Δεκαέξι χρόνια μετά την πρώτη παρουσίαση στο Μόναχο, μια δημιουργική συνεργασία επιστρέφει με την διεθνή δισκογραφική έκδοση «Logos»
Αναθυμάται και γράφει ο π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ
Μια ευχάριστη είδηση από τον χώρο της σύγχρονης μουσικής ήρθε να ανακινήσει μέσα μου αγαπημένες μνήμες από το Μόναχο του 2010. Πρόκειται για τη νέα δισκογραφική έκδοση «Logos – Works for Orchestra» της διεθνώς αναγνωρισμένης Ελληνίδας συνθέτριας Κωνσταντίας Γουρζή, η οποία ζει και δημιουργεί στη Γερμανία, με αξιόλογη παρουσία στην ευρωπαϊκή μουσική ζωή.
Το άλμπουμ, που κυκλοφορεί από τις 16 Οκτωβρίου τρέχοντος μηνός από τη γερμανική εταιρεία NEOS, περιλαμβάνει τρία έργα της: Mykene (2002), Gedichte zu Prometheus (2005) και Ostern in Konstantinopel – des Wortes wegen – 11 Momente zwischen Ost und West (2009-2010), δηλαδή «Πάσχα στην Κωνσταντινούπολη – χάριν του Λόγου – 11 στιγμές μεταξύ Ανατολής και Δύσης». Το τρίτο έργο, διάρκειας περίπου 42 λεπτών, συνδέεται με μια ιδιαίτερα ευτυχισμένη ποιητική και μουσική συνεργασία μας.
Το 2009-2010 η Κωνσταντία Γουρζή μού πρότεινε να γράψω ποιήματα ειδικά για τη νέα σύνθεσή της. Έτσι, στη Ζάκυνθο, δημιουργήθηκαν έντεκα μικρά ποιήματα, με αφετηρίες φράσεις και ρήσεις από την αρχαία ελληνική γραμματεία, την Αγία Γραφή, την εκκλησιαστική υμνολογία, τα λαϊκά γνωμικά και τη νεότερη ποίησή μας.
Επέλεξα τότε την ποιητική φόρμα του ιαπωνικού τάνκα, πιστεύοντας ότι η λιτότητα και η υπαινικτική του δύναμη θα ευνοούσαν τη συνάντηση με τη μουσική. Ήθελα οι λέξεις να διατηρήσουν την πυκνότητά τους, αφήνοντας συγχρόνως χώρο στη συνθέτρια να αναπτύξει τον δικό της εκφραστικό κόσμο.
Στις ποιητικές αυτές αφετηρίες συναντήθηκαν ο Όμηρος και ο Ηράκλειτος, ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, ο Ρωμανός ο Μελωδός με το Κοντάκιο της Γεννήσεως του Χριστού, ο Διονύσιος Σολωμός με το Β΄ Σχεδίασμα των «Ελεύθερων Πολιορκημένων» και ο Κωνσταντίνος Καβάφης με το αποκηρυγμένο ποίημά του «Λόγος και Σιγή». Παρούσα και η λαϊκή σοφία, μέσα από μια ελληνική παροιμία.
Στην ποιητική ενότητα έδωσα τον γενικό τίτλο «λόγω λόγου». Η σύνθεση δημοσιεύθηκε στην οριστική της μορφή στην ποιητική συλλογή μου «Λευκότερος καίγεσαι» (εκδόσεις «Αληθώς», σσ. 19–21).
Η πρώτη παρουσίαση του μουσικού έργου πραγματοποιήθηκε στις 2 Ιουλίου 2010, στον εντυπωσιακό γυάλινο ναό της Καρδίας του Ιησού (Herz-Jesu-Kirche) στο Μόναχο, με τη Χορωδία της Βαυαρικής Ραδιοφωνίας και την Ορχήστρα της Ραδιοφωνίας του Μονάχου. Συμμετείχαν ο πρωτοψάλτης και μουσικός Βασίλης Αγροκώστας, ο εξαίρετος βιολονίστας Μιλτιάδης Παπαστάμου, ενώ την διεύθυνση είχε ο διακεκριμένος αρχιμουσικός Ulf Schirmer.
Ήμουν εκεί. Και θυμάμαι ακόμη, με βαθιά συγκίνηση, δεκάδες Γερμανούς χορωδούς να τραγουδούν ελληνιστί τα γραφτά μου! Ήταν μια πρωτόγνωρη εμπειρία: οι λέξεις που είχα εμπιστευθεί στο χαρτί, στο νησί μου, αποκτούσαν μιαν άλλη ζωή, μες από τη μουσική και τις φωνές μιας ιστορικής ευρωπαϊκής χορωδίας.
Η Κωνσταντία Γουρζή προσέγγισε τον ποιητικό λόγο με την ιδιαίτερη μουσική της ευαισθησία. Στο έργο της, η βυζαντινή ψαλτική συνομιλεί με τη σύγχρονη συμφωνική γραφή, ενώ η χορωδία, η ορχήστρα και το βιολί συνθέτουν έναν ηχητικό κόσμο που κινείται ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση. Οι έντεκα μουσικές στιγμές, με τις εναλλαγές φωνών και οργάνων, συγκροτούν μιαν ιδιότυπη περιήγηση στην Κωνσταντινούπολη, όπου ο Λόγος λειτουργεί ως κοινός πνευματικός και ποιητικός άξονας. Η μουσική προσφέρει στα μικρά ποιήματα μια νέα εκφραστική προοπτική, προεκτείνοντας τους υπαινιγμούς τους πέρα από τα όρια των λέξεων.
Στη σημερινή δισκογραφική έκδοση ιδιαίτερη θέση έχει και το καλαίσθητο συνοδευτικό βιβλιάριο. Εκεί δημοσιεύονται τα ποιήματά μου στο ελληνικό πρωτότυπο, μαζί με τις γερμανικές μεταφράσεις του Theo Votsos και τις αγγλικές του Norbert Banik, καθώς και επεξηγηματικές υποσημειώσεις για τις γραμματειακές πηγές τους.
Ανάμεσα στους στίχους που περιλαμβάνονται στην έκδοση είναι και οι ακόλουθοι:
Οι στίχοι αυτοί κοσμούν και νοηματοδοτούν το εξώφυλλο της έκδοσης, αποτυπωμένοι πάνω στο αρχαίο πέτρινο πέρασμα των Μυκηνών, πλάι στην εκφραστική φωτογραφική μορφή της συνθέτριας. Η εικαστική αυτή επιλογή με συγκινεί ξεχωριστά: ο ποιητικός λόγος συνομιλεί με την πέτρα, τον χρόνο και τη μνήμη, αποκτώντας τη δική του ορατή παρουσία πριν ακόμη ακουστεί η μουσική.
Δεκαέξι χρόνια μετά την πρώτη εκείνη παρουσίαση, αισθάνομαι ιδιαίτερη χαρά που η συνεργασία μας αποκτά νέα διεθνή παρουσία. Ευχαριστώ από καρδιάς την αγαπητή Κωνσταντία Γουρζή για την εμπιστοσύνη της, την δημιουργική της γενναιοδωρία και την εμπνευσμένη μουσική περιβολή των ποιημάτων μου.
Κρατώ, μαζί με τη νέα αυτή έκδοση, την ανάμνηση μιας βραδιάς στο Μόναχο, όταν άκουσα για πρώτη φορά τις ελληνικές λέξεις μου να αντηχούν μες από τόσες ξένες φωνές. Και σκέπτομαι ότι ο λόγος της ποίησης, όταν συναντά τη μουσική αρμονικά, μπορεί να φθάσει πολύ μακρύτερα από τον τόπο και τόν χρόνο όπου γεννήθηκε. Καθίσταται υπερτοπικός και υπέρχρονος!
Οι επιθυμούντες να ακούσουν ολόκληρο τον δίσκο, με τα τρία έργα, ας κάνουν κλικ ΕΔΩ!






Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου