Για το βιβλίο «Το ιερατικό ήθος. Από το φαρισαϊσμό στο ήθος και από τον ευσεβισμό στην αγάπη»

Του π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ

Προ ημερών, φίλος ιερέας από την Αυστραλία, ο π. Αναστάσιος Μποζίκης, μού πρόσφερε ένα βιβλίο με τίτλο που αγγίζει ευθέως την καθημερινότητα και τη συνείδηση όσων διακονούμε την Εκκλησία: «Το ιερατικό ήθος» του Επισκόπου Χριστουπόλεως Μακαρίου, σήμερα Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας, κυκλοφορηθέν από τις εκδόσεις Γρηγόρη, το 2017. Ο υπότιτλος, «Από το φαρισαϊσμό στο ήθος και από τον ευσεβισμό στην αγάπη», φανερώνει ήδη την κατεύθυνση της σκέψης του: μια επιστροφή στην ουσία της ιερατικής κλήσης, εκεί όπου η πίστη γίνεται προσωπική ευθύνη και έμπρακτη φροντίδα για τον άλλον.

Τις σκέψεις αυτές καταθέτει ένας διακεκριμένος ιεράρχης του Οικουμενικού Θρόνου, με ευρεία παιδεία και πολύπλευρη εκκλησιαστική εμπειρία. Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος συνδυάζει τη θεολογική κατάρτιση με τη συστηματική ενασχόληση με τη βιοηθική και τα ερωτήματα του σύγχρονου ανθρώπου. Οι μεταπτυχιακές σπουδές του στα Πανεπιστήμια της Βοστώνης, του Harvard και του Monash, καθώς και η διδακτορική του εργασία στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης, μαρτυρούν αυτή την ευρύτητα ενδιαφερόντων. Η διδακτική παρουσία του, η διακονία του στην Κρήτη, στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Εσθονία, και η εκλογή του στον αρχιεπισκοπικό θρόνο της Αυστραλίας το 2019 συνθέτουν μια πορεία συνάντησης με διαφορετικά εκκλησιαστικά και κοινωνικά περιβάλλοντα.

Αυτή η συνάντηση επιστημονικής γνώσης και ποιμαντικής ευθύνης προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στον προβληματισμό του. Η εξοικείωση με τα διλήμματα της βιοηθικής απαιτεί προσοχή στο συγκεκριμένο πρόσωπο, στην αγωνία, στην αξιοπρέπεια και στην ελευθερία του. Αντίστοιχα, η διακονία σε διαφορετικούς τόπους καλλιεργεί την επίγνωση ότι κάθε άνθρωπος προσέρχεται στην Εκκλησία με τη δική του ιστορία. Υπό αυτό το πρίσμα, οι σκέψεις ενός τόσο αξιόλογου ιεράρχη για το ιερατικό ήθος αποκτούν ουσιαστικό ενδιαφέρον: καλούν τον ποιμένα να εξετάσει πώς η θεολογική του γνώση μεταμορφώνεται σε τρόπο παρουσίας δίπλα στον άνθρωπο.

Στο βιβλίο προβάλλεται ως κεντρικός άξονας η σύνδεση του χριστιανικού ήθους με την ελευθερία, την προσωπική κοινωνία και την κενωτική αγάπη. Συγχρόνως, επισημαίνεται ο κίνδυνος της κατάχρησης της πίστης και της εκμετάλλευσης της ανθρώπινης ψυχής στο όνομα του Θεού. Πρόκειται για επισήμανση μεγάλης ποιμαντικής σημασίας. Ο άνθρωπος που πλησιάζει τον ιερέα τού εμπιστεύεται συχνά όσα δυσκολεύεται να ομολογήσει ακόμη και στους οικείους του. Αυτή η εμπιστοσύνη ζητεί διάκριση, ταπείνωση και βαθύ σεβασμό.

Εδώ εντοπίζω και την ιδιαίτερη αξία της αφετηρίας του συγγραφέα. Το ερώτημα για το ιερατικό ήθος επιστρέφει σε εμάς τους ίδιους και φωτίζει τις μικρές, καθημερινές πράξεις της διακονίας μας: πώς ακούμε, πώς συμβουλεύουμε, πώς στεκόμαστε απέναντι στην αδυναμία, πόσο χώρο προσφέρουμε στον άλλον για να εκφραστεί. Η πραότητα του λόγου, η υπομονή απέναντι στην επαναλαμβανόμενη δυσκολία, η διακριτική συμπαράσταση και η προθυμία της προσφοράς γίνονται τόποι όπου η αγάπη αποκτά αναγνωρίσιμη μορφή.

Η έκδοση του 2017 φέρνει, λοιπόν, στο προσκήνιο ένα ερώτημα διαρκώς επίκαιρο: ποιο είναι το ανθρώπινο αποτύπωμα της ιερατικής μας παρουσίας; Η θεολογική συγκρότηση και η εκκλησιαστική πορεία του Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας Μακαρίου προσδίδουν κύρος στην πρόσκληση για περισυλλογή. Την ανταπόκριση, βέβαια, καλείται να δώσει προσωπικά ο καθένας μας, μέσα στην ενορία, στο εξομολογητήριο, στην επίσκεψη του ασθενούς, στη συνάντηση με τον κουρασμένο και τον μοναχικό. Εκεί ο λόγος περί αγάπης γίνεται διακονία και η ιερατική κλήση βρίσκει την καθημερινή της επαλήθευση.