Η αναγόρευση του Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας κ. Στυλιανού σε Επίτιμο Διδάκτορα του Πανεπιστημίου Κρήτης

Πραγματοποιήθηκε χθες, Τετάρτη 8 Οκτωβρίου 2014, στο «Σπίτι του Πολιτισμού» της παλαιάς πόλεως Ρεθύμνης, η αναγόρευση του Σεβ. Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας Στυλιανού σε Επίτιμο Διδάκτορα του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Κρήτης. Το «Σπίτι του Πολιτισμού» γέμισε ασφυκτικά, αφού ιεράρχες της Εκκλησίας της Κρήτης, άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών, συγγενείς και φίλοι του τιμώμενου ιεράρχη, έδωσαν δυναμικά το παρών στην ειδική αυτή τελετή.

Η αναγόρευση έγινε από την αναπληρώτρια πρύτανη κα Ελένη Παπαδάκη, η οποία σημείωσε τη χθεσινή ημέρα ως μία από τις σημαντικότερες για το Παιδαγωγικό Τμήμα και το Πανεπιστήμιο Κρήτης. «Το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης και βέβαια ευρύτερα το Πανεπιστήμιο Κρήτης αναγορεύει σε επίτιμο διδάκτορα τον Σεβασμιότατο Στυλιανό. Πρόκειται για μία σημαντική ημέρα. Ο Αρχιεπίσκοπος Στυλιανός είναι ένας άνθρωπος με πολύπλευρη προσωπικότητα, με πολύ πλούσιο έργο, που υπερβαίνει το χώρο της Εκκλησίας και σίγουρα αξίζει η τιμή αυτή», σημείωσε η ίδια.

Σύμφωνα με το σκεπτικό του Πανεπιστημίου, η ανακήρυξη σε επίτιμο διδάκτορα πραγματοποιήθηκε ως τιμή για το εξαιρετικό πνευματικό και ακαδημαϊκό έργο, παράλληλα όμως και για τη συμβολή του Αρχιεπισκόπου στη βελτίωση των σχέσεων των Εκκλησιών, στο διάλογο μεταξύ Καθολικής και Ορθόδοξης Εκκλησίας, στη συμφιλίωση και την ειρηνική συμβίωση των λαών της Ευρώπης και διεθνώς.

Την τελετή παρακολούθησε και ο Αρχιεπίσκοπος Κρήτης Ειρηναίος, ο οποίος στον χαιρετισμό του, μιλώντας για τον τιμώμενο, τόνισε: «Τον γνωρίζω και τον αγαπώ από παιδί. Ήμασταν μαζί, συμπορευθήκαμε και εξακολουθώ να τον αγαπώ και να τον τιμώ και για το πρόσωπό του και για την παιδεία του και για το έργο που κάνει και είναι πολύ σημαντικό. Χαίρομαι για την τιμή που κάνει το Πανεπιστήμιο Κρήτης στον μεγάλο αυτό ιεράρχη, ο οποίος είναι πολύτιμος και σπουδαίος για την Εκκλησία και την Κρήτη γενικότερα».

Χαιρετισμό στην εκδήλωση απηύθυνε και ο οικείος ποιμενάρχης, ο Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου Ευγένιος, ο οποίος μίλησε με θερμά λόγια για τον Αυστραλίας Στυλιανό. Αξίζει να σημειωθεί το γεγονός ότι ο Μητροπολίτης Ρεθύμνης εξέδωσε εγκύκλιο προς τον λαό της επαρχίας του, προτρέποντάς τον να συμμετάσχει στην τελετή. Έγραφε χαρακτηριστικά: "Σᾶς καλοῦμε λοιπόν νά ἀποτίσομε, μαζί μέ τό Πανεπιστήμιό μας, ἐλάχιστο φόρο τιμῆς καί νά ἐκφράσομε τήν ἀγάπη καί τό σεβασμό τῆς Ἐκκλησίας τῶν Ρεθυμνίων πρός τόν διακεκριμένο Ρεθύμνιο Ποιμενάρχη τῶν Ὀρθοδόξων τῆς Αὐστραλίας, καί μάλιστα τῶν ἐκεῖ πολυαρίθμων ἀποδήμων Κρητῶν".

Στην τελετή αναγόρευσης παραβρέθηκαν, επίσης, ο Μητροπολίτης Κυδωνίας και Αποκορώνου Δαμασκηνός, ο Μητροπολίτης Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου Ανδρέας, πλήθος ιερέων, και σύσσωμες οι τοπικές αρχές.

Η τελετή ξεκίνησε με το ντουέτο του Μουσικού Καρπού, Αντώνη Μαυράκη (τρομπέτα) και Ελένη Αλεξαντωνάκη (πιάνο), σε δύο τραγούδια των Μ. Χατζιδάκι (Ο Κεμάλ) και Μίκη Θεοδωράκη (Αν θυμηθείς τ’ όνειρό μου).

Ο Αρχιεπίσκοπος Στυλιανός, για λόγους υγείας, δεν παρέστη στην εκδήλωση, όμως απέστειλε σε οπτικοακουστικό δίσκο τόσο τις ευχαριστίες του όσο και την ομιλία του με τίτλο «Ποίηση και Προσευχή». Απευθύνθηκε στους παρευρισκόμενους στην αίθουσα τελετής μέσω των ποιημάτων του, νουθεσιών για τη στάση του ανθρώπου και τη σχέση του με το Θεό και την ορθόδοξη πίστη, αλλά και τις αξίες της ειρήνης και της συμπόρευσης των λαών.

Το πεσμένο δέντρο

δεν είναι τίποτε περισσότερο

από ένα πεσμένο δέντρο.

Ο πεσμένος άνθρωπος

είναι ένας Άγγελος ηττημένος!

Πρόκειται για ένα από τα ποιήματα του Αρχιεπισκόπου, που ακούστηκαν και που, όπως επισημάνθηκε από τους παρευρισκόμενους, κρύβει μεγάλες νοηματικές αλήθειες. Ένα ποίημα το οποίο είχαμε παραθέσει σε σχετική με την τελετή ανάρτησή μας εδώ στο Φως Φαναρίου.

Το τιμητικό δίπλωμα της αναγόρευσης σε Επίτιμο Διδάκτορα παρέλαβε ο ανεψιός του Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας κ. Νίκος Καλλιούρης.

Ο Μητροπολίτης Ρεθύμνης για τον Αρχιεπίσκοπο Αυστραλίας: "Ένα ρασοφορεμένο βουνό, ένας άνθρωπος με σπινθηροβόλο βλέμμα και υψηλούς οραματισμούς"

Ο Μ Ι Λ Ι Α

ΤΟΥ ΣΕΒ. ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΡΕΘΥΜΝΗΣ ΚΑΙ ΑΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ κ. ΕΥΓΕΝΙΟΥ 
ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΕΛΕΤΗ ΑΝΑΓΟΡΕΥΣΕΩΣ

ΤΟΥ ΣΕΒ. ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΥΣΤΡΑΛΙΑΣ κ.κ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ

ΣΕ ΕΠΙΤΙΜΟ ΔΙΔΑΚΤΟΡΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

Ρέθυμνο, Σπίτι τοῦ Πολιτισμοῦ - Τετάρτη, 8η Ὀκτωβρίου 2014

Σεβασμιώτατοι,

Ἐντιμότατοι Ἄρχοντες,

Ἐλλογιμότατοι,

Κυρίες καί κύριοι.

Μέ αἰσθήματα βαθειᾶς τιμῆς καί εὐγνωμοσύνης ἐπιθυμῶ νά ἐκφράσω τίς ἐγκάρδιες εὐχαριστίες μου γιά τήν τόσο τιμητική πρόσκληση νά ἀνέλθω στό βῆμα αὐτό καί νά ἀπευθύνω, κατά τήν ἀποψινή ἀκαδημαϊκή συνεδρία, λέξεις χαριστήριες ἐποφειλόμενης τιμῆς καί ἀναγνωρίσεως τοῦ ἔργου τοῦ πολυφίλητου καί πολυσέβαστου γόνου αὐτῆς τῆς εὔγονης γῆς, τοῦ μεγάλου Ἱεράρχου πού κοσμεῖ τήν Ἱεραρχία τῆς Μητέρας μας Ἐκκλησίας, τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, τοῦ Σεβασμιωτάτου Ἀρχιεπισκόπου Αὐστραλίας κ.κ. Στυλιανοῦ.

Οἱ χαριστήριες λέξεις μου προσφέρονται ἀφενός στό Πανεπιστήμιό μας γιά τήν ἀποψινή πρόσκληση καί πρόκληση σέ ἐμένα καί ἀφετέρου στόν τιμώμενο γιά τήν πολλή του ἀγάπη καί τόν πατρικό ἐπιστηριγμό κατά τήν τετραετῆ ἤδη πορεία μου μέσα στήν Ἐκκλησία τῶν Ρεθυμνίων. Οἱ εὐχές καί οἱ συμβουλές τοῦ Ἀρχιεπισκόπου, προπάντων οἱ ἐκκλησιαστικές ἐμπειρίες πού ἀπέκτησα κοντά του κατά τήν τελευταία Κληρικολαϊκή Συνέλευση τῆς Ἱερᾶς Ἀρχιεπισκοπῆς Αὐστραλίας, στήν ὁποία εἶχα τήν τιμή νά μετάσχω ὡς δικός του προσκεκλημένος, συμπορεύονται στόν βηματισμό μου καί ἐμπνέουν διαρκῶς. Καταθέτω λοιπόν, ἐξ ἰδίας πείρας, «ὃ ἀκήκοα, ὃ ἑώρακα τοῖς ὀφθαλμοῖς, ὃ ἐθεασάμην καὶ αἱ χεῖρες μου ἐψηλάφησαν» γιά τήν «ἐν τῇ ταπεινώσει» δύναμη τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Στυλιανοῦ. Αὐτή ἡ δύναμη κινεῖ ἀπόψε καί τή δική μου γλώσσα, ὅπως καί τούς δικούς σας λογισμούς, σέ εὐχαριστία, πρωτίστως στό Θεό πού μᾶς τόν χάρισε Ἐπίσκοπο τῆς Ἐκκλησίας Του, παιδαγωγό μέ γνήσιο ἁγιοπατερικό φρόνημα, ὁδηγό, πατέρα, ἀδελφό καί φίλο.

Τό Πανεπιστήμιό μας δίκαια, καί γι’ αὐτό τό ἐπαινοῦμε καί τό συγχαίρομε, ἀπονέμει αὐτόν τόν τίτλο τιμῆς στόν ἄνθρωπο ἐκεῖνο πού γίνεται ἀποδέκτης τῶν μηνυμάτων τῶν καιρῶν καί πηδαλιουχεῖ ἀνάλογα τό σκάφος τῆς Ἐκκλησίας χαράζοντας τήν πορεία τοῦ ταξιδιοῦ του στό μέλλον. Δέν εἶναι σκοπός μας, στά πλαίσια μιᾶς ὀλιγόλεπτης ἀναφορᾶς, νά ἱστορήσομε τή ζωή τοῦ Ἀρχιεπισκόπου, πού ἐπί σαράντα χρόνια διαποιμαίνει τήν πέμπτη ἥπειρο. Μόνο κάποιους σταθμούς σημαντικούς της ἴσως καταφέρομε νά τονίσομε, ἀναγνωρίζοντας τή δυσκολία τοῦ ἐγχειρήματος.

Ἔρχεται στή μνήμη μου αὐτήν τήν ὥρα, μάλιστα, ἡ πρώτη φορά πού τόν ἀντίκρυσαν μέ δέος τά μάτια μου νά κατέρχεται τούς ἀναβαθμούς τῆς Βικελαίας Βιβλιοθήκης, σίγουρα ὕστερα ἀπό μιά ἱεροτελεστία ἀντίδοσης πνευματικῶν θησαυρισμάτων μέ τό ἐπίσης σπουδαῖο αὐτό πνευματικό Ἵδρυμα τοῦ νησιοῦ μας.

Αἰσθάνομαι λοιπόν ἔντονα τήν πνευματική μου ἔνδεια καί δέν θά πῶ σχεδόν τίποτε δικό μου, ἀλλά θά μεταφέρω ἁπλά στήν ἀγάπη σας κατ’ ἀρχήν τούς λόγους, πού μέ ἰδιαίτερη βαρύτητα ἀπέδωσε στόν Ἀρχιεπίσκοπο Στυλιανό τούς χαρακτηρισμούς πού τοῡ ἀξίζουν, ποιός ἄλλος, ὁ Μέγας Πατριάρχης μας Βαρθολομαῖος.

Σέ Σεπτό Πατριαρχικό Γράμμα Του, ὁ Πατριάρχης Βαρθολομαῖος ἔγραφε γιά τόν Ἀρχιεπίσκοπο Στυλιανό, ὅταν συμπλήρωνε εἰκοσιπενταετία στό πηδάλιο τῆς μεγάλης ἐπαρχίας τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου, τῆς Ἱερᾶς Ἀρχιεπισκοπῆς Αὐστραλίας, ὅτι ἀποτελεῖ «πολυσχιδῆ προσωπικότητα, διακεκριμένον θεολόγον, δυνάμενον νά παρουσιάζῃ μέ ἀκρίβειαν καί σαφήνειαν τήν ἀλήθειαν καί τήν διδασκαλίαν τῆς Ὀρθοδοξίας, ἀλλά καί νά προβάλλῃ αὐτήν εἰς τούς ἑτεροδόξους συνομιλητάς...». Ἔγραφε ἀκόμη ὅτι ἀποτελεῖ «ταλαντοῦχον χειριστήν τοῦ λόγου καί τῆς γραφίδος..., ἱδρυτήν, ὀργανωτήν καί ἐμπνευστήν πολλῶν νέων ἱδρυμάτων καί συλλόγων». Πρόσθετε ὅτι ἡ μετάβασή του στήν Αὐστραλία ἔγινε μέ τήν ἀπόφασή του νά ἐργασθεῖ «πρός τό συμφέρον τῶν πολλῶν, ἵνα σωθῶσι (Α΄ Κορ. 10, 33)» καί προκειμένου νά καταπαύσει «τάς ταραχάς καί τά σκάνδαλα, τήν ἀναρχίαν καί τήν πολυαρχίαν, διά νά ἐπικρατήσῃ ἡ εἰρήνη, ἡ βάσις ἐπί τῆς ὁποίας θά ἐθεμελιοῦτο τό ποιμαντικόν ἔργον καί ἡ ἀπαραίτητος συνθήκη διά νά ἀνθήσῃ καί καρποφορήσῃ τό δένδρον τῆς τοπικῆς Ἐκκλησίας». Καί διαπίστωνε πώς «ἡ πνευματική καρποφορία τῆς ἐν Αὐστραλίᾳ Ἐκκλησίας ἀποτελεῖ μίαν ἐπί πλέον μαρτυρίαν περί τοῦ κόπου καί τῆς προσφορᾶς» τοῦ Ἀρχιεπισκόπου, στόν ὁποῖο ἀξίζει ἡ εὐγνωμοσύνη τοῦ πιστοῦ λαοῦ «καί ἡ εὐαρέσκεια, ὁ ἔπαινος καί ἡ ἀναγνώρισις τῆς Μητρός Ἁγίας τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας».

Τό Πανεπιστήμιό μας δίκαια ἀπονέμει αὐτόν τόν τίτλο τιμῆς στόν ἄνθρωπο ἐκεῖνο πού δέν δίδει ἀλλά δίδεται κυριολεκτικά στήν Ἐκκλησία ἀπό τήν εὐλογημένη ὥρα πού ἔκυψε τόν αὐχένα στή Θεία βουλή καί ἀποδέχθηκε τήν κλήση τοῦ Θεοῦ. Ἄκουσε καί ἐκεῖνος, κάποια ἱερή στιγμή, μυστικά τό «Δεῦτε ὀπίσω μου καί ποιήσω ὑμᾶς ἁλιεῖς ἀνθρώπων» καί μέ ὅλη τήν δύναμη τῆς ψυχῆς του, ὅπου καί ἄν διακόνησε τήν Ἐκκλησία, ἐργάσθηκε μέ γνήσιο ἀποστολικό φρόνημα, ἀφιερώνοντας ὅλα τά τάλαντά του. «Ὅλα γιά τήν Ἐκκλησία», ἦταν καί εἶναι τό σύνθημα καί ὁ ἀγῶνας του. Γιά νά συνεχίζει τό ἔργο Της, γιά νά εἶναι ἡ Μάνα, ἡ καταφυγή, ἡ ἀπαντοχή καί ἡ ἐλπίδα τοῦ λαοῦ Της. «Ὅλα γιά τήν Ἐκκλησία», καί τό μήνυμά του πρός ὅλους ἐμᾶς.

Τό Πανεπιστήμιό μας δίκαια ἀπονέμει αὐτόν τόν τίτλο τιμῆς στόν ἄνθρωπο ἐκεῖνο πού κατέγραψε πρόσφατα μέ ἐνάργεια πώς «ἡ ἐλευθερία δέ συμβαδίζει μέ τήν ἀσυδοσία καί τήν ἀναρχία καί, ἀντίστοιχα, ἡ εὐσέβεια δέν συμβαδίζει μέ τόν φαρισαϊσμό καί τήν ὑποκρισία» καί προειδοποίησε πώς «χρειάζεται προσοχή, ἰδιαίτερα τώρα πού ὁ Ἑλληνισμός μέσα καί ἔξω ἀπό τήν Ἑλλάδα δοκιμάζεται ὡς πρός τά κύρια χαρακτηριστικά του, τήν ὀρθόδοξη πίστη καί τό ἐθνικό φρόνημα». «Ἄν λείψουν οἱ ἠθικές ἀξίες στόν Νεοέλληνα», τόνισε σέ πρόσφατη Ἐγκύκλιό του ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Στυλιανός, «τότε τό ἔθνος θά γίνει φάντασμα σέ σπίτι κολασμένων. Δέ θά μᾶς σώσει καμία οἰκονομική βοήθεια οὔτε ἡ Εὐρωπαϊκή Ἕνωση. Μόνο μέ τίς ἠθικές ἀξίες σωθήκαμε καί θά σωθοῦμε πάλι, ἀρκεῖ, καταλήγει, νά μήν εἶναι ἤδη πολύ ἀργά…».

Σέ ἕνα ἄλλο του κείμενο ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Στυλιανός μέ ἕνα, ὅπως πάντα, δικό του μοναδικό τρόπο μᾶς διδάσκει πῶς νά μή σκύβουμε τό κεφάλι στίς δυσκολίες, ἀπαντῶντας στή ρητορική ἐρώτηση «Ποιά εἶναι ἡ δύναμη πού μᾶς κάνει νά μή χάνουμε τό κουράγιο καί τήν ἀγάπη μας πρός τή ζωή;»: «Ἀσφαλῶς δέν εἶναι ἡ φιλαυτία ἤ ὁ ἐγωισμός. Γιατί τό νά ζεῖς -ἰδίως ὕστερα ἀπό ὁρισμένη ἡλικία- δέν εἶναι πάντα εὐχάριστο. Κάποτε εἶναι μιά καθημερινή ταπείνωση, μιά δοκιμασία, κάποτε μάλιστα κι ἕνας πραγματικός ἐξευτελισμός. Αὐτή τήν ταπείνωση, τή δοκιμασία καί τόν ἐξευτελισμό εἶναι πού δέν ἀνέχονται οἱ ὀλιγόψυχοι καί ὀλιγόπιστοι, γι’ αὐτό καί κάποτε αὐτοκτονοῦν. Οἱ πολλοί, ἀντιθέτως, ἄνθρωποι ἔχουν μιά ἔμφυτη, θαρρεῖς, αἰσιοδοξία, ὅτι ὕστερα ἀπό ὁποιαδήποτε πικρή ὥρα, θ’ ἀκολουθήσει πάλι μιά ὥρα χαρούμενη. Αὐτή ἡ σιωπηρή αἰσιοδοξία εἶναι κατά βάθος μιά πίστη καί μιά ἐμπιστοσύνη στήν ἀγαθότητα καί τήν παντοδυναμία τοῦ Θεοῦ. Ἀδιάφορο ἄν ἐκφράζεται πάντα σέ προσευχή ἤ ὄχι, τό βάθος αὐτοῦ τοῦ αἰσθήματος εἶναι καθαρά θρησκευτικό. Γι’ αὐτό καί ἔχει τή δύναμη νά ἀντιμετωπίζει τόσες καταιγίδες!» (Ἀρχιεπισκόπου Αὐστραλίας Στυλιανοῦ, «Στοχασμοί τοῦ Δεκαπενταύγουστου», Ἀπό τό ἔργο Ἐνσαρκώσεις τοῦ Δόγματος, Ἐκδόσεις Δόμος).

Μέ ἀφοσίωση στήν ἀποστολή καί τήν ἀρχιερατική εὐθύνη του ἐργάσθηκε ἄοκνα γιά τήν Ἐκκλησία. Χωρίς νά δειλιάσει, χωρίς νά φοβηθεῖ, χωρίς νά συμβιβασθεῖ, χωρίς νά προδώσει ἀρχές, χωρίς νά ἀρνηθεῖ. Μέ κόστος συχνά πολύ, μέ πόνο καί δάκρυα, ἀφοῦ «ἐπίφθονον ὕψος ἡ ἐπισκοπική καθέδρα» κατά τόν Θεολόγο Γρηγόριο, πού ὅμως δέν στάθηκαν ἱκανά νά τόν κάμψουν, ἀλλά συνετέλεσαν στήν ἀποκάλυψη τοῦ ἀληθινοῦ ψυχικοῦ του μεγαλείου.

Ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Στυλιανός στόν ἀνδρειωμένο ἀγῶνα του γιά τήν ἀλήθεια τῆς Ἐκκλησίας δέχθηκε πολλές ταπεινώσεις καί ὄχι λίγες φορές παρεξηγήθηκε καί παρερμηνεύθηκε, ὄχι πάντοτε ἀκούσια. Ἀλλά μέ μιά δύναμη πού μόνο ἀπό τό Θεό μπορεῖ κανείς νά πεῖ πώς προέρχεται, ἔδιδε τήν ἀπάντηση: «Ἀλλοίμονο σ’ αὐτούς πού δέν ἀμφισβητήθηκαν, γιατί θά πεῖ πώς ταυτιστῆκαν μ’ ὅλους τούς ἀνθρώπους. Ἀλλοίμονο σ’ αὐτούς πού δέν διώχθηκαν, γιατί θά πεῖ πώς δέν πολέμησαν μήτε μέ σκιές. Ἀλλοίμονο σ’ αὐτούς πού δέν ἐθανατώθηκαν, γιατί θά πεῖ πώς δέν ἐπλήρωσαν τό φόρο τῆς ζωῆς ἀκέραιο».

Ὁ ἴδιος, αὐτός ὁ ἀνυποχώρητος, ὁ ἀνιδιοτελής ἅγιος πεισματάρης, ἔγραφε τό 1992, πώς «τό ταβάνι δέν διαφέρει καθόλου ἀπ’ τό δάπεδο, ἁπλῶς δέν ἀνέχεται νά τό πατοῦνε» καί ἔδιδε ἕνα ἄλλο στίγμα, μιά ἄλλη διάσταση.

Αὐτός εἶναι ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Στυλιανός, ἕνα ρασοφορεμένο βουνό, ἕνας ἄνθρωπος μέ σπινθηροβόλο βλέμμα καί ὑψηλούς ὁραματισμούς, ἕνας ἐκκλησιαστικός ἡγέτης μέ βαθύ στοχασμό, ἐνατένιση, φρόνηση, σύνεση, ὑπομονή καί προπάντων προσευχή. Ἕνας ἄνθρωπος μέ ἀνεξάντλητη στοργή καί ἀπέραντο σεβασμό μπροστά στό ἀνθρώπινο πρόσωπο, ὅποιο κι ἄν εἶναι, κι ὅπως κι ἄν εἶναι.

Αὐτός εἶναι ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Στυλιανός, ἕνας κατά πάντα Ὀρθόδοξος Ἱεράρχης, πού ἔχει τήν δυνατότητα νά ἐκφράζει τήν οἰκουμενικότητα τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ, νά ἀγωνιᾶ καί νά μήν δίδει στά βλέφαρά του νυσταγμό ἔχοντας μέλημά του τήν Ἐκκλησία. Προσλαμβάνοντας ἀγαπητικά τόν ἄνθρωπο καί τίς ἀνάγκες του, ἔδωσε κάποτε τόν ὁρισμό του, πάλι μέ τό δικό του ἀξιοθαύμαστο τρόπο: «Ἄνθρωπος θά πεῖ τό νά μπορεῖς νά παίρνεις μιάν ἀπόφαση καί ἡ ἀπόφασή σου νά ἔχει συνέπειες ἄμεσες γιά σένα καί τούς ἄλλους... Ἄνθρωπος θά πεῖ νά θυμηθεῖς κάποια στιγμή πώς θα ‘ρθει κάποτε ἡ μέρα πού δέν θά πονᾶς καί δέν θά ντρέπεσαι γιά ὅποια θλίψη καί γιά ὅποια ταπείνωση ἔχοντας ἀγκαλιάσει -ὕστερα ἀπό ἀλλεπάλληλες ἀπογυμνώσεις- κατάσαρκα τό χῶμα. Ἄνθρωπος θά πεῖ νά δεῖς ἕνα ὄνειρο καί νά ξυπνήσεις ἔχοντας ξεχάσει πόσα λεφτά θά χρειασθεῖς αὐτό τό μῆνα, γιατί ὅλες οἱ ἀνάγκες λυτρώνονται ὁριστικά μονάχα στοῦ ὀνείρου τήν εὐρυχωρία...».

Στόν Ἀρχιεπίσκοπο Στυλιανό ἀναγνωρίζομε τήν ὑψηλή αἴσθηση τῆς ποιμαντικῆς εὐθύνης. Ἡ προσφορά του, τό ἔργο του, τό εὖρος τῶν δυνατοτήτων πού ἔδωσε στήν Ἐκκλησία τῆς εὐθύνης του, δέν εἶναι δυνατόν νά καταγραφοῦν, νά ἀπαριθμηθοῦν καί, ἰδιαίτερα, νά παρουσιασθοῦν σέ μία ἐκδήλωση, ὅπως τήν ἀποψινή. Τοῦτο μόνο ἴσως πρέπει νά σημειωθεῖ. Πώς, μέ τήν φροντίδα του, σέ ὅλες γενικά τίς Κοινότητες καί Ἐνορίες τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Αὐστραλίας λειτουργοῦν Ἑλληνικά Ἀπογευματινά καί Kατηχητικά Σχολεῖα, ὁ ἀριθμός τῶν μαθητῶν τῶν ὁποίων ἀνέρχεται στούς δέκα χιλιάδες. Καί δέν εἶναι μόνο αὐτό. Ὀκτώ Πρότυπα Ἡμερήσια Κολλέγια μέ τέσσερεις χιλιάδες μαθητές παρέχουν ἑλληνική παιδεία στά παιδιά τῶν ὁμογενῶν.

Δέν πρέπει ἀκόμη νά παραληφθεῖ πώς ἡ πνευματική καλλιέργεια τοῦ πιστοῦ λαοῦ του ἔχει στέρεες βάσεις πού ἔθεσε ἐκεῖνος. Ἀπευθύνθηκε, ἀμέσως μετά τήν ἀνάληψη τῶν καθηκόντων του, στό Ἅγιον Ὄρος, τόν τόπο τῆς ἀσκήσεως, τῆς ταπεινώσεως, τῆς μετανοίας, τῆς κατανύξεως καί ζήτησε νά ἐπισκέπτονται πατέρες ἀπό ἐκεῖ τήν Αὐστραλία γιά νά ἀρδεύουν πνευματικά τήν γῆ τῶν ψυχῶν τῶν ἀνθρώπων.

Τό ἔργο του ἀσφαλῶς δέν περικλείεται στά ὅρια τῆς λογοτεχνίας του, τῆς καλολογίας τῆς ποίησής του. Διαχέεται παντοῦ φιλοκαλικά μέ ὅποιο τρόπο καί ἄν ἐκφρασθεῖ. Δέν εἶναι μόνο τά ποιήματα καί τά πεζά του ἔργα, δέν εἶναι μόνο τά θεολογικά του κείμενα, οἱ διατριβές, οἱ ὁμιλίες. Εἶναι ἡ εἰλικρινής ἀφοπλιστική ματιά του πού προσλαμβάνει, ἑλκύει, ταξιδεύει ἐκεῖνον πού τολμᾶ δειλά νά τόν κοιτάξει. Εἶναι γενικότερα ἡ φωτισμένη παρουσία του στό Σῶμα τῆς Ἐκκλησίας, πού κινεῖ τόν λόγο του. Πού εἶναι λόγος τοῦ Λόγου, λόγος Θεοῦ, γι’ αὐτό καί λόγος παρηγοριᾶς καί ἀνάπαυσης, πού ἀρδεύει ψυχές. Πού εἶναι λόγος συστηματικῆς δογματικῆς θεολογίας, μέ βαθύτατα ὀρθόδοξο ἐκκλησιολογικό, ἀνθρωπολογικό καί σωτηριολογικό περιεχόμενο. Πού εἶναι λόγος οἰκοδομῆς καί αὐθεντικῆς μαρτυρίας, ἀγαπητικός καί φιλάνθρωπος, στήν πιό οὐσιαστική σημασία τῆς λέξεως.

Μέσα σ’ αὐτήν τή διάσταση, σέ ἄλλα μέτρα, ἀντιμετωπίζει ὅλα αὐτά τά χρόνια τά πολυειδῆ ἀνθρώπινα προβλήματα, τή φτώχεια, τήν ὀρφάνεια, τήν ἀρρώστεια, τή μοναξιά, τήν κατάθλιψη, τήν ἀποξένωση, τέλος καί αὐτόν τόν θάνατο. Καί προτείνει τήν ὑπέρβασή τους βλέποντας πίσω ἀπό τίς δυσκολίες, τίς δυνατότητες. Ἀρκεῖ νά ὑπάρχει ἡ τελεία ἀγάπη, ἡ ὁποία «ἔξω βάλλει τόν φόβον».

Σέ αὐτό τό πλαίσιο κινεῖται καί ἡ ἀγωνία του γιά τόν ἀληθινό διάλογο μέ τόν ἑαυτό μας καί τούς ἄλλους πού πιστεύουν διαφορετικά καί πού πρέπει νά μήν μείνουν ἄγευστοι τοῦ πολιτεύματος τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μας. Αὐτό ὑπηρέτησε στούς Θεολογικούς Διαλόγους καί τίς διάφορες διαχριστιανικές ἐπιτροπές, στίς ὁποῖες προήδρευε ἤ μετεῖχε ἀπό ὀρθοδόξου πλευρᾶς ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου.

Αὐτός εἶναι ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Στυλιανός, ἕνας ἐκκλησιαστικός ἄνδρας μέ βαθειά συνείδηση τῆς ἀποστολῆς τῆς Ἐκκλησίας στό σύγχρονο κόσμο καί μέ φροντίδα γιά τήν συνέχεια τοῦ ἔργου Της, ἰδιαίτερα στή Διασπορά. Γι’ αὐτό καί ἵδρυσε τό ἔτος 1986 τήν Θεολογική Σχολή τοῦ Ἁγίου Ἀποστόλου Ἀνδρέου στό Σίδνεϋ, κατά τά πρότυπα τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τῆς Χάλκης, γιά νά προετοιμάζονται τά πρόσωπα πού θά ἐπωμίζονται τό ἔργο τῆς Ἐκκλησίας, τό ὁποῖο τῆς ἀνέθεσε ὁ Ἱδρυτής της, καί θά συνεχίζουν τήν παραγωγή θεολογικῆς σκέψης καί παιδείας. Ἤδη ἡ Σχολή ἔχει δώσει 154 πτυχία καί 40 ἀπό τούς πτυχιούχους ἀποφοίτους της ἔχουν χειροτονηθεῖ ἤδη πρός μεγάλη χαρά τοῦ Ἀρχιεπισκόπου, προπαντός ὅμως τῆς Ἐκκλησίας.

Οἱ ὑπεράνθρωπες αὐτές προσπάθειές του, μέ τόν ἔνθεο καί ἔνθερμο ζῆλο του, θά δικαιολογοῦσαν ἀπόλυτα γιά τόν Ἀρχιεπίσκοπο Στυλιανό τό ψαλμικό «ὁ ζῆλος τοῦ οἴκου σου κατέφαγέ με» (Ψαλμ. 69). Αὐτός ἴσως εἶναι ὁ λόγος πού ἀπόψε δέν βρίσκεται ἀνάμεσά μας.

Γιά ὅλα τά παραπάνω λοιπόν, γιά τόν λόγο καί τό ἦθος, γιά τήν παράδοση καί τήν πρωτοτυπία, γιά τήν πολλή ἀγάπη καί τό δημιουργικό του πεῖσμα, ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Στυλιανός κάνει τή διαφορά. Ἡ πνευματική παρακαταθήκη, τό ποιμαντικό, ἐκκλησιαστικό, θεολογικό καί κοινωνικό ἔργο, πού καταθέτει στήν Ἐκκλησία, εἶναι μέγας πλοῦτος, ὁ ὁποῖος, εὔχομαι καί προσεύχομαι, νά ἐκτιμᾶται ὅπως πρέπει καί ὅσο πρέπει, ὅπως γίνεται ἀπόψε ἀπό τό Πανεπιστήμιο Κρήτης.

Σεβασμιώτατοι,

Ἐντιμότατοι Ἄρχοντες,

Ἐλλογιμότατοι,

Κυρίες καί κύριοι.

Θά κλείσω τήν ἄτεχνη αὐτή ἱερογραφία καί τήν ἀδέξια προσλαλιά μου παραφράζοντας πάλι ἕνα δικό του λόγο, γραμμένο σέ ἀλλοτινούς καιρούς γιά τόν Πατριάρχη Ἀθηναγόρα: «Ἡ ὁμιλία τούτη ἦταν σύντομη γιατί δέν ἤθελα νά δώσω τήν ἐντύπωση ὅτι τόν περιγράφω. Στούς ἀνεξάντλητους ταιριάζει λόγος βραχύς. Τόσο βραχύς πού νάναι μόνο θαυμαστικό ἐπιφώνημα. Ἕνα ἁπλό ΕΙΣ ΠΟΛΛΑ ΕΤΗ!».

Στυλιανός Χαρκιανάκης: Ένας διακεκριμένος Ρεθεμνιώτης, ασυνήθιστος ιεράρχης και πνευματικός άνθρωπος

Του Μιχάλη Ν. Τζεκάκη*

ΡΕΘΕΜΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ, 08/10/2014 

Όπως είναι γνωστό, το Πανεπιστήμιο Κρήτης τιμά απόψε το βράδυ (Σπίτι του Πολιτισμού 7:30 μ.μ.) τον Ρεθεμνιώτη Αρχιεπίσκοπο Αυστραλίας κ. Στυλιανό Χαρκιανάκη. Η πρωτοβουλία αυτή του Πανεπιστημίου μας είναι απολύτως δικαιολογημένη, γιατί πρόκειται για Ρεθεμνιώτη διεθνούς εμβέλειας με μεγάλη προσφορά τόσο στον εκκλησιαστικό όσο και τον ευρύτερο κοινωνικό και πνευματικό χώρο.

Γέννημα και θρέμμα του Ρεθύμνου (Άδελε, 1935), μετά τις βασικές του σπουδές, ο Στυλιανός Χαρκιανάκης φοίτησε στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης και συνδέθηκε στενά με τον περίγυρο της Πόλης και του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Είχε την τύχη να γνωρίσει και να συνδεθεί με μεγάλες μορφές του Πατριαρχείου και του Οικουμενικού Ελληνισμού, γεγονός που τον βοήθησε να σπάσει τα δεσμά του ελλαδίτικου επαρχιωτισμού μας. Με το σημερινό μας δημοσίευμα θέλομε να δώσουμε ορισμένες πλευρές, λίγες πινελιές από την προσωπικότητα και το έργο του Στυλιανού Χαρκιανάκη που δικαιολογούν τον χαρακτηρισμό του ασυνήθιστου Ρεθεμνιώτη, Ιεράρχη και πνευματικού ανθρώπου.

Ο ασυμβίβαστος Κρητικός

Λίγοι συγκαιρινοί συμπατριώτες μας φέρουν τα αδρά σουσούμια του κρητικού χαρακτήρα όσο ο Στυλιανός Χαρκιανάκης. Το στοιχείο αυτό αποτελεί ένα βασικό κομμάτι της προσωπικότητάς του που σημαδεύει όλες τις ενέργειες και συμπεριφορές του. Ντόμπρος, ίσιος και ευθύς. Ό,τι έχει να πει θα σου το πει μπροστά σου χωρίς φτιασίδια. Τίποτα άλλο δεν τον κάνει θηρίο ανήμερο όσο η αθέτηση και η παρέκκλιση από το λόγο σου, λόγω κοινωνικών ή άλλων σκοπιμοτήτων. Δε δίστασε να τα βάλει ανοικτά με ιεράρχες, πατριάρχες, υπουργούς, πρωθυπουργούς προέδρους και άλλους σημαίνοντες. Και όλα αυτά τα πληρώνει με εξαιρετικά μεγάλο κόστος. Τίποτα δεν τον ενοχλεί περισσότερο όσο ο φαρισαϊσμός (ιδιαίτερα ο εκκλησιαστικός) και η υποκρισία. Το καταπληκτικό και συγχρόνως τραγικό στην περίπτωσή του είναι ότι δεν πρόκειται για ένα ανάλγητο και σκληρό χαρακτήρα. Αντίθετα πρόκειται για ένα εξαιρετικά ευαίσθητο άνθρωπο. Οι συγκρούσεις αυτές τον πονούν και τον τραυματίζουν, αλλά η γενναιότητα του κρητικού δεν του επιτρέπει να συμβιβαστεί και να υποχωρήσει. Δεν είναι τυχαίο ότι η ποίηση μετουσιωμένη σε προσευχή («ποίηση και προσευχή» είναι το θέμα της αποψινής του προσφώνησης) αποτελεί το μυστικό καταφύγιο για το γενναίο και συγχρόνως ευαίσθητο αυτό κρητικό.

Τα εκκλησιαστικά του βιώματα, η θεολογική του παιδεία και η ιερατική του κλήση

Φοίτησε κατ' αρχάς στην Εκκλησιαστική Σχολή στα Χανιά, που τότε στεγαζόταν στη Μονή της Αγίας Τριάδος των Τζαγκαρόλων. Με την αποφοίτησή του από την Εκκλησιαστική Σχολή Χανίων έρχεται στην Πόλη και εγγράφεται στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Στην Πόλη ο Στυλιανός θα πρέπει να έφτασε γύρω στο 1950. Το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, διότι ο ερχομός του προηγείται της μεγάλης καταστροφής του 1956. Αυτής που άνανδρα επέφερε ο τουρκικός όχλος και σηματοδότησε τη αποφασιστική συρρίκνωση και έκπτωση του βυζαντινού μας πολίτικου ελληνισμού. Είχε την ευκαιρία επομένως ο νεαρός Κρητικός να ζήσει τα τελευταία χρόνια του σφριγηλού και κοσμοπολίτικου κλίματος της Πόλης και να γνωριστεί με μεγάλες μορφές του Οικουμενικού Πατριαρχείου:

- Το Μητροπολίτη Ικονίου Ιάκωβο (1916-1965), που ήταν Σχολάρχης της Σχολής της Χάλκης κατά τα έτη 1950-1955 και υπήρξε ο αγαπημένος δάσκαλος και ο πνευματικός πατέρας του νεαρού Στυλιανού. Κι αυτός δεν τον ξέχασε ποτέ. Μιλούσε πάντα με αγάπη, τρυφερότητα και ευγνωμοσύνη γι' αυτόν.

- Τον πολύ και περίφημο γέροντα Μελίτωνα Χατζή (1913-1989), που ήταν ο επικρατέστερος για τη θέση του Πατριάρχη, αλλά που οι Τούρκοι, φοβούμενοι τη δυνατή προσωπικότητά του, διέγραψαν το όνομά του από τον κατάλογο των υποψηφίων.

Στο οικουμενικό και κοσμοπολίτικο περιβάλλον της Πόλης είναι που ο Στυλιανός κάνει τα πρώτα και βασικά βήματα της Θεολογικής του παιδείας, 1955-1958. Πρόκειται για μια ιστορική περίοδο στην πορεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Λίγο μετά την αποφοίτησή του ξεσπούν οι φοβεροί διωγμοί και ο ελληνισμός της Πόλης δέχεται τα τελευταία θανάσιμα πλήγματα.

Μετά την Πόλη ο Στυλιανός θα συνεχίσει τις θεολογικές του σπουδές στη Γερμανία. Ανάμεσα στους δασκάλους υπήρξε ο περίφημος Γιόζεφ Άλοϊς Ράτσινγκερ, που έγινε αργότερα Πάπας με το όνομα Βενέδικτος ΙΣΤ'. Ο Ράτσινγκερ θυμόταν πάντα τον ανήσυχο μαθητή του, αλλά ο μαθητής αρνήθηκε να τον χαιρετήσει όταν ο Πάπας επισκέφθηκε την Αυστραλία. Αιτία;… Οι σκληρές θέσεις που έπαιρνε ως Πάπας στο διάλογο μεταξύ Ορθοδόξων και Καθολικών.

Η χειροτονία του ως ιερέα, στο Ρέθυμνο, τη γενέθλια γη

Τελικά ο ανήσυχος Κρητικός και θεολόγος θα πει το μεγάλο ΝΑΙ και θα ανταποκριθεί στην πρόκληση της ιερατικής κλήσης που δέχεται όλα αυτά τα χρόνια. Το 1958 θα κατέβη στη γενέτειρά του Ρέθυμνο και θα χειροτονηθεί ιερέας στον καθεδρικό μας Ναό των Εισοδίων από τον Επίσκοπο Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου το μακαριστό Αθανάσιο. Το θυμάμαι με συγκίνηση το γεγονός αυτό. Ήμουν… θορυβώδες παπαδάκι της Μεγάλης Εκκλησία εκείνα τα χρόνια, και χωρίς να μπορώ να το εξηγήσω η χειροτονία εκείνη μου είχε κάνει ξεχωριστή εντύπωση. Ο Στυλιανός δεν έπαψε ποτέ να θυμάται με αγάπη και μεγάλη εκτίμηση τον απλό, ασκητικό και αγαπητό σε όλους μας Επίσκοπο Αθανάσιο.

Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας

Το 1975 ο Οικουμενικός θρόνος τον καλεί να αναλάβει την ηγεσία της Εκκλησίας στην Ε' Ήπειρο. Ο Στυλιανός θα ανταποκριθεί στο κάλεσμα. Ανέλαβε μια Εκκλησία σπαραγμένη από την προαιώνια ασθένεια του Ελληνισμού. Την εθνική διχόνοια. Δε δίστασε να έλθει σε σύγκρουση με μεγάλα συμφέροντα που του κήρυξαν ανοικτό πόλεμο. Ο γενναίος όμως ιεράρχης άντεξε και δε μετακινήθηκε ούτε κατ' ελάχιστο από τις αρχές του. Ποίμανε την Εκκλησία στην απέραντη εκείνη χώρα ως πραγματικός ηγέτης. Το ποιμαντικό του έργο εκεί είναι προέκταση και εφαρμογή στην πράξη της στέρεης θεολογικής παιδείας. Για τη θητεία και το έργο του Στυλιανού στην Αυστραλία το σημερνό σημείωμα δε μας επιτρέπει να επεκταθούμε περισσότερο.

Ο επίσημος Ορθόδοξος συνομιλητής με το Βατικανό και την Καθολική Εκκλησία

Το 1985 εξελέγη παμψηφεί από όλους τους Εκπροσώπους των Ορθοδόξων Εκκλησιών, ως ο μόνιμος Πρόεδρος Αυτών, εις τον Επίσημο Θεολογικό Διάλογο μετά της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας (Πάτμος-Ρόδος, 1980), έχων Συμπρόεδρό του το Βατικανό έχει τοποθετήσει μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, τον Καρδινάλιο Johannes Willebrands. Στο πόστο αυτό ο Στυλιανός υπηρέτησε πιστά την Ορθόδοξο Εκκλησία Ορθοδόξων Εκκλησιών. Όμως και εδώ η ευθύς του λόγος και η ακεραιότητά του δημιούργησαν πολλές πικρίες. Δεχόταν κτυπήματα και από οικείους και από αντιπάλους. Υπέβαλε δύο φορές της παραίτησή του που δεν έγινε δεκτή, την τρίτη όμως φορά ο ασυμβίβαστος Κρητικός ήταν ανυποχώρητος. Κατά κοινή ομολογία το κενό που άφησε ο Στυλιανός με την παραίτησή του δεν έχει καλυφθεί ακόμα.

Το ελεύθερο και ανοικτό του πνεύμα

Παρά το γεγονός ότι ο Στυλιανός στρατεύτηκε από νωρίς στην Εκκλησία και έγινε κληρικός, δεν έχασε ποτέ την ελευθερία της σκέψης του. Δεν απεμπόλησε ποτέ τις κοινωνικές και πνευματικές του ανησυχίες. Σε μια εποχή που εκκλησιαστικοί παράγοντες εξόρκιζαν με βδελυγμία τα κείμενα του Καζαντζάκη δε διστάζει να διακηρύξει θαρσαλέως: «Είπον και επαναλαμβάνω ενταύθα, ότι με "επροβλημάτισεν" με όλα τα βιβλία του, και το εν προκειμένω επίμαχον (εννοεί το βιβλίο: «Ο τελευταίος πειρασμός») ο Καζαντζάκης κατά την εφηβική μου ηλικίαν, δεν με "εσκανδάλισεν" όμως. Διότι οι μη διατεινόμενοι ότι εκφράζουν την διδασκαλίαν του Χριστού, αλλά τας προσωπικάς των κατ' άνθρωπον δοξασίας, ουδέποτε θα με σκανδαλίσουν, εφ' όσον εκ των προτέρων γνωρίζω οποίον μυστήριο η ανθρωπίνη φύσις, και δη μετά την πτώσιν. Εις τούτο άλλωστε έγκειται και η μεγαλοψυχία του Χριστιανού Ποιμένος, μιμουμένου τον ασυγκρίτως φιλανθρωπότερον Κύριον. Σκανδαλίζομαι όμως τα μέγιστα και αγανακτώ με "δεδηλωμένους" χριστιανούς που δεν διαθέτουν θεμελιώδεις χριστιανικάς ιδιότητας ανεξαρτήτως αν είναι κληρικοί, μοναχοί ή λαϊκοί. Και ουδείς βεβαίως αγνοεί ότι θεμελιωδεστέρα των χριστιανικών ιδιοτήτων τυγχάνει η διάκρισις». (Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας Στυλιανού, Στο περιθώριο του διαλόγου (1980-1990) Αθήνας, Δόμος 1991). Απαρεγκλίτως αδούλωτος, ελεύθερος και ασυμβίβαστος υπήρξε σ' όλη την πορεία του βίου του ο Στυλιανός Χαρκιανάκης.

Ο σκεπτόμενος ιεράρχης. Οι πνευματικές ανησυχίες του και οι προβληματισμοί του

Μέσα σ' όλο αυτό τον ορυμαγδό της δράσης και των υψηλών θεολογικών και εκκλησιαστικών καθηκόντων, ο Στυλιανός παρέμεινε ένα σκεπτόμενος ιεράρχης με πνευματικές ανησυχίες και προβληματισμούς. Μελετούσε, διάβαζε, ενημερωνόταν για τα ποικίλα πνευματικά και ανατρεπτικά ρεύματα της εποχής μας χωρίς να κλονίζεται η πίστη του και η αγάπη του στην Ορθοδοξία. Οι ανησυχίες του αυτές το έφεραν κοντά σε σοβαρούς πνευματικούς ανθρώπους του καιρού μας. Όχι σπάνια η συναναστροφή αυτή κατέληγε σε δεσμούς στέρεης φιλίας, όπως είναι η περίπτωση του ζωγράφου και ποιητή της Θεσσαλονίκης, του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη και του δικού μας του Παντελή Πρεβελάκη στο έργο των οποίων αφιέρωσε δύο εξαίρετες μελέτες.

Αυτό τον ανήσυχο πνευματικό άνθρωπο και ασυμβίβαστο Κρητικό τιμά απόψε το Πανεπιστήμιο Κρήτης στο Σπίτι του Πολιτισμού.

* Ο Μιχάλης Τζεκάκης είναι πρώην διευθυντής της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κρήτης

"Γνεφολογήματα": Τα διηγήματα της Διονυσίας Μούσουρα-Τσουκαλά από το "Νυχθημερόν" σε έντυπη μορφή (εκδ. Περίπλους 2014)

Ο ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η εκλεκτή φίλη και καλή συγγραφέας Διονυσία Μούσουρα-Τσουκαλά είναι μια διχασμένη προσωπικότητα και μην με παρεξηγήσετε για τον προκλητικό αυτόν αφορισμό μου. Πρόκειται για έναν άνθρωπο από τις πάμπολλες εκείνες χιλιάδες Ελλήνων, οι οποίοι, στους δίσεχτους καιρούς των μέσων του πολύπαθου Εικοστού Αιώνα, ξεριζώθηκαν από την μητροπολιτική πατρίδα και μεταφυτεύτηκαν βίαια σε άλλα κλίματα, εν προκειμένω της Αυστραλίας. Η λέξη κλειδί για όλες τις παρόμοιες περιπτώσεις είναι το «βίαια». Δεν είναι της ώρας να πειράξουμε κουκούτσια επουλωμένων πληγών, διότι πάντα ελλοχεύει ο κίνδυνος της αιμορραγίας, παρά τις δεκαετίες που έχουν παρέλθει από τις τόσο μακρινές (μα και τόσο κοντινές) εκείνες ημέρες του ξεριζωμού...

Η Διονυσία Μούσουρα-Τσουκαλά, έχοντας ασφαλή ψυχοπνευματική αρματωσιά μητρός τε και πατρός τε, κατορθώνει να επουλώνει κάθε μέρα των δεκαετιών, που έχουν ήδη διαρρεύσει από το προσωπικό ξερίζωμά της από την «ωραίαν και μόνην Ζάκυνθον» (κατά Κάλβον), με αναμνήσεις και νοσταλγίες, κατατεθειμένες στο συγγραφικό έργο της και μάλιστα στις διηγηματικές καταγραφές της.

Ήδη από τον Φεβρουάριο του 2008, με πολλή χαρά δέχθηκε την πρότασή μας, να καταθέτει τον αναμνηστικό παλμό της ψυχής της για τα πατρώα και μητρώα εδάφη τής γενέτειράς της Ζακύνθου και μάλιστα του κοινού χωριού μας, του Μπανάτου, στο «Νυχθημερόν» (www.nyxthimeron.com) -ένθετο του ηλεκτρονικού πολυπεριοδικού «Στον ίσκιο του Ήσκιου» (www.iskiosiskiou.com), που ιδρύσαμε το 2007 και καθημερινά έκτοτε ενημερώνουμε. Έτσι, μετά από έξι περίπου χρόνια, κάθε μήνα, η αγαπητότατη Διονυσία φροντίζει και παρουσιάζει στο διαδικτυακό κοινό μας κομμάτια της ψυχής της, τα οποία οι αναγνώστες υπεραγαπούν, διότι διακρίνονται για το ζέον συναίσθημά τους, την γλαφυρότητα της αφήγησης, την δημιουργική αναστάτωση μνημών που προκαλούν σε όλους μας, κυρίως τους μεγαλύτερους σε ηλικία, οι οποίοι ξανασυναντούν πρόσωπα και πράγματα, που ήδη χάνονται στην φευγαλέα παρασκιά της Ιστορίας.

Προσωπικά θεωρώ ότι οι περισσότερες από οκτώ δεκάδες «αναμνήσεις και νοσταλγίες της Διονυσίας» (όπως μάλιστα τιτλοφορείται η διαδικτυακή στήλη της στο «Νυχθημερόν») μπορούν ν’ αποτελέσουν την πρώτη ύλη της Ιστορίας του τόπου μας, διότι -δίχως άλλο- συνιστούν τα βραχέα ή εκτεταμένα εκείνα Χρονικά, τα οποία συνθέτουν εντέλει τη συλλογική Μνήμη! Νυχθημερόν η Διονυσία στο ηλεκτρονικό «Νυχθημερόν» λαμβάνει αντοχές από τη γενέτειρά της, ώστε να υπομένει τις πολυειδείς ροπές και τις τροπές της Μελβούρνης, της νέας πατρίδας της, αλλά και να προσφέρει σε όλους μας επι-κοινωνία με τις Ρίζες, ώστε και οι νεότεροι ν’ αντέχουμε υπομονετικά, καθώς θα πιανόμαστε από την καταγωγή μας, σε μιαν εποχή άφατης Κρίσης εντός εκτός!

Με πολλή χαρά προλογίζουμε, από αυτή τη θέση, την έντυπη έκδοση των «αναμνήσεων και νοσταλγιών» της φίλης λογοτέχνιδος. Ο τίτλος μάλιστα παραπέμπει ευστοχότατα σε πλείστα όσα: Στον ξεριζωμό τον βίαιο που λέγαμε, στις ασίγαστες μνήμες και τις αναμνηστικές σιωπές των μεταναστών, στις νοερές επιστροφές στα πατρογονικά σπίτια και τους πολυαγαπημένους τάφους, στην τωρινή ιντερνετική γωνιά της συνάντησής μας!...

Ευχόμαστε, η έντυπη συλλογή κομματιών της ζακυνθινής ψυχής της Διονυσίας να είναι καλοτάξιδη, ώστε να συναντήσει κι άλλα κομμάτια πολυμερισμένων ψυχών και να συντελεσθεί επιτέλους η Αρτίωση, την οποία κάθε μέρα (και σήμερα) επαπειλούν νεότεροι διχασμοί των πατρίδων ή νεότεροι -αλίμονο- ξεριζωμοί!...

Έγραφα, εν τω χωρίω Βανάτω της Ζακύνθου, 19 Μαρτίου 2014

Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

Ποιητής – Μάστερ Θεολογίας – Γενικός Αρχιερατικός Επίτροπος Ι. Μητροπόλεως Ζακύνθου

3ο Διεθνές Συνέδριο του Δικτύου του Οικουμενικού Πατριαρχείου για την Ποιμαντική Διακονία στον Χώρο της Υγείας, με θέμα "Το τραύμα" (Ρόδος, 8-12.10.2014)

Δέν ὑπάρχει καμία ἀμφιβολία ὅτι ζοῦμε μία ἀπό τίς πιό δύσκολες καί περίπλοκες περιόδους τῆς πρόσφατης ἀνθρώπινης ἱστορίας. Ἡ ἀπογοήτευση ἀπό τό παρελθόν, τό ἀδιέξοδο πού παρουσιάζεται στό σήμερα, ἡ ἀμφιβολία καί ὁ φόβος γιά τό μέλλον –μέχρι τό σημεῖο τῆς ἀπόγνωσης γιά ἀρκετούς– ἔχουν κάνει τόν ἄνθρωπο νά ἀμφισβητήσει τήν ἴδια του τήν ὑπόσταση. Δυστυχῶς, ἀντί νά βρεῖ μιά λύση γιά τίς καταστάσεις πού ἔφεραν τήν κοινωνία καί τόν ἴδιο σέ αὐτό τό ἀδιέξοδο, ἐκφράζει τόν βαθύ του ὑπαρξιακό πόνο μέσα ἀπό τόν θυμό καί τήν ἀγανάκτηση. Ἔτσι, ἄν καί εἶναι βαθιά πληγωμένος, δέν μπορεῖ νά κλείσει τά τραύματα καί τά πολλαπλασιάζει.

Πρόσφατα, ὁ Οἰκουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαῖος τόνισε ὅτι ὅλοι μας ἔχουμε κληθεῖ νά διακονήσουμε τό «μέγα τραῦμα» καί τό «μέγα θαῦμα», τόν ἄνθρωπο. Ἔτσι, στή δύσκολη ἐποχή πού ζοῦμε, χρειάζεται νά κατανοήσουμε τούς λόγους καί τούς τρόπους πού ὁ συνάνθρωπός μας ἔχει πληγωθεῖ, φτάνοντας σέ ἀπόγνωση. Εἶναι σημαντικό νά ἐμβαθύνουμε σέ αὐτό, γιατί μόνο ἔτσι μποροῦμε νά τόν προσεγγίσουμε, νά τόν κατανοήσουμε καί νά τόν διακονήσουμε, ὥστε νά συμβάλουμε, μέ τή Χάρη τοῦ Θεοῦ, στήν ἐπούλωση τῶν τραυμάτων του.

Γιά τόν λόγο αὐτό, ἡ Ἁγία καί Ἱερά Σύνοδος τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, μέ τήν εὐλογία τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου, ἀποφάσισε νά πραγματοποιηθεῖ τό 3ο Διεθνές Συνέδριο τοῦ Δικτύου τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου γιά τήν Ποιμαντική Διακονία στόν Χῶρο τῆς Ὑγείας μέ θέμα «Τό Τραῦμα». Οἱ προσκεκλημένοι θά κληθοῦν νά ἐξετάσουν τή θεολογική καί ἰατρο-επιστημονική ἔννοια τοῦ ὅρου «τραῦμα», πῶς οἱ ἄνθρωποι τραυματίζονται στά διάφορα στάδια τῆς ζωῆς τους, ἰδιαίτερα ἀπό σωματικές ἀρρώστιες, ἀπό κακοποίηση, ἀπό φυσικές καταστροφές καί ἐθνικές συμφορές, ἀλλά καί πῶς μποροῦν νά ἀντιμετωπίσουν αὐτά τά τραύματα μέ τόν πιό κατάλληλο τρόπο.

Τό Τρίτο αὐτό Συνέδριο θά διεξαχθεῖ μεταξύ 8ης-12ης Ὀκτωβρίου 2014 στή Ρόδο. Προσκεκλημένοι θά εἶναι ἐκπρόσωποι τῶν Μητροπόλεων πού ἀνήκουν πνευματικά καί διοικητικά στό Οἰκουμενικό Πατριαρχεῖο ἁπανταχοῦ τῆς Γῆς, τῶν ἄλλων Πατριαρχείων, τῶν ἄλλων Αὐτοκεφάλων Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, τῶν Ὀρθοδόξων Θεολογικῶν Σχολῶν καί Ἐκκλησιαστικῶν Ἀκαδημιῶν τῆς Ἑλλάδος καί τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἰατροί καί νοσηλευτές, καθώς καί ἄλλοι σχετιζόμενοι μέ τή διακονία καί τή φροντίδα τοῦ ἀσθενοῦς στόν εὐαίσθητο τομέα τῆς Ὑγείας.

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ είναι ΕΔΩ! 

Ο ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ είναι ΕΔΩ!

Πίναξ υποψηφίων προς Αρχιερατείαν…

Κάποιες σκέψεις ἑνὸς ἐγγάμου συλλειτουργοῦ τους

Στοὺς προσφιλεῖς μου ἀδελφούς, ποὺ ἀναμένουν τὴν τῆς Ἀρχιερατείας Διακονίαν 

Κάθε φορὰ ποὺ θὰ λάβω τὸ τεῦχος τοῦ περιοδικοῦ ΕΚΚΛΗΣΙΑ, τὸ ἐπίσημο δηλαδή δελτίο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος καὶ θὰ δῶ δημοσιευμένο τὸν Καταλογο τῶν νέων προσώπων ποὺ συγκαταλέγονται μεταξὺ τῶν ὑποψηφίων πρὸς Ἀρχιερατείαν, εἰλικρινὰ μιλῶ, κοιτάζω τὰ ὀνόματα αὐτῶν τῶν νέων ἀνθρώπων καὶ προσπαθῶ, πίσω ἀπό αὐτὰ νὰ ἀνιχνεύσω τὶς Μορφές τους, νὰ προσέξω τὰ πρόσωπά τους, νὰ προσεγγίσω τὸν ψυχισμό τους -ὅσο μοῦ εἶναι δυνατό- νὰ σταθῶ σιμά τους καὶ ν᾿ ἀφουγκραστῶ τὴν ἀγωνία καὶ προσμονή τους… 

Γιατὶ γνωρίζω πολὺ καλὰ πὼς σ᾿ αὐτὸ τὸ ὄνομα ἔχουν ἐπενδυθεῖ  ὄνειρα καὶ ἐνθουσιασμός, προσδοκίες καὶ μιὰ τὸσο ἐπώδυνη, σταυρικὴ θὰ τὴν ἔλεγα, ἀναμονή… Μιὰ ἀναμονὴ ποὺ ἄρχισε νὰ κυοφορεῖται στὰ χρόνια τῶν σπουδῶν τους, κι ἄρχισε ν᾿ αὐξάνεται ὅσο τὰ χρόνια περνοῦσαν, μιὰ ἀναμονὴ δηλαδή, ποὺ  μπορεῖ νὰ κρατήσει μιὰ ὁλόκληρη ζωή... Μιὰ ἀναμονὴ ποὺ κάποτε πληγώνει, ἄλλοτε γίνεται μάθημα μέγιστο καὶ σὲ ὁρισμένες φορὲς μιὰ μαρτυρικὴ ὁδὸς, ποὺ ὡστόσο κάποτε, ὁδηγεῖ καὶ στὴν ἁγιότητα. 

Γιατὶ ὁ κάθε ὑποψήφιος πρὸς Ἀρχιερατείαν, ποὺ ἀσφαλῶς εἶναι ἄγαμος κληρικός, ὅταν ἀρχίζει τὸν ὄντως ἀνηφορικό δρόμο του (καὶ ἐξάπαντος μοναχικό -«ἐγὼ καὶ ὁ Θεὸς ἐσμέν»( βλ. Γεροντικόν) πρεσβεύει σὲ ἕνα στόχο: στὸ νὰ διακονήσει τὴν Ἐκκλησία. Κι ἐφ᾿ ὅσον ἡ Ἐκκλησία τοῦ δίδει αὐτὸ τὸ δικάιωμα, ἀφοῦ πληροφορηθεῖ «τὰ τυπικὰ καὶ οὐσιαστικά προσόντα» του, κι ἐκεῖνος ἔχει τὸ ἀναφαίρετο δικάιωμα νὰ περιμένει τὴν κλήση, ὅπως συμπεριληφθεῖ στὴν μερίδα τῶν ὑποψηφίων. Καὶ μπορεῖ νὰ περάσει ὅλη τὴ ζωὴ του περιμένοντας. Μπορεῖ νὰ φτάσει ἴσαμε τὴν θύρα νὰ εἰσέλθει στὸν τῆς Ἀρχιερωσύνης βαθμὸ καὶ τὴν τελευταία στιγμὴ νὰ ἐπιστρέψει «εἰς τὰ ἴδια». Ὅπως μπορεῖ καὶ νὰ βρεθεῖ καὶ ἐντὸς τοῦ Νυμφῶνος, νὰ ἐνδυθεῖ τὸ ὠμόφορο καὶ νὰ κρατήσει τὴν ποιμαντικὴ ράβδο, «Ἀρχιερεὺς γενόμενος». Ὅλα εἶναι ἐνδεχόμενα. 

Ὡστόσο, πιὸ πολὺ στέκομαι σ᾿ αὐτοὺς ποὺ ἀναμένουν... Σ᾿ αὐτοὺς ποὺ γαλβανίζουν καθημερινὰ τὴν ψυχή τους μὲ τὴν προσδοκία. Γιατὶ κι αὐτὸ ἔχει τὴ γοητεία του. Κι ἔχει τὴ γοητεία του, γιατὶ μοιάζει μὲ τὴν παραμονὴ κάθε μεγάλης γιορτῆς. Π. χ. τῶν Χριστουγέννων, τῆς Ἀναστάσεως κ.λ.π. Ἀναμένεις τὸ γεγονός, προετοιμάζεσαι, εἶσαι σὲ κατάσταση συναγερμοῦ, ἀγρύπνιας, γιατὶ περιμένεις... Περιμένεις νὰ εἰσοδεύσεις στὴ γιορτή, στὴν πασχάλια χαρά. Κι ἐδῶ χρειάζεται κανένας νὰ σταθεῖ «μὲ λογισμὸ καὶ μ᾿ ὄνειρο» καὶ νὰ προσπαθήσει νὰ μελετήσει πολὺ προσεκτικὰ τὰ πράγματα. Μὲ λίγα λόγια νὰ κοιτάξει νὰ δεῖ τὰ ὀφέλη ποὺ κομίζει αὐτὴ ἡ προσδοκία, αὐτὸ τὸ ἐνατένισμα πρὸς τὴ θύρα. Γιατὶ τότε βιώνεται περισσότερο τό, «γεννηθήτω τὸ θέλημά Σου...», τότε ζυγιάζονται περισσότερο τὰ πράγματα καὶ φανερώνεται, μέρα μὲ τὴ μέρα, πιὸ φωτεινὸ καὶ στέρεο τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ στὴ ζωή του. Καὶ τοῦτο, ἐπειδὴ Ἐκεῖνος ἔχει τὸν πρῶτο καὶ ἔσχατο λόγο καὶ γνωρίζει τὶ εἶναι ψυχωφέλιμο καὶ τὶ ὄχι. Καὶ τὸ πληροφορεῖ. Ἀρκεῖ ὁ ἀποδέκτης νὰ ἔχει ἀνοιχτὴ τὴν ψυχή του καὶ νὰ πατάει γερὰ σ᾿ ἐκεῖνο ποὺ λέγανε οἱ Προφῆτες: «λάλει, [Κύριε], κι ὁ δοῦλος σου ἀκούει» (Α΄ Βασ. 3, 11). 

Γιατὶ συμβαίνει καὶ τὸ ἀντίθετο: ἀντιπαλαίει δηλαδή ὁ κληρικὸς τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ ἀνθρωπαρέσκως κινούμενος προβάλλει τὸ δικό του θέλημα. Προσδοκᾶ στὴν φιλοτιμία τῶν ἐκλεκτόρων του καὶ ἀναμένει κι αὐτός... Μόνο ποὺ αὐτὴ ἡ ἀναμονὴ διαιρεῖ τὴν ψυχή του, καθὼς παραμερίζει τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ στηρίζεται στὶς ὑποσχέσεις τῶν ἀνθρώπων. Γιατὶ ὁ ποιμένας, πρέπει νὰ γνωρίζουμε, μιὰ ἐπιλογὴ ἔχει: νὰ διακονεῖ καὶ νὰ ὑπομένει. Κι αὐτοὶ οἱ ἀδελφοὶ καὶ πατέρες, οἱ ἐγγεγραμένοι στὸν Πίνακα πρὸς Ἀρχιερατείαν ὡς μοναχοὶ πρωτίστως γνωρίζουν κι ἀπὸ ὑπομονή, ἀλλὰ καὶ Ποιὸν διακονοῦν. Μὲ λίγα λόγια, σὲ Ποιὸν ἀφιερώθηκαν. 

Μακάριοι οἱ εἰσοδεύοντες στὸν τῆς Ἀρχιερωσύνης ἔγκοπο στίβο, ἀλλὰ καὶ τρισμακάριοι ὅσοι περιμένουν τὴν κλήση  μὲ ὑπομονή, σιωπὴ καὶ καρτερία. Ἕνα εἶναι τὸ βέβαιο: ὅτι ὁ μισθός τους θὰ τοὺς δοθεῖ ἀπὸ ἀλλοῦ...

παπα-κων. ν. καλλιανός  

σκόπελος

[Στην ανωτέρω φωτό: Ψηφιδωτό του Παύλου Σαρφάτη στον ναό της Ευαγγελιστρίας Νέας Ιωνίας Βόλου, όπου έχει αποτυπωθεί η επίσκεψη εκεί του μακαριστού Πατριάρχου Δημητρίου, το 1990.]

Συμβολή στο «Έτος El Greco 2014», η 3η δράση του δ΄ κύκλου «Αληθώς»

Στο πλαίσιο του εφετινού «Έτους El Greco», το Κέντρο Λόγου Μπανάτου «Αληθώς» θεωρεί επιβεβλημένο να αφιερώσει την προσεχή δράση του στον κορυφαίο αυτόν Ζωγράφο του 16^ου αιώνα, σε συνδυασμό με τη νοητή συνάντησή του με τον Φραγκίσκο Λεονταρίτη, τον «Il Greco της Μουσικής».

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή, 19 Οκτωβρίου 2014, ώρα 7.30 το βράδυ, στον Ναό της Παναγούλας Μπανάτου, στην οποία:

Α) Η κ. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΔΕΜΕΤΗ, Αρχαιολόγος και Διευθύντρια του Μουσείου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων, θα παρουσιάσει εκτενώς το θέμα: «Αναφορά στον Γκρέκο Δομήνικο Θεοτοκόπουλο, τετρακόσια χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου Κρητικού Ζωγράφου». 

Β) Ο κ. ΝΙΚΟΣ ΓΡΑΨΑΣ, Μουσικός και Συνθέτης, θα παρουσιάσει δι’ ολίγων το θέμα: «Το μουσικό περιβάλλον του Θεοτοκόπουλου, μεταξύ Κρήτης και Βενετίας, εστιάζοντας στον Κρητικό Μουσικό και Ιερωμένο Φραγκίσκο Λεονταρίτη (περ. 1518 – περ. 1572)». 

Αμέσως μετά, ο Νίκος Γράψας και συνεργάτες του Μουσικοί θα ερμηνεύσουν κομμάτια  κοσμικής μουσικής της Αναγεννησιακής Κρήτης και αποσπάσματα από εκκλησιαστικές συνθέσεις τού Λεονταρίτη. 

Η παρουσία των θιασωτών του «Αληθώς» και σε αυτήν τη μορφωτική σύναξή του θα προσδώσει χαρά και ικανοποίηση τους συντελεστές του Κέντρου!

Η νέα «Θεολογία» με το α΄ μέρος του αφιερώματος «Η Αγία Γραφή στην Ορθόδοξη Παράδοση»

Κυκλοφόρησε τὸ νέο τεῦχος τοῦ περιοδικοῦ ΘΕΟΛΟΓΙΑ (τόμος 85, τεῦχος 2, Ἀπρίλιος-Ἰούνιος 2014), τὸ ὁποῖο περιλαμβάνει τὰ ἄρθρα τοῦ α´ μέρους τοῦ ἀφιερώματος μὲ θέμα: «Ἡ Ἁγία Γραφὴ στὴν Ὀρθόδοξη Παράδοση».

Στὸ Προλογικὸ μὲ τίτλο «Ἁγία Γραφή, Ἐκκλησία, Παράδοση» ὁ Σταῦρος Γιαγκάζογλου ἀποτυπώνει μὲ συντομία τὸ περίγραμμα τῆς ὀργανικῆς σχέσης μεταξὺ τῆς Ἁγίας Γραφῆς, τῆς λατρεύουσας κοινότητας καὶ τῆς Παράδοσης τῆς Ἐκκλησίας.

Στὴν πρώτη μελέτη τοῦ ἀφιερώματος μὲ τίτλο «Ἀπὸ τὴν πρωτολογία στή "λειτουργικὴ ἐσχατολογία"», ὁ Γεώργιος Πατρῶνος ἐπιχειρεῖ μιὰ ἐπισκόπηση τῶν περὶ ἐσχατολογίας σύγχρονων σχολῶν καὶ τάσεων στὸ πλαίσιο τῆς (δυτικῆς) χριστιανικῆς θεολογίας, ἀντιπροτείνοντας τὴν ἐκδοχὴ τῆς λειτουργικῆς ἐσχατολογίας, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἀφετηρία καὶ ἐπίκεντρο τὴ λειτουργικὴ καὶ μυστηριακὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας.

Ὁ Πορφύριος Νταλιάνης στὴ μελέτη του μὲ τίτλο «Ἑλληνικὴ Ὀρθόδοξη Ἑρμηνευτικὴ καί "Κανονικὴ Ἑρμηνεία" (Canonical Approach)», ἀφοῦ ἀναφερθεῖ σὲ σταθμοὺς τῆς ἀκαδημαϊκῆς βιβλικῆς ἑρμηνευτικῆς (μελέτες πανεπιστημιακῶν καθηγητῶν σὲ ἑλληνόφωνα θεολογικὰ περιοδικὰ κ.ἄ.) καὶ σὲ ἐπιμέρους ἐξελίξεις στὸν χῶρο τῆς ἑρμηνευτικῆς (π.χ. ὑπέρβαση ἀκραίου ἱστορισμοῦ), θὰ ἀναφερθεῖ στὴ λεγόμενη "κανονικὴ ἑρμηνεία" (ἑρμηνεία περικοπῆς ὑπὸ τὸ φῶς τῶν βιβλίων ὁλόκληρου τοῦ Κανόνα καὶ στὴν προοπτικὴ τῆς κοινότητας), ἐπισημαίνοντας τὶς θετικὲς ἐπενέργειες ποὺ θὰ εἶχε ἡ χρήση της στὸ πλαίσιο τῆς ὀρθόδοξης ἑρμηνευτικῆς.

Στὴ συνέχεια, ὁ Πέτρος Βασιλειάδης στὴ μελέτη του μὲ τίτλο «Πτυχὲς σύγχρονης μαρτυρίας τοῦ Εὐαγγελίου. Τὸ νέο ἀναδυόμενο "βιβλικὸ παράδειγμα"» ἀφοῦ ἐπεξηγήσει τὶς ἔννοιες εὐαγγέλιο, παράδειγμα καὶ μαρτυρία, ἐξετάζει ὑπὸ τὸ φῶς τῆς κριτικῆς θεολογίας διάφορες πτυχὲς τῆς σύγχρονης μαρτυρίας τοῦ Εὐαγγελίου, παρουσιάζοντας ὁρισμένα ἐνδεικτικὰ παραδείγματα (π.χ. κοινωνικὴ διάσταση τοῦ Εὐαγγελίου).

Στὸ μελέτημα μὲ τίτλο «Ἑρμηνεία τῆς Ἁγίας Γραφῆς καὶ σημερινὰ πολιτισμικὰ δεδομένα. Μιὰ ὀρθόδοξη προσέγγιση», ὁ Ἰωάννης Καραβιδόπουλος ἐπιδιώκει νὰ δείξει ὅτι ἡ ἑρμηνεία τῆς Ἁγίας Γραφῆς ἀποτελεῖ μιὰ συνεχῆ ἐπανερμηνεία τῆς καταγεγραμμένης Ἀποκάλυψης τοῦ Θεοῦ μέσα στὶς ἑκάστοτε ἱστορικὲς καὶ πολιτισμικὲς συνθῆκες, ἀκολουθώντας ἀκριβῶς τὸ παράδειγμα τῶν Πατέρων.

Ὁ Χρῆστος Οἰκονόμου στὸ ἄρθρο του μὲ τίτλο «Ἁγία Γραφὴ καὶ Πολιτισμός» ἐξετάζει τὰ διάφορα στάδια πολιτισμοῦ, ὅπως αὐτὰ ἀποτυπώνονται στὴν Ἁγία Γραφή (π.χ. παραδείσια κατάσταση τοῦ ἀνθρώπου, πολιτισμὸς τοῦ πτωτικοῦ ἀνθρώπου, πολιτισμὸς τοῦ ἀνακαινισμένου ἐν Χριστῷ ἀνθρώπου).

Ὁ π. Εὐάγγελος Γκανᾶς στὴ μελέτη του «Ἡ βιβλικὴ ἀφήγηση καὶ ἡ ἔκλειψή της στὴ νεοελληνικὴ θεολογία καὶ τὴν ἐκκλησιαστικὴ ζωή», ἀφοῦ μελετήσει τὴν ἐνσωμάτωση τῆς βιβλικῆς ἀφήγησης στὴ θεολογία καὶ στὴν ἐκκλησιαστικὴ ζωή, θὰ συνεχίσει παρουσιάζοντας τὴν ἀπώλεια αὐτῆς τῆς σχέσης, θὰ κάνει λόγο γιὰ σύγχρονες προτάσεις ἀποκατάστασης τῆς σχέσης αὐτῆς καὶ θὰ ἀναδείξει τὴ σπουδαιότητα τοῦ ὅλου θέματος γιὰ τὴν ἱστορικὴ τύχη τοῦ χριστιανισμοῦ στὸν τόπο μας.

Στὸ ἄρθρο ποὺ ἀκολουθεῖ μὲ τίτλο «Ἡ ἀτέλεστη τελειότητα τοῦ χριστιανοῦ. Μιὰ διακειμενικὴ διαδρομὴ τῆς Παύλειας ἔννοιας καὶ μιὰ βιβλικὴ ἐφαρμογὴ τῆς διακειμενικότητας» ἡ Κυριακούλα Παπαδημητρίου ἐξετάζει, μεταξὺ ἄλλων, τὴ διακειμενικότητα ὡς ἑρμηνευτικὴ θεωρία, στὴ συνέχεια τὸν ρόλο της στὶς βιβλικὲς σπουδές, καθὼς ἐπίσης καὶ τὴν κατανόησή της ὡς παράγοντα τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἑρμηνευτικῆς παράδοσης.

Ὁ π. Ἀμφιλόχιος Μίλτος στὴ μελέτη του «La notion biblique de "personnalité corporative"» διερευνᾶ τὴ σημασία τῆς βιβλικῆς ἔννοιας τῆς «συλλογικῆς προσωπικότητας» γιὰ τὴν δογματικὴ θεολογία (π.χ. στὴν ἐκκλησιολογία) μὲ ἐπίκεντρο ἰδιαίτερα τὴ θεολογικὴ παρακαταθήκη τοῦ Μητροπολίτη Περγάμου Ἰωάννη Ζηζιούλα.

Ὁ Σωτήριος Δεσπότης μὲ τὸ ἄρθρο του «Τὸ πολίτευμα τῆς Ἐκκλησίας. Μιὰ ἑρμηνευτικὴ πρόταση ἀναφορικὰ μὲ τὸ χριστιανικὸ πολίτευμα στὸ Φιλ. 3,20-21» ἐπιχειρεῖ νὰ διερευνήσει τὴ σημασία τοῦ ὅρου "πολίτευμα" μέσα ἀπὸ τὴν ἐπισκόπηση τῆς ἱστορίας τῆς σχετικῆς ἔρευνας καὶ τῆς ἔνταξης τοῦ ὅρου στὸ εὐρύτερο πλαίσιο τῆς παύλειας θεολογίας.

Ὁ Χαράλαμπος Ἀτματζίδης στὴ μελέτη του «Ἡ ἀναγνωστικὴ θεωρία καὶ ἡ πρόσληψη τοῦ Β΄ Πέ 1,4 ἀπὸ τοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας» ἐπιχειρεῖ μέσα ἀπὸ τὴ χρήση τῆς σύγχρονης αὐτῆς ἑρμηνευτικῆς μεθόδου νὰ προσεγγίσει τὸ δυσερμήνευτο αὐτὸ χωρίο, καθὼς καὶ τὶς πατερικὲς ἐξηγητικὲς καὶ θεολογικὲς προσεγγίσεις.

Στὸ ἄρθρο ποὺ ἀκολουθεῖ μὲ τίτλο «Ἡ παραβολὴ τοῦ Μεγάλου Δείπνου (Λουκ. 14,15-24) στὴν ἑρμηνεία τῶν Πατέρων» ὁ Ἀθανάσιος Ἀντωνόπουλος παρουσιάζει τὰ ἑρμηνευτικὰ σχόλια τῶν Πατέρων γιὰ τὴν παραβολὴ ὑπὸ τὸ πρίσμα τῆς ἔννοιας τῆς ὁμοτράπεζης σύναξης, δίνοντας βαρύτητα σὲ ἐπιμέρους στοιχεῖα τῆς σύναξης αὐτῆς (π.χ. διοργανωτής, πρόσωπο τοῦ δούλου, πρόσκληση συμμετοχῆς κ.ἄ.).

Στὸ ἄρθρο μὲ τίτλο «Ἡ Ἁγία Γραφὴ καὶ ἡ ἐπίδρασή της στὴ λατρεία καὶ τὴν τέχνη τοῦ ἀρχέγονου χριστιανισμοῦ» ὁ Μόσχος Γκουτζιούδης παρουσιάζει πληροφορίες γιὰ τὴν καταλυτικὴ ἐπίδραση ποὺ εἶχε ἡ Ἁγία Γραφὴ στὴ λατρεία καὶ τὴν τέχνη τῆς ἀρχέγονης Ἐκκλησίας.

Ὁ Τρύφων Τσομπάνης στὸ ἄρθρο του «"Συγκατάμιξις θείου κάλλους"· Ἁγία Γραφὴ καὶ Ἐκκλησιαστικὴ Τέχνη» ἐξετάζει πτυχὲς τῆς ἐπίδρασης τῆς Παλαιᾶς καὶ τῆς Καινῆς Διαθήκης στὴν εἰκονογραφία, καθὼς ἐπίσης καὶ τὴν ἐπίδρασή της στὴν αἰσθητικὴ τοῦ ναοῦ καὶ τῆς λατρείας.

Ὁ Χρῖστος Κρικώνης στὸ τελευταῖο ἄρθρο τοῦ ἀφιερώματος μὲ τίτλο «Ἡ ἀτομικὴ μελέτη (κατ’ ἰδίαν ἀνάγνωση) καὶ χρήση τῆς Ἁγίας Γραφῆς κατὰ τοὺς Καππαδόκες Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας» παρουσιάζει μαρτυρίες ἀπὸ τὴν ἴδια τὴν Ἁγία Γραφὴ γιὰ τὴν κατ’ ἰδίαν, ἀλλά καὶ τὴ δημόσια χρήση, μελέτη καὶ ἀνάγνωσή της, ὅπως ἐπίσης καὶ σχετικὲς ἀναφορὲς τῶν Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας, ἰδιαίτερα τοῦ Μεγάλου Βασιλείου καὶ τοῦ Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου.

Στὴ στήλη Παρεμβάσεις φιλοξενεῖται τὸ κείμενο τοῦ Γεωργίου Μαρτζέλου μὲ τίτλο «Παρανοήσεις φιλοσοφικῶν κειμένων καὶ ἀκαδημαϊκὴ εὐθύνη», ὅπου μέσα ἀπὸ σχετικὴ βιβλιοκριτικὴ δύο μελετῶν τοῦ καθηγητῆ Λάμπρου Σιάσου, συνεχίζει τὸν διάλογο ἐπὶ θεμάτων ἐπιστημονικῆς μεθοδολογίας.

Τὸ τεῦχος τοῦ περιοδικοῦ συμπληρώνεται μὲ τὶς πλούσιες μόνιμες στῆλες του. Τὰ Θεολογικὰ Χρονικὰ ὅπου περιλαμβάνονται ἀναφορὲς σὲ ἐπιστημονικὰ συνέδρια, θεολογικὰ γεγονότα, ἀνακοινωθέντα καὶ πορίσματα συνοδικῶν συνδιασκέψεων, τὰ Περιοδικά Ἀνάλεκτα, ὅπου γίνεται σύντομη ἐπισκόπηση τῶν ἑλληνικῶν καὶ ξένων θεολογικῶν περιοδικῶν, τὸ Βιβλιοστάσιον, ὅπου δημοσιεύονται βιβλιοκριτικὰ δοκίμια καὶ παρουσιάσεις θεολογικῶν μονογραφιῶν, βιβλίων καὶ λοιπῶν ἐκδόσεων καί, τέλος, τὸ Ἀναλόγιον, ὅπου δημοσιεύεται ἐνημερωτικὸ δελτίο πρόσφατων θεολογικῶν ἐκδόσεων.

Τὸ ἑπόμενο 3ο τεῦχος τῆς Θεολογίας γιὰ τὸ ἔτος 2014, μὲ ἄρθρα ποικίλης ὕλης θὰ κυκλοφορήσει τὸν προσεχῆ Δεκέμβριο.

Η Επίσκεψη του Οικουμενικού Πατριάρχου στην Ορεστιάδα σε 3 λεπτά και 19 δευτερόλεπτα από τη "Fotokinisi Orestiada"

Η Ιλόνα Ντελιανίδου είναι γνωστή στη Ζάκυνθο από τις σπουδές της στο τοπικό ΤΕΙ Ιονίων Νήσων και ταυτόχρονα από την ενασχόλησή της με τα ΜΜΕ του νησιού μας. Ταυτόχρονα ασχολείται ως κάμερα-γούμαν σε παραγωγές μικρών ποιοτικών βίντεο. 

Καθώς η Ιλόνα κατάγεται από τον Έβρο και μάλιστα την Ορεστιάδα, δεν μπορούσε να μη συμβάλει -με τον τρόπο της- στην πρόσφατη επίσκεψη εκεί, στην εσχατιά της πατρίδας μας, του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου. Έτσι, μαζί με τους συνεργάτες της (Fotokinisi Orestiada), δημιούργησαν ένα υπέροχο βίντεο, στην 3λεπτη διάρκεια του οποίου αποτυπώνεται με άψογο τρόπο και με μια διαφορετική ματιά η επίσημη επίσκεψη του Πρωτοκορυφαίου της Ορθοδοξίας στη γενέτειρά της. Θαυμάστε το!

Ένα μελέτημα για τη θεολογία του ανθρώπινου Σώματος

Πρωτοπρεσβυτέρου Παναγιώτη Καποδίστρια, Το ανθρώπινο σώμα. Σήμα ή ναός; Έκδοση Περιοδικού Ο Παπουλάκης, Ιθάκη 2003.

Επιχειρούμε μια γνωριμία με το βιβλίο αυτό, δημοσιεύοντας παρακάτω τη σύντομη εισαγωγή του:

ΜΙΚΡΟ ΕΙΣΟΔΙΚΟ

Μια επιπλέον, ανάμεσα στις πολλές εγκυρότατες άλλες, θεολογική θεώρηση του ανθρώπινου Σώματος, πιθανόν να μη συνεισφέρει τίποτε το ιδιαίτερο, έκτακτο και σημαντικό στην υφιστάμενη πλουσιότατη ομολογουμένως πατερική Γραμματεία επί του θέματος, δοκιμασμένη ούτως ή άλλως και καταξιωμένη διαιώνια.

Η ανά χείρας προσέγγισή μας αυτή δεν φιλοδοξεί να είναι τίποτε περισσότερο από αυτό που λέει η λέξη: Προσέγγιση. Διότι, το μεγαλείο του ανθρώπινου Σώματος δεν είναι και τόσο εύκολο να περιγραφεί με λόγια ή να κατακτηθεί από τον πεπερασμένο μας νου, επειδή ακριβώς αποτελεί μιαν ακόμη κορυφαία εδώ έκφανση του θείου μεγαλείου, κάτι που βιώνεται μυστηριακά κυρίως, παρά μελετάται ή προσλαμβάνεται νοητικά.

Η μικρή αυτή μελέτη περί του ανθρώπινου Σώματος ως σήματος (δηλαδή: τάφου) ή ναού, όπως αυτό αντιμετωπίζεται μάλιστα από την Καινή Διαθήκη και τους Πατέρες της Εκκλησίας, στην κύρια έκτασή της αποτελεί μια σπουδαστική προ εικοσαετίας πλήρους εργασία του γράφοντος, πράγμα που σημαίνει ότι τα διαρθρωτικά μειονεκτήματά της θα είναι μάλλον περισσότερα από τα όποια προτερήματά της. Η αγάπη όμως του Ιθακησίου ρέκτη ιερέα και πολύτιμου συν-αδελφού π. Θεοδοσίου Δενδρινού και των άξιων συνεργατών του (αγάπη που "σκλαβώνει"), μ' έπεισε τελικά να δεχθώ την έκδοση της ταπεινής αυτής εργασίας από τη Σειρά των ευάριθμων και αξιόλογων εκδόσεων της εν Ιθάκη Εκκλησίας και μάλιστα του Περιοδικού Ο Παπουλάκης, ως κείμενο εκλαϊκευμένης θεολογίας, με σκοπό την όσο γίνεται καλύτερη κατανόηση του θέματος από τον ευλογημένο λαό μας.

Ζάκυνθος, 20 Ιουλίου 2002

π. Π.Ν.Κ.

Σημείωση: Στο εξώφυλλο η αγία Άννα, η Παναγία και ο Χριστός. Η "σωματική" καταγωγή του Κυρίου. Εικόνα από το Μουσείο Ζακύνθου, 15ος αιώνας.

6 Βαπτίσεις Ορθοδόξων σήμερα στο Pointe-Noire

Σήμερα το πρωί, 4 Οκτωβρίου 2014, ο Θεοφ. Επίσκοπος Μπραζαβίλ και Γκαμπόν κ. Παντελεήμων ετέλεσε τις βαπτίσεις έξι νεοφωτίστων γηγενών όλων των ηλικιών, προερχομένων από την Ενοριακή Κοινότητα Αγίας Φωτεινής Pointe-Noire, στο υπαίθριο βαπτιστήριο του υπό ανέγερσιν Ιερού Καθεδρικού Ναού Αγίου Δημητρίου της ιδίας πόλεως.

Απευθυνόμενος στους νεοφύτους αδελφούς ο κ. Παντελεήμων ερμήνευσε θεολογικώς την σημασία του ιερού Μυστηρίου του Αγίου Βαπτίσματος, εξέφρασε την χαρά της τοπικής Εκκλησίας για την ένταξή τους σε Αυτήν και τους προέτρεψε να βιώσουν την ορθόδοξη πίστη με συνέπεια.