e-περιοδικό της Ενορίας Μπανάτου εν Ζακύνθω. Ιδιοκτήτης: Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου Παναγιώτης Καποδίστριας (pakapodistrias@gmail.com), υπεύθυνος Γραφείου Τύπου Ι. Μητροπόλεως Ζακύνθου. Οι δημοσιογράφοι δύνανται να αντλούν στοιχεία, αφορώντα σε εκκλησιαστικά δρώμενα της Ζακύνθου, με αναφορά του συνδέσμου των αναδημοσιευόμενων. Η πνευματική ιδιοκτησία προστατεύεται από τον νόμο 2121/1993 και την Διεθνή Σύμβαση της Βέρνης, κυρωμένη από τον νόμο 100/1975.

Τα νεότερα στα θεματικά ένθετα

Πέμπτη 14 Ιουλίου 2011

Για την θεολογική επιβίωση του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτη στον 20ό Αιώνα

Σήμερα, καθώς διανύουμε την ημέρα της ιερής μνήμης του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου, δεχθήκαμε την επίσκεψη του αγαπητού μας Ζακυνθίου Θεολόγου Μαρίου Μπενίση, ο οποίος -ευγενώς φερόμενος- μάς πλούτισε με ένα αντίτυπο της διπλωματικής εργασίας του, που υποβλήθηκε πριν λίγο καιρό στο Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και δι' αυτής απέσπασε άξια τον μεταπτυχιακό τίτλο του.

Τον ευχαριστούμε για την ευγένειά του, ευχόμαστε από καρδιάς όλα τα Καλά του Θεού στη ζωή!!! Και σε ανώτερα να συγχαρούμε!!! Ευθύς παρακάτω ο ίδιος ο νέος επιστήμονας μάς εξηγεί εν περιλήψει το πώς και το γιατί της εργασίας του, στα ελληνικά και αγγλικά.


Ο ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ Ο ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ
ΣΤΗΝ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΕΙΚΟΣΤΟΥ ΑΙΩΝΑ 

Σκοπός αυτής της μεταπτυχιακής εργασίας είναι να εξάγει συμπεράσματα ως προς το κατά πόσον ο Αγιορείτης αυτός Πατέρας αποτελεί το θεμέλιο λίθο του Πατερικού οικοδομήματος της εποχής του. Μέσα από τη σχετική βιβλιογραφία που εντάσσεται στα χρονικά πλαίσια της εποχής που εξετάζουμε, προσπαθήσαμε να προάγουμε την έρευνα αναφορικά με το σημαντικό αυτό ιερό πατέρα και να δώσουμε μια συγκριτική μελέτη για τη χρήση του από τους συγχρόνους ερευνητές, εστιάζοντας στην Πατερική, Αγιολογική, Λειτουργιολογική και Κανονολογική συνεισφορά του.

Εξετάζοντας το ιστορικό πλαίσιο της εποχής, ερευνούμε τη σχέση Εκκλησιαστικής Παραδόσεως και Νεοελληνικού Διαφωτισμού, τη συμβολή του Νικοδήμου στην πνευματική αναγέννηση του Έθνους και τέλος, την εκ των υστέρων ανάδειξη του πολυσχιδούς έργου του Άγιου Νικοδήμου. Στο πρώτο κεφάλαιο της εργασίας μας που τιτλοφορείται βιογραφία του Αγίου Νικοδήμου, προσπαθήσαμε να δώσουμε εν συντομία τα βιογραφικά στοιχειά του Αγίου, ενώ σημειώνουμε τη συμβολή του στη θεολογία του Φιλοκαλικού Κινήματος ούτως ώστε να μπορέσουμε να συλλάβουμε το θεολογικό μέγεθος του Αγίου Νικοδήμου. Γνώστης της πανθομολογούμενης μοναδικής θέσης της Αγίας Γραφής στο πλαίσιο του Ορθοδόξου δόγματος, έχοντας ως βάση τη βιωματική και μυστική εμπειρία και ασφαλείς δείκτες τους Πατέρες και την προηγούμενη πατερική ερμηνευτική παράδοση ο Νικόδημος ερμηνεύει θεοφώτιστα την πνευματική εμπειρία της Εκκλησίας με στόχο την ωφέλεια των Χριστιανών. Συνεχιστής της τριάδας των μεγάλων Πατέρων και Αγίων Μαξίμου του Ομολογητού, Γρηγορίου του Παλαμά και Μάρκου του Ευγενικού αποτελεί την περίληψη πάντων των προ αυτού Πατέρων, ούτως ώστε δικαία να χαρακτηρίζεται μέτοχος στη Λειτουργική πράξη και τη θεραπευτική θεολογία. Αποτελεί τον υπηρέτη της Θεολογίας στην εποχή του “Βυζαντίου μετά το Βυζάντιο” (Byzance après Byzance) και εκπροσωπεί λαμπρά όχι μόνο την Ορθοδοξία του καιρού του, αλλά ακτινοβολεί πέρα από το Άγιον Όρος και την Ελλάδα, σε όλο το διεθνή Χριστιανικό κόσμο ιδίως κατά τον 20ό αιώνα.

Through this thesis we try to find out if St. Nicodemus is the key stone of the Patristic edifice of his era. Through the relevant bibliography, we illuminate the personality of Nicodemus focusing on his Patristic, Hagiological, liturgical and canonical contribution.

We examine the historical context of his era and highlight the association between the Ecclesiastical Tradition and the Neo-Hellenic Illumination, the contribution of Nicodemus in the spiritual rebirth of the Greek nation and lastly the rise to prominence of the manifold life-work of Nicodemus. We also refer shortly to his biography, while we note down his contribution in the Philokalia Movement, in order to understand his theological magnitude of achievement. Throughout the thesis sections, we demonstrate that Nicodemus was an adept in Scriptures and the Orthodox dogma, having the mystical experience as a basis and the anterior Fathers of the Church as secure indexes to his theology. In continuity of the triad of the great Fathers and Saints, Maximus the Confessor, Gregory Palamas and Mark of Ephesus, Nicodemus combining the mystagogical character of Maximus, the Hesychasm of Gregory and the anti-Latin spirit of Mark achieves to represent not only the orthodox sense of his time but also to eradiate his spirit outside Mount Athos and Greece, throughout the international Christian world, especially in the 20th century.

Δευτέρα 11 Ιουλίου 2011

Μια ταινία για την παρασκευή και τον καθαγιασμό του Αγίου Μύρου (Φανάρι, 2002)


Η έκτακτη αυτή τελετή, πραγματοποιήθηκε τελευταία φορά την Μεγάλη Εβδομάδα του 2002 από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο Α΄, για δεύτερη φορά στην πατριαρχία του (βλ. σχετική φωτό Νίκου Μαγγίνα ανωτέρω).

Δια του Αγίου Μύρου, το οποίο συντίθεται από διάφορα αρωματικά στο Φανάρι κάθε δέκα χρόνια, σφραγίζεται η παρουσία του Αγίου Πνεύματος στο Μυστήριο του Χρίσματος ανά τον Ορθόδοξο Κόσμο, πιστοποιώντας ταυτόχρονα τον δεσμό της ενότητας μεταξύ των Ορθοδόξων Εκκλησιών και του Ιερού Κέντρου της Ορθοδοξίας.

Αφού δείτε το ντοκιμαντέρ, μπορείτε ν' αναγνώσετε τη μελέτη π. Παναγιώτη Καποδίστρια: "Ελλείψεις Αγίου Μύρου στα Ιόνια Νησιά κατά τον 19ο αιώνα (ανέκδοτες επιστολές)", στην Ψηφιακή Βιβλιοθήκη μας, εδώ.




Νοερό προσκύνημα στο εν Φαναρίω Λείψανο της Αγίας Ευφημίας


Καθώς η Εκκλησία μας τιμά σήμερα, 11 Ιουλίου, το θαύμα της κυρώσεως των αποφάσεων της εν Χαλκηδόνι Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου (451) από την Αγία Ευφημία, στρεφόμαστε -έστω και εικονικά- στον εν Φαναρίω Πατριαρχικό Ναό, όπου απόκειται το χαριτόβρυτο Λείψανό Της. 

Το συναντάμε στο δεξιό κλίτος του ιστορικού ναού της Πόλεως των Πόλεων, μαζί με άλλα δύο: των Αγίων Γυναικών Θεοφανούς και Σολομονής. Λόγω της εορτής, σήμερα υποκλινόμαστε μπροστά στην Αγία Ευφημία και αποθέτουμε το παρακλητικό βλέμμα μας και την νοερή γονυκλισία μας!


Σάββατο 9 Ιουλίου 2011

Προσκύνημα στην Παναγία την Μανδρακίνα Κέρκυρας


Σήμερα προσκυνάμε νοερά και εικονικά την Παναγία την Μανδρακίνα, στον ιστορικό ναό της στο Μανδράκι, ο οποίος κείται στον μυχό της Σπιανάδας και του Παλαιού Φρουρίου, στην γοητευτική Χώρα της Κέρκυρας!



Η ιδιότυπη αρχιετεκτονική του, καθόλα επτανησιακή και υποδειγματική -θα λέγαμε- για τους νεότερους ναούς των Ιονίων Νήσων, όντως μάς συνεπαίρνει, φέρνοντας στο νου περασμένα μεγαλεία και του δικού μας ταλαίπωρου νησιού, της Ζακύνθου!







Κλίνουμε γόνυ μπροστά στην περίπυστη Εικόνα της Θεομήτορος, δεόμενοι για ό,τι έχει κανείς ποθούμενο στην καρδιά του!!!
 


Ανάβουμε κερί μπροστά Της υπέρ ζώντων και τεθνεώτων!



Εδώ εφημερεύει ο αγαπητός μας Πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Κοσκινάς, ο οποίος πράττει το κατά δύναμιν για την πνευματική αρτίωση των ενοριτών του και όχι μόνον, δεδομένου ότι, υπό την επιστασία του, λειτουργεί από ετών Συσσίτιο Απόρων, με την επωνυμία "Επιούσιος Άρτος", χορηγώντας δωρεάν περί τις ογδόντα μερίδες φαγητού ημερησίως προς τους αναξιοπαθούντες της περιοχής!



Εδώ, στον περίβολο, ο επισκέπτης βλέπει να ξανοίγεται μπροστά του η μεγάλη πλατεία των Κορφών και η διασωσμένη παλιά πόλη του νησιού...



... ενώ, μόλις στρέψει, ηρεμεί στην θέα τής ιόνιας θάλασσας και του Παλαιού Φρουρίου! Τι λέτε, άξιζε η επίσκεψη;;;

Δευτέρα 4 Ιουλίου 2011

Βραδινή Προσευχή

Γράφει η Διονυσία Μούσουρα-Τσουκαλά


Εντάξει, δεν είναι σοβαρή αρρώστια, μα είναι, ίσως, από τις πιο ενοχλητικές, όπου σε ρίχνει κάτω για κάμποσες ημέρες και δεν ρωτάει αν είσαι σε θέση το συγκεκριμένο διάστημα να βγεις εκτός μάχης.

Για τη γρίπη πρόκειται, όχι βέβαια αυτή των χοίρων, των πτηνών ή των... ιχθύων, αλλά την απλή, κοινή γρίπη. Αρχίζει με καταρροή, ελαφρές κρυάδες που γίνονται ρίγη και τρέμεις σύγκορμος ενώ όλοι γύρω σου ζεσταίνονται, τα ρίγη εναλλάσσονται με ξαφνικές εξάψεις γιατί ξαφνικά ο υδράργυρος παίρνει τα όρη και τα βουνά κι άντε φτου κι απ' την αρχή. Πονάνε τα αυτιά, πονάει ο λαιμός, πονάει όλο το σώμα λες και σου έκαναν φάλαγγα και το κεφάλι νιώθει σαν να σου έχουν φορέσει ακάνθινον στέφανον, όπου κάποιος σαδιστής έτσι απροειδοποίητα κάθε τόσο το πατάει με δύναμη ώστε τα αγκάθια να χώνονται βαθιά προκαλώντας τρομερό πόνο, τις λεγόμενες... σουβλιές! Κι εκεί που ήσουν μια χαρά, έτρεχες, έτρωγες, έπινες, ξαφνικά δεν έχεις κουράγιο ούτε τα πόδια σου να πάρεις και το νερό κι εκείνο με το ζόρι πάει κάτω.

Τρίτη μέρα σήμερα, λέω πού θα πάει, άντε μια δυο μέρες ακόμα και θα περάσει. Έλα όμως που η όρεξη για φαγητό στο ναδίρ, όπου από τη μια τα φάρμακα που παίρνω από την άλλη ο διαβήτης σού επιβάλλουν να τρως έστω και λίγο. Έτσι, με βαριά καρδιά κι επειδή τίποτα δεν πήγαινε κάτω, αποφάσισα να θυμηθώ τα παιδικά μου χρόνια...

Τα χρόνια εκείνα όπου δεν έκανα εγώ κουμάντο τι θα έτρωγα αλλά η παπαδιά. Ο παπάς πονεμένος από την κατοχή και τη μικρούλα αδελφή μου που πέθανε από πείνα, δεν με πίεζε ποτέ, τζιλίβα με ανεβοκατέβαζε η νόνα μου η Μπανατιώτισσα η Αντριάνα, σκ....μαθημένη η νόνα η... Κουκουναρία η Διαμαντίνα, κι ο παπάς να λέει: «Μου έλεγε πεινάω η Σούλα μου και μου ράγιζε την καρδιά γιατί δεν είχα τι να της δώσω, τώρα που δόξα τω Θεώ έχω τη δύναμη, ό,τι θέλει θα τρώει». Φώναζε η παπαδιά πως με κακομαθαίνει και ποιος ξέρει τι μου φυλάει η ζωή, αλλά ο παπάς ανένδοτος!

Εκεί που περνούσε της παπαδιάς, ήταν στη βραδινή σούπα τα καλοκαιρινά βράδια, όπου αφθονούσαν οι ζουμερές μυρωδάτες ντομάτες και το φρεσκοκομμένο σέλινο, το βραδινό δείπνο ήταν πάντα λιτό, τι καλύτερο από μια λαδόσουπα με μπόλικο σέλινο, αγνό λάδι και φρέσκες ντομάτες όπου αφού έβραζαν καλά για να ξεμυρίσει η ντομάτα, η παπαδιά έριχνε μέσα κριθαράκι, του κοκόρου το μάτι ή μαλλιά του αγγέλου! Κάποτε, επήλθε συμβιβασμός, πως αν τρώω τη μανέστρα το ένα βράδυ, το επόμενο θα μου φτιάχνει πατάτες τηγανητές, την αδυναμία μου! Εφιάλτης μου είχε γίνει η σούπα... α πα πα πα πα... δεν πήγαινε κάτω ούτε με σφαίρες...

Στη βραδινή προσευχή, προ του φαγητού, ακολουθούσα κατά γράμμα κι επαναλάμβανα τη προσευχή που έλεγε ο παπάκης μου, Ευλόγησον την βρώσιν και την πόσιν... Πριν πάω για ύπνο, όμως, εκεί που ήταν... ατομική η προσευχή, δεν ζητούσα τίποτα άλλο, δεν παρακαλούσα για τίποτα άλλο μόνο: Θεούλη μου, βοήθησε με να μεγαλώσω γρήγορα, ώστε να μην είμαι υποχρεωμένη να τρώω τη μανέστρα κάθε βράδυ. Μάλλον θα εισακούστηκαν οι προσευχές μου, γιατί, πριν καλά το καταλάβω, βρέθηκα στη θέση της παπαδιάς να προσπαθώ να κάνω το ίδιο με τα παιδιά μου πια... και μετέπειτα με τα εγγόνια μου, με φαγητά που δεν τους άρεσαν. Ομολογώ ότι ίσως αυτές οι καλοκαιριάτικες σούπες να έγιναν αφορμή, ώστε -όταν μεγάλωσα και μέχρι σήμερα σχεδόν- σπάνια να τρώω σούπα.

Σήμερα, όμως, λες κι ο οργανισμός ζητούσε μια ωραία, ζεστή σουπίτσα, μήπως και μαλακώσει λίγο ο λαιμός και καταπολεμηθούν τα ρίγη, έψαξα στο ψυγείο κι ό,τι χορταρικά υπήρχαν, συν σέλινο από τον κήπο, αφού τα ψιλόκοψα τα έβρασα μέσα στο ζουμί κότας που είχα βράσει πριν κι έφτιαξα μια πεντανόστιμη σούπα, αχνιστή-αχνιστή και κατακόκκινη, όχι φυσικά από φρέσκες ντομάτες, μεσοχείμωνο γαρ εδώ, αλλά ντοματάκια του κουτιού. Τι τα θέλεις όμως, προφανώς δεν ξεπέρασα ποτέ τον παλιό εφιάλτη με το ζόρι έφαγα δυο κουταλιές.

Εσείς εκεί, έχετε καλοκαιράκι τώρα, καλά και όμορφα να περνάτε, όσο το επιτρέπουν οι δύσκολες συνθήκες και... τρώτε και καμιά μανέστρα τα βράδια, ελαφριά κι ευκολοχώνευτη είναι!

Με την αγάπη μου πάντα,
δ.μ.τ.

Κυριακή 3 Ιουλίου 2011

Η σημερινή Ευχαριστιακή Σύναξη στον Άγιο Ελευθέριο Κέρκυρας
























Συγκινητικές και συνάμα κατανυκτικές στιγμές σήμερα στον ιστορικό ναό του Αγίου Ελευθερίου και Αγίας Άννης πόλεως Κερκύρας! Ο Εφημέριός μας π. Παναγιώτης συλλειτούργησε με τον παλαιό και πολύ αγαπητό συμφοιτητή του - Εφημέριο του ναού Πρωτοπρεσβύτερο Δημήτριο Κοσκινά.  

Παρευρέθηκαν αρκετοί Μπανατιώτες, οι οποίοι ταξίδεψαν στην Κέρκυρα αυτές τις ημέρες για τη συμμετοχή όλων σε ένα κοινωνικό γεγονός. Όλοι πλημμύρισαν από την αγιοπνευματική πνοή της Θείας Λειτουργίας, από την διάχυτη αγάπη των δύο φίλων ιερέων, τις γλυκόλαλες ψαλμωδίες της επιτυχημένης εκκλησιαστικής χορωδίας του εν λόγω ναού, υπό τον άξιο Χοράρχη Ιωάννη Καρύδη

Ο π. Δημήτριος, με θερμότατη προσλαλιά, καλωσόρισε τον π. Παναγιώτη, προσφέροντάς του μάλιστα ένα επιγονάτιο με αποτυπωμένη την ιερή μορφή του Αγίου Ελευθερίου, τού και πολιούχου τής Ενορίας του. Ο π. Παναγιώτης ευχαρίστησε από καρδίας, αντιπροσφέροντας έναν επιστήθιο σταυρό, σε ανάμνηση της ωραίας συνάντησης. Παράλληλα, ευχαρίστησε τον Σεβ. Μητροπολίτη Κερκύρας και Παξών κ. Νεκτάριο και τον Γενικό Αρχιερατικό Επίτροπο τής Ι. Μ. Κ. Πρωτοπρεσβύτερο Θεμιστοκλή Μουρτζανό για την καλοσύνη των αισθημάτων τους. Ύστερα ομίλησε στο εκκλησίασμα περί της σύγχρονης διψυχίας και των πολυπροσωπείων, που χρησιμοποιούμε για να ισχύσουμε, επισημαίνοντας ότι σκοπός της ορθόδοξης μυστηριακής ζωής είναι η ανάδειξη του ανθρώπινου Προσώπου στην καθαρότητά του, αλλά και η χριστοποίησή του

Ακολούθησε πλούσια δεξίωση στο Κελλί της Εκκλησίας- κατοικία του Εφημερίου, δίπλα στο ναό, όπου δόθηκε η ευκαιρία σε όλους ανταλλαγής γόνιμων σκέψεων. Στην πρωτοτελευταία φωτό ανωτέρω, ο π. Π. Κ. με τον Ευστάθιο Μακρή - Αναπληρωτή Καθηγητή του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου και τον Δρ Ιστορίας και Μαθηματικό Γιώργο Ζούμπο.


 





Στην Μανδρακίνα της Κέρκυρας ευχαρίστως!




Στον περίοπτο και ωραίο ναό της Μανδρακίνας, στην Κέρκυρα, βρέθηκε το Νυχθημερόν χθες βράδυ, για ένα ευχάριστο κοινωνικό γεγονός αγαπητού συνενορίτη μας!
Ο Εφημέριός μας π. Παναγιώτης και μεγάλη ομάδα Μπανατιωτών έλαβαν μέρος σ' αυτό, φιλοξενούμενοι στην απλόχωρη αγκαλιά του Εφημερίου τού εν λόγω ναού Πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Κοσκινά (συμφοιτητή και φίλου τού Εφημερίου μας) και με την ευλογία του οικείου Μητροπολίτου Σεβ. Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων κ. Νεκταρίου.
Ακολουθούν μερικά ενδεικτικά φωτοστιγμιότυπα!











Πέμπτη 30 Ιουνίου 2011

Χειροτεχνήματα του π. Διονυσίου Κοντονή από το Σκευοφυλάκιο της Παναγούλας Μπανάτου



Στην προηγούμενη ανάρτησή μας εκθέσαμε Κεντήματα του π. Διονυσίου Κοντονή από άμφια.





























Στη σημερινή μας ανάρτηση επιστρέφουμε, προβαίνοντας μάλιστα στην δημοσίευση ορισμένων επιπλέον όμορφων, λεπταίσθητων και συλλεκτικών χειροτεχνημάτων του αείμνηστου π. Διονυσίου, λεπτομέρειες από εκκλησιαστικά - λειτουργικά καλύμματα ή άμφια, τα οποία δώρισε εν ζωή ο ίδιος ο ευαίσθητος Καλλιτέχνης στον αγαπημένο του Ναό της Παναγούλας του γενέθλιου χωριού του.

Σημειωτέον ότι την κεντρική αυτήν εκκλησία του Μπανάτου ανέκαθεν -εξαιρετικά και αδιάπτωτα- αγαπούσε, χαιρόταν μάλιστα πολύ να λειτουργεί εκεί, διότι μέσα σε αυτόν τον περικαλλή ναό πρωτοδιδάχτηκε την αγάπη στον Χριστό και την Εκκλησία Του.

Αξίζει να σημειωθεί επίσης ότι, μετά την εκδημία του, ανακηρύχτηκε Μέγας Ευεργέτης του εν λόγω Ναού, εξαιτίας των αλλεπάλληλων προσφορών του σε αυτόν.


















Τετάρτη 29 Ιουνίου 2011

Κεντημένα άμφια δια χειρών π. Διονυσίου Κοντονή (1922-1998)


Για τον Μπανατιώτη Αρχιμανδρίτη Διονύσιο Κοντονή (1922-1998) κάναμε λόγο σε προηγούμενη δημοσίευσή μας. Εκεί, ανάμεσα στ' άλλα, γράφαμε, ότι ο μακαριστός κληρικός διακρινόταν με το τάλαντο της Κεντητικής δυνατότητας, το οποίο δεν έθαψε, αλλ' αξιοποίησε σε όλη του τη ζωή, αυτοσχεδιάζοντας και παράγοντας αξιοπρόσεκτα έργα τέχνης, τα οποία βρίσκονται σήμερα είτε σε ναούς και μονές, είτε σε ιδιωτικές συλλογές.

Συνεχίζοντας την αναφορά μας στον αείμνηστο συντοπίτη μας π. Διονύσιο, επιχειρούμε σήμερα μια τιμητική -διαδικτυακή έστω- έκθεση Εκκλησιαστικού Κεντήματος από άμφιά του. Για τους ασχολούμενους ούτως ή άλλως με την ιδιαίτερη αυτή μορφή Τέχνης, πρέπει να εξαρθεί η ιδιαίτερη σημασία των χειροποίητων έργων, σε μιαν εποχή, κατά την οποίαν όλα σχεδόν τα εκκλησιαστικά κεντήματα παράγονται σωρηδόν μέσω μηχανών ή ηλεκτρονικών προγραμμάτων. Σύντομα θ' ακολουθήσει μια επιπλέον ενότητα-μικρή έκθεση χειροτεχνημάτων του π. Διονυσίου από την Συλλογή της Παναγούλας Μπανάτου.

Περισσότερα για την πολύ ενδιαφέρουσα, απαιτητική και δυσεύρετη στην εποχή μας αυτή Τέχνη, βλ. α) Μαρίας Σ. Θεοχάρη, Εκκλησιαστικά Χρυσοκέντητα, εκδ. Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, Αθήνα 1986, β) Κατάλογο Έκθεσης του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος, "Άμφια. Το ένδυμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας", Μουσείο Μπενάκη 1-30 Σεπτεμβρίου 1999, Αθήνα 1999.