Ρεπορτάζ: ΝΥΧΘΗΜΕΡΟΝ
Η εκδημία του Πατριάρχη Φιλάρετου στις 20 Μαρτίου 2026 και η ταφή του στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Βλαδιμήρου στο Κίεβο σηματοδότησαν μια νέα φάση για την εκκλησιαστική πραγματικότητα στην Ουκρανία. Το γεγονός προκάλεσε κύμα συλλυπητηρίων, ενώ η Εκκλησία κάλεσε τους πιστούς να εντείνουν την προσευχή κατά την παραδοσιακή περίοδο των σαράντα ημερών.
Παράλληλα, η Μητρόπολη Κιέβου της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας (OCU), υπό τον Μητροπολίτη Επιφάνιο, επανέλαβε ότι μετά την Ενωτική Σύνοδο του 2018 και την απονομή του Τόμου Αυτοκεφαλίας το 2019, δεν υφίσταται πλέον ξεχωριστή εκκλησιαστική δομή με την ονομασία «Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία – Πατριαρχείο Κιέβου». Σύμφωνα με τη θέση της, η OCU αποτελεί τον μοναδικό κανονικό και νομικό διάδοχο των προϋπαρχουσών εκκλησιαστικών δομών.
Μετά την κοίμηση του Φιλάρετου, η πατριαρχική κατοικία στο Κίεβο περιήλθε στη διοίκηση της Μητρόπολης Κιέβου και προγραμματίζεται να αξιοποιηθεί και ως χώρος μνήμης αφιερωμένος στο έργο του. Το σύνολο του κλήρου του Καθεδρικού Ναού του Αγίου Βλαδιμήρου επιβεβαιώθηκε στα καθήκοντά του εντός της OCU, ενώ ο ναός θα συνεχίσει να λειτουργεί ως ένας από τους βασικούς καθεδρικούς ναούς της Εκκλησίας.
Την ίδια στιγμή, η Εκκλησία απευθύνει πρόσκληση σε κληρικούς και κοινότητες που βρίσκονταν υπό τον Φιλάρετο να ενταχθούν πλήρως στη δομή της, δίνοντας παράλληλα τη δυνατότητα επανεξέτασης υποθέσεων σε όσους είχαν υποστεί εκκλησιαστικές κυρώσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις ενέργειες μικρής ομάδας προσώπων που συνεχίζουν να χρησιμοποιούν την ονομασία του πρώην Πατριαρχείου Κιέβου. Η Μητρόπολη Κιέβου χαρακτηρίζει τις κινήσεις αυτές αντικανονικές και νομικά ανυπόστατες, υπογραμμίζοντας ότι καμία νέα πατριαρχική ηγεσία δεν μπορεί να αναδειχθεί εκτός των προβλεπόμενων συνοδικών διαδικασιών.
Επιπλέον, εκφράζονται ανησυχίες για εξωτερικές παρεμβάσεις, με αναφορές σε πρόσωπα που δραστηριοποιούνται εκτός Ουκρανίας και φέρονται να συνδέονται με ρωσικά δίκτυα επιρροής. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική ηγεσία, η δραστηριότητα αυτή εντάσσεται σε ευρύτερη προσπάθεια υπονόμευσης της εκκλησιαστικής ενότητας στη χώρα.
Συνολικά, η OCU επιχειρεί να διασφαλίσει τη θεσμική συνέχεια και την ενότητα της ουκρανικής Ορθοδοξίας, απορρίπτοντας κάθε απόπειρα δημιουργίας παράλληλων δομών μετά τον θάνατο του Φιλάρετου.
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ Η ΕΚΤΕΝΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ ΣΕ ΑΝΕΠΙΣΗΜΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:
Στις 20 Μαρτίου 2026, ο Αγιώτατος Πατριάρχης Φιλάρετος εκοιμήθη εν Θεώ. Τάφηκε στις 22 Μαρτίου 2026 στον Πατριαρχικό Καθεδρικό Ναό Βολοδίμυρου στο Κίεβο, σύμφωνα με τη διαθήκη του κατά τη διάρκεια της ζωής του και όπου υπηρέτησε για πάνω από έξι δεκαετίες.
Εκ μέρους του Προκαθημένου της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας, Μακαριωτάτου Μητροπολίτου Κιέβου και πάσης Ουκρανίας Επιφανίου, η Υπηρεσία Τύπου της Μητροπόλεως Κιέβου εκφράζει βαθιά, εγκάρδια ευγνωμοσύνη σε όλους όσους, μετά την κοίμηση του Αγιωτάτου Πατριάρχη Φιλάρετου, εξέφρασαν τα συλλυπητήριά τους. Σύμφωνα με την Ορθόδοξη παράδοση, κατά τις πρώτες σαράντα ημέρες μετά τον θάνατο, συνεχίζεται μια ιδιαίτερη περίοδος προσευχής μνήμης του εκλιπόντος, γι' αυτό καλούμε όλους τους πιστούς κατά τη διάρκεια αυτών των ημερών να προσφέρουν έντονες προσευχές για τη άφεση των αμαρτιών και την ανάπαυση της ψυχής του Αγιωτάτου Πατριάρχη Φιλάρετου. Σύντομα θα τοποθετηθεί στον τάφο του μια επιτύμβια πλάκα, και αργότερα μια ταφόπλακα.
Όπως είναι γνωστό, σύμφωνα με την απόφαση των Τοπικών Συμβουλίων της UAOC και της UOC-KP, η οποία έλαβε χώρα πριν από την έναρξη της Ενωτικής Συνόδου στις 15 Δεκεμβρίου 2018, οι δομές και των δύο θρησκευτικών ενώσεων έπαψαν να υπάρχουν ξεχωριστά και εντάχθηκαν πλήρως στην ενότητα της συσταθείσας θρησκευτικής ένωσης της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας, η οποία έλαβε τον Τόμο Αυτοκεφαλίας στις 6 Ιανουαρίου 2019. Μετά την αστική εγγραφή στις 30 Ιανουαρίου 2019 της Μητρόπολης Κιέβου της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας (Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας), η οποία αποτελεί το κανονικό και νομικό κέντρο διακυβέρνησης της ενιαίας τοπικής Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας, οι δραστηριότητες των επιμέρους νομικών κέντρων της UAOC και της UOC-KP τερματίστηκαν νομικά.
Τα ονόματα αυτών των θρησκευτικών ενώσεων και των κέντρων τους έχουν επίσημα εκχωρηθεί στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας ως πρόσθετες επίσημες ονομασίες της, οι οποίες δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν από δομές ή άτομα που δεν ανήκουν στην OCU και δεν έχουν την άδειά της να το κάνουν. Επομένως, οι ονομασίες «Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία Πατριαρχείο Κιέβου», «Πατριαρχείο Κιέβου UOC KP» και όλα τα παράγωγά τους δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν από κανέναν για να προσδιορίσουν νόμιμα τις δομές τους, επειδή μόνο η Μητρόπολη Κιέβου της UOC (OCU) είναι ο μοναδικός και καθολικός διάδοχος της UOC KP.
Μη συμμεριζόμενη τις απόψεις του αείμνηστου Αγιωτάτου Πατριάρχη Φιλαρέτου, τις οποίες άρχισε να εκφράζει σχετικά με την ξεχωριστή ύπαρξη της UOC-KP, η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας, με συνοδικές αποφάσεις της, του παραχώρησε προσωπικά, ως ένδειξη σεβασμού για το έργο και τις προσφορές του ενώπιον της Εκκλησίας, το δικαίωμα ισόβιας χρήσης της Πατριαρχικής κατοικίας και της λειτουργίας στον Πατριαρχικό Καθεδρικό Ναό του Βλαντιμίρ.
Ταυτόχρονα, η Μητρόπολη Κιέβου της OCU από την αρχή, ως νόμιμος διάδοχος, κατέγραψε το δικαίωμα ιδιοκτησίας στο συγκρότημα κτιρίων και εκκλησιαστικής περιουσίας που βρίσκεται στο Κίεβο στην οδό Γεβένα Τσικαλένκο 36 (πρώην οδός Πούσκινσκα) και όλο αυτό το διάστημα πλήρωνε τους λογαριασμούς κοινής ωφέλειας για αυτό το συγκρότημα. Σύμφωνα με τις αποφάσεις του Τοπικού Συμβουλίου της UOC-KP στις 15 Δεκεμβρίου 2018 και του Συμβουλίου Ενοποίησης στην Αγία Σοφία, η ενορία του Πατριαρχικού Καθεδρικού Ναού Βλαδιμήρου ανήκε επίσης στην OCU, και ο αείμνηστος Αγιώτατος Πατριάρχης Φιλάρετος είχε το δικαίωμα να υπηρετεί εκεί ισόβια.
Μετά την κοίμηση του Αγιωτάτου Πατριάρχη Φιλαρέτου, η Πατριαρχική Κατοικία στο Κίεβο μεταφέρθηκε στην άμεση διοίκηση της Μητροπόλεως Κιέβου της OCU και θα συνεχίσει να χρησιμοποιείται ως ένα από τα επίσημα κτίρια, με απόφαση του Προκαθημένου, Μακαριωτάτου Μητροπολίτου Επιφανίου. Συγκεκριμένα, σχεδιάζεται η τοποθέτηση εκεί αναμνηστικής έκθεσης αφιερωμένης στη μνήμη του Αγιωτάτου Πατριάρχη Φιλαρέτου και προς τιμήν του εκκλησιαστικού του έργου.
Όλος ο κλήρος του Πατριαρχικού Καθεδρικού Ναού Βλαντιμίρ, με επικεφαλής τον ηγούμενο, βάσει γραπτών αιτημάτων που υπέβαλαν στον Μακαριώτατο Μητροπολίτη Επιφάνιο, επικυρώθηκε με τα διατάγματά του στην εκτέλεση των εκκλησιαστικών τους καθηκόντων ως μέρος του κλήρου της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας, όπως καθορίστηκε ειδικότερα από τις αποφάσεις του Τοπικού Συμβουλίου της UOC-KP στις 15 Δεκεμβρίου 2018 και του Συμβουλίου Ενοποίησης στην Αγία Σοφία. Στο μέλλον, ο Καθεδρικός Ναός του Βλαντιμίρ θα εκπληρώνει, μαζί με τον Χρυσότρουλο Καθεδρικό Ναό του Αγίου Μιχαήλ, τη λειτουργία του καθεδρικού ναού του Προκαθημένου της OCU.
Επίσης, ένας αριθμός κληρικών και θρησκευτικών κοινοτήτων που, κατά τη διάρκεια της ζωής του Αγιωτάτου Πατριάρχη Φιλαρέτου, βρίσκονταν υπό την ηγεσία του με δική τους ελεύθερη βούληση, έχουν ήδη πιστοποιήσει την ένταξή τους στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας. Αυτή η δυνατότητα είναι επίσης ανοιχτή σε όσους δεν το έχουν ακόμη πράξει. Οι λειτουργοί που έχουν υποστεί εκκλησιαστική τιμωρία για σοβαρές παραβιάσεις των κανόνων έχουν το δικαίωμα να υποβάλουν αίτημα για επανεξέταση της υπόθεσής τους, η οποία μπορεί να γίνει σύμφωνα με την κανονική διαδικασία και τη διαδικασία που ορίζεται στα καταστατικά έγγραφα της OCU.
Λαμβάνοντας υπόψη όλα αυτά τα γεγονότα, η Μητρόπολη Κιέβου της OCU τονίζει ότι δεν υπάρχει θρησκευτική ένωση ξεχωριστή από την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας με το όνομα «Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία Πατριαρχείο Κιέβου». Δυστυχώς, αυτό το όνομα χρησιμοποιείται επί του παρόντος αντικανονικά και παράνομα από μια ομάδα αρκετών δεκάδων ατόμων, τα οποία, από την άποψη της Μητρόπολης Κιέβου της OCU, αποτελούν αυθαίρετη συνέλευση και υπόκεινται σε εκκλησιαστική καταδίκη.
Πρέπει να τονιστεί ότι ακόμη και σύμφωνα με το Καταστατικό της UOC-KP στην τελευταία έγκυρη έκδοσή του, το κείμενο του οποίου δεν τροποποιήθηκε από κανέναν, οριζόταν ότι μετά τον θάνατο του Πατριάρχη της UOC-KP, τα καθήκοντά του θα εκτελούνταν αμέσως, ex officio και χωρίς εκλογή, ως Τοπικός Βικάριος από τον Πατριαρχικό Βικάριο, ο οποίος από το 2013 είναι ο Μητροπολίτης Επιφάνιος. Ο Πατριάρχης της UOC-KP μπορούσε να εκλεγεί μόνο από το Τοπικό Συμβούλιο της UOC-KP, το οποίο αποτελείται από όλους τους επισκόπους, καθώς και από αντιπροσώπους του κλήρου, των μοναχών και των λαϊκών.
Είναι αρκετά προφανές ότι ακόμη και από την άποψη του κειμένου του Καταστατικού της UOC-KP, κανένα άτομο δεν μπορεί να ανακηρυχθεί από κανέναν ως «Πατριάρχης Κιέβου και πάσης Ρωσίας-Ουκρανίας». Και ο αυτοανακηρυγμένος Αρχιμανδρίτης Νικόδημος (Κόμπζαρ) δεν είναι καν επίσκοπος. Έχει από καιρό αποκλειστεί από την ιεροσύνη για τις δραστηριότητές του στην εισαγωγή του σχίσματος στην εκκλησιαστική ζωή και υπόκειται σε εκκλησιαστικό δικαστήριο για νέες παραβάσεις.
Θα πρέπει επίσης να τονιστεί ότι εάν ο αείμνηστος Αγιώτατος Πατριάρχης Φιλάρετος είχε πραγματικά τη θέληση και την επιθυμία να υπάρξει κάποιος θεσμός ξεχωριστός από την OCU μετά την κοίμησή του, τότε κατά τη διάρκεια των προηγούμενων επτά ετών είχε κάθε ευκαιρία να επιβεβαιώσει δημόσια την απόφασή του, να ανακοινώσει την πορεία δράσης μετά την κοίμησή του κ.λπ. Αντίθετα, κατά τα τελευταία χρόνια, και ιδιαίτερα τους τελευταίους μήνες της ζωής του, τόνισε την ανάγκη για εκκλησιαστική ενότητα και την εκδήλωση αγάπης, αποδεικνύοντας τη θέλησή του επικοινωνώντας με τον Μακαριώτατο Μητροπολίτη Επιφάνιο.
Η Μητρόπολη Κιέβου της OCU θεωρεί τις δηλώσεις και τις ανακοινώσεις που γίνονται από οποιονδήποτε εκ μέρους της UOC-KP μετά τον θάνατο του Αγιωτάτου Πατριάρχη Φιλαρέτου ως κανονικά και νομικά άκυρες εξαρχής. Τέτοιες δηλώσεις και ανακοινώσεις προθέσεων και ενεργειών, ως παραβιάσεις των κανονικών και καταστατικών εκκλησιαστικών κανόνων, θεωρούνται λόγοι εκκλησιαστικής καταδίκης, στους οποίους υπόκεινται τα άτομα που είναι ένοχα για τέτοιες παραβιάσεις.
Υπενθυμίζεται ότι οι πρώην κληρικοί της UOC-KP, Ιωάσαφ Σιμπάγιεφ στη Ρωσία και Φιλάρετος Πάνκου στη Μολδαβία, οι οποίοι τώρα συμμετέχουν ενεργά σε αντικανονικές ενέργειες εκ μέρους της UOC-KP, στερήθηκαν τον ιερό τους βαθμό από το Συνοδικό Δικαστήριο της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας και είναι απλοί μοναχοί. Επίσης, για τους κανονικούς και νομοθετικούς λόγους που ορίζονται στις αποφάσεις της OCU, λαμβάνοντας υπόψη την εκκλησιαστική πρακτική σχετικά με το σχίσμα του Παλαιού Τύπου, η OCU δεν αναγνώρισε, δεν αναγνωρίζει και δεν θα αναγνωρίσει τον βαθμό του επισκόπου που χορηγήθηκε σε οποιονδήποτε εκ μέρους της UOC-KP μετά τις 15 Δεκεμβρίου 2018. Επομένως, κανένα από αυτά τα άτομα που προσπαθούν τώρα να ενεργήσουν εκ μέρους της UOC-KP δεν είναι, από κανονικής άποψης, ιεράρχες, και ορισμένοι από αυτούς δεν είναι καν κληρικοί.
Ο κύριος εμπνευστής ανακοινώσεων και δηλώσεων εκ μέρους της UOC-KP, οι οποίες αντιβαίνουν πλήρως τόσο στο κανονικό δίκαιο όσο και στο κείμενο του Καταστατικού της UOC-KP, ο Ιωάσαφ Σιμπάγιεφ, πρώην μητροπολίτης της UOC-KP στο Μπέλγκοροντ, και ο υφιστάμενός του Πέτρο Μοσκάλεφ, καθώς βρίσκονται στο έδαφος της Ρωσικής Ομοσπονδίας, είναι προφανώς υπό τον έλεγχο των ρωσικών ειδικών υπηρεσιών και χρησιμοποιούνται από αυτές. Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι ο Νικόδημος Κόμπζαρ προέρχεται από την ακολουθία του ιεράρχη του Πατριαρχείου Μόσχας, Ιοναφάν Γελέτσκι, ο οποίος ως αποτέλεσμα της ανταλλαγής έφυγε για τη Ρωσική Ομοσπονδία και συνεχίζει τις αντιουκρανικές του δραστηριότητες στη Μόσχα. Εκεί βρίσκεται επίσης ο πρώην λαϊκός βουλευτής της Ουκρανίας από την περιοχή Σούμι, όπου ζει ο Κόμπζαρ, Αντρίι Ντέρκατς, πράκτορας των ρωσικών ειδικών υπηρεσιών. Δηλώσεις και ανακοινώσεις εκ μέρους της UOC-KP, που έγιναν μετά την κοίμηση του Αγιωτάτου Πατριάρχη Φιλάρετου, έχουν λάβει και λαμβάνουν τη μέγιστη δυνατή διάδοση σε μέσα ενημέρωσης που σχετίζονται με τα συμφέροντα του Πατριαρχείου Μόσχας.
Όλα αυτά δίνουν βάσιμους λόγους να θεωρηθεί η αντιεκκλησιαστική δραστηριότητα της ομάδας, η οποία επίσημα ηγείται ο Κόμπζαρ και αριθμεί αρκετές δεκάδες άτομα στη χώρα μας και στο εξωτερικό, ως μια ειδική εκκλησιαστική επιχείρηση των ρωσικών ειδικών υπηρεσιών κατά της Ουκρανίας, η οποία απαιτεί κατάλληλη κρατική νομική αξιολόγηση, καθώς και δημόσια αντίδραση.
Υπηρεσία Τύπου της Μητροπόλεως Κιέβου της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας (OCU)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου