Ὁ Φρόϋντ (1856-1939) ἦταν Αὐστριακός φυσιολόγος, νευρολόγος καί ψυχίατρος, πού ὑπῆρξε ὁ θεμελιωτής τῆς ψυχανάλυσης, καί μελέτησε τό λεγόμενο ἀσυνείδητο, στό ὁποῖο περιλαμβάνονται ἀσυνείδητα συναισθήματα, ἀσυνείδητες σκέψεις, ἀσυνείδητες ἀντιλήψεις, ἀντιδράσεις, ἀσυνείδητοι φόβοι, πού δέν ἐλέγχονται ἀπό τό συνειδητό. Ἔχουν γραφῆ πολλά βιβλία πού παρουσιάζουν, ἀναλύουν καί κρίνουν τίς θεωρίες του. Τελευταῖα διάβασα τό ἐνδιαφέρον βιβλίο τῆς Elizabeth Roudinesco μέ τίτλο «ὁ Σίγκμουντ Φρόϋντ, στήν ἐποχή του καί τήν δική μας» (μετάφραση Μήνα Πατεράκη-Γαρέφη, ἐκδ. Πατάκη), ἡ ὁποία μελέτησε τό σύνολο τοῦ ἔργου τοῦ Φρόϋντ καί παρουσιάζει τήν διδασκαλία του καί τίς κριτικές πού τοῦ ἔγιναν.
Ἡ συγγραφεύς γράφει ὅτι ὁ Φρόϋντ κατέλιπε πολλά κείμενα (βιβλία, ἄρθρα, ἐπιστολές), ἀλλά ὁ ἴδιος κατέστρεψε πολλά κείμενα καί ἐπιστολές «γιά νά περιπλέξει τό ἔργο τῶν μελλοντικῶν του βιογράφων». Γι’ αὐτό καί ὅσοι ἀσχολήθηκαν μέ τό ἔργο του τόν ἑρμηνεύουν διαφορετικά. Γράφει: «Κάθε ψυχαναλυτική σχολή ἔχει τό δικό της Φρόϋντ -φροϋδικοί, μεταφροϋδικοί, κλαϊνικοί, λακανικοί, κουλτουραλιστές, ἀνεξάρτητοι- καί κάθε χώρα δημιούργησε τόν δικό της. Κάθε στιγμή τῆς ζωῆς τοῦ Φρόϋντ ἔχει σχολιαστεῖ δεκάδες φορές, καί κάθε γραμμή τοῦ ἔργου του ἔχει ἑρμηνευθεῖ μέ πλῆθος τρόπους...».
Ἡ ἴδια μελέτησε ὅλα τά κείμενα τοῦ Φρόϋντ, καθώς ἐπίσης καί τήν ὑπάρχουσα βιβλιογραφία. Ἐνδιαφέροντα εἶναι ὅσα γράφει γιά τήν παράδοση στήν ὁποία ἀνῆκε ὁ ἴδιος, στήν παράδοση τοῦ «σκοτεινοῦ Διαφωτισμοῦ» καί στό ἰδεῶδες τῆς ἐπιστήμης», ὅπως ἐπίσης ἐνδιαφέροντα εἶναι ὅσα γράφει στό κεφάλαιο «μεταξύ ἰατρικῆς, φετίχ καί θρησκείας». Μέ τήν ὅλη ἔρευνά της κατέληξε στό τελικό συμπέρασμα: «Ὁ Φρόϋντ θεωροῦσε ἀνέκαθεν ὅτι αὐτό πού ἀνεκάλυπτε στό ἀσυνείδητο προδίκαζε ἐκεῖνο πού συνέβαινε στούς ἀνθρώπους στόν χῶρο τῆς πραγματικότητας. Ἐπέλεξα νά ἀντιστρέψω τή θεώρησή του καί νά δείξω ὅτι αὐτό πού ὁ Φρόϋντ πίστεψε ὅτι ἀνακάλυπτε δέν ἦταν, κατά βάθος, παρά ὁ καρπός μιᾶς κοινωνίας, ἑνός οἰκογενειακοῦ περιβάλλοντος καί μιᾶς πολιτικῆς κατάστασης, τῶν ὁποίων τή σημασία, ἐκεῖνος ἑρμήνευε ἀριστοτεχνικά προκειμένου νά τή μετασχηματίσει σέ παραγωγή τοῦ ἀσυνειδήτου».
Αὐτό σημαίνει ὅτι γιά κάθε ἄνθρωπο παίζει μεγάλο ρόλο τό περιβάλλον στό ὁποῖο γεννιέται καί μεγαλώνει, πού τόν ἐπηρεάζει συνειδητά ἤ καί ἀσυνείδητα. Ἔτσι, ἔχουν εὐθύνη οἱ κοινωνικοί παράγοντες πού διαμορφώνουν τό περιβάλλον στήν οἰκογένεια, τήν κοινωνία, τήν Ἐκκλησία. Καί ὅταν ὁμιλῶ γιά κοινωνικούς παράγοντες, ἐννοῶ κατά βάση τούς ἀνθρώπους πού καθορίζουν τό περιβάλλον μέ τίς ἀξίες, τίς ἰδέες καί τίς παραδόσεις τους.
Στίς ἡμέρες μας πολλοί εἶναι ἕτοιμοι νά κατηγοροῦν τούς νέους γιά τόν τρόπο πού σκέπτονται καί ἐνεργοῦν, ἀλλά ἀγνοοῦν ἠθελημένα ὅτι αὐτοί οἱ ἴδιοι ἔχουν διαμορφώσει τό περιβάλλον στό ὁποῖο μεγαλώνουν οἱ νέοι, καί κατ’ αὐτόν τόν τρόπο εἶναι ὑπεύθυνοι γιά τίς συνειδητές καί τίς ἀσυνείδητες νοοτροπίες τῶν νέων ἀνθρώπων. Ἑπομένως, ἔχουμε εὐθύνη γιά τίς μελλοντικές γενιές καί αὐτό δέν μποροῦμε νά τό ἀγνοοῦμε. Θά μᾶς κατηγοροῦν ὄχι μόνον οἱ νεκροί, ἐπειδή δέν κρατήσαμε τίς παραδόσεις τους, ἀλλά καί οἱ μελλοντικές γενιές, γιατί δημιουργήσαμε ἕνα ἄρρωστο περιβάλλον.
Ν. Ι.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου