Οι αυτοκτονίες των νέων

Μητροπολίτου Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱεροθέου

Μέ τήν κατά καιρούς ἐπικοινωνία πού ἔχω μέ τούς μαθητές στά Σχολεῖα, ἐπειδή μέ καλοῦν οἱ Διευθυντές νά συνομιλήσω μέ τά παιδιά, ἔχω κάποιες ἐμπειρίες.Διαπιστώνω ὅτι οἱ ἐρωτήσεις πού μοῦ κάνουν τά τελευταῖα χρόνια εἶναι διαφορετικές ἀπό τίς ἐρωτήσεις πού μοῦ ἔκαναν παλαιότερα. Ἐνῶ στίς προηγούμενες δεκαετίες μέ ρωτοῦσαν γιά τόν Θεό, τήν Ἐκκλησία, τήν καταγωγή τοῦ ἀνθρώπου, τήν σχέση μεταξύ τῆς Ἐκκλησίας καί τῆς Ἐπιστήμης, τόν τρόπο μέ τόν ὁποῖον ἐργάζεται ἡ Ἐκκλησία στήν σύγχρονη κοινωνία, τώρα μέ ἐρωτοῦν πολύ προσωπικές ἐρωτήσεις.

Μία ἀπό τίς σύγχρονες ἐρωτήσεις πού μοῦ ὑποβάλλουν εἶναι: «Γιατί ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἐναντίον τῆς αὐτοκτονίας;». Προφανῶς τό λένε αὐτὀ, γιατί εἶναι στά θέματα τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας κάθε ἀνθρώπου νά ἐπιλέγη τόν τρόπο τῆς ζωῆς καί τοῦ θανάτου, καί γιά ἄλλους λόγους. Ἔτσι, διαπιστώνω ὅτι ἔχει ἀλλάξει τό πολιτιστικό πρότυπο τῆς κοινωνίας μας, ἀφοῦ προσφέρονται ἄλλα πρότυπα ζωῆς, καί τό κυριότερο εἶναι ὅτι ἡ ζωή γιά τούς νέους ἀνθρωπους, ἀλλά καί γιά τούς μεγάλους, δέν ἔχει νόημα. Ἀφορμή γιά τίς σκέψεις αὐτές μοῦ ἔδωσε ἡ αὐτοκτονία δύο νέων κοριτσιῶν, μαθητριῶν 17 ἐτῶν στήν Ἡλιούπολη Ἀθηνῶν, πού ἔπεσαν ἀπό τήν ταράτσα ἑξαώροφης πολυκατοικίας στό κενό. Ὑπῆρξε θέμα συζητήσεων σέ ὅλη τήν Ἑλλάδα.

Μιά Ἐφημερίδα ἀφιέρωσε τό πρωτοσέλιδό της μέ τίτλο «τά παιδιά αὐτοκτονοῦν» καί ἕνα μεγάλο ἐρωτηματικό «Γιατί;» (Τά Νέα, 13 Μαΐου 2026). Στό σημείωμα πού ἄφησε ἡ μία ἀπό αὐτές τίς μαθήτριες ἔγραφε: «Μαμά καί μπαμπά, δέν θέλω πιά νά ζῶ. Αὐτός ὁ κόσμος δέν εἶναι πιά γιά μένα, ἴσως ἕνας ἄλλος κόσμος νά εἶναι καλύτερος». Καί ἡ Ἐφημερίδα στό ἐξώφυλλό της γράφει: «Γροθιά στό στομάχι τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας ἡ τραγωδία μέ τίς δύο 17 χρονες στήν Ἡλιούπολη. Γιατί τά παιδιά "σκότωσαν τόν ἄλλον, τόν μισητό ἑαυτό τους"; Οἱ Πανελλαδικές, ἡ κατάθλιψη, τό ἄγχος γιά τό μέλλον, οἱ σχέσεις μέ τούς γονεῖς καί οἱ καθηγητές δημιουργοῦν τεράστια ἀδιέξοδα».

Τά στοιχεῖα τῶν εἰδικῶν προβληματίζουν σοβαρότατα. Ἡ τρίτη αἰτία θανάτου γιά ἄτομα ἡλικίας 15-29 ἐτῶν εἶναι ἡ αὐτοκτονία. Ἐπίσης, «400-500 θάνατοι ἐτησίως καταγράφονται στήν Ἑλλάδα τά τελευταῖα χρόνια. Ὑπάρχει μιά σταθερά ὑψηλή, ἀλλά ὑποαναφερόμενη ἐπιβάρυνση αὐτοκτονιῶν». Σέ ἄρθρο του ὁ Γιάννης Πανούσης, Ὁμότιμος καθηγητής Ἐγκληματολογίας στό Τμῆμα Ἐπικοινωνίας καί Μ.Μ.Ε. τοῦ ΕΚΠΑ καί πρώην Πρύτανης τοῦ Πανεπιστημίου Θράκης, καί πρώην Ὑπουργός Προστασίας τοῦ Πολίτη γράφει ὅτι στήν αὐτοκτονία «συμπίπτουν καί ταυτίζονται οἱ ἰδιότητες τοῦ θύτη καί τοῦ θύματος», γι’ αὐτό «ἡ συμπεριφορά αὐτή, κατά τό «ποινικό δόγμα» «δέν τυποποιεῖται ὡς ἔγκλημα».

Μεταξύ τῶν ἄλλων γράφει ὅτι οἱ ἄνθρωποι «ἀποδοκιμάζουν τήν ἴδια τήν ζωή τους», στήν οὐσία «σκοτώνουν τόν ἄλλον, τόν μισητό ἑαυτό τους». «Τό Τίποτα, τό Κενό, ἡ Ματαιότητα, ἡ Μοναξιά θολώνουν, ἄν δέν ἀκυρώνουν, τό Νόημα τῆς Ζωῆς, μέ συνέπεια αὐτοί οἱ ἄνθρωποι νά μή μποροῦν ν’ ἀντέξουν τήν πίεση τῆς ἀγωνίας γιά τήν ἐπιβίωσή τους καί προχωροῦν στήν αὐτοχειρία, ἐλπίζοντας ὅτι μετά τόν θάνατο "ἕνας νέος καλύτερος κύκλος θ’ ἀνοίξει". Ἄλλοι ἰδανικά αὐτόχειρες, ἄλλοι ἀπό ἀπελπισία/κατάθλιψη, ἄλλοι ἀπό ψυχοπάθεια ἤ αὐτοτιμωρία, ἄλλοι ἀπό ἀνακούφιση, ὅλοι ὅσοι ἀφαίρεσαν τήν ζωή τους εἶχαν ἕνα κοινό χαρακτηριστικό: τήν αὐτοθυσία ὡς ἀμετάκλητη ἀπόφαση ἀδυναμίας διαχείρισης τῆς παρούσης κατάστασης». Στό τέλος τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ γράφεται ὅτι «σέ κάθε περίπτωση τό δίλημμα "ὑπέρ τῆς ζωῆς ἤ τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας;" τό ἀπαντάει κάθε πολιτισμός μέ τά δικά του δεδομένα» (Τά Νέα, 13 Μαΐου 2026, σελ. 10-11).

Ἀκριβῶς αὐτό εἶναι τό πρόβλημα. Εἶναι ἡ διείσδυση διαφόρων πολιτιστικῶν προτύπων, πού δημιουργοῦν διάφορα προβλήματα, καί αὐτή ἡ διείσδυση γίνεται μέ ὅλα τά σύγχρονα μέσα ἐπικοινωνίας πού μεταφέρουν ἕναν ἄλλο τρόπο ζωῆς. Ἡ δική μας πολιτιστική παράδοση, πού ὡς βάση ἔχει τήν ὀρθόδοξη θεολογία, ἔχει ὑπονομευθῆ καί ἀντικατασταθῆ ἀπό ἄλλες παραδόσεις πού δέν νοηματοδοτοῦν τόν ἀνθρώπινο βίο. Αὐτό φαίνεται καθαρά ἀπό τά τηλεοπτικά σήριαλ πού μεταδίδουν ὅλη τήν παθολογία στίς σχέσεις τῶν ἀνθρώπων σέ ὑπερβολική προβολή. Οἱ νέοι στήν πλειοψηφία τους δέν ἐκκλησιάζονται, δέν δέχονται τήν εὐεργετική ἐπίδραση τῆς ἑλληνορθόδοξης παράδοσης γιά νά δίνουν νόημα ζωῆς στήν ὕπαρξή τους, μέ ἀποτέλεσμα ἡ ζωή νά μήν ἔχη νόημα. Αὐτό εἶναι τό βασικό πρόβλημα καί ἐκεῖ πρέπει νά ἑστιαθῆ ἡ προσοχή τῶν εἰδικῶν καί τῶν παιδαγωγῶν.

ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ