Ο Ελληνισμός της Μοζαμβίκης. Συνέντευξη με την κ. Μαρία Κασσιμάτη

Η κ. Μαρία Κασσιμάτη είναι μια αξιοθαύμαστη Κυρία! Πρόκειται για την πλέον ηλικιωμένη Ελληνίδα στο Μαπούτο της Μοζαμβίκης. Πολλοί την ονομάζουν "Μάνα των Ελλήνων" στη χώρα αυτήν της νοτιοανατολικής Αφρικής. Διακρίνεται για την πηγαία καλοσύνη, την αφοπλιστική σοφία της, αλλά και για την αφοσίωσή της στο πολυειδές και πολυαπαιτητικό έργο του Επισκόπου Μοζαμβίκης κ. Ιωάννη. 

Κατά το πρόσφατο ταξίδι μας στην Εκκλησία που παροικεί τη χώρα αυτήν, μάς δόθηκε η ευκαιρία να διαπιστώσουμε πολλές φορές εκ του σύνεγγυς και δια μακρών συζητήσεων την ειλικρινή αγάπη και το ανιδιοτελές ενδιαφέρον της, τόσο για την συρρικνωμένη ελληνική Παροικία, όσο και για το μέλλον της Ορθοδοξίας στην πάλαι ποτέ πορτογαλική αυτήν αποικία. 

Ευχαρίστως παραχώρησε συνέντευξη στο πολυπεριοδικό μας (Σάββατο, 4 Φεβρουαρίου 2012), στην διάρκεια της οποίας μιλά για τον ερχομό των Ελλήνων στη Μοζαμβίκη, την πρόοδό τους, την εποχή των αποικιοκρατών, τα δυσεπίλυτα προβλήματα που επέφερε η αποκαλούμενη "εθνικοποίηση", πώς τότε χάθηκαν οι ιδιοκτησίες της Ομογένειας, πώς απολέσθηκε το περικαλλές "Αθήναιον", πώς εκφράστηκε το ενδιαφέρον του Πάπα και Πατριάρχη κ.κ. Θεοδώρου για την τοπική Εκκλησία και τι αναμένει από τον νέο Επίσκοπό τους κ. Ιωάννη. 

Αξίζει να παρακολουθήσουμε τον μεστό λόγο της, ευχόμενοι να χαριτώνεται από τον Ουρανό με ψυχοπνευματική υγεία! 

π. Π. Κ.

Μάθημα Υμνολογίας στο Ορθόδοξο Σχολείο του Maputo

Το Ορθόδοξο Σχολείο στην πρωτεύουσα της Μοζαμβίκης, στην αυλή του Επισκοπείου, συνεχίζει να προσφέρει κάθε Σαββατοκύριακο δωρεάν μαθήματα Βυζαντινής Μουσικής. 

Χρειάζεται να επισημανθεί ότι γι' αυτή την πολιτισμική ώσμωση ενδιαφέρονται και ήδη φοιτούν (με ιδιαίτατη ζέση, ομολογουμένως) φτωχά παιδιά του Μαπούτο και όχι τόσο οι Έλληνες, όπως θα ανέμενε κανείς. Οι Έλληνες, έχοντας ανεπτυγμένες οικονομικές δυνατότητες, έναντι των εντοπίων, απασχολούν τα παιδιά τους με ιδιαίτερα μαθήματα διαφόρων κατευθύνσεων κι έτσι -ατυχώς- ατονεί η επαφή τους με την Επισκοπή. 

Παρότι προσωπικά δεν χάρηκα γι' αυτό, τούτο θα μπορούσε  να λειτουργήσει θετικά ως προς την εν γένει προσπάθεια του οικείου Επισκόπου κ. Ιωάννου, διότι έτσι δείχνεται στην πράξη ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία απευθύνεται όχι μόνον στους Έλληνες, αλλά στον κάθε ενδιαφερόμενον, αβίαστα και δίχως περιορισμούς, διακρινόμενη, όχι για τον απευκταίο εθνοφυλετισμό της, αλλά πρωτίστως για την ανοικτότητά της! 

Το ανωτέρω οπτικοακουστικό υλικό (και άλλες στιγμές, που περιοδικά θα παρακολουθείτε) αποτύπωσε ο γράφων κατά το πρόσφατο ταξίδι του στο Επισκοπή Μοζαμβίκης, βοηθώντας μάλιστα, με ορισμένες παραδόσεις Υμνολογίας, την κατεξοχήν υπεύθυνη τής όλης προσπάθειας κ. Μάρω Σπανούδη!

Από Ζάκυνθο πλέον 

π. Π. Καποδίστριας

Ημερολόγιο Lourenço Marques [13. Κυριακάτικος Αποχαιρετισμός]

Αγαπητοί Φίλοι!

Γράφω τελευταία φορά από το Μαπούτο. Η ταπεινή αποστολή μου στη Μοζαμβίκη έληξε πριν λίγο και το απομεσήμερο ανεβαίνω στις πτήσεις της επιΣτροφής στα ημέτερα!

Είχα πολλά σχεδιάσει να γράψω στην αποχαιρετιστήρια αυτήν ανάρτηση, στην ημερολογιακή τούτη σειρά. Όμως όλα έχουν καταπνιγεί στην συγκίνηση της ημέρας. Η Ευχαριστιακή Σύναξη της σημερινής Κυριακής του Ασώτου ήταν καθόλα ευχαριστιακή και μόνον δια της σιωπής μπορεί να βιωθεί από μέρους μου.

Φεύγω, αλλά τολμώ να ομολογήσω ότι από τώρα και στο εξής δεν θα είμαι πλέον ο ίδιος. Γι' αυτό ακριβώς από βάθους καρδιάς ευχαριστώ τον πολυάκριβο φίλο και σεβαστό μου Επίσκοπο Μοζαμβίκης κ. Ιωάννη, ο οποίος μού ανάθεσε επί ένα μήνα την Οικογένειά του, αυτή των Ορθοδόξων της Χώρας των Αντιθέσεων. Εννοείται, τίποτε δεν έπραξα σημαντικό ή αποστολικό, όπως θα περίμεναν οι διαδικτυακοί φίλοι, που μάς διαβάζουν. Αυτά ανήκουν στον κυριάρχη Επίσκοπο, ο οποίος -ομολογουμένως- νυσταγμό δεν έχει, φροντίζοντας υπέρ των ψυχών που τού ανέθεσε ο πανσέβαστος Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ.κ. Θεόδωρος Β΄. Από πλευράς μου, κράτησα απλώς αναμμένη την κανδήλα του Καθεδρικού Ναού των Ταξιαρχών και δεν έπαψα να μεταδίδω -αναξίαις χερσί- τα Άχραντα Μυστήρια στις κυριακάτικες Συνάξεις μας. Και παρότι δεν πρόσφερα οτιδήποτε, πήρα τα πλείστα όσα από αυτή την εμπειρία! Θα την έλεγα καλύτερα Μαθητεία! Διότι έμαθα πώς διψούν για τον Αυθεντικό Λόγο της Αλήθειας οι εκτός των συνήθων ορθοδοξοφανών τειχών μας, άνθρωποι που μιλούν με τα βλέμματα και τις καρδιές, απλόχωρες ψυχές που επιζητούν το ζωντανό νερό για να καρπίσουν οσονούπω!

Κρατώ 2.500 φωτογραφίες από την Μαθητεία μου στη Μοζαμβίκη. Στις ώρες των μακρών και σιωπηλών περιπλανήσεων δωματίου, σε αυτές θα καταφεύγω, ώστε να ξεδιακρίνω τα καθαρά βλέμματα των ανθρώπων που συναναστράφηκα εδώ. Όλοι μού ζήτησαν να μην τους ξεχάσω. Αυτό το υπόσχομαι. Και παρότι το ταξίδι είναι πολύ μακρύ, η δε απόσταση χαώδης, ποιος ξέρει... Ίσως κάποτε ξαναβρεθούμε!...

Ασπασμούς

π. Π.

Ημερολόγιο Lourenço Marques [12. Ο Εσπερινός του Ασώτου ή της Μεγάλης Νεροποντής]

Αγαπητοί φίλοι,

Καλησπέρα από την πρωτεύουσα της Μοζαμβίκης.

Έλειψα αυτή την εβδομάδα στη Νότιο Αφρική και σήμερα ήταν η ημέρα της επιστροφής στην πρωτεύουσα της Μοζαμβίκης, οδικώς, για την τελευταία υπηρεσία μου εδώ, μια και αύριο το απόγευμα, μετά την θεία Λειτουργία και το κέρασμα στο Επισκοπείο, αρχίζω το μεγάλο ταξίδι με τρεις αλλεπάλληλες πτήσεις, για την Ελλάδα.

Μες από πολλές και διάφορες γραφικότητες των εξακοσίων χιλιομέτρων συνολικής πορείας, με την κ. Μαρίνα Τσιχλάκη και την φίλη της -πεπειραμένη οδηγό- κ. Κάρολ, αφήσαμε πίσω μας ένα μελαγχολικό και μεταβροχερό Γιοχάνεσμπουργκ, για να φθάσουμε, το απομεσήμερο, στα σύνορα Νοτίου Αφρικής και Μοζαμβίκης, μ' έναν καυτερό κάθετο ήλιο από πάνω μας, φοβερή υγρασία και να πρέπει να γίνουν όλες οι απαραίτητες διατυπώσεις των διαβατηρίων και η έκδοση της νεότερης βίζας. Σκηνικό κινηματογραφικό!... Όλοι στην ραστώνη του απόλυτου θέρους. Ο νεαρός έγχρωμος, ο πριν από εμένα στην ουρά για φωτογραφία βίζας και τα τοιαύτα (συν 61 ευρώ, κάθε που χρειάζεται να μπω στο κράτος), κάτοικος Αγκόλας, στάζει από παντού... Δεν έχω ξαναδεί πιο ιδρωμένον άνθρωπο. Εγώ, ο πάντοτε κάθιδρος, κατόρθωσα να αυτοπεισθώ ότι δεν πρέπει να ιδρώσω, διότι την βάψαμε... Πήραμε κάποια στιγμή την βίζα και ντουγρού για Μαπούτο, ενώ η κάψα γινόταν εντονότερη.

Είναι πια μπροστά μας 199 χιλιόμετρα έως Μαπούτο, όμως ο καιρός από νότια ουδόλως μάς αρέσει. Πέρα βρέχει...

Πέρασαν περίπου τρία τέταρτα της ώρας με βουερή προετοιμασία βροχής και ήδη μπαίνουμε στη Ματόλα, την μικρή πόλη, πριν την μεγαλούπολη του Μαπούτο. Παρότι ώρα 5 μ.μ. καλοκαιριού, ο κόσμος αρχίζει να σκοτεινιάζει επικίνδυνα. Το φως μειώνεται, οσφραίνεσαι καταστροφή που έρχεται, ενώ οι άνθρωποι στους δρόμους αναστατώνονται, όπως και τα υπαίθρια υποτυπώδη μαγαζιά τους.

Ο νους μου είναι στους λιγοστούς ανθρώπους, οι οποίοι με περιμένουν για τον Εσπερινό του Ασώτου στον Ορθόδοξο Ναό μας στο Μαπούτο. Επικοινωνούμε με την κ. Μάρω Σπανούδη -τον σύνδεσμό μας με το επισκοπικό κέντρο- και λέμε ότι μπορούν να φύγουν όλοι, διότι ο καιρός δεν αστειεύεται, εμείς μάλιστα θα αργήσουμε πολύ... Εκείνοι όμως μάς λένε ότι θα περιμένουν όσο χρειασθεί!!!

Τώρα τα πράγματα δυσκολεύουν... Τα πάντα σχεδόν γίνονται ένα... Ανεμο-αμμοθύελλα εν εξελίξει... Μαγαζάκια, κορμοί δέντρων, στέγες, υποστέγες, τσουβάλια, σακούλες γεμάτες ή αδειανές, όλα περιϊπτάμενα. Ο νους μου πάντα στον ναό και μάλιστα στα παιδάκια, που ανέμεναν να ψάλουν το "Φως ιλαρόν".

Κάποια στιγμή ένα τεράστιο νάυλον, μάλλον τέντα ή στέγαστρο μαγαζιού ήταν, έρχεται αστραπιαία στο μπαμπρίζ μας και μάς τυφλώνει επίφοβα. Προς στιγμήν χάνουμε τον έλεγχο, αλλά είναι τόση η σφοδρότητα της θύελλας, ώστε αυτόματα το παίρνει -ευτυχώς- μακριά και ξαναβρίσκουμε την ορατότητά μας, την όση...

Με τις χίλιες δυσκολίες μπαίνουμε σε μια πόλη επιπλέουσα. Κι εδώ καταστροφές παντού τριγύρω μας. Νερά παντού. Ξαναεπικοινωνούμε με τον ναό. Να μην ανησυχούμε. Είναι όλοι προφυλαγμένοι και μάς αναμένουν. Μόλις αντιλαμβάνονται το αυτοκίνητο να κορνάρει απέξω, τρέχουν τα τρία παιδιά μέσα στη νεροποντή, που έχει αρχίσει να κοπάζει, να με προϋπαντήσουν. Φιλιά και αγκαλιές, εξόχως συγκινητικές!!!... Δάκρυσα βουβά!!!...

Ο Εσπερινός του Ασώτου τελέστηκε για εννιά πολύτιμες ψυχές, που ανέμεναν απόψε στο κατακλυσμιαίο Μαπούτο!

Το "Φως ιλαρόν" ψάλθηκε κυρίως από τα παιδιά, εξομολογήθηκαν όλοι (σε ποια γλώσσα, Κύριος οίδε!!!) και καληνυχτιστήκαμε συγκινημένοι: Από πλευράς μου για όλα αυτά τα αποψινά, από πλευράς του εκκλησιάσματος, διότι τούς ανάγγειλα ότι αύριο θα φύγω for ever... Λυπήθηκαν σφόδρα, αλλά προσπάθησα να τούς εξηγήσω ότι ο πραγματικός πατέρας τους είναι ο Επίσκοπος Ιωάννης, ο οποίος φθάνει από Δευτέρα, έχοντας μεριμνήσει υπέρ τους και σε πολλά επίπεδα, κατά τον μήνα της απουσίας του. Απλώς, ήμουν ένας περαστικός, αλλά τους αγάπησα πολύ γιατί το αξίζουν! Παρηγορήθηκαν!

Στο εξής, αγαπητοί μου, κάθε φορά που ολόμονος θα ψάλω το "Φως ιλαρόν", στον άδειο κάθε Σάββατο ναό μου στο Μπανάτο, δεν θα παραλείπω να στέλνω τη σκέψη μου εδώ στην εσχατιά της Γης, στα παιδιά του Μαπούτο, για να το σιγοψάλουμε -πραεία τη φωνή- όπως πρακτικά τούς το δίδαξα αυτόν τον καιρό. Κι όταν από την ασφάλεια των πνευματικών κατεστημένων μου εν Ζακύνθω θα μεριμνώ και θα τυρβάζομαι περί πολλών, θα με επιστρέφει εις εαυτόν η νοσταλγία τού αποψινού Αναστασίμου Εσπερινού του Ασώτου ή, καλύτερα, της Μεγάλης Νεροποντής τής μοζαμβικανής πρωτεύουσας!!!

Έξω βροντά και βρέχει ακατάσχετα ολοένα, μέσα στο περίκλειστο Επισκοπείο έχει κουρνιάσει ο καύσωνας του Ινδικού κι εγώ -στην προσποιητή δροσιά τού έιρκοντίσιον- ψηφαριθμώ το πανάκριβο Έν, περί του οποίου εστί χρεία!

Φίλοι μου, Καληνύχτα!

π. Π.

Εκκλησιασμός για τον άγιο Χαράλαμπο στην Pretoria της South Africa (10.2.2012)

Αποτυπώνει και ξεναγεί ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας 

Καθώς ετοιμαζόμαστε για την σεβάσμια εορτή τού Αγίου Χαραλάμπους, Σας μεταφέρω σήμερα οπτικοακουστικό υλικό από την Θεία Λειτουργία προς τιμήν τού αγίου ιερομάρτυρος στην Pretoria της South Africa. Ως γνωστόν, στα μέρη εκείνα (Νότιο Αφρική και Μοζαμβίκη) βρέθηκα από τα μέσα του Ιανουαρίου έως τα μέσα τού Φεβρουαρίου 2012. 

Εκείνη την ημέρα (10 Φεβρουαρίου 2012, με βαριά συννεφιά, αν και στο μέσο αφρικανικού θέρους) λειτουργήθηκε ο γράφων στον ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου της Pretoria, όπου, από πολλών-πολλών ετών εφημερεύει ο Αρχιμανδρίτης Μιχαήλ Βισβίνης, πολύτιμος συν-αδελφός και αξιοπρεπέστατος κληρικός. 

Για την ελληνορθόδοξη αυτήν ενορία ήταν μια καθημερινή εορτή σε εργάσιμη ημέρα, γι' αυτό και το εκκλησίασμα είναι περιορισμένο, ψάλλουν μάλιστα κυρίες, αφοσιωμένες στο έργο της τοπικής Εκκλησίας και βοηθούν -με τον τρόπο τους- τον άξιο Εφημέριό τους. Πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι κάθε Κυριακή, ο πελώριος αυτός ναός, που χωρά πάμπολλες εκατοντάδες λαού, γεμίζει ασφυκτικά. 

Η μνήμη του Αγίου Χαραλάμπους, σήμερα, στο Μπανάτο

Εόρτασε σήμερα η Ενορία μας την μνήμη του Αγίου Ιερομάρτυρος Χαραλάμπους, στον ναό της Φανερωμένης μας, όπου υπάρχει και προσκυνείται από τις αρχές του 20ού αιώνα καλλιτεχνική καθέδρα του Αγίου. Απουσιάζοντος -ως γνωστόν- του Εφημερίου μας  αυτόν τον καιρό στην Επισκοπή Μοζαμβίκης, τον αντικατέστησαν λειτουργικώς οι πατέρες Μελίτων Βόγιας και Διονύσιος Μαρίνος. Τελέσθηκε επίσης και Αρτοκλασία. 

Φωτορεπορτάζ: Γιάννης Καποδίστριας

Ημερολόγιο Lourenço Marques [11. Ξενάγηση στο Ελληνορθόδοξο Επισκοπείο της Μοζαμβίκης]

Σήμερα, με την άδεια και παρότρυσνη του απουσιάζοντος Επισκόπου Μοζαμβίκης κ. Ιωάννου, αναλαμβάνω να Σάς ξεναγήσω -έστω και εικονικά- στο Επισκοπείο του, όπου τις τελευταίες ημέρες έχω την μεγάλη ευλογία να διακονώ τους εντόπιους Ορθόδοξους. Πρόκειται για έναν πολύ φιλικό χώρο, για τον οποίον έχει δοθεί πολύς αγώνας στο πέρασμα των χρόνων μέχρι και σήμερα, ώστε να συνεχίσει να υφίσταται σώο και αβλαβές, στην διάθεση του Εφημερίου αρχικώς, του εκάστοτε Επισκόπου εσχάτως και κυρίως στην διάθεση του λαού, ο οποίος έχει εύκολη πρόσβαση, καθώς -όπως έχουμε και άλλες φορές υπογραμμίσει- ο Επίσκοπος κ. Ιωάννης είναι υπέρ της ποιμαντικής των ανοικτών θυρών, όπου ο καθένας αισθάνεται εδώ μέσα σε οικειότατο χώρο.

Κατά την εποχή της "εθνικοποίησης", στα μέσα της δεκαετίας του '80, κατασχέθηκε το κτίριο από τους Επαναστάτες -όπως και χιλιάδες άλλα- και το ξαναγόρασε αργότερα από αυτούς το τότε δραστήριο μέλος της Κοινότητας των Ελλήνων, ο αειμνημόνευτος από τους πάντες Γεώργιος Τσιχλάκης, ο οποίος στέγασε τότε, σε ένα από τα δωμάτιά του, το Προξενείο, ώστε να μην μπορεί κανείς εύκολα να έχει κτητική διάθεση επ' αυτού.

Στα νεότερα χρόνια παραδιδόταν άρτιο στους Εφημερίους ή, τελευταία, στον Επίσκοπο, αλλά ο κ. Ιωάννης, όταν ενθρονίστηκε το βρήκε διχοτομημένο σε... δύο σπίτια. Κάποιοι το είχαν μισοχωρήσει, αφήνοντας το υπόλοιπο στον μέλλοντα να έρθει δεύτερο Επίσκοπο του τόπου, μετά την παραίτηση του πρώτου, νυν Μητροπολίτου Ηλιουπόλεως κ. Θεοδώρου. Και τούτο, με την πρόφαση ότι αυτό το μισό θα έπρεπε να είναι το σπίτι του εκάστοτε δασκάλου, εν προκειμένω δασκάλας.

Πληροφορούμαι ότι το αρμόδιο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής, η συντριπτική πλειονότητα των Ελλήνων εδώ είχαν αναστατωθεί, συμπαραστεκόμενοι στον Επίσκοπο, ο οποίος -σημειωτέον- ελάχιστα μόνον επουσιώδη έγγραφα παρέλαβε ως Αρχείο από την μέχρι τούδε Ιστορία της εκκλησιαστικής ζωής των Ελλήνων στην χώρα.

Η αναστολή των αποσπάσεων δασκάλων από την Ελλάδα έδωσε από μόνη της την λύση στο πρόβλημα, ο ίδιος ο Επίσκοπος με την βοήθεια των Ελλήνων, γκρέμισε τον μεσότοιχο κι έτσι αποκαταστάθηκε η μεγάλη αδικία εις βάρος του εκκλησιαστικού αυτού κτιρίου και ήδη τα πρώην κατειλημμένα δωμάτια στεγάζουν το χολ της υποδοχής και την γραμματεία (φωτ. 9) και το Επισκοπικό Γραφείο (φωτ. 8).

Να Σάς εξηγήσω τι βλέπετε στις λοιπές ανωτέρω φωτογραφίες. Στην 1η, το Επισκοπείο, σε πρώτο πλάνο αφ' υψηλού. Στην 2η, το ίδιο από τον κήπο. Στην 3η, την είσοδο του Επισκοπικού Οίκου. Στην 4η έχουμε μόλις μπει στον Οίκο. Στις φωτ. 4-7, βρισκόμαστε στο σαλόνι για τις κάθε λογής δοχές των Ορθοδόξων και στην τελευταία (10η) βλέπετε την μικρή τραπεζαρία.

Ο καλός οικοΔεσπότης κ. Ιωάννης μάς προσκαλεί όλους για καφέ και ό,τι άλλο ψήνει στον φούρνο (με πάσα έννοια).

Φιλικά από Μαπούτο

π. Π.

υστερόγραφο

Και αν το πρόβλημα της διχοτόμησης του Επισκοπείου -ούτως ή άλλως- λύθηκε, το απέναντι μας πρώην ενιαίο οικόπεδο του Ναού και του "Αθήναιου" συνεχίζει να είναι χωρισμένο και μάλιστα το περικαλλές κτίριο "Αθήναιον" των Ελλήνων σε πολύχρονη κατοχή από το κράτος. Περί αυτού κάναμε ήδη λόγο σε προηγούμενη σελίδα, την οποία μπορείτε να ξαναδιαβάστε εδώ.

Το "Αθήναιον" στο βάθος, πίσω από τον μαντρότοιχο. Σε πρώτο πλάνο τα προπύλαια του ναού. 

Το "Αθήναιον" από την πίσω πλευρά και ο μαντρότοιχος προς τον ναό.

Η υπόθεση δεν πρέπει να εγκαταλειφθεί, ο δε Επίσκοπος κ. Ιωάννης είναι ανένδοτος επ' αυτού, δεδομένου ότι ΚΑΙ αυτό το κτίριο οικοδομήθηκε με τον ιδρώτα των παλαιότερων γενιών των Ελλήνων και την λάσπη της Αφρικής. Οπότε, αξίζει την προσπάθεια!