Το πάνσεπτο Χέρι του Αγ. Διονυσίου στην Παναγούλα Βανάτου και μια προσκύνηση έξω από τον Ναό

Γράφει ο π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ

Φωτογραφίες: Σπύρος Δρογγίτης και Δημήτρης Σκαμνάκης

Η παρουσία του πάνσεπτου Χεριού του Πολιούχου Ζακύνθου, Αγίου Διονυσίου, το βράδυ της Πέμπτης, 3 Σεπτεμβρίου 2026, στην Παναγούλα Βανάτου, υπήρξε ασφαλώς η μεγάλη ευλογία κατά την έναρξη του νέου ακαδημαϊκού έτους του Μορφωτικού Κέντρου «Αληθώς». Πέρα όμως από το πρόγραμμα της βραδιάς, τον Αγιασμό, την Ακολουθία για το φυσικό περιβάλλον και την έναρξη του Γ΄ Αγιολογικού Σεμιναρίου, συνέβη κάτι βαθύτερο: ο Άγιος της Ζακύνθου επισκέφθηκε μια Ενορία του νησιού του και οι άνθρωποί της έσπευσαν να τον συναντήσουν.

Από νωρίς προσήλθαν πιστοί από την περιοχή, τα περίχωρα, αλλά και από μακρινότερα σημεία της Ζακύνθου, με έναν ιδιαίτερο σκοπό: να προσκυνήσουν το ιερό Λείψανο του Αγίου της Συγγνώμης. Ανάμεσά τους και Αθηναιοβανατιώτες, οι οποίοι είχαν ολοκληρώσει τις καλοκαιρινές διακοπές τους και ετοιμάζονταν να επιστρέψουν στην Αθήνα. Η αναχώρησή τους αναβλήθηκε για λίγο. Θέλησαν να παραμείνουν, για να προσκυνήσουν τον Άγιο Διονύσιο, τώρα που εκείνος είχε έλθει στην δική τους Ενορία. Μια απλή απόφαση, που φανερώνει όμως τον ιδιαίτερο δεσμό του Ζακυνθινού με τον Πολιούχο του: ο Άγιος αποτελεί πρόσωπο οικείο, πατρικό, συνδεδεμένο με τη μνήμη του τόπου, την οικογένεια, τη δοκιμασία, την ελπίδα και την προσευχή.

Στην ορθόδοξη εκκλησιαστική συνείδηση η παρουσία ενός ιερού Λειψάνου έχει βαθύ θεολογικό περιεχόμενο. Ο Χριστιανισμός είναι πίστη της Ενανθρωπήσεως και της Αναστάσεως. Το σώμα μετέχει στον αγιασμό του ανθρώπου και ο Απόστολος Παύλος το ονομάζει «ναόν τοῦ ἐν ὑμῖν Ἁγίου Πνεύματος» (Α΄ Κορ. 6,19). Η Εκκλησία, τιμώντας τα λείψανα των Αγίων, τιμά τη Χάρη του Θεού που ενήργησε μέσα στην ανθρώπινη ύπαρξη. Η προσκύνηση αναφέρεται στο πρόσωπο του Αγίου και μέσω αυτού στον Θεό, την πηγή κάθε αγιασμού.

Στην περίπτωση μάλιστα του Αγίου Διονυσίου, η παρουσία του πάνσεπτου Χεριού του γεννά και έναν αυθόρμητο συμβολισμό. Πρόκειται για το χέρι ενός Επισκόπου που ευλόγησε, ιερούργησε, ύψωσε τα Τίμια Δώρα, στήριξε και παρηγόρησε ανθρώπους. Κυρίως είναι το χέρι του Αγίου που ταυτίστηκε στη συνείδηση του λαού μας με τη συγγνώμη και την ανεξικακία. Η προσκύνησή του γίνεται επομένως συνάντηση με μια ολόκληρη ζωή που παραδόθηκε στον Θεό και έφθασε έως τη δύσκολη κορυφή της συγχώρησης.

Μέσα σε αυτή την κατανυκτική προσέλευση υπήρξε και μια στιγμή που έμεινε, συνειδητά, έξω από κάθε φωτογραφική καταγραφή. Μια ασθενούσα προσκυνήτρια μεταφέρθηκε από την οικογένειά της έως την Παναγούλα, επειδή επιθυμούσε να προσκυνήσει τον Άγιο. Οι σωματικές δυνάμεις της δεν επαρκούσαν για να φθάσει από το αυτοκίνητο έως το εσωτερικό του Ναού. Οι δικοί της άνθρωποι απευθύνθηκαν αρχικά στον Εφημέριο και, κατόπιν, στον Σεβ. Μητροπολίτη Ζακύνθου κ. Διονύσιο, ζητώντας να γίνει, εφόσον ήταν δυνατόν, η προσκύνηση εκεί όπου βρισκόταν η ασθενούσα.

Ο Μητροπολίτης ανταποκρίθηκε αμέσως. Πήρε το πάνσεπτο Χέρι του Πολιούχου, εξήλθε από τον Ναό και έφθασε έως το αυτοκίνητο. Εκεί η γυναίκα προσκύνησε τον Άγιο που είχε ποθήσει να συναντήσει και έλαβε την ευλογία του. Φωτογραφία αυτής της στιγμής δεν υπάρχει. Από σεβασμό προς την ασθένεια και την ιδιωτικότητα του ανθρώπινου πόνου, κανένας φακός δεν χρειαζόταν να παρεμβληθεί ανάμεσα στην προσκυνήτρια και στον Άγιο.

Κι όμως, αυτή ίσως υπήρξε η ισχυρότερη «εικόνα» ολόκληρης της βραδιάς. Η προσκυνήτρια δεν είχε τη δύναμη να φθάσει στον Άγιο· ο Άγιος έφθασε έως την προσκυνήτρια. Και εδώ το περιστατικό υπερβαίνει τη συγκίνηση και αποκτά εκκλησιολογικό περιεχόμενο. Ο Επίσκοπος εξέρχεται από τον Ναό, κρατώντας το Λείψανο ενός Αγίου Επισκόπου, και κατευθύνεται προς τον πάσχοντα άνθρωπο. Η Εκκλησία κινείται προς εκείνον που αδυνατεί να κινηθεί προς αυτήν.

Αυτή είναι άλλωστε μια κίνηση βαθιά ευαγγελική. Ο Χριστός πλησιάζει τον άνθρωπο στον τόπο της ασθένειας, της μοναξιάς και της ανάγκης του. Αγγίζει τον λεπρό, στέκεται μπροστά στον τυφλό, πλησιάζει την κλίνη του αρρώστου, ακούει την κραυγή εκείνου που ζητεί έλεος. Η ποιμαντική ζωή της Εκκλησίας καλείται διαρκώς να επαναλαμβάνει αυτή την κίνηση: να βγαίνει από την ασφάλεια των ορίων της και να συναντά τον άνθρωπο εκεί όπου πραγματικά βρίσκεται.

Η προσκύνηση ενός ιερού Λειψάνου, βέβαια, αποτελεί πράξη πίστεως και προσευχής και όχι απαίτηση θαυματουργικής επέμβασης. Ο ασθενής προσέρχεται στον Άγιο με την ελπίδα του, την αγωνία του και το προσωπικό του αίτημα. Ζητά θεραπεία, ανακούφιση, δύναμη, υπομονή, ειρήνη. Εμπιστεύεται την πληγή του στην πρεσβεία ενός ανθρώπου που πέρασε από τον κόσμο, αγωνίστηκε, πόνεσε και έφθασε στην κοινωνία με τον Θεό. Και η Εκκλησία προσεύχεται μαζί του, αφήνοντας το αποτέλεσμα στη θεία οικονομία.

Γι’ αυτό η επίσκεψη του πάνσεπτου Χεριού του Αγίου Διονυσίου στην Παναγούλα είχε σημασία πολύ μεγαλύτερη από μια τιμητική μεταφορά ιερού Λειψάνου. Για λίγες ώρες η ενοριακή κοινότητα αισθάνθηκε τον Πολιούχο της Ζακύνθου ιδιαίτερα κοντά της. Οι άνθρωποι προσήλθαν με τις χαρές και τις δυσκολίες τους, τις ασθένειες και τις οικογενειακές αγωνίες τους, την ευγνωμοσύνη και τις παρακλήσεις τους. Το Βανάτο έγινε ένας μικρός τόπος προσκυνήματος και η συνηθισμένη καθημερινότητα μιας Ενορίας μεταμορφώθηκε σε σύναξη προσευχής και πνευματικής συγγένειας.

Τέτοιες επισκέψεις υπενθυμίζουν, τελικά, κάτι ουσιώδες: οι Άγιοι στην εμπειρία της Εκκλησίας είναι πρόσωπα μιας ζωντανής κοινωνίας. Ο Άγιος Διονύσιος παραμένει για τη Ζάκυνθο ο δικός της Άγιος, ο Άγιος της συγγνώμης, της καταλλαγής και της πατρικής προστασίας. Όταν το ιερό Λείψανό του φθάνει σε μια Ενορία, οι άνθρωποι αισθάνονται ότι εκείνος εισέρχεται για λίγο στη μικρή τους κοινότητα, στις οικογένειες, στις ανάγκες και στις προσευχές τους.

Και από όσα συνέβησαν εκείνο το βράδυ στην Παναγούλα, ίσως αξίζει να μείνει περισσότερο στη μνήμη ακριβώς εκείνο που δεν φωτογραφήθηκε: μια οικογένεια που έφερε τον άνθρωπό της όσο κοντύτερα μπορούσε στον Άγιο, μια ασθενούσα γυναίκα που περίμενε μέσα στο αυτοκίνητο και ένας Επίσκοπος που βγήκε από τον Ναό κρατώντας το Χέρι του Αγίου Διονυσίου. Εκεί, χωρίς λόγους και χωρίς εικόνες προς δημοσίευση, η επίσκεψη του Πολιούχου στην Ενορία απέκτησε ίσως το πληρέστερο νόημά της: ο Άγιος βρέθηκε κοντά στον λαό του και, ιδιαιτέρως, κοντά στον άνθρωπο που πονούσε.