαρότητα της συγκυρίας απαιτεί νηφαλιότητα και ακρίβεια. Η Εκκλησία καλείται να διαφυλάξει την ενότητά της και την αξιοπιστία του λόγου της μέσα σε ένα περιβάλλον αυξημένων πιέσεων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου