π. Ιωάννης Χρυσαυγής: Η πατριαρχία Βαρθολομαίου είναι διακονία συνάντησης

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ

Βιβλιοπαρουσίαση στην Ελληνοαμερικανική Ένωση

(Κολωνάκι, 5 Νοεμβρίου, 2026)

Ομολογώ ότι με συγκίνησαν βαθιά οι θαυμάσιες παρεμβάσεις των εκλεκτών προλαλήσαντων—όχι τόσο τα ευγενικά τους σχόλια για το βιβλίο, όσο οι διακριτικές τους παρατηρήσεις για τον Παναγιώτατο. Με έκαναν κυριολεκτικά υπερήφανο, γιατί ένιωσα πως μιλούσαν για τον πατέρα μου!

Το βιβλίο που παρουσιάσαμε απόψε αποτελεί τον δεύτερο τόμο μιας νέας συλλογικής προσπάθειας που εκδίδεται από κοινού από τις Εκδόσεις Ακρίτας στην Αθήνα και το Huffington Ecumenical Institute στη Βοστώνη. Πρωτίστως λοιπόν εκφράζω την ευγνωμοσύνη μου στη Μαρία Κοκκίνου για αυτή τη όμορφη συνεργασία.

Η σειρά φέρει τον τίτλο «Συναντήσεις»—ένας όρος που αποδίδει με εξαίρετο και μοναδικό τρόπο τη διακονία του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, του οποίου εφέτος (μάλιστα αυτές τις μέρες) εορτάζουμε την 35η επέτειο από την ενθρόνιση: τη μακροβιότερη πατριαρχία στην ιστορία της Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως.

Η έκδοση του βιβλίου κατέστη δυνατή χάρη στη γενναιόδωρη χορηγία του Άρχοντος Αθανασίου Μαρτίνου και της ευγενέστατης συζύγου του Μαρίνας, τους οποίους επίσης ευγνωμονώ. Παράλληλα, το Τάγμα του Αποστόλου Ανδρέου στις Ηνωμένες Πολιτείες προσφέρει από ένα αντίτυπο σε καθένα και καθεμία από εσάς που βρίσκεστε μαζί μας απόψε. Ευχαριστώ τον Άρχοντα Αντώνιο Λυμπεράκη γι’ αυτή την ευγενική χειρονομία. Ο κ. Μαρτίνος επίσης στήριξε μεγαλόψυχα το ντοκιμαντέρ που θα προβληθεί σε λίγο, και που πρωτοπαρουσιάστηκε στο Φανάρι κατά το επίσημο δείπνο για την επέτειο του Παναγιωτάτου. Τέλος, θερμές ευχαριστίες οφείλω στον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Λαοδικείας κ. Θεοδώρητο και τον Άρχοντα Λεωνίδα Τζώνη, χάρη στους οποίους βρισκόμαστε στην Ελληνοαμερικανική Ένωση για την εκδήλωση αυτή και τη δεξίωση που θα ακολουθήσει.

Έχοντας το μοναδικό προνόμιο να παρακολουθώ από πολύ κοντά και επί σειρά δεκαετιών την πολυσήμαντη και πολυσχιδή αρχιερατεία του Πατριάρχη μας—άλλωστε τα χρόνια της δικής μου διακονίας ως κληρικού, αρχικά στην Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας και στη συνέχεια στην Αρχιεπισκοπή Αμερικής, συμπίπτουν κυριολεκτικά με την πορεία του ως πνευματικού ηγέτη της ορθοδοξίας—μπορώ να εκτιμήσω πόσο καθοριστική υπήρξε αυτή η 35ετία για την ανά τον κόσμο εκκλησία.

Έτσι εδώ και χρόνια εκφράζω την πεποίθησή μου πως, όταν ο Βαρθολομαίος εξελέγη Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, ήταν απόλυτα προετοιμασμένος. Δεν χρειάστηκε να χρονοτριβήσει ούτε δευτερόλεπτο. Χάρη στην μακροχρόνια και εμπεριστατωμένη εμπειρία που απέκτησε πριν και κατά τη θητεία του ως Διευθυντής του Ιδιαιτέρου Γραφείου του Οικουμενικού Πατριάρχη Δημητρίου, ανέλαβε τα νέα του καθήκοντα έτοιμος να δράσει από την πρώτη κιόλας μέρα, πραγματοποιώντας ένα όραμα για μια εκκλησία ριζωμένη στο παρόν και στραμμένη προς το μέλλον.

Λίγοι από μας, ανατρέχοντας στην πορεία της ζωής μας, μπορούμε να ισχυριστούμε ότι πραγματοποιήσαμε όλα όσα κάποτε ονειρευτήκαμε. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος ανήκει αναμφίβολα σε αυτούς τους ελάχιστους. Η διακονία του χαρακτηρίζεται από τη συνεπή πραγμάτωση ενός οράματος που διατυπώθηκε ήδη από την πρώτη στιγμή της εκλογής του. Η εμβατήρια ομιλία του, την οποία εκφώνησε στον κατάμεστο Πατριαρχικό Ναό του Αγ. Γεωργίου στις 2 Νοεμβρίου του 1991, αποτελεί ανεκτίμητη μαρτυρία και απτή έκφραση του οράματος του νεοεκλεγέντος νεαρού τότε ιεράρχη.

Στην ιστορική εκείνη ομιλία διακρίνεται με σαφήνεια η ωριμότητα, η ευθύνη και η αφοσίωση με τις οποίες ο Βαρθολομαίος αντιλαμβανόταν την αποστολή του: αφενός ως πρώτος μεταξύ ίσων μεταξύ των Προκαθημένων των Ορθοδόξων αυτοκεφάλων Εκκλησιών σε μια εποχή διαστάσεων και διαιρέσεων, και αφετέρου ως πνευματικός ποιμένας εκείνων που ανήκουν στην άμεση δικαιοδοσία του σε μια περίοδο αβεβαιότητας και προκλήσεων.

Η ομιλία αυτή δεν αποτελεί απλά ένα τυπικό μέρος της ενθρονιστήριας τελετής. Υπήρξε μια συστηματική και προγραμματική διακήρυξη. Χάραζε δημόσια την πορεία μιας πατριαρχίας με βαθιά εκκλησιολογική συνείδηση, οικουμενικό όραμα και προσήλωση στον διάλογο, την ειρήνη και τη φροντίδα της δημιουργίας.

Απόψε ακούσαμε για ποικίλες πτυχές της πατριαρχικής αυτής διακονίας, με παρεμβάσεις διακεκριμένων προσωπικοτήτων που συνέθεσαν ένα μοναδικό ψηφιδωτό και μια πολύχρωμη προσωπογραφία του πατριάρχη. Συνηθίζω να λέγω πως δεν χρειάζεται ούτε να συμπαθεί ούτε πάλι να συμφωνεί κανείς με τον Οικουμενικό Πατριάρχη. Αυτό όμως που δεν μπορεί κανείς να αμφισβητήσει είναι ότι όσα κατόρθωσε ο Βαρθολομαίος τα τελευταία 35 χρόνια είναι πρωτοποριακά, ιστορικά και ανεπανάληπτα.

Και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο τίτλος της σειράς, «Συναντήσεις», είναι τόσο εύστοχος—άλλωστε για συνάντηση και διάλογο έμαθα από τον Οικουμενικό μας Πατριάρχη. Διότι η πατριαρχία Βαρθολομαίου είναι διακονία συνάντησης των ποικίλων θρησκειών, χριστιανικών εκκλησιών, και αυτοκεφάλων εκκλησιών μεταξύ τους· της ορθοδοξίας με τον κόσμο· της ανατολής με τη δύση· της πίστης με την επιστήμη· της θεολογίας με την οικολογία· και γενικότερα, της παράδοσης με το παρόν και το μέλλον.

Ας είναι πολλά και υγιή τα έτη του.

Ιωάννης Χρυσαυγής, Αρχιδιάκονος του Οικουμενικού Θρόνου