Προσφώνηση του Θεσσαλονίκης Φιλοθέου στον Οικουμενικό Πατριάρχη

Προσφώνηση του Μητροπολίτου Θεσσαλονίκης Φιλοθέου στην Α.Θ.Π. τον Οικουμενικό Πατριάρχη κ.κ. ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟ 

(Καθεδρικός Ιερός Ναός της τού Θεού Σοφίας, 1 Φεβρουαρίου 2026)

Παναγιώτατε Πάτερ καὶ Δέσποτα,

Ἔχω τὴν ἰδιαίτερη τιμὴ, νὰ ἐκπροσωπῶ στὴν ἱερὰ αὐτὴ σύναξη, τὸν  Μακαριώτατο Ἀρχιεπίσκοπό μας, Ἀθηνῶν καὶ πάσης Ἑλλάδος κ. Ἱερώνυμο, σεπτὸ Πρόεδρο τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, τοῦ ὁποίου τὶς ἐγκάρδιες ἀδελφικὲς εὐχὲς καὶ τὸν ἐν Χριστῷ ἀσπασμὸ μεταφέρω. Γνωρίζετε, Παναγιώτατε, ὅτι ὁ Μακαριώτατος καὶ σύμπασα ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος, χαιρόμαστε πάντοτε καὶ εὐχαριστοῦμε τὸν Θεὸ γιὰ κάθε παρουσία Σας στην Ἑλλάδα, ἰδιαιτέρως, ὅμως, σήμερα ἡ συμβασιλεύουσα Θεσσαλονίκη πανηγυρίζει καὶ ἀγαλλιᾶται γιά τὸ γεγονὸς τῆς σεπτῆς παρουσίας Σας, σὲ μιὰ Κυριακή, μάλιστα, ὅπως ἡ σημερινή, τοῦ Τελώνου καὶ τοῦ Φαρισαίου, κατὰ τὴν ὁποία ἡ Ἐκκλησία μᾶς καλεῖ νὰ χαμηλώσουμε τὸ βλέμμα καὶ νὰ ἀνοίξουμε τὴν καρδιά, ὑπενθυμίζοντάς μας ὅτι ὁ δρόμος τῆς σωτηρίας δὲν διέρχεται ἀπὸ τὸ ὕψος τῆς αὐτάρκειας, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ βάθος τῆς συντριβῆς. Ὁ λόγος τοῦ Τελώνου, ἁπλὸς καὶ σχεδόν ἰσχνόφωνος, γίνεται κραυγὴ μετανοίας ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, καὶ καθίσταται συγχρόνως ἡ διαρκὴς προσευχὴ τῆς λατρεύουσας ἐκκλησιαστικῆς κοινότητος: «ὁ Θεός, ἰλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ».

Μὲ βαθύτατο σεβασμὸ καὶ γνήσια υἱικὴ ἀφοσίωση, ἐπιτρέψτε μας, Παναγιώτατε, νὰ μαρτυρήσουμε ὅτι στὸ πρόσωπο καὶ τὴν καρδιακὴ συντριβὴ αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ἀτενίζουμε ὅλοι τὸ τελωνικὸ ἦθος τῆς Ἁγίας τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας. Ἦθος, ποὺ, ὅπως ὁ ἐξοχώτατος Πρόεδρος καὶ Καθηγητὴς κ. Εὐάγγελος Βενιζέλος, μόλις χθὲς τὸ βράδυ, ἐνώπιον τῆς Συνάξεως τῶν Ὀφφικιαλίων τῆς Μεγάλης τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας μαρτύρησε, μᾶς θυμίζει τὴν Παλαιοδιαθηκική φλεγομένη καὶ μὴ κατακαιομένη βάτο. Εἶναι, δηλαδὴ, ἦθος Θεομητορικό∙ ἦθος ταπεινώσεως καὶ σταυρικῆς ὑπομονῆς∙ ἦθος ποὺ δὲν ἐπιδεικνύει δύναμη, ἀλλὰ διακονεῖ· ποὺ δὲν ἐπιδιώκει ἀνθρώπινη δικαίωση, ἀλλὰ ἐμπιστεύεται ἀκλόνητα τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Καί, μάλιστα, ἀκόμη καὶ ὅταν κάποιοι, μὲ πνεῦμα φαρισαϊκῆς αὐτοδικαιώσεως καὶ θρησκευτικοῦ φανατισμοῦ, πολεμοχαρεῖς καὶ ὁπωσδήποτε «βραδεῖς τῇ καρδίᾳ τοῦ πιστεύειν» στὴν πατρικὴ καὶ ἀδελφικὴ ἀγάπη τῆς Μητρὸς Ἐκκλησίας, λιθοβολοῦν ἀφρόνως τὴν διαχρονικὴ Εὐεργέτιδά τους Ἐκκλησία τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ τὴν ὁρατὴ ἔκφρασή Της, τὸ σεπτὸ πρόσωπο τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Βαρθολομαίου.

Παναγιώτατε, ἡ παρουσία Σας στὸν περικαλλῆ αὐτὸ Ναὸ, τὸν Καθεδρικὸ Ἱερὸ Ναὸ τῆς τοῦ Θεοῦ Σοφίας Θεσσαλονίκης — ποὺ μὲ τὴν ἴδια του τὴν ὕπαρξη καὶ τὴν ὀνομασία εἰκονίζει καὶ μαρτυρεῖ τὴ Μεγάλη Ἐκκλησία τῆς Κωνσταντινουπόλεως — γίνεται σήμερα ἀντίλαλος μνήμης, πίστεως καὶ ἀδιάσπαστης παραδόσεως, ζωντανὸ σύμβολο τῆς θείας Σοφίας καὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς καθολικότητος.

Γι᾽ αὐτό καὶ χοροστατεῖτε σήμερα, Παναγιώτατε, ἐν «ἰδίῳ τόπῳ». Ὄχι μόνον διότι ὁ Ἱερὸς αὐτὸς Ναὸς εἶναι εἰκόνα τῆς «ἉγιαΣοφιᾶς» τῆς Βασιλευούσης Πόλεως, ἀλλὰ, κυρίως, διότι τόπος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου εἶναι κάθε τόπος ὅπου ἡ Ἐκκλησία ζεῖ καὶ προσεύχεται μὲ ταπείνωση καὶ ἀλήθεια∙ κάθε τόπος ὅπου προηγεῖται ὁ Τελώνης, ὅπου δικαιώνεται, δηλαδή, ὁ ἀπὸ τοὺς πολλούς κατακρινόμενος, ἐνῷ ὁ ἴδιος παραμένει ἀληθινὰ καὶ βαθύτατα συντετριμμένος ἐνώπιον τῆς Χάριτος.

Ἡ Θεσσαλονίκη, πόλη Ἀποστολικὴ, Μαρτυρικὴ καὶ Πατερική, Σᾶς ἀνοίγει καὶ πάλι ὅλες αὐτὲς τὶς ἡμέρες τὴν καρδιὰ της. Ὁ εὐσεβὴς λαός, οἱ τιμιώτατοι ἄρχοντές μας, ὁ ἱερὸς κλῆρος καὶ ὁ ἐπίσκοπός Της, μαζὶ μὲ τοὺς ἀδελφοὺς Ἐπισκόπους, τοὺς ὁποίους ἰδιαιτέρως εὐχαριστοῦμε γιὰ τὴν παρουσία τους, ἀτενίζουμε τὸ σεπτὸ πρόσωπό Σας μὲ χαρά, σεβασμὸ καὶ συγκίνηση, ἀναγνωρίζοντας τὸν Πατριάρχη ποὺ μιλᾶ μὲ τὴ γλῶσσα τῆς ἀληθείας καὶ τῆς εὐθύνης, παρὰ τὶς δοκιμασίες καὶ τὶς ταπεινώσεις τῶν ὑπεναντίων.

Ἐπιπλέον, Παναγιώτατε, Σᾶς εὐχαριστοῦμε ἐκ βάθους καρδίας γιὰ τὴν Πατριαρχικὴ Σας εὐμένεια νὰ χειροθετήσετε τὸν Δήμαρχο τῆς Πόλεώς μας κ. Στυλιανὸ Ἀγγελούδη σὲ Ἄρχοντα τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου. Ἡ σεπτὴ αὐτὴ πράξη δὲν τιμᾶ μόνον ἕνα πρόσωπο, ἀλλὰ περιποιεῖ τιμὴ σὲ ὁλόκληρο τὸν Δῆμο τῶν Θεσσαλονικέων, ὁ ὁποῖος διαχρονικὰ πορεύεται σὲ ζωντανὸ διάλογο πίστεως καὶ μαρτυρίας μὲ τὴ Μεγάλη τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία.

Ὅλα τὰ παραπάνω ἀποκαλύπτουν ὅτι ἀνανεώνεται καὶ ἐν καιρῷ παρόντι ἕνας δεσμὸς παλαιὸς καὶ ἀκατάλυτος, ποὺ συνδέει τὴ Θεσσαλονίκη μὲ τὸ Φανάρι∙ δεσμὸς μνήμης καὶ σεβασμοῦ, ποὺ μεταδίδεται ὡς ἱερὰ παρακαταθήκη στὶς γενεὲς καὶ ἐδραιώνει τὴν ἐκκλησιαστικὴ συνείδηση τοῦ λαοῦ μας. Καὶ γι᾽ αὐτὸ ἡ παρουσία Σας κοντὰ μας, Παναγιώτατε, καθίσταται πάντοτε πηγή εὐλογίας, χαρᾶς καὶ ἐλπίδος, καὶ ὁ πατρικὸς Σας λόγος εἰσοδεύει στὶς καρδιές μας ὅπως ἡ προσευχὴ τοῦ Τελώνου, ποὺ ἀνέβηκε σιωπηλὰ στὸν Οὐρανὸ, προσφέροντας ἔλεος καὶ Χάρη παρὰ τοῦ Ζῶντος Θεοῦ. Εἰς πολλὰ ἔτη, Δέσποτα!