Στο βόρειο κλίτος του Ι. Ναού Παναγίας Κουμαριωτίσσης στο Νιχώρι του Βοσπόρου βρίσκεται αποθησαυρισμένη, από το έτος 1835, η ιερά εικόνα του Αγίου Αποστόλου Θωμά, μέσα σε ένα περίτεχνο προσκυνητάρι, προσφορά της «Συντεχνίας των Λεπτουργών», δηλαδή των κατασκευαστών κομψοτεχνημάτων – ξυλογλυπτών.
Στην επιτακτική ανάγκη να διατηρηθεί ζωντανή η παρουσία ιερέων στα χωριά, ακόμη και στα πιο απομακρυσμένα σημεία της υπαίθρου, αναφέρθηκε ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος κατά την τελετή των εγκαινίων της Περιφερειακής Εκκλησιαστικής Εστίας της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών στα Εξάρχεια.
Την ευκαιρία να συναντήσει εκατοντάδες Ελληνόπουλα της Διασποράς, «βλαστάρια» της Ελληνικής Ομογένειας και της Ορθοδόξου εν Αυστραλία Εκκλησίας, είχε η Υπουργός Πολιτισμού της Ελλάδος κ. Λίνα Μενδώνη, κατά την παρουσία της, τη Δευτέρα, 6 Οκτωβρίου, στην ετήσια εκδήλωση Πικνίκ των Κατηχητικών Σχολείων της Νέας Νοτίου Ουαλίας. Στην εκδήλωση, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Πάρκο Gough Whitlam στο προάστιο Earlwood του Σύδνεϋ, την κ. Μενδώνη συνόδευσε ο Σεβασμιώτατος Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας κ.κ. Μακάριος.
Την Δευτέρα, 6 Οκτωβρίου, ο Σεβ. Αρχιεπίσκοπος Αυστραλίας κ. Μακάριος συνόδευσε την Υπουργό Πολιτισμού της Ελλάδος κ. Λίνα Μενδώνη σε εθιμοτυπική επίσκεψή της στο Γενικό Προξενείο της Ελλάδος στο Σύδνεϋ.
«Καλή δύναμη» ευχήθηκε στον Πρωθυπουργό και τους Βουλευτές ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος αμέσως μετά την ακολουθία του αγιασμού στη Βουλή και τους κάλεσε «να ξεπεράσουν τις διαφορές τους, να αγωνιστούν και να εργαστούν όλοι μαζί για το λαό ειδικά αυτή τη δύσκολη περίοδο».
«Να είμαστε περήφανοι για την Ορθόδοξη πίστη μας», ήταν το μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας κ. Μακαρίου προς τους πιστούς που το πρωί της Κυριακής, 5 Οκτωβρίου, εκκλησιάστηκαν στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου, στο «ελληνοκρατούμενο» προάστιο Marrickville του Σύδνεϋ.
Εἰσήγηση σὲ συνέδριο «Φῶς Χριστοῦ φαίνει πᾶσι», 27 Νοεμβρίου 1997
Ἕνας παλιὸς καραβοκύρης μοῦ ἔλεγε: «Εἴχαμε τότε τὰ ἱστιοφόρα. Καὶ δὲν φοβόμασταν τὴν ἀνοιχτὴ θάλασσα, γιατὶ τὸ πανὶ κρατοῦσε τὸ καράβι, καὶ ἔπαιζε μὲ τὸ κύμα. Δυσκολία πολλὴ συναντούσαμε, ὅταν πλησιάζαμε στὴ στεριά. Καὶ ὅταν πηγαίναμε τοὺς ὑποψήφιους μοναχοὺς στὸ Ὄρος, ξέραμε ὅτι δὲν θὰ τοὺς ξαναπαίρναμε. Τοὺς χάναμε, δὲν ξανάβγαιναν ἔξω, ὅπως δὲν γυρίζουν πίσω οἱ πεθαμένοι ποὺ τοὺς πᾶνε στὸ κοιμητήριο».
Τὸ Ἅγιον Ὄρος τὸ χαρακτήρισε κοιμητήριο, τάφο, ὅπου μπαίνει κανεὶς καὶ δὲν βγαίνει ἔξω. Καὶ εἶχε δίκιο. Μποροῦμε νὰ ποῦμε ὅτι τὸ Ἅγιον Ὄρος εἶναι ἕνα κοιμητήριο νεκρῶν σπόρων, ἀπὸ ὅπου βλάστησε μία ἄλλη ζωὴ καὶ ἀνθοφορία.
Τὸ Ἅγιον Ὄρος εἶναι κάτι ποὺ σὲ συγκινεῖ βαθύτατα καὶ σὲ ἕλκει. Κάτι ποὺ ἔχει σχέση μὲ ἕνα θάνατο καὶ μὲ μία ζωή. Ὁ ὑποψήφιος μοναχὸς ἔρχεται στὸ Ἅγιον Ὄρος. Μένει ἐν ἐλευθερίᾳ. Θέλει νὰ δεῖ ποιὲς ἀντιδράσεις δημιουργοῦνται μέσα του μὲ τὸν τόπο. Καὶ οἱ ἀντιδράσεις εἶναι διάφορες, ποικίλλουν κατὰ τὰ πρόσωπα καὶ κατὰ τὶς ἀναζητήσεις των.
Ἐὰν ἡ κλίση σου εἶναι γι᾿ αὐτὴ τὴ ζωή, τὴ λογική, τὸν τόπο καὶ τὸ κλίμα, τότε μένεις. Γίνεται ἡ κουρά σου. Καὶ τὸ ἅγιο Θυσιαστήριο, ἡ ἁγία Τράπεζα εἶναι ὁ Τάφος ὁ πανάγιος τοῦ Χριστοῦ, ἀπ᾿ ὅπου ἀνατέλλει ὡς Νυμφίος ἐκ παστάδος φωτεινῆς. Καὶ ἀγαπᾶς ἕναν Τάφο. Καὶ προσπίπτεις στὸν Τάφο, ἐπειδὴ ἀγαπᾶς τὴ ζωή.
Με θρησκευτική κατάνυξη και παρουσία ευάριθμων φιλέορτων πραγματοποιήθηκε την Κυριακή Β΄ Λουκά, 5 Οκτωβρίου 2025, στον Ιερό Ναό Φανερωμένης Βανάτου, ο μεθεόρτιος εορτασμός της μνήμης των Αγίων Κυπριανού και Ιουστίνης.
Την Κυριακή 5 Οκτωβρίου 2025 το πρωί ο Σεβ. Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων λειτούργησε και κήρυξε το θείο λόγο στον πανηγυρίζοντα επί τη εορτή της κοιμήσεως του Οσίου Διονυσίου του Ρήτορος Ιερό Ναό του Αγίου Αθανασίου Αδένδρου.
Μία ιστορία γεμάτη έντονες συγκινήσεις ξεκίνησε να γράφεται τον Οκτώβριο του 2024, όταν, με την ευλογία του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, άνοιξε τις διαδικτυακές του πύλες το «ζωντανό» Μουσείο «Our People, Their Stories» (www.opts.org.au). Με αφορμή τη συμπλήρωση ενός έτους λειτουργίας του, το Σάββατο, 4 Οκτωβρίου, διοργανώθηκε επετειακή εκδήλωση στο Εθνικό Ναυτικό Μουσείο της Αυστραλίας (Australian National Maritime Museum), κατά τη διάρκεια της οποίας πραγματοποιήθηκε η επίσημη παρουσίαση του έργου στο Σύδνεϋ.
Η Ιερά Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας καλωσόρισε, το Σάββατο, 4 Οκτωβρίου 2025, στο πλαίσιο πανηγυρικής Συνεδρίας της Ιεράς Επαρχιακής Συνόδου της, την Υπουργό Πολιτισμού της Ελλάδος κ. Λίνα Μενδώνη, η οποία επισκέφθηκε την πέμπτη ήπειρο για να παραστεί στην επετειακή εκδήλωση για τη συμπλήρωση ενός έτους λειτουργίας του «ζωντανού» Μουσείου «Our People, Their Stories» (www.opts.org.au) και την επίσημη παρουσίαση του έργου στο Σύδνεϋ. Την Υπουργό συνόδευαν η ειδική σύμβουλός της κ. Άννα Παναγιωταρέα και άλλοι συνεργάτες της, καθώς επίσης ο Γενικός Πρόξενος της Ελλάδος στο Σύδνεϋ κ. Γεώργιος Σκέμπερης.
ΟΜΙΛΙΑ
ΣΤΟ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟ ΑΝΑΓΝΩΣΜA
Κυριακή
ΙZ΄
(B΄
Λουκά) 5/10/2025
Του
π. Διονυσίου Πομόνη
Ο Απόστολος Παύλος σήμερα μας φέρνει σε επαφή με την Β’ προς Κορινθίους επιστολή του. Και πιο συγκεκριμένα με ένα τμήμα από το έκτο κεφάλαιό της. Ο απόστολος των εθνών συγγράφει την παρούσα επιστολή πιθανώς με την βοήθεια του μαθητή του Τιμοθέου, για να επιδοκιμάσει τη μεταστροφή των Κορινθίων, από τον δρόμο της αμαρτίας στην οδό του Κυρίου. Καθώς και να τους διαβεβαιώσει για την διακονία και την αγάπη του προς αυτούς.
«Ἀντίθετα, ἐσεῖς ν’ ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθρούς σας, νὰ κάνετε τὸ καλὸ καὶ νὰ δανείζετε, χωρὶς νὰ περιμένετε νὰ πάρετε πίσω τίποτα. Ἔτσι, ὁ Θεός, ποὺ εἶναι καλὸς ἀκόμα καὶ μὲ τοὺς ἀχάριστους καὶ τοὺς κακούς, θὰ σᾶς ἀνταμείψει μὲ τὸ παραπάνω καὶ θὰ σᾶς κάνει παιδιά του».
π. Δημητρίου Μπόκου
Στὴν ἐπὶ τοῦ ὄρους (κατὰ τὸν εὐαγγελιστὴ Ματθαῖο), ἢ στὴν ἐπὶ τόπου πεδινοῦ (κατὰ τὸν Λουκᾶ) ὁμιλία του ὁ Χριστός, διαμήνυσε πράγματα συγκλονιστικά, ποὺ δὲν εἶχαν ἀκουστεῖ ποτὲ μέχρι τότε ἐπὶ τῆς γῆς. Μεταξὺ αὐτῶν μίλησε καὶ γιὰ τὴ σχέση μὲ τοὺς ἐχθρούς. «Ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν καὶ ἀγαθοποιεῖτε» (Κυριακὴ Β΄ Λουκᾶ).
Μάξιμος Παφίλης, Επίσκοπος Μελιτηνής
Ομιλία στην ευαγγελική περικοπή Λουκά στ´ 31–36.
Ποιος από εμάς δεν αναζητά το ίσο αντί του ίσου, ή ποιος δεν μετρά τη φιλία με τον κανόνα της ανταπόδοσης; Μέσα στον λαβύρινθο της καρδιάς, όπου οι σκιώδεις οδοί των σκέψεων συμπλέκονται, καθένας από εμάς φέρει μια αφανή ζυγαριά, ζυγίζοντας τις πράξεις των άλλων σε σχέση με τις δικές του ευεργεσίες. Σαν έμποροι της ζωής, όχι αγαπώντας αλλά συναλλασσόμενοι, επιζητούμε το χρέος της ανταπόδοσης, ώστε ο λογαριασμός της ζωής να μην εμφανίζει κανένα έλλειμμα. Η αγάπη μας, συχνά, δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα δάνειο με τόκο την προσδοκία, μια σιωπηλή συμφωνία ψυχών, για να μην αδικηθούμε από την αχαριστία. Είναι άραγε αυτό ζωή ή μάλλον σκιά ζωής, που περιστρέφεται σε έναν κύκλο, όπου το εγώ βλέπει και αγαπά το ίδιο του το είδωλο στο πρόσωπο του άλλου; Διότι το να ανταποδίδουμε την αγάπη σε όσους μας αγαπούν δεν είναι κάτι σπουδαίο αλλά κάτι κενό και απέραντο, η αντανάκλαση του κατόπτρου στο κάτοπτρο, που δεν γεννά τίποτα νέο, παρά μόνο ανακυκλώνει διαρκώς το παλιό.
Τό Σάββατο, 4 Ὀκτωβρίου 2025, ἑορτή τοῦ ἁγίου Ἱεροθέου, Α΄ Ἐπισκόπου Ἀθηνῶν, ἑόρτασε τά ὀνομαστήριά του ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου κ. Ἱερόθεος, στήν ἔδρα τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως, στήν Ναύπακτο. Τά φετινά ὀνομαστήρια τοῦ Μητροπολίτου μας συνδυάζονται μέ τήν συμπλήρωση 30 ἐτῶν ποιμαντορίας τοῦ κ. Ἱεροθέου στήν Ναύπακτο (1995-2025).
Δεῖτε τὸ video τοῦ Συνεδρίου:
Την Παρασκευή 3 Οκτωβρίου 2025, ο Σεβ. Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων λειτούργησε και κήρυξε τον θείο λόγο στον Μητροπολιτικό Ιερό Ναό των Αγίων και Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου Βεροίας για την εορτή του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτου, προστάτου της Δικαιοσύνης.
Ο Πατριαρχικός Επίτροπος, Μητροπολίτης Καλλιουπόλεως και Μαδύτου κ. Στέφανος, σήμερα Σάββατο, 4 Οκτωβρίου 2025, το απόγευμα, χοροστάτησε κατά την Ακολουθία του Εσπερινού στον Πατριαρχκό Ναό του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι.
ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΛΟΥΘΩΣ:
ΑΝΑΚΟΙΝΩΘΕΝ
Ὁλοκληρώθηκαν σήμερα, Σάββατο 4 Ὀκτωβρίου 2025, οἱ ἐργασίες τῆς Ἱερᾶς Ἐπαρχιακῆς Συνόδου τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Αὐστραλίας, ἡ ὁποία συνεδρίασε, σέ τακτική Συνεδρία γιά τόν μῆνα Ὀκτώβριο, ἀπό τήν 2α τρέχοντος μηνός, ὑπό τήν Προεδρία τοῦ Σεβασμιωτάτου Ἀρχιεπισκόπου Αὐστραλίας κ.κ. Μακαρίου.
Κατά τίς παρελθοῦσες Συνεδρίες ἀναγνώστηκαν οἱ ἐκθέσεις τῶν πεπραγμένων τῶν Θεοφιλεστάτων Ἐπισκόπων, τούς ὁποίους ὁ Σεβασμιώτατος Πρόεδρος συνεχάρη γιά τήν ἐκκλησιαστική διακονία τους καί τήν πολύτιμη προσφορά τους στό χριστεπώνυμο πλήρωμα τῆς Ἱερᾶς Ἀρχιεπισκοπῆς Αὐστραλίας.
Το απόγευμα της Πέμπτης, 2 Οκτωβρίου 2025, ο Σεβ. Μητροπολίτης Σουηδίας και πάσης Σκανδιναυΐας κ. Κλεόπας πραγματοποίησε την δεύτερη συνάντηση Κατηχουμένων της Ι. Μητροπόλεως Σουηδίας, στις εγκαταστάσεις του Καθεδρικού Ναού Αγίου Γεωργίου Στοκχόλμης (Birger Jarlsgatan 92, 11420 Stockholm).
.jpg)
Η Α.Θ. Παναγιότης ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος αφίχθη το απόγευμα της Παρασκευής, 3 Οκτωβρίου 2025, στο Μιλάνο, το οποίο επισκέπτεται επισήμως προκειμένου να προστεί των λατρευτικών και εορταστικών εκδηλώσεων για την εκατονταετηρίδα της Ελληνορθοδόξου Κοινότητος της πόλεως.
.jpg)
Την Παρασκευή, 3 Οκτωβρίου 2025, τελέστηκε το 12ετές μνημόσυνο του μακαριστού γέροντος Χρυσοστόμου, πρώτου Ηγουμένου της Ιεράς Μονής Εσφιγμένου Αγίου Όρους, μετά την αποκατάσταση της κανονικότητας.
Της Θείας Λειτουργίας και του Μνημοσύνου προεξήρχε ο Σεβ. Μητροπολίτης Σεβαστείας κ. Σεραφείμ.
-Καλώς ήρθες στην καινούρια σου Χώρα Φροσούλα.
Κοιτάζω γύρω με μάτια απλανή, τον νέον
άνδρα που με υποδέχεται στο Λιμάνι της Μελβούρνης.
Το δύσκολο ταξίδι με το υπερωκεάνιο που
κράτησε σχεδόν 5 εβδομάδες, με έχει αποσυντονίσει πλήρως. Ο νέος άνδρας με
κοιτάζει χαμογελαστός κι απλώνει το χέρι να με βοηθήσει στα τελευταία σκαλοπάτια της μεγάλης σκάλας.
Μου προσφέρει και μια μικρή ανθοδέσμη που κρατά. Όχι, όχι, δεν είναι αυτός που περίμενα να συναντήσω, τη φωτογραφία την είχα στο χέρι, άσε που την είχα κοιτάξει άπειρες φορές μέσα στο καράβι. Ο Γιώργης, αυτός που ερχόμουν να παντρευτώ, ήταν μέτριος στο ανάστημα, μέτριος στη σωματική διάπλαση και μέτριος σχεδόν σε όλα, από ό,τι διαπίστωσα στον ένα χρόνο σχεδόν που αλληλογραφούσαμε.
Την Τετάρτη, 1 Οκτωβρίου 2025, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος παρέστη και ομίλησε στην Ιερατική Σύναξη της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης, όπου μεταξύ άλλων υπογράμμισε ότι «η Ορθοδοξία, η οποία μπορεί να λειτουργήσει σήμερα ως θετική πρόκληση και προοπτική ζωής και ελευθερίας σε μία εποχή επαναπροσδιορισμού της ιεράρχησης των αξιών, είναι αδύνατον να αδιαφορεί για τα επιτεύγματα του πολιτισμού, για την επιρροή που ασκούν παγκοσμίως και για τις νέες δυνατότητες πού προσφέρουν στο πεδίο των ανθρωπίνων πραγμάτων. Δεν πορευόμεθα προς τον Θεό με γυρισμένη την πλάτη στον πολιτισμό πού, στην αυθεντικότητά του, αποτελεί δώρο του Θεού στον άνθρωπο».
.jpg)
Με λαμπρότητα και πάνδημη συμμετοχή πραγματοποιήθηκε η Πανήγυρις του Ιερού Ενοριακού Ναού Παναγίας Ελευθερωτρίας Άνω Καλλιθέας πόλεως Ρεθύμνης, κατά το διήμερο 30ής Σεπτεμβρίου και 1ης Οκτωβρίου 2025.
Μετά πάσης λαμπρότητος εορτάστηκε και φέτος η έναρξη των εργασιών του Κοινοβουλίου του Βασιλείου της Σουηδίας, το μεσημέρι της Τρίτης, 9ης Σεπτεμβρίου 2025, αρχικώς με πανηγυρική Ακολουθία στον Καθεδρικό Ναό Storkyrkan της Λουθηρανικής Εκκλησίας, στην Στοκχόλμη.
Χάριτι Θεοῦ ξεκίνησαν σήμερα Πέμπτη, 2 Ὀκτωβρίου ἐ.ἔ., οἱ ἐργασίες τῆς Ἱερᾶς Ἐπαρχιακῆς Συνόδου τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Αὐστραλίας, ἡ ὁποία συνέρχεται στήν τακτική Συνεδρία της γιά τόν μῆνα Ὀκτώβριο, ὑπό τήν Προεδρία τοῦ Σεβ. Ἀρχιεπισκόπου Αὐστραλίας κ.κ. Μακαρίου.
Ὁλόκληρη ἡ εἰσήγηση τοῦ Μητροπολίτη Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου, κ. Ἱεροθέου, τῆς ὁποίας ἕνα τμῆμα διαβάστηκε στό Β΄ Διεθνές Ἐπιστημονικό Συνέδριο τοῦ Περιοδικοῦ Θεολογία τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος στήν Θεσσαλονίκη τήν 30 Σεπτεμβρίου 2025
Με τη Συνοδική και Πολυαρχιερατική Θεία Λειτουργία, η οποία τελέστηκε το πρωί της Τετάρτης, 1 Οκτωβρίου, στον Ιερό Ναό της Αναστάσεως του Χριστού, στο Kogarah του Σύδνεϋ, κορυφώθηκε και επισφραγίστηκε εν εκκλησία η επιτυχής διοργάνωση της Β΄ Παναυστραλιανής Ιερατικής Συνάξεως.
Μια μοναδική βραδιά πολιτισμού έζησε η Θεσσαλονίκη την Τετάρτη 1 Οκτωβρίου 2025. Το Μέγαρο Μουσικής πλημμύρισε από μουσικές και φωνές των Βαλκανίων, σε μια συναυλία που ξεπέρασε κάθε προσδοκία και ανέδειξε τη δύναμη του «μαζί».
Η Ιερά Αρχιεπισκοπή Αυστραλίας ανακοίνωσε τη διοργάνωση επετειακής εκδηλώσεως στο Σύδνεϋ, με την ευκαιρία της συμπληρώσεως ενός έτους λειτουργίας του «ζωντανού» Μουσείου «Our People, Their Stories» (www.opts.org.au).
Προσκυνηματική επίσκεψη στον Ιερό Ναό Αγίου Φωτίου του Μεγάλου, στη Θεσσαλονίκη, τον οποίο και είχε θεμελιώσει πριν από 28 χρόνια, το 1997, πραγματοποίησε την Τετάρτη, 1 Οκτωβρίου 2025, το απόγευμα, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος. Τον Οικουμενικό Πατριάρχη υποδέχθηκε ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ. Φιλόθεος.
Την Τετάρτη, 1 Οκτωβρίου 2025, ο Μητροπολίτης Κιέβου και πάσης Ουκρανίας κ. Επιφάνιος προεξήρχε της Θείας Λειτουργίας στον Ιερό Καθεδρικό Ναό του Αγίου Μιχαήλ, στην ουκρανική πρωτεύουσα.
***
Η εποχή μας έχει ταυτίσει την ελευθερία με το δικαίωμα τού να κάνουμε ό,τι θέλουμε, να είμαστε όπως θέλουμε, κάποτε και με το να φερόμαστε όπως θέλουμε, χωρίς μέτρα και όρια. Είναι μία εποχή απο-αυθεντοποίησης και απο-ιεροποίησης. «Μέτρον πάντων χρημάτων εαυτός», ούτε καν ο άνθρωπος. Και αν ενδιαφερόμασταν να ανασκάψουμε, να αναδιφήσουμε τον εαυτό μας, τότε το κριτήριό μας θα ήταν ίσως πιο προσγειωμένο. Διότι θα βλέπαμε τι μας αναπαύει, αλλά και τι αναπαύει τους άλλους, για να μπορούμε να μοιραζόμαστε, να αλλάζουμε, να εκτιμούμε. Συνήθως όμως λειτουργούμε ως μη έχοντες ώτα. Ούτε τη φωνή μας ακούμε ούτε αυτούς που μας αγαπούνε, πόσο μάλλον εκείνους που μας εχθρεύονται, αλλά στην πραγματικότητα μας βοηθούν να γίνουμε καλύτεροι, διότι μας χτυπούνε στις αδυναμίες μας.
