Άγιος Νεκτάριος: Ο Άγιος που ακούει και αποκρίνεται

Του Σταματίου Ζούλα

Υπάρχουν μορφές μέσα στην ιστορία της Εκκλησίας που δεν περιορίζονται στον χρόνο της επίγειας παρουσίας τους, ούτε εγκλωβίζονται στα όρια της ιστορικής μνήμης. Είναι μορφές που εξακολουθούν να συνομιλούν με τις ανθρώπινες ψυχές, να παρηγορούν τον πόνο, να ενισχύουν την πίστη και να προσφέρουν ελπίδα στις δυσκολίες της ζωής. Μια τέτοια αγιασμένη μορφή είναι ο Άγιος Νεκτάριος, Επίσκοπος Πενταπόλεως, ο θαυματουργός Άγιος της Αίγινας, ο ταπεινός Ιεράρχης που έγινε πατέρας και καταφυγή αναρίθμητων ανθρώπων. Ένας Άγιος που ακούει και αποκρίνεται!

Ο Άγιος Νεκτάριος γεννήθηκε στη Σηλυβρία της Ανατολικής Θράκης το 1846. Από τα νεανικά του χρόνια διακρίθηκε για την ευσέβεια, τη φιλομάθεια και την αγάπη του προς τον Θεό. Η πορεία του προς την ιερωσύνη υπήρξε καρπός βαθιάς εσωτερικής κλήσεως και ολοκληρωτικής αφιερώσεως στην Εκκλησία. Υπηρέτησε με ζήλο, διακρίθηκε για τη θεολογική του κατάρτιση και ανήλθε στον βαθμό του Επισκόπου Πενταπόλεως, αναλαμβάνοντας σημαντική εκκλησιαστική διακονία στην Αλεξάνδρεια.

Ωστόσο, η αγιότητά του δεν δοκιμάστηκε μέσα σε συνθήκες τιμής και ανθρώπινης αναγνωρίσεως. Αντιθέτως, η επίγεια ζωή του σημαδεύτηκε από αδικίες, συκοφαντίες, διώξεις και πικρές απογοητεύσεις. Άνθρωποι που θα έπρεπε να τον στηρίξουν αμφισβήτησαν την ακεραιότητά του, ενώ εκείνος βρέθηκε αντιμέτωπος με την απομάκρυνσή του από την εκκλησιαστική του θέση και την αναγκαστική επιστροφή του στην Ελλάδα.

Πόσο παράδοξος είναι, αλήθεια, ο δρόμος των Αγίων! Ένας Επίσκοπος με αξιόλογη μόρφωση και εκκλησιαστική προσφορά βρίσκεται ξαφνικά χωρίς θέση, χωρίς εξασφαλισμένο μέλλον, αντιμέτωπος με την ανθρώπινη καχυποψία. Κι όμως, δεν επιλέγει την εκδίκηση, δεν καλλιεργεί το μίσος, δεν ανταποδίδει την αδικία. Επιλέγει τη σιωπή, την προσευχή, την υπομονή και τη συγχώρηση.

Εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα μηνύματα της ζωής του: η αγιότητα δεν είναι η απουσία των δοκιμασιών, αλλά η δύναμη να τις μεταμορφώνεις σε ευκαιρία κοινωνίας με τον Θεό. Ο Άγιος Νεκτάριος δεν νίκησε επειδή δεν πληγώθηκε, αλλά επειδή δεν επέτρεψε στις πληγές του να δηλητηριάσουν την ψυχή του.

Αργότερα, στην Αίγινα, όπου ανέλαβε την πνευματική καθοδήγηση της Ιεράς Μονής της Αγίας Τριάδος, έζησε με αυταπάρνηση, φτώχεια και διαρκή προσφορά. Στήριξε τις μοναχές, δίδαξε, προσευχήθηκε, συνέγραψε θεολογικά έργα και έγινε ο πνευματικός πατέρας ανθρώπων που αναζητούσαν παρηγοριά και καθοδήγηση. Η ζωή του υπήρξε ένα αδιάκοπο μάθημα ταπεινώσεως. Εκείνος που είχε αδικηθεί από ανθρώπους έγινε ο άνθρωπος που δεν αρνήθηκε να αγαπήσει κανέναν.

Και όταν, στις 9 Νοεμβρίου του 1920, παρέδωσε την αγιασμένη ψυχή του στον Κύριο, φαινόταν πως η επίγεια διαδρομή του είχε ολοκληρωθεί. Η Εκκλησία, όμως, γνώριζε ότι η αγάπη των Αγίων δεν περιορίζεται από τον θάνατο. Η ανακομιδή των ιερών λειψάνων του, η ευωδία τους και τα πολυάριθμα θαύματα που συνδέθηκαν με τη χάρη του έγιναν μαρτυρία της αγιασμένης παρουσίας του. Το 1961 αναγνωρίστηκε επίσημα ως Άγιος από το Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Από τότε μέχρι σήμερα, χιλιάδες πιστοί καταφεύγουν στον Άγιο Νεκτάριο. Άλλοι με δάκρυα, άλλοι με αγωνία, άλλοι με ασθένειες και άλλοι με προβλήματα που δεν μπορούν να εξηγήσουν ούτε στους πλησιέστερους ανθρώπους τους. Άνθρωποι που τον επικαλούνται ως προστάτη, θεραπευτή, συμπαραστάτη και πνευματικό πατέρα. Η θαυματουργική παρουσία του δεν αποτελεί απλώς μια αναφορά σε παλαιές διηγήσεις, αλλά μια ζωντανή εμπειρία της εκκλησιαστικής συνειδήσεως.

Και είναι χαρακτηριστικό ότι πολλοί άνθρωποι, όταν μιλούν για τον Άγιο Νεκτάριο, δεν χρησιμοποιούν μόνο τη γλώσσα της ευγνωμοσύνης, αλλά και τη γλώσσα της προσωπικής σχέσεως. Λένε πως τον αισθάνονται κοντά τους, πως τον επικαλούνται και βρίσκουν παρηγοριά, πως η προσευχή τους προς εκείνον γίνεται δύναμη για να συνεχίσουν. Γι' αυτό και ο τίτλος του σημερινού μας κηρύγματος δεν είναι τυχαίος: «Ο Άγιος που ακούει και αποκρίνεται».

Βεβαίως, ας μη λησμονούμε ότι ο Άγιος δεν υποκαθιστά τον Χριστό ούτε ενεργεί ανεξάρτητα από Εκείνον. Κάθε θαυματουργία είναι έκφραση της χάριτος του Θεού, ο οποίος ενεργεί διά των Αγίων Του. Ο Άγιος Νεκτάριος γίνεται πρεσβευτής μας ενώπιον του Κυρίου, δείχνοντάς μας ότι η προσευχή δεν είναι μια τυπική θρησκευτική συνήθεια, αλλά σχέση εμπιστοσύνης και αγάπης.

Αδελφοί μου,

Ίσως το μεγαλύτερο θαύμα του Αγίου Νεκταρίου δεν είναι μόνο οι σωματικές θεραπείες, οι ανακουφίσεις από τις δοκιμασίες και οι απαντήσεις στα αιτήματα των πιστών. Είναι ότι διδάσκει στους ανθρώπους να υπομένουν χωρίς να απελπίζονται, να συγχωρούν χωρίς να ταπεινώνονται εσωτερικά, να αγαπούν ακόμη και όταν αδικούνται και να εμπιστεύονται τον Θεό ακόμη και όταν δεν καταλαβαίνουν τις αποφάσεις της ζωής.

Ας τον παρακαλέσουμε, λοιπόν, να ακούσει και τις δικές μας προσευχές. Να σταθεί κοντά στους ασθενείς, στους πονεμένους, στους αδικημένους, στους απογοητευμένους, στις οικογένειες που δοκιμάζονται και στους νέους που αναζητούν νόημα και προσανατολισμό. Να γίνει σκέπη για όσους δεν έχουν άνθρωπο να τους ακούσει και παρηγοριά για όσους αισθάνονται ότι οι δυσκολίες τους ξεπερνούν.

Και ας κρατήσουμε ως πολύτιμη παρακαταθήκη το παράδειγμά του: η αδικία δεν έχει τον τελευταίο λόγο, ο πόνος δεν είναι το τέλος, η ταπείνωση δεν είναι ήττα και ο θάνατος δεν είναι αφανισμός. Ο Άγιος Νεκτάριος, ο ταπεινός Επίσκοπος Πενταπόλεως, εξακολουθεί να μας δείχνει τον δρόμο προς τον Χριστό. Και όσο υπάρχουν άνθρωποι που προσεύχονται με πίστη, που ελπίζουν μέσα στη δοκιμασία και που αναζητούν την αγάπη του Θεού, η αγιασμένη παρουσία του θα παραμένει ζωντανή ανάμεσά μας.

Άγιε του Θεού Νεκτάριε, πρέσβευε υπέρ ημών! Αμήν.