"Διάλογοι και αντίλογοι" στο νέο τεύχος του περιοδικού "Σύναξη" (αρ. 145)

ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ 

του Θανάση Ν. Παπαθανασίου

Τι προσπαθεί να κάνει αυτό το τεύχος; Προσπαθεί να υφάνει άλλο ένα εργόχειρο στον γνώριμό μας αργαλειό, που έχει για στημόνι τον Διάλογο και για χτένι τον Αντίλογο. Έτι και έτι επαναλαμβάνουμε ότι όλη η υπόθεση είναι η τιτανομαχία περί τα κριτήρια.

Το πού διαλέγεσαι και το πού αντιλέγεις, τα ορίζουν τα κριτήρια. Η θεολογία δεν είναι ξόανο, δεν είναι πέτρα, δεν είναι βάλτος (ή μάλλον: όχι «δεν είναι», αλλά «οφείλει να μην είναι»). Οφείλει λοιπόν να μην είναι ένα κοκαλωμένο πράγμα, ούτε ένα αδηφάγο τέλμα. Χρειάζεται η τέχνη της διαλεκτικής μεταξύ σταθερού και μη-σταθερού: Τα κριτήρια να 'ναι στέρεα, αλλά το στημόνι να μετακινείται και το χτένι να ορμά, ώστε ο Διάλογος και ο Αντίλογος να παράγουν εργόχειρα με νόημα στην καθημερινή μας πολιτεία. 

Στο εργόχειρο, λοιπόν, αυτού του τεύχους βρίσκονται προβληματισμοί για τα καθ’ ημάς (γράφει ο π. Θεοδόσιος Μαρτζούχος για την άθλια σχέση των θρησκευομένων με την Αγία Γραφή, και η Θεοδώρα Παραγυιού για την αντιμετώπιση των νηπίων που πεθαίνουν αβάπτιστα), για την επαφή μας με τους άλλους (γράφει ο Γκεβόργκ Καζαριάν για την Αρμενική Εκκλησία, και ο Δημήτρης Σαλαπάτας για τον διάλογο με τους Αγγλικανούς), και για τη σχέση μας με την επιστήμη (γράφει ο Νικόλαος Ασπρούλης) και τη λογοτεχνία (γράφει ο Παναγιώτης Θωμά και η Μαρία Χατζηαποστόλου). Τα μελετήματα τα πλαισιώνουν δημιουργίες λόγου (του Τάσου Μερκούρη, π. Παύλου Κουμαριανού, Αντώνη Παπαβασιλείου, Δημήτρη Μαγριπλή, Γιάννη Χατζηνικολάου).

Ετούτο είναι το πρώτο τεύχος του 2018. Το έτος έχει ξεκινήσει μέσα σε μεγάλη θολούρα στα εκκλησιαστικά πράγματα, σύστοιχη με τα κοινωνικά και γεωπολιτικά. Μακάρι να γελιόμαστε, μα νομίζουμε πως στον εκκλησιαστικό χώρο όλα τα αρνητικά, τα οποία έχουν κάνει γερή αντεπίθεση τα τελευταία χρόνια, εντείνονται και πετούν από πάνω τους κάθε προβιά. Η μισαλλοδοξία όχι μόνο υπάρχει, αλλά πλέον αποενοχοποιείται στις συνειδήσεις πολλών, οι οποίοι βρίσκουν άβολη την προσήλωση στα ευαγγελικά κριτήρια και προσυπογράφουν μια «θεολογία» του τραμπουκισμού, της ψυχικής αγριάδας, των σταυροφοριών και του κυνισμού. 

Γκρίνια; Προσπαθούμε να μην είναι γκρίνια, αλλά ο κάματος του αργαλειού. Πάντα έτσι απαντάμε, άλλωστε. Με την παραγωγή λόγου, διαλόγου, αντιλόγου. Και κάνοντας προσευχή τους στίχους του Αργύρη Εφταλιώτη στο γλυκύ τραγούδι του αργαλειού:

Πέτα σαΐτα μου γοργή, χτύπα χρυσό μου χτένι,

η ατέλειωτη Σαρακοστή μερόνυχτο να γένει.

Καλή Ανάσταση – παντού!

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

π. ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΜΑΡΤΖΟΥΧΟΣ, «Τὸ ‘Τετραβάγγελο’».

ΘΕΟΔΩΡΑ ΠΑΡΑΓΥΙΟΥ, «Τὰ θανόντα νήπια στὴν ἐκκλησιαστικὴ ὀπτική».

ΓΚΕΒΟΡΚ (ΓΕΩΡΓΙΟΣ) ΚΑΖΑΡΙΑΝ, «Ἡ ‘Ὁμολογία’ τοῦ [Αρμένιου] Καθολικοῦ Κωνσταντίνου Α΄ (13ος αἰ.)».

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΛΑΠΑΤΑΣ, «Σχέσεις μεταξὺ Ὀρθοδόξων καὶ Ἀγγλικανῶν».

ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, «Ἐνεπλήσθημεν τὸ πρωί…» (ποίημα). [Πρώτη δημοσίευσή του διαβάστε ΕΔΩ, στο ηλεκτρονικό περιοδικό μας στον ίσκιο του Ήσκιου].

ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΑΣΠΡΟΥΛΗΣ, «Ἡ συμβολὴ τῆς Ὀρθόδοξης θεολογίας στὸ διάλογο μὲ τὴ σύγχρονη Φυσική». 

ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΣΤΑΘΗΣ, «Ἐπιστημονικὸ Συνέδριο γιὰ τὴ Βίβλο». 

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΘΩΜΑ, «Ὁ ποιητὴς καὶ ὁ τόπος του».

π. ΠΑΥΛΟΣ ΚΟΥΜΑΡΙΑΝΟΣ, «Λέξεις» (ποίημα). 

ΜΑΡΙΑ ΧΑΤΖΗΑΠΟΣΤΟΛΟΥ, «Ὅταν ὁ Θεὸς ἀγάπησε τὸν ἄνθρωπο». 

ΤΑΣΟΣ ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ, «Τὸ θάμα». 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΓΡΙΠΛΗΣ, «Ἢ ὅλοι ἢ κανείς». [Πρώτη δημοσίευσή του διαβάστε ΕΔΩ, στην ψηφιακή βιβλιοθήκη μας Παραθέματα λόγου]. 

ΓΙΑΝΝΗΣ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ, «Τηνιακό». 

Η σιωπή της Παναγίας

Η Παναγία στο πρόσωπό της ενσάρκωσε την έννοια της Αγάπης.

Η ζωή της όλη ήταν μια πορεία αγάπης, πορευόμενη μέσα στην αγάπη, ακολουθώντας την Αγάπη.

Ήταν η εκλεκτή Κόρη, που είχε σημαντικό ρόλο στο προαιώνιο σχέδιο του Θεού για την σωτηρία του ανθρώπου.

Ήταν η άμωμη Κόρη, που θα έφερνε στα σπλάχνα της τον Υιό και Λόγο του Θεού.

Ήταν η Κεχαριτωμένη Κόρη, η οποία έγινε η γέφυρα, που ένωσε τον ουρανό με την γη.

Είναι η άσπιλη Κόρη, που έφερε πάλι την αγάπη του Θεού στους ανθρώπους.

Είναι η άχραντη Κόρη, που μιλούσε την γλώσσα της αγάπης, την σιωπή.

Όλη της η ζωή ήταν μέσα στην σιωπή. Τίποτα δεν χαλούσε την σιωπή Της, γιατί είχε εμπιστοσύνη στο θέλημα του Θεού, που ήταν η αγάπη Του για τον άνθρωπο.

Βίωνε τον Θεό μέσα Της. Ζούσε την πληρότητα της αγάπης Του.

Δεν είχε τίποτα να πει περισσότερο από την μοναδική στιγμή, που μίλησε στην ζωή της, απαντώντας στον Αρχάγγελο: «Ιδού η δούλη Κυρίου!».

Η απάντησή Της αυτή, ήταν η εκούσια αποδοχή του σχεδίου του Θεού. Έλυσε την σιωπή Της για να συνεχίσει να σιωπά! 

Η σιωπή της Παναγίας είναι η «πολυλογία» της αγάπης. Όταν αγαπάς σιωπάς, εμπιστεύεσαι και πορεύεσαι με αγάπη, μαζί με την Αγάπη, τον Χριστό.

Αρχιμανδρίτης Βαρθολομαίος, Καθηγούμενος Ιεράς Μονής Εσφιγμένου

Κυριακή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου 2018 και Δοξολογία για την επέτειο του 1821 εν Βανάτω της Ζακύνθου

Πρωί της Κυριακής, 25ης Μαρτίου 2018, χαρμόσυνης εορτής του Ευαγγελισμού της Παρθένου Μαρίας, στον περίβλεπτο Ναό της Παναγούλας Μπανάτου. Εκκλησιάστηκαν -ως είθισται- μαθητές των Σχολείων της περιοχής, όμως μόνον αντιπροσωπείες λόγω Κυριακής. 

     Στους επισήμους ήταν ο Αντιδήμαρχος της περιοχής Αρκαδίων κ. Ιωάννης Κόκλας, ο Πρόεδρος Μπανάτου κ. Τιμόθεος Ελ. Στραβοπόδης, ο Διευθυντής του Γυμνασίου Βανάτου κ. Παναγιώτης Δρογγίτης και ο Διευθυντής του Δημοτικού Σχολείου Κάμπου κ. Άγγελος Αγγελούσης. 

     Μετά την εόρτια θεία Λειτουργία, κατά την οποία μετέλαβαν των Αχράντων Μυστηρίων πολλοί μαθητές, έγινε η προβλεπόμενη Δοξολογία επί τη εθνική επετείω. 

     Την καθιερωμένη ομιλία της ημέρας έκανε ο εκπαιδευτικός κ. Νίκος Αρβανιτάκης, αναφερθείς στην σημερινή εορτή του Ευαγγελισμού και της Παλιγγενεσίας του 1821. 

     Εξαιτίας των ισχυρών καταιγίδων που επικρατούσαν στο νησί, δεν έγινε κατάθεση στεφάνων στο Ηρώο των Πεσόντων (Πλατεία Λάμπρου Ζήβα), αλλά εντός του Ναού, σε αυτοσχέδιο κενοτάφιο.

[Φωτογραφίες: Κώστας Μπουργάνης]

Εορτασμός της 25ης Μαρτίου στη Στοκχόλμη

Στο αμφιθέατρο του Σχολείου ÅSÖ, στη Στοκχόλμη, πραγματοποιήθηκε η γιορτή της 25ης Μαρτίου από τους μαθητές και τις μαθήτριες του Ελληνικού Σχολείου Στοκχόλμης, το Σάββατο, 24 Μαρτίου 2018.

Το λόγο έλαβε πρώτος ο Πρόεδρος του Ελληνικού Σχολείου κ. Γιώργος Κωνσταντίνου, όπου στην προσφώνησή του επεσήμανε τα εξής: “Toν Μάρτιο του 1821, υπό συνθήκες που κάθε άλλο παρά ευνοϊκές θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν, υψώθηκε το λάβαρο της επανάστασης, σηματοδοτώντας με αυτόν τον τρόπο την έναρξη του αγώνα για την αναγέννηση του Έθνους, την απελευθέρωση της πατρίδας, την απαλλαγή και λύτρωση από τον ζυγό της Οθωμανικής σκλαβιάς. Την επέτειο αυτού του ιστορικού γεγονότος γιορτάζουμε σήμερα στο σχολείο μας.”

Αμέσως μετά, ο Πρόεδρος της Πολιτιστικής Στέγης Στοκχόλμης και Καθηγητής του Πανεπιστημίου, Ελλογ. Δρ. Απόστολος Καρακώστας, έλαβε το λόγο, αναφερθείς ιδιαίτερα στο ρόλο των Ελλήνων της διασποράς στην Επανάσταση του 1821, δίνοντας έμφαση σε δύο σημεία: α) στην φοίτησή τους σε ελληνικά σχολεία των παροικιών και β) στον διαπρέποντα ρόλο των Ελλήνων της διασποράς του 1821 στις κοινωνίες που ζούσαν. Επίσης, έκανε έναν εύστοχο παραλληλισμό, στο Ελληνικό Σχολείο της Στοκχόλμης, ένα από τα καλύτερα σχολεία του Ελληνισμού εκτός Ελλάδος όπως το αποκάλεσε, και στην έντονη παρουσία των αποφοίτων του στην δημόσια σκηνή της Στοκχόλμης και της Σουηδίας, όπου και διαπρέπουν σε πολλούς τομείς της κοινωνίας.

Στη συνέχεια, ο Πρέσβυς της Ελλάδος στη Στοκχόλμη Εξοχ. κ. Δημήτριος Τουλούπας συνεχάρη τους εκπαιδευτικούς, τους γονείς και τους μαθητές του σχολείου για τις προσπάθειες που καταβάλλουν για να κρατήσουν ζωντανές «τις παραδόσεις μας και τη γλώσσα μας στη Σουηδία» και τόνισε, μεταξύ άλλων, τη σημασία της προσφοράς του απανταχού Ελληνισμού στον Εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα, που μέχρι και σήμερα στηρίζει την Ελλάδα με όλες τις δυνάμεις του.

Η γιορτή διήρκησε μία ώρα και ολοκληρώθηκε με χαιρετισμό από τον Σεβ. Μητροπολίτη Σουηδίας και πάσης Σκανδιναβίας κ. Κλεόπα, κατά την διάρκεια του οποίου συνεχάρη τον Πρόεδρο κ. Κωνσταντίνου, τους δασκάλους, γονείς και μαθητές του σχολείου για τη γιορτή, ανέφερε δε χαρακτηριστικά τα εξής: “Με εναλλαγή χρωμάτων, εικόνων, προσώπων, αφηγημάτων και ποιημάτων, γιορτάστηκε και φέτος ο διπλός εορτασμός σε ένα σχολείο που επάξια εκπροσωπεί την Ελλάδα εκτός Ελλάδος και αξίζει την ολόθερμη υποστήριξη της Ομογένειας. Η Ελλάδα εντός των συνόρων της έχει πολλά να διδαχθεί από την καταξιωμένη Ελλάδα εκτός Ελλάδος, απανταχού της γης. Τα παιδιά μας, οι μαθητές του σχολείου μας, με την αυθεντικότητά τους, τη ζωντάνια τους, τον αυθορμητισμό τους, ντυμένοι με τις φινετσάτες και αρχοντικές παραδοσιακές στολές, μας μετέφεραν νοερώς, με ανόθευτη Ελληνική προφορά, με πλούσιο λεξιλόγιο, στην εποχή των μεγάλων ηρώων του 1821. Τους συγχαίρουμε και τους ευχόμαστε να αναδειχθούν άξιοι συνεχιστές των ηρωϊκών προγόνων μας.”

Εν κατακλείδι εψάλη ο Εθνικός Ύμνος της Ελλάδος. Παρόντες στη γιορτή ήταν, επίσης, οι Πρόξενοι της Ελλάδος και της Κύπρου κ.κ. Κωνσταντίνος Σούλιος και Γεώργιος Λοΐζου, και αρκετοί γονείς και φίλοι του σχολείου.

Την επομένη, Κυριακή, 25 Μαρτίου 2018, ο Σεβ. κ. Κλεόπας τέλεσε Αρχιερατική Θεία Λειτουργία στον κατάμεστο Καθεδρικό Ναό του Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης, στην οποία συμμετείχε ο Εφημέριος του ναού, Παν. Αρχιμανδρίτης κ. Σωσίπατρος Στεφανούδης, τους δε ύμνους έψαλαν ο Δρ. Γεώργιος Σιδεράς και ο κ. Δημήτριος Μπατσέλας.

Στο τέλος, ο Πρέσβυς της Ελλάδος στη Στοκχόλμη Εξοχ. κ. Δημήτριος Τουλούπας απηύθυνε χαιρετισμό, όπου εξήρε, μεταξύ άλλων, τη συμβολή των Ελλήνων της διασποράς στην κινητοποίηση της Ευρώπης, οι οποίοι «ξεσηκώθηκαν σύσσωμοι», ενώ φιλελληνικά κομιτάτα φύτρωσαν ανά την Ευρώπη και την Αμερική. Η Σουηδία έδωσε και αυτή το παρόν στο κίνημα του Φιλελληνισμού, καθώς υπάρχει στήλη στην πόλη του Μεσολογγίου. Τα ιδανικά του ’21 συνιστούν διαχρονικές και παγκόσμιες αξίες και «πρέπει να είμαστε υπερήφανοι γι᾽ αυτές», σημείωσε ο κ. Πρέσβυς και απευθυνόμενους στους Έλληνες ομογενείς αναφέρθηκε στην επιτυχημένη θέση που έχουν κατακτήσει επάξια στη νέα τους χώρα και τόνισε ότι «το πιο ισχυρό όπλο είναι η ενότητα και η ομόνοια».

Ακολούθησε η ομιλία του Ποιμενάρχου, η οποία εστιάστηκε στον διπλό εορτασμό, με αναφορές στον Ακάθιστο Ύμνο και στον απελευθερωτικό αγώνα, ενώ κάλεσε άπαντες τους ομογενειακούς φορείς να διατηρήσουν ως κόρες οφθαλμών τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν και συνθέτουν το ίδιον και το κοινόν του Ελληνισμού της Σκανδιναβίας: την ενότητα, τη συνεργασία, την αλληλοσυμπαράσταση, την αλληλοκατανόηση και την ομοψυχία.

Μεταξύ άλλων, ο Μητροπολίτης τόνισε τα εξής: “Ας προβούμε στην ανασυγκρότηση και την ανασύσταση των δυνάμεών μας και στην αξιοποίηση των ταλέντων και των γνώσεων των ομογενών μας, των σχολείων μας, των τοπικών σωματείων, των ενοριών μας, για την υλοποίηση του οράματός μας. Αυξάνονται οι προκλήσεις, αλλά και οι προσδοκίες. Ο λαμπρός σημερινός εορτασμός ας μην καταχωρηθεί στη μνήμη μας αποκλειστικά ως μία εκ των πολλών ιερών ακολουθιών του έτους, αλλά ας αποτελέσει την αφορμή για συλλογικό συντονισμό της Ομογένειάς μας στη Σκανδιναβία και την αφετηρία για την διοργάνωση μιας σειράς παρεμβάσεων και πρωτοβουλιών για το μέλλον του Ελληνισμού. Η Ομογένεια θα πρέπει να αξιοποιήσει τις δυνάμεις της, για να υπερασπιστεί τα εθνικά μας θέματα στο εξωτερικό και να προβάλλει την Ελληνορθόδοξη Κληρονομιά μας, να αναβαθμίσει τις συλλογικές εκδηλώσεις και δραστηριότητες, με ουσιώδεις οργανωτικές τομές, που θα εγκαθιδρύσουν καλύτερη επικοινωνία και συνεργασία, διδασκόμενοι από τα λάθη του παρελθόντος, που εξαιτίας συντονιστικών κενών, κάθε άλλο παρά εξυπηρέτησαν το ζητούμενο επικοινωνιακό στόχο, να διοχετεύσει το ζήλο και τη διάθεση ενεργοποίησης στις νεότερες γενιές υπέρ των εθνικών και ομογενειακών ζητημάτων, στοχεύοντας στην ανάπτυξη διαλόγου με την ευρύτερη κοινωνία σε πολλαπλά επίπεδα, όπως στο χώρο της πολιτικής, της τέχνης, των επιστημών, κλπ. .”

Αμέσως μετά, ο Επίσκοπος κάλεσε την καλλικέλαδη μαθήτρια του Ελληνικού και του Κατηχητικού Σχολείου Δίδα Χαρούλα να ψάλει τον Εθνικό Ύμνο, μαζί με τους συμμαθητές της που ήταν παρόντες, αρκετοί δε από αυτούς ήταν ντυμένοι με παραδοσιακές στολές.

Στη συνέχεια, ο Αρχιερεύς κάλεσε κοντά του δύο διακεκριμένους νέους της Ομογένειας, τους αδελφούς Λαοκράτη και Αλέξανδρο Κεσσίδη, για να μιλήσουν στους μαθητές του Κατηχητικού Σχολείου για την αξία της άθλησης και του πρωταθλητισμού. Ο Λαοκράτης Κεσσίδης, 28 ετών, ανεδείχθη πρωταθλητής Ελλάδος στην Ελληνορωμαϊκή Πάλη, πέντε φορές. Το 2015 πήρε το χρυσό μετάλλιο στο Μεσογειακό Πρωτάθλημα και έλαβε τη 12η θέση στο παγκόσμιο πρωτάθλημα, ενώ το 2017 ανεδείχθη 10ος στο παγκόσμιο πρωτάθλημα. Ο αδελφός του Αλέξανδρος, 23 ετών, εκπροσωπεί τη Σουηδική Εθνική Ομάδα και ανεδείχθη 1ος στο Πανευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του 2017, στην ελληνορωμαϊκή πάλη, ενώ κατέλαβε την 9η θέση στο παγκόσμιο πρωτάθλημα, στο Παρίσι.

Ο Μητροπολίτης ευχήθηκε συνεχείς διακρίσεις και νίκες στους αδελφούς Κεσσίδη, τους έδωσε ως ευλογία από μία εικόνα του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου και στη συνέχεια καλωσόρισε στον Καθεδρικό Ναό την κ. Ludmila Thurne, απόγονο της Ρωσικής Αυτοκρατορικής οικογένειας.

Ακολούθως, καλωσόρισε τα μέλη του Λαογραφικού Συλλόγου Σουηδίας, καθώς και τα είκοσι μέλη του Λυκείου Ελληνίδων Κέρκυρας και τη συνοδεία τους, για την τιμητική παρουσίαση τους στους εορτασμούς της Εθνικής Επετείου. Τους συνεχάρη για την πολιτιστική τους δράση, για την όμορφη παρουσίασή τους με τις παραδοσιακές Κερκυραϊκές ενδυμασίες, και εξέφρασε τη χαρά του, που συντοπίτες του από τα όμορφα Επτάνησα επισκέφθηκαν την έδρα της ιστορικής αυτής επαρχίας του Οικουμενικού Θρόνου, μιας κι ο ίδιος είναι δισέγγονος του Κεφαλονίτη εθνικού Ευεργέτη Ιωσήφ Μομφεράτου.

Εν κατακλείδι, ο Επίσκοπος εγκαινίασε το εκθετήριο του Καθεδρικού Ναού και κάλεσε άπαντες στη δεξίωση που ακολούθησε στην αίθουσα του ναού, προσφορά του Λαογραφικού Συλλόγου Σουηδίας και της Φιλοπτώχου Αδελφότητος Κυριών.

Την Πέμπτη, 22 Μαρτίου 2018, είχε προηγηθεί η δεξίωση στην Ελληνική Πρεσβευτική Κατοικία, στην οποία έδωσαν το παρών ο Μητροπολίτης κ. Κλεόπας, συνοδευόμενος από τα μέλη του Μητροπολιτικού Συμβουλίου Δρ. Νικόλαο Βενιζέλο, κ. Φωτεινή Μπατσέλα και κ. Μαρία Κεχαγιά, διπλωμάτες, εκπρόσωποι ομογενειακών φορέων και πολύς κόσμος. Ο Πρέσβυς κ. Τουλούπας καλωσόρισε τους προσκεκλημένους και στον χαιρετισμό του αναφέρθηκε στους ισχυρούς δεσμούς μεταξύ Ελλάδος και Σουηδίας. Τα μέλη της χορωδίας «Ορφέας» έψαλαν τους Εθνικούς Ύμνους των δύο χωρών.

Οι φωτογραφίες είναι προσφορά της Ι. Μητροπόλεως Σουηδίας και των κ.κ. Μαρίας Νικολαΐδου και Νικολάου Κίτσιου.