Παναγιώτατε Πάτερ καὶ Δέσποτα, Ἐξοχώτατοι ἐκπρόσωποι τῆς Πολιτείας, Σεβασμιώτατοι καὶ Θεοφιλέστατοι Ἱεράρχαι, Ἐξοχώτατοι κυρίες καὶ κύριοι Πρέσβεις, ἐκλεκτοὶ προσκεκλημένοι, ἀγαπητοὶ ἐν Κυρίῳ ἀδελφοὶ καὶ τέκνα,
τὴν σημερινὴ ἡμέρα, μὲ τὴν σεπτὴ παρουσία τῆς Α. Θ. Παναγιότητος ἐγκαινιάζεται ἡ εἴσοδος σὲ ἕνα νέο χῶρο. Ἀνοίγεται μιὰ νέα θύρα γιὰ νὰ φανερώσει ἐκεῖνο ποὺ ἐπὶ πολὺ χρόνον ἐκυοφορεῖτο ἐν σιωπῇ. Ἀποκαλύπτεται μία χειροπιαστὴ πραγματικότητα ἡ ὁποία εἶναι μεταμόρφωση τῆς μνήμης σὲ ἐλπίδα καὶ τῆς ἱστορίας σὲ εὐθύνη.
Ἐγκαινιάζεται στὴ Βουδαπέστη ἔργο τὸ ὁποῖο δὲ γεννήθηκε πρὸ ὀλίγων ἐτῶν, δὲν ἄρχισε μὲ ἕνα ἀρχιτεκτονικὸ σχέδιο, οὔτε μὲ μία διοικητικὴ πράξη, μὲ μία κρατικὴ ἀπόφαση ἢ μὲ τὶς ἐργασίες ἀποκαταστάσεως. Τὰ θεμέλια αὐτοῦ τοῦ οἴκου εἶναι πολὺ βαθύτερα, διότι φθάνουν στὰ χρόνια κατὰ τὰ ὁποῖα τὸ φῶς τοῦ Εὐαγγελίου, ἐρχόμενο καὶ ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολη, ἄγγιξε τὴ γῆ τῶν Μαγυάρων μὲ τὴν ἱεραποστολικὴ παρουσία τοῦ Ἐπισκόπου Ἱεροθέου καὶ ἑδραιώθηκε μὲ τὰ μοναστήρια καὶ τὶς ἐκκλησίες ὅπου ἀντήχησε ἡ προσευχὴ τῆς Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας.
Ἀπὸ τότε ἕνα ἀόρατο νῆμα συνδέει τὸν Δούναβη μὲ τὸν Βόσπορο, τὴ γῆ τῶν Μαγυάρων μὲ τὴ Βασιλεύουσα, τὸν λαὸ τῆς Οὑγγαρίας μὲ τὴν πνευματικὴ παρακαταθήκη τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Τὸ νῆμα αὐτὸ δὲν ἔπαυσε νὰ ὑπάρχει. Τὸ συναντοῦμε στὸ Βασίλειο τοῦ Ἁγίου Στεφάνου, στὸ πρόσωπο τῆς Ἁγίας Πιρόσκας, τῆς μετέπειτα Αὐτοκράτειρας τοῦ Βυζαντίου Εἰρήνης, ἡ ὁποία ἕνωσε στὸ πρόσωπό της δύο κόσμους, δύο παραδόσεις καὶ δύο πατρίδες: τὴν γενέτειρά της Οὑγγαρία καὶ τὴν Κωνσταντινούπολη, τόπο τῆς αὐτοκρατορικῆς καὶ πνευματικῆς διακονίας της. Τὸ νῆμα ἑνώνει αἰῶνες ἀργότερα, τὶς ἑλληνικὲς ὀρθόδοξες οἰκογένειες ποὺ ἐπέλεξαν τὴν Οὑγγαρία ὡς πατρίδα τους. Ἔκτισαν ναούς, ἵδρυσαν κοινότητες, ἐργάσθηκαν, ἐμπορεύθηκαν, δίδαξαν, συνέλεξαν βιβλία, ἐκαλλιέργησαν τὰ γράμματα καὶ ὑπηρέτησαν τὸ κοινὸ καλό. Παρέμειναν πιστοὶ στὴν Ὀρθόδοξη πίστη τους καὶ ὑπῆρξαν συγχρόνως πιστὰ τέκνα τῆς οὑγγρικῆς πατρίδος.
Σὲ αὐτὴν τὴ μεγάλη ἁλυσίδα μνήμης ἀνήκουν ὁ Σίμων Σίνας, μεγάλος εὐεργέτης τῆς Οὑγγρικῆς Ἀκαδημίας Ἐπιστημῶν καὶ ἱδρυτὴς τῆς Γέφυρας τῶν Ἁλύσεων, ὁ λόγιος Γεώργιος Ζαβίρας, ἀλλὰ καὶ ἀναρίθμητοι ἄνθρωποι τῶν ὁποίων τὰ ὀνόματα δὲν διεσώθησαν στὰ βιβλία τῆς ἱστορίας, ἀλλὰ παραμένουν γραμμένα στὴ μνήμη τοῦ Θεοῦ. Σήμερα δὲν φέρνομε κάτι ξένο στὴν Οὑγγαρία. Ἐπαναφέρομε στὸ φῶς κάτι ποὺ ἐδῶ καὶ περισσότερο ἀπὸ μία χιλιετία ἀποτελεῖ μέρος τῆς πνευματικῆς της μνήμης. Ἡ Κωνσταντινούπολις συναντᾷ καὶ πάλι τὴ Βουδαπέστη καὶ ἡ παλαιὰ συγγένεια ξαναβρίσκει τὴ φωνή της.
Ἡ ἱστορία, ὅμως, δὲν γράφεται μόνον σὲ φωτεινὲς σελίδες. Ὑπῆρξαν δεκαετίες κατὰ τὶς ὁποῖες οἱ κοινότητές μας στερήθηκαν ναοὺς καὶ θεσμούς. Ὑπῆρξαν περίοδοι κατὰ τὶς ὁποῖες ἡ παρουσία τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου στὴν Οὑγγαρία διατηρήθηκε μέσα σὲ συνθῆκες ἐξαιρετικῆς ἁπλότητος καὶ στενότητος, μὲ πόνο καὶ δάκρυα, ἀλλὰ πάντοτε μὲ συναίσθηση εὐθύνης σὲ περιβάλλον ἐκκλησιαστικῆς ἑνότητος καὶ ἐλπίδος.
Πρὶν ἀπὸ εἴκοσι πέντε χρόνια ἡ κοινότητά μας στὴ Βουδαπέστη βρῆκε καταφύγιο σὲ ἕνα διαμέρισμα τῆς ὁδοῦ Váci. Ἐκεῖ στήσαμε τὴν Ἁγία Τράπεζα. Ἐκεῖ βαπτίσαμε Χριστιανούς. Ἐκεῖ προσευχηθήκαμε. Ἐκεῖ ψάλαμε τὸ «Χριστὸς Ἀνέστη». Καὶ ἐκεῖ, μέσα σὲ λίγα δωμάτια, ἀποδείχθηκε γιὰ μία ἀκόμη φορὰ ὅτι ἡ Ἐκκλησία δὲν γεννᾶται ἀπὸ τὸ μέγεθος τῶν κτηρίων, ἀλλὰ ἀπὸ τὴ σύναξη τῶν προσώπων γύρω ἀπὸ τὸ Σῶμα καὶ τὸ Αἷμα τοῦ Χριστοῦ. Μέσα σὲ ἐκεῖνον τὸν μικρὸ χῶρο μεγάλωσε μία κοινότητα στὴν ὁποία Οὗγγροι, Ἕλληνες, Οὐκρανοί, Ρουμάνοι, Ἄραβες, Γεωργιανοὶ καὶ ἄνθρωποι πολλῶν ἄλλων ἐθνῶν ἔμαθαν νὰ λέγουν μαζὶ τὸ ἴδιο «Πάτερ ἡμῶν», ἔστω καὶ ἂν τὸ προφέρουν σὲ διαφορετικὲς γλῶσσες. Αὐτὴ εἶναι μία μικρὴ εἰκόνα τῆς Πεντηκοστῆς: πολλὲς γλῶσσες, ἀλλὰ μία πίστις· πολλοὶ λαοί, ἀλλὰ ἕνα Ποτήριο· πολλὰ πρόσωπα, ἀλλὰ ἕνα Σῶμα Χριστοῦ.
Τὸ διαμέρισμα ἔγινε σταδιακὰ παρεκκλήσιο, τὸ παρεκκλήσιο ἔγινε κοινότητα καὶ ἡ κοινότητα γέννησε διακονίες. Σήμερα διακονοῦμε κοινότητες διαφορετικῶν γλωσσῶν, διαφυλάσσομε τὴν ὀρθόδοξη πολιτιστικὴ κληρονομιά τῆς Οὑγγαρίας, προστατεύομε ἔργα τέχνης, διδάσκομε, ἐκδίδομε βιβλία, βοηθοῦμε τοὺς ἐνδεεῖς καὶ ὑποδεχόμαστε ἐκείνους ποὺ ὁ πόλεμος ξερίζωσε ἀπὸ τὰ σπίτια τους, προσπαθῶντας νὰ τοὺς προσφέρωμε ὄχι μόνον στέγη, ἀλλὰ καὶ τὴ βεβαιότητα ὅτι δὲν εἶναι μόνοι. Κάποτε, ὅμως, ἔγινε φανερὸ ὅτι τὰ λίγα δωμάτια δὲν ἀρκοῦσαν πλέον. Χρειαζόμαστε ἕναν οἶκο καὶ ἡ Πρόνοια τοῦ Θεοῦ μᾶς χάρισε κάτι περισσότερο. Μᾶς ἔδωσε τὴ δυνατότητα νὰ ἔχωμε ἕνα εὐρὺ καὶ σύγχρονο τόπο συναντήσεως .
Στὸ Ὀρθοδόξο Χριστιανικὸ Κέντρο Διαλόγου δόθηκε τὸ ὄνομα FANARION. Ἡ λέξη Φανάριον σημαίνει μικρὸ φῶς, μικρὸ λυχνάρι. Στὴν παροῦσα περίπτωση δὲν εἶναι μία ἁπλὴ ὀνομασία ἀλλὰ ἀποτελεῖ σύμβολο, μνήμη καὶ ὁμολογία. Ἀντικατοπτρίζει τὸ ταπεινὸ ἐκεῖνο Φανάρι τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ποὺ δὲν ἔχει τὴν κοσμικὴ λαμπρότητα τῶν αὐτοκρατορικῶν χρόνων, ἀλλὰ διατηρεῖ κάτι πολυτιμότερο: τὴν ἄσβεστη λυχνία τῆς μαρτυρίας. Τὸ Φανάρι δὲν εἶναι μόνον τόπος ἀλλὰ τρόπος ἐκκλησιαστικῆς ὑπάρξεως. Εἶναι μνήμη Σταυροῦ καὶ Ἀναστάσεως, μαρτυρία μιᾶς Ἐκκλησίας ποὺ εἶδε αὐτοκρατορίες νὰ ἀνατέλλουν καὶ νὰ δύουν, σύνορα νὰ μετακινοῦνται, λαοὺς νὰ περνοῦν καὶ ὅμως παρέμεινε ἐκεῖ ὄχι μὲ τὴ δύναμη τῶν ὅπλων ἀλλὰ μὲ τὴ δύναμη τῆς πίστεως, τῆς μνήμης, τῆς προσευχῆς καὶ τῆς διακονίας.
Ἡ Κωνσταντινούπολις ὑπῆρξε γιὰ αἰῶνες σταυροδρόμι λαῶν καὶ πολιτισμῶν καὶ ἡ Μεγάλη τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία ἔμαθε μέσα ἀπὸ τὴν ἱστορία της ὅτι γιὰ νὰ προστατευθεῖ ἡ ἀλήθεια δὲν χρειάζονται τείχη ἀλλὰ μάρτυρες. Τὸ FANARION τῆς Βουδαπέστης θὰ εἶναι μία μικρὴ ἀντανάκλαση αὐτῆς τῆς παραδόσεως· ἕνα μικρὸ φῶς ἀπὸ τὸ Φανάρι, μία λυχνία ἀπὸ τὴν Πόλη, μία γέφυρα ἀπὸ τὸν Βόσπορο πρὸς τὸν Δούναβη. Δὲν στοχεύει νὰ μεταφέρει στὴν Οὑγγαρία κάτι ξένο, ἀλλὰ νὰ ξαναζωντανεύει μία σχέση ποὺ ἡ ἱστορία ἔχει ἤδη ἁγιάσει.
Τὸ FANARION δὲν θὰ γίνει φρούριο, οὔτε τόπος περιχαρακώσεως. Ἐπιθυμοῦμε καὶ ἐλπίζομε νὰ εἶναι ἀνοικτὸς οἶκος. Στὴν καρδιὰ του βρίσκεται ὁ περικαλλὴς Ἱερὸς Ναός. Γιὰ τὴν Ἐκκλησία κέντρο εἶναι ἕνα Πρόσωπο, ὁ Χριστός. Ὅλα ἀρχίζουν ἀπὸ τὴ συνάντηση μαζί Του: ἀπὸ τὴ Θεία Εὐχαριστία, ἀπὸ τὴν προσευχή, ἀπὸ τὸ μυστήριο τῆς Κοινωνίας. Ἀπὸ αὐτὸ τὸ κέντρο ἀνοίγουν καὶ ὅλες οἱ ἄλλες θύρες: πρὸς τὴν Ὀρθόδοξη Ἀκαδημία, πρὸς τὴ Θεολογία, τὴν Ἱστορία, τὴν Βυζαντινὴ Μουσική, τὴν Τέχνη, τὴν Ἔρευνα, τὶς Ἐκθέσεις καὶ τὰ Συνέδρια· ἀλλὰ καὶ πρὸς μία τράπεζα φιλοξενίας, πρὸς ἕνα τόπο γιὰ συνομιλία καὶ συνάντηση μὲ τὸ πρόσωπο τοῦ ἄλλου.
Πιστεύομε ὅτι ἡ ἀλήθεια δὲν φοβᾶται τὴ συνάντηση. Ὁ διάλογος δὲν σημαίνει ἄρνηση τῆς ταυτότητός μας. Ἀντιθέτως, μόνον ἐκεῖνος ποὺ γνωρίζει ποῦ εἶναι ριζωμένος μπορεῖ νὰ ἀνοίξει πραγματικὰ τὰ χέρια του πρὸς τὸν ἄλλον. Σὲ μία Εὐρώπη ποὺ γνωρίζει καὶ πάλι τὴν τραγωδία τοῦ πολέμου καὶ συχνὰ ἀκούει περισσότερο τὸν θόρυβο τῆς συγκρούσεως παρὰ τὴ φωνὴ τοῦ ἀδελφοῦ, ἡ Ἐκκλησία καλεῖται νὰ θυμίσει μία λησμονημένη τέχνη: τὴν τέχνη τῆς συναντήσεως στὸ ἴδιο τραπέζι. Σήμερα στρώνομε τραπέζι γιὰ τὴν Ἀνατολὴ καὶ τὴ Δύση, γιὰ Ὀρθοδόξους καὶ ἄλλους Χριστιανούς, γιὰ πιστοὺς καὶ ἀναζητοῦντες τὴν Ἀλήθεια, γιὰ ἐπιστήμονες καὶ καλλιτέχνες, γιὰ Οὕγγρους καὶ ξένους. Ὄχι γιὰ νὰ καταργήσουμε τὶς διαφορές μας, ἀλλὰ γιὰ νὰ μεταμορφώσωμε τὴν διαφορὰ ἀπὸ αἰτία φόβου σὲ δυνατότητα συναντήσεως.
Δὲν εἶναι τυχαῖο ὅτι ὁ οἶκος αὐτὸς γεννιέται στὴ Βουδαπέστη. Ἡ Οὑγγαρία βρίσκεται σὲ ἕναν τόπο ὅπου ἡ Ἀνατολὴ καὶ ἡ Δύση δὲν ὑπῆρξαν ποτὲ ἀφηρημένες γεωγραφικὲς ἔννοιες καθὼς ἐδῶ συναντήθηκαν, συνομίλησαν, κάποτε συγκρούσθηκαν, ἀλλὰ ἐδῶ ἔμαθαν καὶ νὰ συνυπάρχουν. Ἡ χριστιανικὴ μνήμη τῆς Οὑγγαρίας φέρει μέσα της τὴν Ρώμη καὶ τὴν Κωνσταντινούπολι, τὴ Δύση καὶ τὴν Ἀνατολή. Αὐτὸ ἴσως νὰ εἶναι ἡ ἰδιαιτέρα κλήση τῆς Οὑγγαρίας σήμερα: ὄχι σύνορο ἀνάμεσα σὲ δύο κόσμους ἀλλὰ γέφυρα συναντήσεώς των. Τὸ FANARION θέλει νὰ διακονήσει αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν κλήση.
Ὅλα αὐτὰ δὲν θὰ μποροῦσαν νὰ πραγματοποιηθοῦν χωρὶς τὴ βοήθεια πολλῶν. Πίσω ἀπὸ τὴν σημερινὴ ἡμέρα βρίσκονται πολυετεῖς προετοιμασίες καὶ σχεδὸν μία δεκαετία ἐπίμονης ἐργασίας. Ἕνα ἱστορικὸ κτήριο σὲ κατάσταση ἐπικίνδυνη γιὰ τὴν ἴδια τὴν ἀνθρώπινη ζωὴ ἔπρεπε νὰ ξαναγεννηθεῖ. Ἀρχιτέκτονες, μηχανικοί, συντηρητές, καλλιτέχνες, τεχνῖτες, εἰδικοὶ τῶν μνημείων, νομικοί, διοικητικοὶ καὶ οἰκονομικοὶ συνεργάτες ἔδωσαν γνώσεις, χρόνο, κόπο καὶ καρδιά.
Ἐνθυμούμενοι σήμερα ὅλη τὴν μακρὰ πορεία πρὸς τὸ τέλος τοῦ ἔργου καὶ προτοῦ εὐχαριστήσωμε ὅλους τοὺς συντελεστὲς γιὰ τὸ ὡραῖο ἀποτέλεσμα, ὑμνοῦμε, δοξολογοῦμε καὶ εὐχαριστοῦμε τὸν Πανάγαθο Τριαδικὸ Θεό. Ἐν τῇ ἀφάτῳ Αὐτοῦ ἀγαθότητι καὶ μακροθυμίᾳ ἐφείσθη τῶν ἀδυναμιῶν ἡμῶν καὶ ἤκουσε καὶ ἀκούει τὴν ψαλμικὴ κραυγή μας « Ἐλεησόν με, Κύριε, ὅτι ἀσθενής εἰμι». Παραβλέπων τὰ πλημμελήματά μας πλουσίως παρεῖχε καὶ παρέχει στὶς ψυχὲς καὶ στὰ ἔργα τὴν Θεία Χάρι τὴν πάντοτε τὰ ἀσθενῆ θεραπεύουσα καὶ τὰ ἐλλείποντα ἀναπληροῦσα. Μὲ τὴ μεσιτεία τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, τῶν Ἁγίων Ἱεραρχῶν καὶ πάντων τῶν Ἁγίων ἂς συνεχίσωμε ἐντὸς τοῦ οἴκου τούτου νὰ αἰσθανώμεθα καθημερινῶς ὅτι μᾶς κυκλώνει τὸ Ἔλεός Του καὶ αἰνοῦντες Αὐτὸν ἂς πράττωμε κατὰ τὸ ἅγιο θέλημά Του δι’εὐχῶν τοῦ Παναγιωτάτου ἡμῶν Πατρὸς καὶ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου.
Παναγιώτατε Πάτερ καὶ Δέσποτα, ὀφείλομε σήμερα νὰ ἀποδώσωμε πρὸς Ὑμᾶς μία ὀφειλὴ καρδίας. Ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμή ποὺ αὐτὸ τὸ ἔργο ὑπῆρχε ἀκόμη ὡς λογισμός, ὡς ἐπιθυμία καὶ ὡς ἐλπίδα, ἡ Παναγιότης Σας τὸ περιέβαλε μὲ τὴν πατρική Της ἀγάπη. Πιστεύσατε στὸ ὅραμα αὐτό, τὸ εὐλογήσατε καὶ τὸ θέσατε ὑπὸ τὴ σκέπη τῆς προσευχῆς Σας πολὺ πρὶν ἀποκτήσει τοίχους, θύρες καὶ στέγη. Σήμερα γνωρίζομε ὅτι στὰ θεμέλιά του μαζὶ μὲ τὰ ὑλικὰ καὶ τὸν ἀνθρώπινο κόπο βρίσκεται ἡ πατρικὴ εὐχὴ τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου, ἡ ὁποία τὸ συνώδευσε σιωπηλὰ καθ᾿ ὅλην τὴν πορεία του.
Τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἔχει γιὰ ὅλους ἐμᾶς βαθύτερη σημασία. Ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης εἶναι ὁ διάδοχος μιᾶς μεγάλης ἱστορικῆς παραδόσεως, ὁ Προκαθήμενος τῆς Μητρὸς Ἐκκλησίας τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Στὴ συνείδηση τῶν πιστῶν εἶναι ἐπίσης φορεὺς μνήμης καὶ διάκονος ἑνότητος. Στὸ πρόσωπο τοῦ Πατριάρχου συνοψίζεται μία ἱστορία αἰώνων, ποτισμένη μὲ τὸ αἷμα τῶν Μαρτύρων, τὴν σοφία τῶν Πατέρων, τὴν παρακαταθήκη τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων, τὴν προσευχὴ καὶ τὴν ὑπομονὴ τῆς Μεγάλης τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας. Τὸ πρωτεῖον στὴν Ἐκκλησία δὲν νοεῖται ὡς κοσμικὴ ἐξουσία, ἀλλὰ ὡς διακονία συνάξεως, εὐθύνης καὶ θυσιαστικῆς ἀγάπης. Ἡ παρουσία τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου φέρει συγχρόνως καὶ μία βαθύτερη ἐσχατολογικὴ ὑπόμνηση: Ἡ Ἐκκλησία δὲν ζεῖ μόνον ἀπὸ τὴν ἱστορικὴ μνήμη ἀλλὰ εἶναι στραμμένη πρὸς τὸν Ἕνα, Ἐκεῖνον ποὺ ἔρχεται. Κάθε Σύναξη τῆς Ἐκκλησίας, κάθε Εὐχαριστιακὴ Τράπεζα, κάθε ἀληθινὴ κοινωνία προσώπων προεικονίζει τὴν ἔσχατη Σύναξη τῆς Βασιλείας, ὅταν ὁ Θεὸς θὰ εἶναι «τὰ πάντα ἐν πᾶσι». Ὡς προεξάρχων τῆς συνάξεως καὶ φύλακας τῆς ἑνότητος, ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης μᾶς ὑπενθυμίζει ὅτι ἡ Ἐκκλησία καὶ ἡ Ἱερά της Παράδοση ὁδηγοῦν στὴν προσδοκία τῶν ἐσχάτων καθὼς ἡ μνήμη ἀνοίγεται πρὸς τὸ μέλλον καὶ ἡ ἑνότητα ἀποτελεῖ πρόγευση τῆς κοινωνίας τῶν πάντων ἐν Χριστῷ.
Παναγιώτατε Πάτερ καὶ Δέσποτα, ἡ σημερινὴ παρουσία Σας ἀποτελεῖ ἐξαιρετικὴ τιμὴ γιὰ τὸ FANARION. Ἀποτελεῖ γιὰ ἐμᾶς σφραγῖδα ἐκκλησιαστικῆς κοινωνίας, πατρικῆς εὐλογίας καὶ ἐλπίδος. Σᾶς εὐχαριστοῦμε διότι ἐπιστεύσατε σὲ αὐτὸ τὸ ἔργο ὅταν δὲν ἦταν ὁρατό, τὸ εὐλογήσατε πρὶν ἀποκτήσει μορφὴ καὶ τὸ κρατήσατε μέσα στὴν προσευχή Σας ὅταν ἡ πορεία του καθίστατο δυσχερὴς καὶ ἡ ἀνθρώπινη δύναμη δὲν ἀρκοῦσε.
Ἐπιτρέψατέ μου, Παναγιώτατε, νὰ μνημονεύσω ἐδῶ εὐγνωμόνως καὶ ἐκείνους ποὺ ἔγιναν συνδιάκονοι αὐτοῦ τοῦ ὁράματος.
Μὲ ἰδιαίτερη εὐγνωμοσύνη στρεφόμαστε πρὸς τὴν Οὑγγαρία. Εὐχαριστοῦμε τὸ Οὑγγρικὸ Κράτος καὶ τὸν εὐγενῆ οὑγγρικὸ λαὸ γιὰ τὴ γενναιόδωρη στήριξη καὶ τὴν ἐμπιστοσύνη μὲ τὴν ὁποία περιέβαλαν αὐτὸ τὸ ἔργο. Δὲν θεωροῦμε αὐτὴν τὴν προσφορὰ ὡς ἀντάλλαγμα γιὰ μία παλαιὰ ἀπώλεια, οὔτε ὡς ἀποζημίωση, ἀλλὰ τὴν δεχόμεθα ὡς ἐμπιστοσύνη. Ἔχομε τὴν πεποίθηση ὅτι μία παράδοση ποὺ ριζώνει περισσότερο ἀπὸ χίλια χρόνια σὲ αὐτὴ τὴ γῆ δὲν ἀνήκει μόνον στὸ παρελθόν της, ἀλλὰ μπορεῖ νὰ οἰκοδομεῖ καὶ τὸ μέλλον της. Στὴν ἐμπιστοσύνη αὐτὴ ὀφείλομε νὰ ἀπαντήσωμε μὲ διακονία.
Ἐπιτρέψατέ μου νὰ ἐκφράσω, μὲ ἰδιαίτερη συγκίνηση καὶ ἐγκάρδια εὐγνωμοσύνη, τὶς εὐχαριστίες μου πρὸς ἕναν ἀδελφικὸ φίλο καὶ συνοδοιπόρο, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμή στάθηκε πλησίον αὐτοῦ τοῦ ὁράματος: τὸν Δρα Zsolt Semjén. Ὡς θεολόγος, ὡς πιστὸς Χριστιανὸς καί, ὡς ἄνθρωπος βαθιὰ ριζωμένος στὴν οὑγγρική του ταυτότητα, διέκρινε ἀπὸ νωρὶς ὅτι τὸ ἔργο αὐτὸ δὲν ἀφορᾷ μόνον σὲ ἕνα κτήριο οὔτε μόνον σὲ μία ἐκκλησιαστικὴ κοινότητα. Εἶδε ὅτι μπορεῖ νὰ γίνει τόπος συναντήσεως, γέφυρα μνήμης καὶ μέλλοντος, πεδίο ὅπου ἡ Ὀρθόδοξη παράδοση καὶ ἡ οὑγγρικὴ πνευματικὴ κληρονομιὰ μποροῦν νὰ συνομιλήσουν δημιουργικῶς πρὸς ὄφελος ὄχι μόνον τῆς Οὑγγαρίας ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀνθρώπου γενικότερα. Ἡ ἀληθινὴ πολιτιστική συνάντηση δὲν μειώνει τοὺς λαοὺς οὔτε ἀποδυναμώνει τὴν ταυτότητά των ἀλλὰ τὴν καθιστᾷ ὥριμη καὶ γόνιμη. Ὁ Δρ Semjén κατενόησε ὅτι ἡ Οὑγγαρία, ἐπειδὴ ἀκριβῶς ἔχει γνωρίσει τὴ συνάντηση Ἀνατολῆς καὶ Δύσεως μέσα στὴν ἱστορία, μπορεῖ καὶ σήμερα νὰ προσφέρει ἕνα τέτοιο παράδειγμα στὴν Εὐρώπη καὶ στὴν ἀνθρωπότητα. Γι᾿ αὐτὸ καὶ ἡ στήριξή σας, ἀγαπητὲ Δρ Semjén ἦταν μία πράξη ἐμπιστοσύνης στὴ δύναμη μιᾶς πνευματικῆς καὶ πολιτιστικῆς συναντήσεως καὶ ὄχι ἁπλὴ θεσμικὴ συμπαράσταση. Πιστεύετε ἀκράδαντα ὅτι ἡ Οὑγγαρία μπορεῖ νὰ ὠφεληθεῖ ὅταν ἀνοίγει χώρους ὅπου ἡ Πίστις, ἡ Θεολογία, ἡ Παράδοση, ὁ Πολιτισμὸς καὶ ὁ Διάλογος ἀντικαθιστοῦν τὸν ἄλογο ἀνταγωνισμό. Ἐπιθυμοῦμε ἡ σημερινὴ ἡμέρα νὰ συμβολίζει μία νέα συνάντηση τῆς Βουδαπέστης μὲ τὴν Κωνσταντινούπολη, τοῦ Δούναβεως μὲ τὸν Βόσπορο, τῆς οὑγγρικῆς χριστιανικῆς μνήμης μὲ τὴν πνευματικὴ παρακαταθήκη τῆς Μεγάλης τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας. Δὲν ἐπιστρέφομε στὸ παρελθὸν ἀλλὰ προβαίνομε σὲ δημιουργικὴ πρόσληψη μιᾶς κοινῆς μνήμης ποὺ μπορεῖ νὰ γεννήσει ἐλπιδοφόρο μέλλον. Γιὰ τὴν πίστη σὲ αὐτὸ τὸ στόχο, γιὰ τὴν συνοδοιπορία καὶ γιὰ τὴν ἐμπιστοσύνη Σας ἀπὸ τὴν πρώτη ὥρα Σᾶς εὐχαριστῶ ἀπὸ καρδίας.
Εὔφημον μνείαν ἀποδίδω πρὸς τὸν Θεοφιλέστατον Ἐπίσκοπον Ἀπαμείας κ. Παΐσιο, ὁ ὁποῖος μὲ πολλὴ ἀγάπη, ὑπακοή, ταπείνωση καὶ πιστότητα διηκόνησε τὶς διαφορετικὲς φάσεις αὐτοῦ τοῦ ἔργου.Ἦτο παρὼν στὶς εὔκολες καὶ στὶς δύσκολες στιγμές, μὲ ἠρεμία καὶ συνέπεια, χωρὶς νὰ ζητεῖ τίποτε γιὰ τὸν ἑαυτό του. Ἡ ταπεινὴ γιὰ τὰ μάτια τῶν ἀνθρώπων διακονία εἶναι δεκτὴ ὡς θυμίαμα εὔοσμον ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, «τὸν βλέποντα ἐν τῷ κρυπτῷ».
Εὐχαριστῶ τὸν Θεοφιλέστατο Ἐπίσκοπο Ἀρίστης κ. Μάξιμο, γιὰ τὴν πιστὴ καὶ ἀφοσιωμένη προσφορά τῶν πολυτίμων ὑπηρεσιῶν πλησίον τῆς ἐμῆς ταπεινότητος. Ἀναλώθηκαν ἀτελείωτες ὧρες ὑπομονῆς, σιωπῆς καὶ προσευχῆς ἐκ μερους του κατὰ τὴν διάρκεια τῶν ἐργασιῶν. Ἡ παρουσία του διεπνέετο ἀπὸ ἠρεμία ψυχῆς, διάκριση καὶ ἐπιμονὴ ἕως ἐξευρέσεως καταλλήλων λύσεων καὶ ἀποφυγὴ περιπλοκῶν. Ὑπάρχουν, ὡς γνωστόν, διακονίες οἱ ὁποῖες δὲν γράφονται στὰ πρακτικὰ οὔτε φαίνονται στὶς φωτογραφίες, γράφονται ὅμως στὴν καρδιὰ τοῦ Ἐπισκόπου καὶ στὸ βιβλίο τοῦ Θεοῦ.
Ὀφείλω στὸ πλαίσιο τῆς ἀνιδιοτελοῦς προσφορᾶς γιὰ τὴν περάτωση τοῦ ἔργου νὰ μνημονεύσω μὲ συγκίνηση τοὺς κόπους μίας μοναχῆς, τοὺς ὁποίους γνωρίζει πληρέστερα ὁ Θεός. Ὡς κατέχουσα ἐπιστημονικὲς τεχνικὲς γνώσεις καὶ γλωσσομάθεια ἐπέδειξε ὑπακοὴ καὶ ἀνάλωσε πολλὲς ὧρες ἀναζητήσεως τοῦ θελήματος τοῦ Θεοῦ μέσα σὲ χώρους ἀνοίκειους πρὸς τὴ μοναχικὴ ἡσυχία. Ἔζησε ἀρκετὰ ἔτη ἀνάμεσα σὲ σχέδια, διαπραγματεύσεις, τεχνικὲς δυσκολίες, ἀτέρμονες συζητήσεις καὶ συνεχῆ ἀναζήτηση τῆς βελτίστης λύσεως γιὰ τὴν λειτουργικότητα καὶ τὴν προστασία αὐτοῦ τοῦ οἴκου. Σιγὰ σιγὰ ἔγινε σχεδὸν ἕνα μὲ τὸ κτήριο, γνωρίζοντας κάθε γωνιά του, κάθε πληγὴ καὶ κάθε ἀνάγκη του. Χρειάσθηκε νὰ τὸ προστατεύσει ἀπὸ σφάλματα, παραλείψεις καὶ παγίδες καὶ στάθηκε μὲ ἱερὰ ἐγρήγορση ὡς φρουρὸς ἐπὶ τῶν τειχῶν, βαστάζουσα ῥομφαία διακρίσεως καὶ εὐθύνης. Εἴθε ὁ Θεὸς δεχόμενος τὴν προσφορά της ὡς ὁλοκάρπωσιν νὰ ἁγιάσει τοὺς κόπους της ἀποδίδων σὲ αὐτὴν ἑκατονταπλασίονα τὴν ἀγάπη Του.
Εὐχαριστῶ τοὺς κληρικοὺς τῆς Ἐκκλησίας μας, οἱ ὁποῖοι μὲ πολλὴ προσευχὴ καὶ ἐμπιστοσύνη ἀγκάλιασαν τὸ ὅραμα τοῦ Ἐπισκόπου των προτοῦ νὰ ἔχει ἀκόμη μορφή. Ἐκοπίασαν καὶ μὲ ὑπομονὴ ἀνέμειναν νὰ φανερωθεῖ ἡ ἀπάντηση τοῦ Θεοῦ. Μετέτρεψαν τὸ προσωπικὸ ὅραμα σὲ κοινὴ προσευχὴ καὶ κοινὴ εὐθύνη ἀποδεικνύοντας τὴν οὐσία τῆς ἐκκλησιαστικῆς κοινωνίας.
Eὐχαριστῶ ἀπὸ καρδίας τὸν πιστὸ λαό μας, ἐκείνους ποὺ πίστεψαν ὅτι ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία στὴν Οὑγγαρία ἔχει ἱστορία ποὺ τῆς δίδει μέλλον· κατενόησαν ὅτι ἡ ἱστορία αὐτὴ δὲν εἶναι μουσειακὸ κατάλοιπο, ἀλλὰ ζωντανὴ παρακαταθήκη, ἡ ὁποία ζητεῖ νὰ γίνει προσευχή, παιδεία, πολιτισμός, διακονία καὶ μαρτυρία γιὰ τὶς γενεὲς ποὺ ἔρχονται.
Δὲν μποροῦμε σήμερα νὰ λησμονήσουμε ἐκείνους ποὺ ἐκοπίασαν γιὰ αὐτὸ τὸ ἔργο καὶ δὲν προέφθασαν νὰ συμμετάσχουν στὴ σημερινὴ χαρά· προσευχήθηκαν, ἐμόχθησαν, προσέφεραν, ὀνειρεύθηκαν,ἀνεχώρησαν ὅμως πρὸς Κύριον πρὶν ἀνοίξουν οἱ θύρες τοῦ οἴκου αὐτοῦ. Ἡ Ἐκκλησία δὲν τοὺς θεωρεῖ ἀπόντες. Τοὺς μνημονεύει ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ πιστεύει ὅτι ἐκεῖνοι ποὺ ἐκοπίασαν ἐν πίστει δὲν χάνουν τὸν καρπὸ τῆς διακονίας τους. Αἰωνία αὐτῶν ἡ μνήμη· εἴθε ὁ Κύριος νὰ τοὺς χαρίσει ζωὴν αἰώνιον ἐν τῷ φωτὶ τοῦ προσώπου Του.
Ἐπιτρέψατέ μου, ἐπίσης, νὰ ἐκφράσω τὴ βαθεῖα καὶ ἐγκάρδιο εὐγνωμοσύνη τῆς τοπικῆς μας Ἐκκλησίας πρὸς ὅλους ἐσᾶς ποὺ σήμερα βρίσκεσθε ἐδῶ καὶ συμμετέχετε στὴ χαρὰ τῆς ἱερᾶς αὐτῆς ἡμέρας. Ἡ παρουσία σας εἶναι τιμητικὴ συμμετοχή, σημεῖο κοινωνίας ἀγάπης καὶ συμπαραστάσεως. Δίδετε ἔμπρακτο μαρτυρία ὅτι ἡ ἀληθινὴ χαρὰ τῆς Ἐκκλησίας δὲν παραμένει κλεισμένη στὰ ὅριά της ἀλλὰ συγκινεῖ ὅλους μας.
Ἰδιαιτέρως εὐχαριστοῦμε τοὺς Ἁγίους Ἀρχιερεῖς, ἀδελφοὺς καὶ συλλειτουργοὺς καὶ προσβλέπομε στὶς εὐχὲς καὶ στὶς προσευχές των, ὥστε ὁ οἶκος αὐτὸς νὰ παραμένει πάντοτε ριζωμένος στὴν εὐχαριστιακὴ κοινωνία, στὴ συνοδικὴ συνείδηση καὶ στὴν ἑνότητα τῆς Ἐκκλησίας. Εὐχαριστοῦμε τοὺς ἐκπροσώπους καὶ τοὺς φορεῖς τῆς Πολιτείας γιὰ τὴ στήριξη καὶ τὴν ἐμπιστοσύνη τους· τὸ Διπλωματικὸ Σῶμα, τὸ ὁποῖο μὲ τὴν παρουσία του μᾶς ὑπενθυμίζει ὅτι ἡ συνάντηση τῶν λαῶν, ἡ κατανόηση, ἡ καταλλαγὴ καὶ ἡ εἰρηνικὴ συνύπαρξη παραμένουν ἱεροὶ στόχοι χρέους γιὰ τὴν ἐποχή μας· εὐχαριστοῦμε καὶ ὅλους τοὺς ἐκλεκτοὺς προσκεκλημένους, φίλους καὶ συνεργάτες, οἱ ὁποῖοι τιμοῦν μὲ τὴν παρουσία τους τὴ χαρὰ τῆς τοπικῆς μας Ἐκκλησίας. Εὐχαριστοῦμε τέλος τὸν πιστὸ λαὸ τοῦ Θεοῦ, τοὺς ἐγγὺς καὶ τοὺς μακράν· ἐκείνους ποὺ σήμερα βρίσκονται σωματικὰ ἀνάμεσά μας, ἀλλὰ καὶ ἐκείνους ποὺ συμμετέχουν νοερῶς καὶ προσευχητικῶς στὴ χαρά μας διότι ἡ Ἐκκλησία δὲν μετρᾷ τὴν ἐγγύτητα μὲ γεωγραφικὲς ἀποστάσεις, ἀλλὰ μὲ τὴν κοινωνία τῆς πίστεως, τῆς προσευχῆς καὶ τῆς ἀγάπης.
Παναγιώτατε Πάτερ καὶ Δέσποτα, ἐπιτρέψατέ μου νὰ ἐπαναλάβω ὅτι ἡ παρουσία Σας σήμερα ἀνάμεσά μας προσδίδει στὴν ἡμέρα αὐτὴ ἰδιαιτέρα ἐκκλησιολογικὴ καὶ πνευματικὴ σημασία. Σήμερα τὸ Φανάρι εἶναι ἐδῶ ὡς ζωντανὴ παρουσία, ὡς εὐλογία, ὡς μνήμη καὶ ὡς διακονία. Στὸ πρόσωπό Σας ὁ οἶκος αὐτὸς συνδέεται μὲ τὴ Μεγάλοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία, μὲ τὴν Κωνσταντινούπολη τῶν Μαρτύρων, τῶν Πατέρων καὶ τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων· μὲ τὴν Ἐκκλησία ποὺ ἐπὶ αἰῶνες ἔμαθε νὰ μετατρέπει τὴ δοκιμασία σὲ προσευχή, τὴ στέρηση σὲ μαρτυρία καὶ τὴν ἱστορικὴ περιπέτεια σὲ διακονία τῆς οἰκουμένης. Ὅλοι γνωρίζομεν ὅτι ὁ Οἰκουμενικὸς Θρόνος εἶναι συνεχὴς διακονία εὐθύνης καὶ θυσία τοῦ Πρώτου, ὁ ὁποῖος καλεῖται νὰ συνάγει χωρὶς νὰ καταργεῖ, νὰ διαλέγεται χωρὶς νὰ προδίδει, νὰ γεφυρώνει χωρὶς νὰ συγχέει, νὰ μαρτυρεῖ τὴν ἀλήθεια «ἐν ἀγάπῃ».
Aὐτὴν τὴ διακονία, Παναγιώτατε, ὑπηρετεῖτε ἐπὶ δεκαετίες: γιὰ τὴν ἑνότητα τῶν Χριστιανῶν, γιὰ τὴν εἰρήνη, γιὰ τὸν διάλογο τῶν θρησκειῶν καὶ τῶν πολιτισμῶν, γιὰ τὴν ἀξιοπρέπεια τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου καὶ γιὰ τὴν προστασία τῆς Δημιουργίας τοῦ Θεοῦ. Σήμερα, ἡ παρουσία Σας προσθέτει γιὰ ἐμᾶς καὶ μία ἀκόμη σημασία. Ἀπὸ τὸ Φανάρι τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἀπὸ τὸ φῶς ποὺ καίει ἐπὶ αἰῶνες, ἔρχεσθε νὰ εὐλογήσετε τὸ FANARION, τὴν νέα λυχνία στὴν καρδιὰ τῆς Οὑγγαρίας. Ζητοῦμε τὴν πατρικὴ καὶ Πατριαρχικὴ Σας εὐλογία γιὰ νὰ εὕρουν ἐφαμογὴ τὰ κυριακὰ λόγια: «Οὕτω λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσιν ὑμῶν τὰ καλὰ ἔργα καὶ δοξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς». Εὐλογήσατε, Παναγιώτατε, αὐτὸν τὸν οἶκο, ὥστε ἡ προσευχὴ ποὺ θὰ ἀναπέμπεται ἐδῶ νὰ μὴ γίνει ποτὲ συνήθεια χωρὶς καρδιά· ἡ θεολογία νὰ μὴν καταλήξει σὲ γνώση χωρὶς Θεό· ἡ ἐπιστήμη νὰ ὁδηγήσει στὴν σοφία· ἡ τέχνη στὴν θέαση τοῦ κάλλους, ἡ παράδοση νὰ κτίσει τὴν ζωνανὴ μνήμη, ὁ διάλογος νὰ καταλήξει σὲ συνάντηση καὶ ὅλα νὰ ὁδηγοῦν στὸν ἕνα τελικὸ στόχο: στὴν συνεύρεση τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεὸ καὶ δι’ αὐτῆς στὴν ἀνακάλυψη τοῦ ἄλλου ὡς ἀδελφοῦ.
Ἀπὸ αὔριο αὐτὸ τὸ κτήριο εἴθε νὰ γεμίσει ζωή, προσευχή, βιβλία καὶ γνώση, μουσικὴ καὶ τέχνη, παιδιὰ καὶ νέους, ἐπιστήμονες, κληρικούς, καλλιτέχνες, προσκυνητές, ξένους καὶ φίλους· νὰ γίνωνται συναντήσεις ἀνθρώπου μὲ ἄνθρωπο ἐξ Ἀνατολῆς καὶ ἐκ τῆς Δύσεως, μνήμης καὶ μέλλοντος, πολιτισμοῦ καὶ πίστεως· νὰ γεννηθοῦν ἐρωτήματα καί, ἂν ὁ Θεὸς τὸ εὐλογήσει, νὰ δοθοῦν ἀπαντήσεις.
Εἴθε ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς «ὁ φωτίζων πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον», διὰ πρεσβειῶν τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου νὰ εὐλογεῖ τὸ FANARION, τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο καὶ τὴ Μεγάλη τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία. Ὁ Θεὸς νὰ διαφυλάττει τὴν Παναγιότητά Σας ἐπὶ πολλὰ ἔτη, πρὸς διακονίαν τῆς Ἐκκλησίας καὶ τῆς Οἰκουμένης.
Ὁ Θεὸς νὰ εὐλογεῖ τὸν λαὸ καὶ τὴ χώρα τῆς Οὑγγαρίας. Τὸ Φῶς τοῦ Χριστοῦ νὰ φωτίζει πάντας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου