Την εργαλειοποίηση της θρησκείας από το ρωσικό κράτος, τις διώξεις των θρησκευτικών κοινοτήτων στα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη και την ανάγκη κοινής διεθνούς δράσης για την υπεράσπιση της θρησκευτικής ελευθερίας ανέδειξε ο Μητροπολίτης Μπίλα Τσέρκβα Ευστράτιος (Ζόρια) της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας, μιλώντας στις 11 Νοεμβρίου 2026 σε διεθνές συνέδριο στην Πράγα.
Το συνέδριο της Διεθνούς Συμμαχίας για την Ελευθερία της Θρησκείας ή των Πεποιθήσεων (International Religious Freedom or Belief Alliance – Article 18 Alliance) πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Τσέρνιν, με κεντρικό θέμα την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της κοινωνικής συνοχής. Σύμφωνα με το επίσημο πρόγραμμα, ο Ουκρανός ιεράρχης συμμετείχε στη συνεδρία για τη θρησκευτική ελευθερία και τις πρακτικές λύσεις προς την ειρηνική συνύπαρξη. Ακολουθεί η πλήρης ομιλία του, σε πιστή ελληνική μετάφραση από το πρωτότυπο.
Η πλήρης ομιλία του Μητροπολίτη Μπίλα Τσέρκβα Ευστρατίου (Ζόρια)
Πράγα, Τσεχική Δημοκρατία – 11 Νοεμβρίου 2026
Πρώτα απ’ όλα, θέλω να ευχαριστήσω για τη δυνατότητα να βρίσκομαι και πάλι σε αυτό το σημαντικό συνέδριο, εκπροσωπώντας εδώ την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας και τον Προκαθήμενό της, τον Μακαριώτατο Μητροπολίτη Επιφάνιο, ο οποίος ασκεί επίσης αυτή την περίοδο την εκ περιτροπής προεδρία του Πανουκρανικού Συμβουλίου Εκκλησιών και Θρησκευτικών Οργανώσεων. Σας μεταφέρω σε όλους χαιρετισμούς από την Ουκρανία, η οποία συνεχίζει να υπερασπίζεται την ελευθερία και την ταυτότητά της απέναντι στη ρωσική αυτοκρατορία του κακού.
Μιας αυτοκρατορίας που διακήρυξε ανοιχτά ως στόχο της την «τελική λύση του ουκρανικού ζητήματος». Πρόκειται για απευθείας παράθεμα του Πούτιν από δημοσίευμα που εξέδωσε το ρωσικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων μία εβδομάδα μετά την έναρξη της πλήρους κλίμακας επίθεσης. Και αυτό σημαίνει την επιδίωξη να καταστραφεί καθετί που συγκροτεί την ουκρανική ταυτότητα, συμπεριλαμβανομένων των ανεξάρτητων ουκρανικών θρησκευτικών οργανώσεων – των προτεσταντικών, καθολικών και ορθόδοξων Εκκλησιών, των θρησκευτικών κοινοτήτων των Εβραίων και των Μουσουλμάνων. Όλων εκείνων που δεν επιθυμούν και δεν επιτρέπουν να μετατραπούν σε όργανα της αυτοκρατορικής πολιτικής του Κρεμλίνου.
Στην ίδια τη Ρωσία, τα κυριότερα θρησκευτικά κέντρα των λεγόμενων «παραδοσιακών θρησκειών» έχουν προ πολλού μετατραπεί από το κράτος σε όργανα εφαρμογής της κρατικής πολιτικής και διάδοσης της ιδεολογίας του «ρωσικού κόσμου». Σήμερα, η θρησκευτική ζωή στη Ρωσία βρίσκεται υπό ακόμη αυστηρότερο έλεγχο και πίεση απ’ ό,τι επί σοβιετικού καθεστώτος. Και αυτό το μοντέλο χρησιμοποίησης του κύρους της θρησκείας για την υποδαύλιση της εχθρότητας και την ευλόγηση, στο όνομα του Θεού, του επιθετικού πολέμου, η Ρωσία επιχειρεί με κάθε τρόπο να το διαδώσει στην Ευρώπη και στον κόσμο.
Χρησιμοποιώντας συντηρητική ρητορική και διακηρύσσοντας ως στόχο της την «προστασία των παραδοσιακών αξιών», η ρωσική κρατική εξουσία προσπαθεί να προσελκύσει συντηρητικές θρησκευτικές κοινότητες από όλο τον κόσμο στην αυτοκρατορική πολιτική της. Όμως πίσω από αυτή τη ρητορική, όπως άλλοτε πίσω από τα σοβιετικά συνθήματα περί προστασίας της εργατικής τάξης, κρύβονται μόνο ο αυταρχισμός, ο ιμπεριαλισμός και η επιδίωξη κυριαρχίας, που δεν έχουν καμία σχέση με τις πραγματικές αξίες.
Ακριβώς γι’ αυτό η ουκρανική αντίσταση στη ρωσική επιθετικότητα δεν είναι μόνο αγώνας για την ελευθερία της χώρας μας. Είναι αγώνας για την ελευθερία και την ειρήνη στην Ευρώπη και, ακόμη ευρύτερα, σε ολόκληρο τον κόσμο.
Και είναι επίσης αγώνας για τη θρησκευτική ελευθερία. Για την ελευθερία από την υποδούλωση σε έναν αυτοκρατορικό θρόνο. Για την ελευθερία από την υπηρεσία προς εκείνους που υποδαυλίζουν τον πόλεμο και αναζητούν γι’ αυτόν θρησκευτική δικαιολόγηση. Για την ελευθερία από τη μετατροπή της θρησκείας σε όπλο θανάτωσης.
Κανείς από εμάς δεν είναι σε θέση να υπερασπιστεί μόνος του την ελευθερία του, όταν απέναντί μας βρίσκεται μια τεράστια μηχανή προπαγάνδας και κρατικού εξαναγκασμού, η οποία διαθέτει αναρίθμητα μέσα για να επιτύχει τους στόχους της. Μπορούμε να αντισταθούμε με επιτυχία σε αυτόν τον Λεβιάθαν, σε αυτόν τον δράκοντα, μόνο όταν οι άνθρωποι καλής θέλησης ενώνουν τις προσπάθειές τους. Όταν κανείς δεν επιδιώκει να υποτάξει κάποιον άλλον στον εαυτό του ή να κυριαρχήσει επάνω του, αλλά βλέπει στους άλλους –σε πρόσωπα, κοινότητες και θεσμούς– συνεργάτες και φίλους.
Ακριβώς αυτή η προσέγγιση βρίσκεται στη βάση της ύπαρξης και της επιτυχημένης δράσης του Πανουκρανικού Συμβουλίου Εκκλησιών και Θρησκευτικών Οργανώσεων.
Φέτος συμπληρώνουμε 30 χρόνια κοινής εργασίας. Το Συμβούλιο ενώνει, στη βάση της ισοτιμίας, 16 κύριες θρησκευτικές κοινότητες της Ουκρανίας, οι οποίες εκπροσωπούν περίπου το 90% του δικτύου θρησκευτικών οργανώσεων της χώρας μας και περιλαμβάνουν όλες τις βασικές θρησκευτικές παραδόσεις της. Πρόκειται για Ορθοδόξους, Καθολικούς του λατινικού και του ανατολικού τυπικού, ευαγγελικές και προτεσταντικές κοινότητες, καθώς και κοινότητες Εβραίων και Μουσουλμάνων. Όλες τις αποφάσεις μας τις λαμβάνουμε με συναίνεση, γεγονός που εξασφαλίζει την ισοτιμία των συμμετεχόντων και εγγυάται ότι η φωνή του καθενός θα ακουστεί.
Ακριβώς αυτές οι αρχές –η πλήρης ανεξαρτησία από το κράτος, με ταυτόχρονη διατήρηση της σχέσης συνεργασίας μαζί του και με άλλους κοινωνικούς θεσμούς, η ισοτιμία και ο αμοιβαίος σεβασμός– εξασφαλίζουν την επιτυχία της κοινής μας εργασίας εδώ και τρεις δεκαετίες.
Θέλω να βεβαιώσω ότι ένας από τους σημαντικούς καρπούς αυτής της εργασίας είναι το γεγονός ότι η ενότητα της θρησκευτικής κοινότητας της Ουκρανίας στην αντίσταση κατά της ρωσικής επιθετικότητας έχει γίνει μία από τις πηγές πνευματικής δύναμης της ουκρανικής κοινωνίας.
Η κοινή εργασία μέσα στο Συμβούλιο ανθρώπων και κοινοτήτων που διαφέρουν ως προς τις πεποιθήσεις, την εθνοτική καταγωγή και άλλα χαρακτηριστικά αποτελεί ζωντανό και έμπρακτο παράδειγμα για ολόκληρη την κοινωνία. Δείχνει πώς μπορεί κανείς ταυτόχρονα να παραμένει πιστός στη δική του παράδοση, να διατηρεί την ταυτότητά του και, συγχρόνως, να παραμένει ενωμένος με τους άλλους ως κοινωνία.
Η ουκρανική εμπειρία δείχνει ότι για να υπάρξει ενότητα δεν χρειάζεται να εγκαταλείψουμε τις διαφορές μας, όπως και ότι για να διατηρήσουμε τη δική μας ταυτότητα δεν χρειάζεται να αρνηθούμε στους άλλους το δικαίωμα στη δική τους ταυτότητα. Η αληθινή ενότητα δεν γεννιέται από τον εξαναγκασμό στην ομοιομορφία, αλλά από την ελευθερία, τον αμοιβαίο σεβασμό και την κοινή ευθύνη.
Είμαστε υπερήφανοι που το Πανουκρανικό Συμβούλιο Εκκλησιών και Θρησκευτικών Οργανώσεων αποτελεί ζωντανό παράδειγμα επιτυχούς εφαρμογής της αρχής «ενότητα μέσα στη διαφορετικότητα».
Είμαστε ανοιχτοί στη συνεργασία με όλους όσοι συμμερίζονται αυτές τις αρχές. Και είμαστε πεπεισμένοι ότι μόνο μαζί, μόνο ενώνοντας τις δυνάμεις μας γύρω από τις αρχές της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας, μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα καλύτερο μέλλον για τον κόσμο στον οποίο ζούμε. Ένα μέλλον στο οποίο θα υπάρχει περισσότερη αγάπη, ελευθερία και αλήθεια και λιγότερη αιματοχυσία, μίσος και εχθρότητα.
Θα υπάρχουν λιγότερα από όλα όσα βλέπουμε σήμερα στα εδάφη της Ουκρανίας που κατέχει η Ρωσία – στην Κριμαία, στο Ντονμπάς, στη νότια Ουκρανία. Εκεί όπου η Ρωσία κατέλαβε με τη βία τον έλεγχο και την εξουσία, δεν υπάρχει ούτε ελευθερία ούτε ανθρώπινα δικαιώματα. Η θρησκευτική ελευθερία εκεί ουσιαστικά απουσιάζει. Μπορούν να λειτουργούν μόνο θρησκευτικά κέντρα ελεγχόμενα από το κράτος, συμπεριλαμβανομένου του Πατριαρχείου Μόσχας, ενώ όλες οι άλλες θρησκευτικές κοινότητες υφίστανται διώξεις και η δραστηριότητά τους απαγορεύεται ή περιορίζεται σημαντικά.
Χρειαζόμαστε τη βοήθεια και την υποστήριξή σας για την υπεράσπιση της θρησκευτικής ελευθερίας σε αυτά τα προσωρινά κατεχόμενα εδάφη της Ουκρανίας, για να τερματιστούν οι θρησκευτικές διώξεις και η τρομοκρατία που ασκεί συστηματικά η Ρωσική Ομοσπονδία.
Μόνο η διαρκής διεθνής προσοχή σε αυτό το πρόβλημα και η άσκηση πίεσης στη Ρωσία, μεταξύ άλλων μέσω κυρώσεων κατά των οργανωτών και των εκτελεστών των θρησκευτικών διώξεων, μπορούν να μεταβάλουν την κατάσταση προς το καλύτερο και να περιορίσουν την έκταση του κακού που διαπράττει η Ρωσία.
Χρειαζόμαστε επίσης τη βοήθεια και τη συνεργασία σας στον αγώνα κατά της ρωσικής μηχανής προπαγάνδας. Διότι το Κρεμλίνο, το οποίο καταστρέφει τη θρησκευτική ελευθερία μέσα στην ίδια τη Ρωσία και ιδίως στα εδάφη που έχει καταλάβει, ταυτόχρονα αυτοανακηρύσσεται υπερασπιστής της θρησκευτικής ελευθερίας.
Το Κρεμλίνο, του οποίου η ιδεολογία δικαιολογεί τον επιθετικό πόλεμο και το οποίο, με τη βοήθεια των θρησκευτικών κέντρων που του είναι υποταγμένα, ανακηρύσσει αυτόν τον πόλεμο «ιερό», προσπαθεί να παρουσιάσει τον εαυτό του ως ειρηνοποιό και τα θύματα της επιθετικότητας ως δήθεν υπαιτίους της.
Το Κρεμλίνο, με εντολές του οποίου τα ρωσικά στρατεύματα επιτέθηκαν και κατέστρεψαν ή προκάλεσαν ζημιές σε περισσότερους από επτακόσιους πενήντα χώρους προσευχής και λατρείας στην Ουκρανία –χριστιανικούς ναούς και μοναστήρια, προτεσταντικούς οίκους προσευχής, εβραϊκές συναγωγές και μουσουλμανικά τεμένη–, προσπαθεί ταυτόχρονα να παρουσιαστεί ως «υπερασπιστής των παραδοσιακών αξιών».
Προσέξτε το αυτό! Κατά τη διάρκεια του ρωσικού πολέμου κατά της Ουκρανίας, ένας τεράστιος αριθμός θρησκευτικών κτηρίων καταστράφηκε ολοσχερώς ή εν μέρει ή υπέστη σοβαρές ζημιές. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες εκτιμήσεις, πρόκειται για τη μεγαλύτερης κλίμακας καταστροφή θρησκευτικών υποδομών στην Ευρώπη από το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και τους σοβιετικούς διωγμούς κατά της θρησκείας. Έχουν σκοτωθεί περισσότεροι από 80 λειτουργοί θρησκευτικών κοινοτήτων, ενώ πολύ περισσότεροι έχουν υποστεί διώξεις, φυλάκιση, βασανιστήρια και εκτοπισμό.
Η πτώση της σοβιετικής αυτοκρατορίας του κακού φαινόταν να είναι ένα γεγονός που έφερε για πάντα τη θρησκευτική ελευθερία στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και στον μετασοβιετικό χώρο. Όμως σήμερα, 35 χρόνια αργότερα, βλέπουμε ότι η ελευθερία δεν είναι κάτι που μπορεί να κατακτηθεί μία φορά και για πάντα. Η ελευθερία είναι κάτι που πρέπει να υπερασπιζόμαστε διαρκώς απέναντι σε διάφορες προκλήσεις.
Ο αγώνας κατά του κακού και της τυραννίας υπήρξε πάντοτε δύσκολο έργο. Όμως μαζί είμαστε σε θέση να αντισταθούμε στο κακό και στην τυραννία. Η ελευθερία νίκησε στο παρελθόν – μπορεί και πρέπει να νικήσει και σήμερα.
Το καθήκον μας είναι να κάνουμε μαζί ό,τι είναι δυνατόν, ώστε να συμβεί αυτό.
Στοιχεία για το συνέδριο
Η υψηλού επιπέδου συνάντηση με τίτλο «Common Action in a Fractured World: Strengthening Resilience and Cohesion within and across Communities» («Κοινή δράση σε έναν κατακερματισμένο κόσμο: Ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της συνοχής εντός και μεταξύ των κοινοτήτων») πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου 2026, στο Μέγαρο Τσέρνιν της Πράγας. Συμμετείχαν εκπρόσωποι κυβερνήσεων, θρησκευτικών κοινοτήτων, της κοινωνίας των πολιτών και ειδικοί σε ζητήματα θρησκευτικής ελευθερίας.
Σύμφωνα με τους διοργανωτές, στο επίκεντρο βρέθηκαν το θρησκευτικό μίσος και ο αντισημιτισμός στο διαδίκτυο, οι προκλήσεις από τις νέες τεχνολογίες, η συμβολή των θρησκευτικών οργανώσεων στην ανθρωπιστική βοήθεια, καθώς και η συνεργασία για την ειρηνική συνύπαρξη. Το επίσημο πρόγραμμα καταγράφει τον Μητροπολίτη Ευστράτιο μεταξύ των ομιλητών της συνεδρίας «Freedom of Religion or Belief and Practical Solutions towards Peaceful Coexistence» (13:50–14:40), καθώς και στην εναρκτήρια χριστιανική προσευχή. Η διοργάνωση έγινε σε συνεργασία με το Υπουργείο Εξωτερικών της Τσεχικής Δημοκρατίας και το Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων της Πράγας.
Πηγές και σχετικοί σύνδεσμοι
.jpg)
.jpeg)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου