Τό ἔθιμο τοῦ θορύβου - Ἐνδοκοσμικός ἡσυχασμός

Τό ἔθιμο τοῦ θορύβου

Ἡ ζωή τῆς Ἐκκλησίας μας εἶναι συνδεδεμένη μέ τήν ἡσυχία τοῦ νοῦ καί τῆς καρδιᾶς, μιά ἡσυχία πού χρειάζεται, γιά ἐμᾶς τούς εὐάλωτους σέ ἐξωτερικές ἐπιρροές, ἀνάλογο περιβάλλον, ἡσυχία ἀπό στόματα, μηχανές καί πράγματα. Οἱ συζητἠσεις στἀ μπαλκόνια, πού γνωστοποιοῦν σέ ὅλη τήν γειτονιά οἰκογενειακά ζητήματα, ἡ στεντορίᾳ τῇ φωνῇ συζήτηση στό τηλέφωνο πού ἀνακοινώνει στό εὐρύ κοινό ἀτομικές ὑποθέσεις, ἡ χρήση σφυριῶν ἤ ἄλλων ἐργαλείων σέ ὥρα κοινῆς ἡσυχίας καί φυσικά οἱ τόποι διασκέδασης τοῦ κοινοῦ πού διαχέουν σέ μεγάλη ἀκτίνα ἤχους «τυμπάνων καί χορῶν», δημιουργοῦν ἕνα ἀντιησυχαστικό καλοκαιρινό περιβάλλον.

Ὁ Τ. Θεοδωρόπουλος σέ ἕνα ἄρθρο του μέ τίτλο «ὁ ἐθνικός μας θόρυβος» (Καθημερινή, 22.7.2026) μέ τόν δικό του τρόπο γράφει: «Στὸ μικρὸ νησί τοῦ Ἀργοσαρωνικοῦ ποὺ παραθερίζω, τὴν ἔχω εἰδοποιήσει [τήν Ἀστυνομία] τοὐλάχιστον τρεῖς φορὲς γιὰ τὸ θέμα, ὅμως ἐπὶ ματαίῳ. Ἔτσι ἔχω καταφύγει στὰ κλειστά, διπλᾶ εὐτυχῶς, τζάμια καὶ στὶς σωτήριες ὠτοασπίδες. Ἡ ἀλήθεια εἶναι βέβαια ὅτι ἡ παραγωγὴ θορύβου εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ ἔθιμα τοῦ ἑλληνικοῦ καλοκαιριοῦ. Θὰ ἔλεγα ὅτι ἡ παραγωγὴ θορύβου δὲν εἶναι ἁπλῶς δικαίωμα. Εἶναι ὑποχρέωση. Ἂν δὲν θορυβεῖς καθ’ οἱονδήποτε τρόπο, δὲν εἶσαι ἄξιος τῆς εὐεργεσίας του. Σημαίνει ὅτι δὲν ἔχεις τὴν ἱκανότητα νὰ τὸ ἀπολαύσεις, ὁπότε καλύτερα νὰ ἀναζητήσεις καταφύγιο κάπου στὸν ξενέρωτο βορρᾶ. Τὸ δὲ ἑλληνικὸ καλοκαίρι σοῦ προσφέρει πλῆθος ἐπιλογῶν γιὰ νὰ ἀπολαύσεις θόρυβο. Κατ’ ἀρχὰς ὑπάρχουν τὰ πανηγύρια, μιὰ ὁλόκληρη σχολὴ καλλιτεχνικῆς ἔκφρασης, καὶ στὸ ἐνδιάμεσο οἱ πολιτιστικὲς προσφορὲς τῶν δήμων. Ἂν θυμάστε, στὰ χρόνια τῆς κρίσης ἕνας ἀπ’ τοὺς λόγους ποὺ αἰσθανόμασταν φτωχότεροι ἦταν ὅτι οἱ δῆμοι δὲν ὀργάνωναν συναυλίες».

Προχωρᾶ, ὅμως, στήν συνέχεια γιά νά ἐπισημάνη μέ σκωπτικό τρόπο τόν κίνδυνο τοῦ θορύβου. Γράφει: «Ποιοί εἶναι οἱ κίνδυνοι τοῦ ἑλληνικοῦ καλοκαιριοῦ; Οἱ δασικὲς πυρκαγιές, οἱ καύσωνες, οἱ πνιγμοὶ καὶ ἡ αὔξηση τῶν τροχαίων. Ὁ θόρυβος, ἐπειδὴ δὲν σὲ ὁδηγεῖ στὸ νοσοκομεῖο, περνάει ἀπαρατήρητος. Τὸν ἀντιμετωπίζουμε ὡς φυσιολογικό, τόσο ποὺ λίγο ἀκόμη καὶ θὰ τὸν κηρύξουμε ἐθνικό μας προϊόν... Καὶ δὲν ὑπολογίζουμε τὶς ψυχικὲς διαταραχὲς ποὺ προκαλεῖ, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ γίνεται ἡ αἰτία γιὰ τὰ σπασμένα νεῦρα τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας. Ἀπ’ τὰ κουνούπια μπορεῖς νὰ προστατευθεῖς. Ὁ θόρυβος, ὅμως, χτυπάει ἀπ' εὐθείας τὸν ἐγκέφαλο, ὅπως λέει ὁ Σοπενάουερ». Καί ὁ ταραγμένος ἐγκέφαλος ταράζει τήν καρδιά καί ἡ ταραγμένη καρδιά δέν μπορεῖ νά δῆ τόν ἑαυτό της, οὔτε νά ἀφήση τόν ἄνθρωπο νά προσευχηθῆ.

Ἐνδοκοσμικός ἡσυχασμός

Μιά ἀπό τίς ἀσκήσεις τοῦ σύγχρονου πολυάσχολου χριστιανοῦ, σύμφωνα μέ ἕναν σύγχρονο θεολόγο, εἶναι ἡ ἐπιβαλλόμενη ἀνάπαυση, ὄχι ἁπλῶς γιά σωματική χαλάρωση καί ξεκούραση, ἀλλά γιά νά ἔχη τήν ἄνεση νά μελετήση, πρίν ἀπ’ ὅλα τόν ἑαυτό του, ἀποτραβώντας τόν νοῦ του ἀπό τόν ἐσμό τῶν λογισμῶν του, νά μελετήση ἐπίσης μετά συνέσεως, ἀκενοδόξως, τά ἱερά προφητικά, ἀποστολικά καί πατερικά κείμενα, νά ἀφεθῆ στό πνεῦμα τους, ἀφήνοντας στήν ἄκρη προκατασκευασμένες ἀπόψεις του. Καί μέσα σ’ αὐτό τό ἐνδοκοσμικό, ἀλλά ἡσυχαστικό κλίμα, νά προσευχηθῆ, ἀποθέτοντας τόν ἑαυτό του, τούς δικούς του ἀνθρώπους, ὅλο τόν κόσμο καί ὅλη τήν κτίση, στό παντουργό ἔλεος τοῦ Θεοῦ.
Αὐτή ὅμως ἡ ἐνδοκοσμική ἡσυχαστική διαδικασία ἀπαιτεῖ καί ἐξωτερική ἡσυχία. Δέν μπορεῖ νά συνυπάρξη μέ καλοκαιρινούς θορύβους πού δέν ἀφήνουν ἀνεπηρέαστο τό θυμικό τῆς ψυχῆς.
π.Θ.Α.Β.