Υπάρχουν εκδόσεις που γεννιούνται από την ανάγκη της έρευνας και άλλες που ωριμάζουν μέσα στη ζωή της Εκκλησίας. Οι δεύτερες διαθέτουν μιαν ιδιαίτερη χάρη. Φέρουν τη σφραγίδα της εμπειρίας, της προσευχής και της πολύχρονης διακονίας. Έτσι συναντά κανείς το «Παντελεημονάριον», έναν επιμελημένο τόμο 416 μεστών σελίδων, αφιερωμένο στον πανένδοξο μεγαλομάρτυρα και ιαματικό Άγιο Παντελεήμονα, ο οποίος έρχεται να εμπλουτίσει ουσιαστικά τη σύγχρονη λειτουργική βιβλιογραφία.
Ο επιμελητής του τόμου είχε την ευγενική καλοσύνη να μας αποστείλει το «Παντελεημονάριον», δίνοντάς μας τη χαρά να περιηγηθούμε στις σελίδες ενός έργου που ωρίμασε μέσα από πολυετή λειτουργική διακονία. Από την πρώτη κιόλας ανάγνωση γίνεται φανερό ότι πρόκειται για έκδοση, η οποία γεννήθηκε μέσα στην καρδιά της εκκλησιαστικής ζωής και απευθύνεται στους ανθρώπους που αγαπούν τη λατρεία, την υμνογραφία και την παράδοση της Ορθοδοξίας.
Την έκδοση επιμελήθηκε, λοιπόν, ο Αρχιμανδρίτης Γρηγόριος Νανακούδης, δραστήριος Εφημέριος του Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Αγίου Νικολάου Σπετσών και Ιεροκήρυκας της Ιεράς Μητροπόλεως Ύδρας, Σπετσών και Αιγίνης. Η μακρά ενασχόλησή του με τη λειτουργική παράδοση της Εκκλησίας, η φιλακόλουθη ευαισθησία του και η αγάπη του προς την ορθόδοξη υμνογραφία αποτυπώνονται σε κάθε ενότητα του τόμου. Πρόκειται για εργασία που απαιτούσε επίμοχθη αναζήτηση πηγών, υπομονετική συλλογή υλικού, προσεκτική ταξινόμηση και βαθιά γνώση της λατρευτικής ζωής.
Τον τόμο, αφιερωμένο στον μακαριστό Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Παντελεήμονα τον Παπαγεωργίου (1902-1979), προλογίζει ευλογητικώς ο Σεβ. Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων, ενώ ακολουθεί το εισαγωγικό σημείωμα του επιμελητή, μες από το οποίο παρουσιάζεται η φυσιογνωμία της εκδόσεως και αποτυπώνεται με σαφήνεια το εύρος του υλικού που συγκεντρώθηκε. Ήδη από τις πρώτες σελίδες γίνεται αισθητό ότι ο αναγνώστης εισέρχεται σε έναν κόσμο, όπου η υμνογραφία αντιμετωπίζεται ως ζωντανή έκφραση της εκκλησιαστικής εμπειρίας.
Η πρώτη εντύπωση που αφήνει το «Παντελεημονάριον» είναι εκείνη της λειτουργικής πληρότητας. Στις σελίδες του συγκεντρώνεται ολόκληρος ο λατρευτικός κύκλος του Αγίου Παντελεήμονος και των προσώπων που συνδέονται με τη ζωή και το μαρτύριό του. Οι Ιερές Ακολουθίες, οι Παρακλητικοί Κανόνες, οι Χαιρετισμοί, τα Εγκώμια, οι Ακολουθίες της Αγίας Ευβούλης και του Αγίου Ερμολάου, η Ακολουθία των εν Νικομηδεία Δισμυρίων Μαρτύρων και το μουσικό παράρτημα συνθέτουν ένα ενιαίο λειτουργικό σώμα, ιδιαίτερα πολύτιμο για την εκκλησιαστική πράξη.
Η συγκέντρωση αυτού του υλικού προσδίδει στον τόμο χαρακτήρα που υπερβαίνει τα όρια μιας απλής συλλογής ακολουθιών. Ο αναγνώστης παρακολουθεί την πνευματική ακτινοβολία του Αγίου μες από την υμνογραφική παράδοση αιώνων. Κάθε ακολουθία συνομιλεί με τις υπόλοιπες, κάθε ύμνος συμπληρώνει μια πτυχή της εκκλησιαστικής μνήμης και κάθε κείμενο συμβάλλει στην διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης λειτουργικής εικόνας.
Η εργασία του Αρχιμανδρίτου Γρηγορίου Νανακούδη αναδεικνύει μιαν ουσιαστική διάσταση της λειτουργικής επιστήμης. Η υμνογραφία αποκτά νέα ζωή όταν συγκεντρώνεται, οργανώνεται και παραδίδεται σε μορφή εύχρηστη, διατηρώντας ακέραιη τη σχέση της με το φυσικό της περιβάλλον, δηλαδή την προσευχή της Εκκλησίας. Το «Παντελεημονάριον» υπηρετεί ακριβώς αυτή τη λειτουργική συνέχεια. Γι' αυτό και ο τόμος προορίζεται να συνοδεύσει τόσο την τέλεση των ιερών ακολουθιών όσο και τη μελέτη τους.
Σημαντική συμβολή στην ποιότητα της εκδόσεως προσφέρει η φιλολογική επιμέλεια του φιλολόγου κ. Σωτήρη Πολύζου. Η προσεκτική εργασία του εξασφαλίζει ακρίβεια, ομοιομορφία και αναγνωστική καθαρότητα, στοιχεία ιδιαίτερα σημαντικά σε ένα λειτουργικό βιβλίο που προορίζεται για συχνή χρήση.
Εξίσου επιτυχημένη αποδεικνύεται και η εκδοτική παρουσία του τόμου. Το ερυθρόχρυσο εξώφυλλο παραπέμπει ευθέως στην αισθητική των λειτουργικών βιβλίων της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ενώ η συνολική τυπογραφική φροντίδα του Εκδοτικού Οίκου ΕΠΤΑΛΟΦΟΣ ΑΒΕΕ χαρίζει στην έκδοση την ποιότητα που αρμόζει στο περιεχόμενό της.
Καθώς ο αναγνώστης προχωρεί στις σελίδες του βιβλίου, δημιουργείται σταδιακά η αίσθηση ενός λειτουργικού προσκυνήματος. Οι ύμνοι αναδύονται με τη φυσικότητα της εκκλησιαστικής προσευχής, οι ακολουθίες διατηρούν την δική τους εσωτερική ενότητα και ολόκληρος ο τόμος αποπνέει το ήθος της ορθόδοξης λατρείας. Η ανάγνωση εξελίσσεται σε εμπειρία συμμετοχής στη μνήμη του Αγίου, καθώς η υμνογραφία φανερώνει τον θεολογικό πλούτο και την ποιητική δύναμή της.
Το «Παντελεημονάριον» αποτελεί μιαν έκδοση που τιμά όλους όσοι εργάστηκαν για την πραγματοποίησή της. Τιμά πρωτίστως τον Αρχιμανδρίτη Γρηγόριο Νανακούδη για τον πολυετή μόχθο, τη συνέπεια και την αφοσίωσή του στη λειτουργική παράδοση. Τιμά τον φιλόλογο κ. Σωτήρη Πολύζο για τη φιλολογική επιμέλεια. Τιμά και τον Εκδοτικό Οίκο ΕΠΤΑΛΟΦΟΣ ΑΒΕΕ, ο οποίος προσέδωσε στην εργασία αυτή την ανάλογη εκδοτική φροντίδα.
Πάνω απ' όλα, όμως, η έκδοση τιμά την ίδια την υμνογραφική παράδοση της Εκκλησίας. Συγκεντρώνει πολύτιμα λειτουργικά κείμενα, τα παρουσιάζει με τάξη και φροντίδα και τα προσφέρει εκ νέου στη ζωή της Εκκλησίας. Γι' αυτό και το «Παντελεημονάριον» έχει όλες τις προϋποθέσεις να καταστεί έργο αναφοράς για τους κληρικούς, τους ιεροψάλτες, τους θεολόγους, τους φιλολόγους και κάθε φιλακόλουθο πιστό.
Κλείνοντας τον τόμο, ο αναγνώστης αισθάνεται ότι κρατά στα χέρια του κάτι περισσότερο από ένα ακόμη λειτουργικό βοήθημα. Κρατά έναν καρπό μακρόχρονης εκκλησιαστικής διακονίας, όπου η επιστημονική επιμέλεια συναντά τη λειτουργική εμπειρία και η αγάπη προς την υμνογραφία μετατρέπεται σε διαρκή προσφορά προς το εκκλησιαστικό σώμα. Σε μιαν εποχή όπου η εκκλησιαστική βιβλιοπαραγωγή αναζητεί έργα με διάρκεια και ουσιαστικό περιεχόμενο, το «Παντελεημονάριον» καταθέτει την δική του διακριτική αλλά ισχυρή μαρτυρία. Αποτελεί μιαν έκδοση που υπηρετεί τη λατρεία, διαφυλάσσει την παράδοση και προσφέρει στους ανθρώπους της Εκκλησίας έναν πολύτιμο συνοδοιπόρο για πολλά χρόνια.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου