Ιδιοκτήτης: Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου Παναγιώτης Καποδίστριας (pakapodistrias@gmail.com), υπεύθυνος Γραφείου Τύπου της Ι. Μ. Ζακύνθου. Είναι e-περιοδικό της Ενορίας Μπανάτου. Οι κ.κ. δημοσιογράφοι δύνανται να αντλούν στοιχεία, αφορώντα μόνο σε εκκλησιαστικά δρώμενα της Ζακύνθου, κατόπιν συνεννοήσεως και πάντως με αναφορά του συγκεκριμένου συνδέσμου των αναδημοσιευόμενων. Η πνευματική ιδιοκτησία προστατεύεται από τον νόμο 2121/1993 και την Διεθνή Σύμβαση της Βέρνης, κυρωμένη από τον νόμο 100/1975.

Τα νεότερα στα θεματικά ένθετα

Δευτέρα, 30 Σεπτεμβρίου 2013

Ο συνθέτης Δημήτρης Λάγιος (1952-1991) και η συμβολή του στην Ποίηση και την Παράδοση της Ζακύνθου

Ομιλία της φιλολόγου ΜΑΡΙΑΣ ΡΟΥΚΑΝΑ ΑΜΠΕΛΑ, κατά την 2η σύναξη του γ΄ κύκλου δράσεων του Μορφωτικού Κέντρου Λόγου «Αληθώς»
(Πλάτωμα Φανερωμένης Μπανάτου, 29 Σεπτεμβρίου 2013)

Η αποψινή βραδιά είναι αφιερωμένη σε μιαν από τις πιο ελπιδοφόρες προσωπικότητες της μουσικής, που δεν υπάρχει πια, τον Δημήτρη Λάγιο, τον εξαιρετικό συνθέτη και τραγουδοποιό, τον μουσικό που συνέβαλε άμεσα στην Ποίηση και την Παράδοση της Ζακύνθου. Ο Δημήτρης Λάγιος μέχρι τα 39 του χρόνια άφησε ανεξίτηλο το σημάδι στον καμβά της Ελληνικής μουσικής. Επικεντρωμένος στην Ελεγεία της Ελληνικής Παράδοσης, παρέδωσε το δικό του μουσικό αποτύπωμα στο έντεχνο τραγούδι, με ελληνοπρέπεια και κλασικά χαρακτηριστικά.
Συμπληρώνονται ήδη 22 χρόνια από την απουσία του πιστού Ζακυνθινολάτρη, που ο αναπότρεπτος θάνατός του έκοψε την ερωτική ορμή του για δημιουργία, που ανάκαμψε την καλλιτεχνική πορεία του, τον δημιουργικό οργασμό του. Παρούσα όμως η νηκτική ερωτοπαθής μουσική του. Έφυγε ένας εξαιρετικός συνθέτης και τραγουδοποιός. Πάντα όμως θα επιστρέφει στο γενέθλιο νησί του, που αγάπησε τόσο πολύ και το ανέδειξε μουσικά. Γιατί ο Δημήτρης Λάγιος υπήρξε φως.!!! Η εφηβική ανυπόταχτη ψυχή του, το μελωδικό ένστικτο, η πίστη στο υψηλό, τον χαρακτήρισαν σ’ όλη τη διάρκεια της αστραπιαίας σταδιοδρομίας του.
1952.  Νοσταλγικές θύμισες μας γυρίζουν πίσω στο μικρό ισόγειο της οδού Κολυβά, όπου το 1952, Απρίλη μήνα, γεννήθηκε ο Δήμος. Γεννήθηκε σε μια εποχή που πάντα και πάντοτε στη Ζάκυνθο ακουγότανε ο γλυκός ήχος της κιθάρας, του μαντολίνου. Μια εποχή που η καντάδα, η σερενάδα, η αρέκια ήταν σύντροφοι, αχώριστοι των Ζακυνθινών, γι’ αυτό και η Ζάκυνθος κατά τον Λεωνίδα Ζώη «μεταξύ των άλλων κολακευτικών επιθέτων, τα οποία της χάρισαν οι επισκέπτες της είναι και η ονομασία “πηγή της καντάδας”». Αλησμόνητες θα μείνουν οι νυχτερινές σερενάδες κάτω από το παράθυρο της ωραίας κοιμωμένης. Αλησμόνητες  θα μείνουν οι συγχορδίες, οι συναυλίες στις λέσχες, στις εορτές. Οι μονωδίες και οι διωδίες, στους δρόμους και στα καντούνια, οι αρέκιες, τα λαϊκά τραγούδια, τα δίστιχα, συνήθως αυτοσχέδια. Πηγή σ’ όλα αυτά, το μεράκι και η  ευαισθησία των Ζακυνθινών, που παρά τη σεισμοπυρκαγιά του 1953 συνέχισαν να δημιουργούν μετασεισμικές νότες μελαγχολίας, αλλά και αισιοδοξίας, που  αποτέλεσαν το έναυσμα για τη μελλοντική εξέλιξη του αξέχαστου συνθέτη μας και μουσικού Δημήτρη Λάγιου. Ο Δημήτρης γεννήθηκε και γαλουχήθηκε μέσα σ’ όλα αυτά τα μουσικά ακούσματα. Μητέρα του η Μαρίκα, πατέρας του ο Σπύρος, που λεγόταν και Τσουλούφης, άντρας δουλευταράς, φούρναρης στο επάγγελμα, αλλά και θαυμάσιος τραγουδιστής, γνωστός κανταδόρος στις ταβέρνες και στα στέκια του νησιού, μειλίχιος τενόρος με υπέροχη πρίμα διαπεραστική φωνή υπήρξε και ο πρώτος μουσικός δάσκαλος του Δήμου και του μεταλαμπάδευσε την αγάπη για το τραγούδι και τον μύησε στα μονοπάτια της αρμονίας και της μουσικής πανδαισίας. Από μικρός ο Λάγιος ακολουθούσε την παρέα των τραγουδιστάδων, τους θαύμαζε και τραγουδούσε μαζί τους, ζυμώθηκε μέσα στη ζακυνθινή μουσική παράδοση. Ο Ντίνος Θεοδόσης  θυμάται: « Ο Δήμος τα πρώτα μαθήματα τα πήρε από το Γιάννη Βίτσο, που τον πήγαινε εκεί ο πατέρας του τραβώντας τον από το χέρι, ενώ στο άλλο χεράκι κρατούσε και μασούλαγε στο δρόμο μια φέτα ψωμί με λάδι και ζάχαρη. Στη συνέχεια διψώντας για μουσική και τραγούδι έπαιρνε κι άλλα μαθήματα από το γείτονά μας Γιάννη Λιβαθινό-Κουτσουκέλη, αλλά και από τον Κώστα Σαμψαρέλο». Πραγματικά άριστοι δάσκαλοι τον καθοδήγησαν σταθερά στην εκμάθηση των μουσικών οργάνων αλλά και της θεωρίας. Ο Δημήτρης πάντα θα θυμάται τους μέντορές του με ευγνωμοσύνη. Σε συναυλία που έδωσε το 1985 στην Εθνική Πινακοθήκη στην Αθήνα θα αναφέρει χαρακτηριστικά: «Τη συναυλία θέλω να την αφιερώσω μέσα από την ψυχή μου, στους πρώτους δάσκαλους, το Γιάννη Βίτσο που μ’ έμαθε να ακούω, να μετράω και να διαβάζω μουσική και το Γιάννη Κουτσουμπέλη που μ’ έμαθε κιθάρα». Από τα πρώτα χρόνια του άρχισε με ζήλο και φιλομάθεια την ανοδική του πορεία προς το μουσικό στερέωμα, εξελισσόμενος σε σημαντικό καλλιτέχνη, τραγουδιστή, συνθέτη που η φήμη του θα περάσει τα όρια της γενέτειρας του.  Η καταγωγή του από τα Επτάνησα – σύμφωνα με μαρτυρία του Στρατή Πασχάλη – «ήταν φυσικό να τον έχει προικίσει με μια ποιητική αίσθηση του κόσμου και των πραγμάτων. Δεν ήταν τυχαία η προέλευση του από τη Ζάκυνθο που έδωσε στο νεοελληνικό πολιτισμό ό,τι πιο υψηλό και ιδιοφυές, όπως ο Σολωμός, και ό,τι πιο ιδιόρρυθμο και καινοτόμο, όπως ο Κάλβος. Αυτούς τους  ποιητές είχε κλεισμένους στην καρδιά του, συνταυτισμένους με τα μουσικά ακούσματα της παιδικής του ηλικίας, το εκκλησιαστικό μέλος, τις ζακυνθινές σερενάδες, ακούσματα που στάθηκαν θεμελιακά για την καλλιτεχνική του εξέλιξη…». Ο Δημήτρης, μετά τις γυμνασιακές του σπουδές, συνεχίζει στο Εθνικό Ωδείο Αθηνών. Συγχρόνως όμως με τις ακαδημαϊκές του σπουδές, είχε την ευκαιρία να συναναστραφεί με σεπτές φυσιογνωμίες των εκφραστών του ύφους και του ήθους της ζακυνθινής μουσικής παράδοσης που ζούσαν στην Αθήνα, τον Πέτρο Πανταζή, το Νιόνιο Παγή, τον Ανδρέα Σόλο… Μαζί τους θα περνά τις ελεύθερες ώρες του και θα αναπολούν τη Ζάκυνθο, το νησί της μουσικής του τραγουδιού και των τραγουδιστάδων.
Ο Δημήτρης Λάγιος συνεχίζει τις σπουδές στην Αμερική για τέσσερα χρόνια και επιστρέφει το 1979 στην Ελλάδα. Γνώστης του μυστικού της Τέχνης, ασχολείται συστηματικά με την καταγραφή και μελέτη της πλούσιας λαϊκής μουσικής μας παράδοσης, με τη συνεργασία ντόπιων λαϊκών τραγουδιστάδων, γνωρίζοντας πολύ καλά ότι η μετάδοση της παράδοσης είναι η ψυχή και το όπλο κάθε λαού στην τέχνη. Επηρεασμένος από τα παραδοσιακά, χορωδιακά, πολυφωνικά σχήματα  και τις αρέκιες δημιουργεί το δικό του νέο μουσικό ύφος. Ασχολείται με διάφορες μορφές σύνθεσης. Μελετά, επιμελείται, οργανώνει, διασκευάζει και γράφει…, γράφει μουσική…, δουλεύει ακατάπαυστα με πάθος. Όπως λέει χαρακτηριστικά ο ίδιος «έχουμε ένα πλούσιο υλικό σ’ όλη την Ελλάδα και ιδιαίτερα στα Επτάνησα. Θεώρησα λοιπόν ότι είναι χρέος μου σ’ αυτή την εργασία να δώσω αρκετό από το χρόνο μου. Όσο περνάει ο καιρός όλα αυτά χάνονται και θάβονται. Βρήκα στοιχεία που τα συναντάμε σε λαϊκούς μουσικούς όλου του κόσμου. Εξ άλλου ο πόνος, ο αγώνας, ο έρωτας, ο θάνατος, είναι κοινά…».
Ο Δημήτρης Λάγιος, μορφή θρησκευτική, επιβλητική χωρίς όμως να σε κρατάει σε απόσταση, επικοινωνεί, σε αγγίζει. Γιατί όπως λέει ο Χάμαρντ «Η ποιότητα της επικοινωνίας είναι τέχνη».
Γεννημένος στη Ζάκυνθο ξέρει να αγαπά τους ποιητές. Λέει πως είναι «μια αλυσίδα ανθισμένη που  προφυλάσσει τη χώρα μας». Η αγάπη του για τα ιδιαίτερα γνωρίσματα της Ζακύνθου, οι ήχοι, τα χρώματα τον οδήγησαν στην έρευνα, τη μελέτη, την καταγραφή και διδασκαλία έργων της Επτανησιακής Μουσικής Σχολής, απ’ όπου προέκυψαν κάποιες δισκογραφικές εργασίες. Ένα πάθος ασίγαστο τον διακατέχει σ’ ολόκληρη δυστυχώς τη σύντομη ζωή του.
Ο Δημήτρης Λάγιος, φορέας της Μεγάλης Μουσικής Κληρονομιάς μας δημιούργησε «το Μουσικό Ασκηταριό της Ζάκυνθος». Το 1984 ίδρυσε και το «Κάλβειο Μουσικό Σχολείο».
Ο Δημήτρης Αβούρης αφηγείται: « Ήταν το ίνδαλμα των νέων εδώ. Στα 25-28 του συσπείρωσε την καλλιτεχνική Ζάκυνθο γύρω του. Ανέδειξε τραγούδια, μνημεία που δεν τους έδιναν σημασία και ήταν σκόρπια. Αλλά η αγάπη του για τη μουσική μας παράδοση έγκειται στη μοναδικότητα της δισκογραφικής του δουλειάς “Λαϊκά τραγούδια της Ζακύνθου, εθνομουσικολογική έρευνα”».
Ο συνθέτης μας προσπάθησε τους μουσικούς κρυμμένους θησαυρούς της γενέτειρας του να καταγράψει, να αναστήσει και πραγματικά άφησε μια ισχυρή παρακαταθήκη για το μέλλον. Σύμφωνα με τον μουσικολόγο Μάρκο Δραγούμη: « Η μοναδικότητα αυτού του δίσκου έγκειται στο ότι δεν έχει ξανά κυκλοφορήσει δίσκος με τραγούδια της Ζακύνθου». Ο ίδιος ο Δημήτρης εξηγεί: «Ο δίσκος αυτός είναι καρπός μιας αγάπης με πόνους και λαβωματιές γεναμένος που από λίγα χορτάρια, έλαβε τώρα πνοή. Για την εργασία αυτή είχα τη βοήθεια τριών  γενεών, τους γέροντες και τις γερόντισσες, τους φίλους του πατέρα μου και τις ταβέρνες, και τους νέους ανθρώπους». Τα «Λαϊκά τραγούδια της Ζάκυνθος» έχουν λαογραφική, μουσική αλλά και συνθετική αξία. Παλιά λαϊκά τραγούδια, πολυφωνικά που ερμηνεύονται α καπέλα χωρίς συνοδεία  οργάνων παρά μόνο με τις φωνές. Τα περισσότερα ερωτικά,  κρύβουν μέσα τους μια ποιητική αλλά και σατιρική διάθεση  των ντόπιων. Αγροτικά όπως η Άμοιρη,  η Απαρνημένη αλλά και αρέκιες (Γλυκοφέγγει, Δυο ήλιοι, δυο φεγγάρια...).
Με τα τραγούδια και τη μουσική του ξαναθύμισε παλιές Ζακυνθινές μνήμες και αναβίωσε όμορφες νοσταλγικές στιγμές. Στάθηκε ευλαβικά απέναντι στη μουσική παράδοση του γενέθλιου και διατήρησε τον έμφυτο Επτανησιακό λυρισμό του.
Αξιόλογος  και ο δίσκος του «Του Σολωμού και της Ζάκυνθος» με ξεχωριστό ποίημα τη Γαλήνη. Ο δίσκος περιέχει παραδοσιακά τραγούδια της Ζακύνθου τα περισσότερα σε στίχους Διονυσίου Σολωμού και ενορχηστρωμένα και παιγμένα με τον παραδοσιακό τρόπο της επτανησιακής μουσικής με μαντολίνα. Αλλά και οι «Ζακυνθινές Σερενάτες» του Τζώρτζη Κωστή και η «Ζακυνθινή εκκλησιαστική Μουσική» παρουσιάζουν ζωντανά τα βιώματα του μουσικού μας από την τοπική κουλτούρα, που είχε το χάρισμα να τα μετουσιώνει σε καλλιτεχνική σύνθεση corpus. Ο μουσικός όμως δεν σταματά, συνεχίζει να δημιουργεί με πάθος, να συνθέτει σαν να ήξερε, να οσμιζόταν ότι δεν προλαβαίνει «έχω πρόβλημα με τον χρόνο», έλεγε χαρακτηριστικά, «ο χρόνος είναι εχθρός μου. Ό,τι και να κάνεις στην τέχνη δεν φτάνει ο χρόνος..»
Ποιητικοί οδηγοί στην έμπνευσή του οι μεγάλοι ποιητές μας Σολωμός, Κάλβος, Ελύτης, Καρυωτάκης. Θαύμαζε ιδιαίτερα τον Ανδρέα Κάλβο. «Ο Κάλβος ήταν πραγματικά σαν αστραπή στην ποίησή μας, δεν είχε ούτε προγόνους, ούτε επιγόνους», αναφέρει χαρακτηριστικά. Γέννημα της αγάπης προς τον ποιητή των Ωδών, Ανδρέα Κάλβου, ήταν «Η Κάλβειος Ραψωδία» ένα συμφωνικό έργο πάνω στις Ωδές, το οποίο ήλθε στο φως το Φεβρουάριο του 2011. Ο Διονύσης Βισβάρδης αναφέρει: «Η Κάλβειος Ραψωδία είναι ένα έργο του οποίου η πρωτοτυπία και η θαυμάσια μελωδική και ρυθμική του υπόσταση είναι τόσο συνταιριασμένη  με τον Κάλβο, τα μέτρα και το ύφος». Η «Κάλβειος Ραψωδία» [πασίγνωστη σήμερα η σύνθεση του ποιήματος “Ο Φιλόπατρις”] αναδεικνύει τους ώριμους δρόμους αναζήτησης του αείμνηστου συνθέτη, που αντιστάθηκε στο ρεύμα του γρήγορου καταναλωτισμού, πάντα σεμνός, αυτοχαρακτηριζόμενος «δόκιμος» ως άνθρωπος και ως μουσικός, απλός εργάτης της τέχνης. Βέβαια δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ακολούθησαν και άλλες δισκογραφικές του εργασίες με γνωστούς καλλιτέχνες (Νταλάρας, Καλογιάννης, Μπέλου), που πραγματικά τον έφθασαν στην κορυφή του μουσικού στερεώματος.
7 Απριλίου 1985: Ο Δημήτρης Λάγιος, ημέρα των γενεθλίων του βρίσκεται στην Κύπρο για μια συναυλία και εκεί γεννήθηκε «Ο μυστικός του έρωτας» όπως τον αποκαλούσε. Την αγάπησε, την έκρυψε στην καρδιά του, της χάρισε την μουσική του. Τρεις δίσκοι οι «Σκιές», «Των Αθανάτων» και το «Ίνα τι». Πάλεψε, έτρεξε και συμπαραστάθηκε στον αγώνα των Κυπρίων μ’ όλη τη δύναμη της ευαίσθητης καρδιάς του. Τα τραγούδια του έγιναν φωνές, ύμνοι, μαντινάδες, βίωμα αγωνιστικό.
Σπουδαίο έργο του και οι «Ρωγμές», ένας ονειρικός δίσκος και οι «Επωδές σ’ ελληνικά θέματα» (το δεύτερο έργο που περιλαμβάνεται στο δίσκο), που κυκλοφόρησαν μετά το θάνατό του, το 1992.  Εδώ ανακαλύπτουμε τη γοητευτική λεπτότητα των νυκτών εγχόρδων στο ωραιότερο ίσως έργο που άφησε ο Δημήτρης  Λάγιος μαζί με την «Ερωτική  πρόβα στο θάνατο». Μουσικοί ήχοι και χρώματα από τη Ζάκυνθο, που βγαίνουν από τα μαντολίνα, τις μάντολες, τις κιθάρες και τα κόντρα μπάσα που παίζει πολυμελής ορχήστρα. Χωρίς να παραπέμπουν άμεσα στο ύφος της Ζακυνθινής καντάδας και σερενάδας, έχουν κρατήσει την αίσθηση και τη φόρτιση της νυχτωδίας, μια εξαιρετικά ποιοτική δουλειά του συνθέτη μας. Ο Λάγιος αφοσιώθηκε σ’ ό,τι είχε πνοή στην  τέχνη, στην παράδοση του τόπου του. «Ένας συνθέτης μαγεμένος από την παράδοση, την ποίηση τη μουσική και την Ελλάδα του», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Μίκης Θεοδωράκης για εκείνον. Ένας μουσικός ρομαντικός, μελαγχολικός, αθόρυβος, περιθωριακός θα μπορούσε να τον χαρακτηρίσει κανείς.
Διένυσε μουσικές διαδρομές που άφησαν ίχνη ανεξίτηλα στον οδοιπόρο, διαδρομές βαμμένες σε χρώματα μενεξεδί και μοβ (το αγαπημένο του χρώμα) μέχρι την πιο σταχτιά, την πιο μοβ, την τελευταία διαδρομή του. Ο Δημήτρης Λάγιος, ο μυστηριακός εκφραστικός συνθέτης, ο Άγιος της Ελληνικής Μουσικής, όπως ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, υπήρξε ο Άγιος των Γραμμάτων μας, δε φοβόταν το θάνατο, τον κοίταζε, τον άγγιζε, τον προκαλούσε σαν να τον μέτραγε, σαν να τον υποψιαζόταν. Η συνεχής αγωνία που τον διακατείχε ήταν να κάνει, όσο το δυνατόν περισσότερα. Το 1987 ο Δημήτρης  Λάγιος έγραψε το κύκνειο άσμα του «την Ερωτική πρόβα στο θάνατο», ένα απαράμιλλο Requiem, που θυμίζει συνειρμικά τον μεγάλο Μουσουργό Μότσαρτ και το Requiem, που συνέθεσε λίγο πριν το θάνατό του. Με την «Ερωτική πρόβα» (όπως τελικά μπήκε ο τίτλος στον δίσκο, αφαιρώντας δηλαδή την πρώτη γραφή, που κατέληγε «… στο θάνατο») γράφτηκε το «τέλος» στη ζωή ενός καλλιτέχνη που με τους στίχους του μελοποίησε το πάθος για τη ζωή και το δέος για το θάνατο. Πόσοι από εμάς δεν έχουμε σιγοτραγουδήσει …. «να ονειρεύομαι απ’ το παράθυρο»….
Τον Δημήτρη Λάγιο το όνειρο τον μάγεψε και οδήγησε τη σύντομη ζωή του. Μ’ αυτό το όνειρο και το ξεχωριστό ταλέντο του αφουγκράστηκε ήχους προαιώνιους, σμίλεψε εικόνες μαγικές, μελωδίες, μοιράστηκε ομορφιά και συγκινήσεις. Η «Ερωτική πρόβα» αντικατοπτρίζει την κορυφαία στιγμή της δημιουργίας και ωριμότητας του συνθέτη. Το τελευταίο του αυτό τόλμημα θα περνά στα χρόνια που έρχονται με τη φωνή σπουδαίων καλλιτεχνών και θα μας θυμίζει τον τρόπο που γράφτηκε η λέξη «τέλος» στη ζωή ενός ανθρώπου, με τα παράξενα έντονα σκούρα μάτια, που δεν έκρυβαν τίποτα, κι όλο έλεγες ότι τώρα θ’ αρχίσει να κλαίει και άμα σε κοιτούσε, ντρεπόσουν, όπως τονίζει ο Άγγελος Πυριόχος, αναφερόμενος στον Δημήτρη Λάγιο.
Στις 11 του Απρίλη ήρθε το τραγικό τέλος. Ο Δημήτρης άφησε την τελευταία πνοή του, σε ηλικία 39 ετών, χτυπημένος από την επάρατη νόσο. Η πορεία προς το τέλος ήταν αργή, αλλά αναπόφευκτη, παρά τη μάχη που έδωσε και την αισιοδοξία που τον διακατείχε ότι θα νικήσει τον τρομερό εισβολέα. Βίωσε την ιδιότητα νέος και μελλοθάνατος. Έφυγε με τη ζωή που του τσιγκουνεύτηκε, με τα έργα που δεν πρόλαβε να γράψει, αφήνοντας διαχρονικό απόθεμα, τα μαγικά μουσικά του σκήπτρα και την νεανική του εικόνα. Ο μουσικός με την πανελλήνια και διεθνή ακτινοβολία, ο άνθρωπος με τα ψυχικά θεμέλια, που δεν πρόλαβε να απογειωθεί, πίστευε ότι «η τέχνη είναι τόσο μεγάλη που ό,τι και να κάνεις είναι μικρό».
            Όμως, η έρευνα, η αναζήτηση του στο χτες, το σήμερα, το αύριο δε σταματούσε μόνο στη μουσική. Ο Δημήτρης Λάγιος είχε υπαρξιακές ανησυχίες για τη ζωή, την ύπαρξή μας, αναζητήσεις στο χώρο της θρησκείας. Η φιλοσοφική άποψή του πάνω στην ύλη και το άπειρο, τον οδήγησαν στην ύστατη επιθυμία του η σορός  του να αποτεφρωθεί και να αφεθεί στη Ζάκυνθο και την Κύπρο σα δείγμα της απέραντης αγάπης του για τα δυο νησιά.
            Κλείνοντας το μικρό αυτό αφιέρωμα θέλω να τονίσω ότι «η μνήμη είναι δύναμη». Πάντα θα θυμόμαστε τον Δημήτρη Λάγιο, δε θα φύγει ποτέ από τις καρδιές όσων ταξίδεψαν με τη μουσική του. Τα  τραγούδια, οι συνθέσεις του δε θα πάψουν να ηχούν στις σημερινές, αλλά και τις αυριανές γενιές, σαλπίζοντας μηνύματα αγάπης, έρωτα, ευγένειας ανθρωπιάς.
            Δημήτρη, κοιμήσου γαλήνιος στις αγαπημένες σου ακρογιαλιές στις δυο πατρίδες σου, τη δασωμένη Ζάκυνθο και την αερία Κύπρο. 

Κυριακή, 29 Σεπτεμβρίου 2013

Εξαιρετική η τιμητική βραδιά για τον Δημήτρη Λάγιο στην Γ2 δράση του Κέντρου Λόγου "Αληθώς"

  Απόψε στο Μπανάτο  
Φωτορεπορτάζ: Ιωάννης Πορφύριος Καποδίστριας


























































Εξαιρετική επιτυχία σημείωσε το αποψινό μεγάλο αφιέρωμα του Μορφωτικού Κέντρου Λόγου Μπανάτου «ΑΛΗΘΩΣ», στην μορφή και το έργο του συνθέτη ΔΗΜΗΤΡΗ ΛΑΓΙΟΥ (1952-1991), του ωσεί παρόντος μεγάλου απόντος από τα πολιτισμικά τεκταινόμενα της Ζακύνθου και της πατρίδας μας, σε καιρούς δίσεκτους και σκυφτούς.

Η προγραμματισμένη 2η σύναξη του γ΄ κύκλου δραστηριοτήτων του ΑΛΗΘΩΣ πραγματοποιήθηκε πράγματι απόψε στο ευρύχωρο και αμφιθεατρικό πλάτωμα του ναού της Φανερωμένης Μπανάτου, με την προσέλευση πλήθους Ζακυνθινών, αλλά και επισκεπτών του νησιού μας, οι οποίοι πληροφορήθηκαν για την περί Λάγιου βραδιά κι έσπευσαν να την παρακολουθήσουν.

Η εκδήλωση άνοιξε με σύντομη προσλαλιά του υπεύθυνου του Κέντρου π. Παναγιώτη Καποδίστρια, ο οποίος είπε ότι το «Αληθώς» θεώρησε χρέος τιμής το αφιέρωμα προς ένα ανιδιοτελές παιδί του νησιού μας, το οποίο εξακτίνωσε την εγχώρια κουλτούρα (Παράδοση και Ποίηση) στην Ελλάδα και τον Κόσμο, αν και δεν γνώρισε εν ζωή την δέουσα αντιμετώπιση ή και τιμή από τους συμπατριώτες του, σύμφωνα με το αγιογραφικό «ουδείς προφήτης εν τη ιδία αυτού πατρίδι». Όμως το έργο του Λάγιου παραμένει αλώβητο και ιδιαίτερα ομιλητικό ως προς την ποιότητα, την ευαισθησία και την διάρκεια του δημιουργού, έστω και αν εκείνος έχει απέλθει βιολογικά.

Αμέσως μετά η φιλόλογος και ερευνήτρια ΜΑΡΙΑ ΡΟΥΚΑΝΑ - ΑΜΠΕΛΑ, μίλησε, παραστατικά και διεξοδικά, με θέμα: «Ο συνθέτης Δημήτρης Λάγιος και η συμβολή του στην Ποίηση και την Παράδοση της Ζακύνθου». Η έμπειρη ομιλήτρια, αφού έκανε μια σύντομη αναφορά στα βιογραφικά στοιχεία του σύντομου περάσματος του Λάγιου από την ζωή, αναφέρθηκε στο εύρος και το βάθος του καταγεγραμμένου σε βινύλια έργου του, όσον αφορά στην τοπική μουσική παράδοση και τη μελοποίηση ποιημάτων Ζακυνθίων τεχνιτών του Λόγου.

Η ομιλία διακοπτόταν από ποιήματα του Λάγιου, του Κάλβου, του Σολωμού και του Σέρρα, τα οποία διάβαζε, με την αισθαντικότητα που τον διακρίνει, ο ηθοποιός ΤΑΚΗΣ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ.

Στη συνέχεια, μελοποιημένα από τον Λάγιο ποιήματα Ζακυνθίων Δημιουργών και λαϊκά άσματα του νησιού, που επεξεργάσθηκε ο ίδιος ο τιμώμενος συνθέτης, απέδωσε υπέροχα και καταχειροκροτούμενη από το κοινό, η νεοσύστατη και πολλά υποσχόμενη Χορωδία «Το Όνειρο του Παιδιού», υπό την διεύθυνση του καλλιτέχνη και πρωτοψάλτη ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΝΔΗΛΑ.

Η βραδιά έκλεισε με παραδοσιακούς Χορούς, που κατέγραψε ο Λάγιος και μάλιστα ακουγόταν να τους τραγουδά, από το έγκριτο Μουσικοχορευτικό Συγκρότημα «Υακίνθη», υπό την διδασκαλία του εκπαιδευτικού ΝΙΚΟΥ ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗ.

Σάββατο, 28 Σεπτεμβρίου 2013

Πανέτοιμοι για την αυριανή εκδήλωση του Γ2 "Αληθώς" προς τιμήν του Δημήτρη Λάγιου


Ήδη βρισκόμαστε στην τελική ευθεία για την β΄ εκδήλωση του 3ου κύκλου δράσεων του Μορφωτικού Κέντρου Λόγου "Αληθώς", αυτή τη φορά αφιερωμένη στον Ζακυνθινό συνθέτη ΔΗΜΗΤΡΗ ΛΑΓΙΟ (απόγευμα Κυριακής, 29ης Σεπτεμβρίου 2013, στο πλάτωμα του ναού της Φανερωμένης Μπανάτου, ώρα 6.45 μ.μ. ακριβώς). 


Έχουμε από ημερών ανακοινώσει ότι στο α΄ μέρος η γνωστή και αγαπητή στο ζακυνθινό κοινό φιλόλογος Μαρία Ρουκανά-Αμπελά θα ομιλήσει με θέμα τη συμβολή του Λάγιου στην ζακυνθινή Παράδοση και Ποίηση, ο δε ευαίσθητος ηθοποιός Τάκης Πετρόπουλος θα διαβάσει ποιήματα. 

Στο β΄ μέρος η Χορωδία "Το όνειρο του παιδιού", υπό τον Δημήτρη Κάνδηλα, θα αποδώσει άσματα από τους δίσκους του Λάγιου και στο γ΄ μέρος το Χορευτικό Συγκρότημα "Υακίνθη" του Νίκου Αρβανιτάκη θα χορέψει λαϊκά τραγούδια του νησιού, που έχει επεξεργασθεί ο πρόωρα απών συνθέτης κι έχει παρουσιάσει σε βινύλια. 

Εμείς, ως πρόγευση, αναρτάμε ευθύς κατωτέρω ορισμένα από τα μουσικά κομμάτια, που θα αποδοθούν αύριο στην εκδήλωση του Γ2 "Αληθώς", όπως έχουν καταγραφεί στα σχετικά βινύλια και δημοσιοποιηθεί στο YouTube:









Οι Μητροπολίτες Δωδώνης και Ζακύνθου στην εορτή του αγίου Νεοφύτου του Εγκλείστου, στην ομώνυμη Μονή της Πάφου

  Σημερινό / Ανταπόκριση από Κύπρο  

Ο άγ. Νεόφυτος ο Έγκλειστος. Λεπτομέρεια από τοιχογραφία στην ταπεινή εγκλείστρα του, έργο του 1193.








Με κατάνυξη και λαμπρότητα εορτάστηκε η μνήμη της ευρέσεως και ανακομιδής των ιερών Λειψάνων του Αγίου Νεοφύτου του Εγκλείστου στην ομώνυμη Ιερά Μονή Αγίου Νεοφύτου στην Πάφο. Κατά την ακολουθία του Εσπερινού χοροστάτησε ο παρεπιδημών εκ Κωνσταντινουπόλεως Σεβ. Μητροπολίτης Χαλκηδόνος κ. Αθανάσιος, πλαισιωμένος από τους συγχοροστατούντες Σεβ. Μητροπολίτες Δωδώνης κ. Χρυσόστομο, Κορωνείας κ. Παντελεήμονα, Ζακύνθου κ. Διονύσιο και τον Θεοφ. Επίσκοπο Αρσινόης κ. Νεκτάριο. Ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Κύπρου κ. Χρυσόστομος παρέμεινε στο ιερό Βήμα συμπροσευχόμενος. Ο Σεβ. Χαλκηδόνος μετέφερε τις ευχές του Παναγιωτάτου Οικουμενικού Πατριάρχου κ. Βαρθολομαίου και αναφέρθηκε στους στενούς δεσμούς της Εκκλησίας της Κύπρου με το Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Πλήθη πιστών προσκυνούσαν τα τίμια Λείψανα στην Λάρνακα του Αγίου. Προ της Απολύσεως του Εσπερινού έγινε η Λιτάνευση των ιερών Λειψάνων του Αγίου πέριξ του ναού και η ακολουθία της Λιτής προ του Ναού.

Την κυριώνυμη ημέρα της εορτής ο Μακ. Αρχιεπίσκοπος Κύπρου κ. Χρυσόστομος χοροστάτησε στον Όρθρο και τέλεσε την Θ. Λειτουργία συλλειτουργούντων των Σεβ. Μητροπολιτών Χαλκηδόνος κ. Αθανασίου, Κορωνείας κ. Παντελεήμονος, Ζακύνθου κ. Διονυσίου και των Θεοφ. Επισκόπων Αρσινόης κ. Νεκταρίου και Μεσαορίας κ. Γρηγορίου. Τον Θ. Λόγο κήρυξε ο Σεβ. Κορωνείας κ. Παντελεήμων. Ο ομιλητής, με αφορμή την ασκητική ζωή του αγίου Νεοφύτου μέσα στον περιορισμένο χώρο της Εγκλείστρας, που σώζεται μέχρι σήμερα, ανέπτυξε την σημασία, την αξία και την αναγκαιότητα της ασκήσεως για τον πιστό. Τόνισε ακόμα ότι η άσκηση δεν είναι περιφρόνηση του σώματος, ούτε το Ευαγγέλιο υποτιμά το σώμα. Όταν ο Απ. Παύλος αντιπαραθέτει την «σάρκα» με το «πνεύμα» και ομιλεί περί «σαρκικού» και «πνευματικού» ανθρώπου, δεν αντιδιαστέλλει τα δύο συστατικά του ανθρώπου. Αλλά ο όλος άνθρωπος, ως ψυχή και σώμα, όταν έχει κατώτερα κίνητρα στη ζωή του, είναι σαρκικός και ο όλος άνθρωπος, όταν εμπνέεται από το Πνεύμα του Θεού, είναι πνευματικός. Δηλαδή ο άνθρωπος χωρίς τον Θεό είναι σαρκικός μέχρι το πνεύμα και ο όλος άνθρωπος, όταν χαριτώνεται από την πνοή του Αγίου Πνεύματος, γίνεται πνευματικός μέχρι το σώμα. Αυτό, άλλωστε, μας φανερώνουν και τα ιερά Λείψανα των Αγίων. Δεν είναι, λοιπόν, η άσκηση υποτίμηση του σώματος, αλλά διαμαρτυρία κατά της σωματολατρίας της εποχής μας, όταν το σώμα κορέννυται και χορταίνει και η ψυχή μένει νηστική και πεινασμένη. 

Προ της Απολύσεως έγινε και πάλι Λιτανεία των ιερών Λειψάνων του Αγίου πέριξ του Καθολικού της Ι. Μονής. Ο Θεοφ. Επίσκοπος Χύτρων κ. Λεόντιος, Καθηγούμενος της Ιερας Μονής, οι Ηγουμενοσύμβουλοι και οι Πατέρες της Μονής μερίμνησαν για την άρτια οργάνωση της Πανηγύρεως.

Παρασκευή, 27 Σεπτεμβρίου 2013

Θαυμάζοντας τον περικαλλέστατο Καθεδρικό Ναό της του Θεού Σοφίας, στο κέντρο του Κιέβου / Saint Sophia's Cathedral, Kiev / Собор Святої Софії

Φωτογραφίζει και παρουσιάζει ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας


Σήμερα βρισκόμαστε -εικονικά και μόνον- σ' ένα περιώνυμο μνημείο ναοδομίας, ψηφιδωτών και τοιχογραφιών: τον Καθεδρικό Ναό της του Θεού Σοφίας του Κιέβου (στα ουκρανικά Собор Святої Софії), ο οποίος βρίσκεται στην κεντρικότερη πλατεία της ουκρανικής πρωτεύουσας και τον επισκέπτονται χιλιάδες χιλιάδων κάθε χρόνο, λόγω της σημαντικότητάς του. Ανήκει εκκλησιαστικώς στην επίσημη Ορθόδοξη Εκκλησία του κράτους, αν και στην καθημερινότητά του είναι Μουσείο, προστατευόμενο από την Ουνέσκο. 

Ελάτε μαζί μας στην φωτοξενάγηση που ακολουθεί. Ξεκινάμε από το κέντρο της μεγάλης Πλατείας, διαβαίνουμε την καλλιτεχνημένη πύλη - κωδωνοστάσιο και περιτριγυρίζουμε τον ναό και τους ευφρόσυνους χώρους, που τον περιβάλλουν:
























Σύμφωνα με τα στοιχεία που αντλούμε από το διαδίκτυο, η Αγία Σοφία του Κίεβου σχεδιάστηκε για να συναγωνισθεί σε φήμη την Αγία Σοφία στην Πόλη του Κωνσταντίνου και να συμβολίσει επίσης τη “νέα Κωνσταντινούπολη” του 11ου αιώνα, μετά τη ιστορική βάπτιση του αγίου Βλαδίμηρου, το 988. 

Άρχισε να οικοδομείται το 1037 από τον Μεγάλο Πρίγκιπα του Κιέβου Γιαροσλάβ τον Σοφό και τελείωσε είκοσι χρόνια αργότερα. Με τους 13 τρούλους της και την ανάλαφρη κατασκευή της, η Αγία Σοφία διήλθε μες από πάμπολλες περιπέτειες, μέχρι τη σημερινή τελική διάσωσή της: Οι Τάρταροι Μογγόλοι πρώτα, οι Ουνίτες αργότερα και τέλος το Σοβιετικό Καθεστώς του 1917, το οποίο διέταξε την κατεδάφισή της, ήταν ορισμένοι από τους κινδύνους αυτούς. Σώθηκε χάρη στην επέμβαση διεθνών οργανώσεων, επιστημόνων και καλλιτεχνών. Σήμερα προστατεύεται από την Ουνέσκο και λειτουργεί ως Μουσείο, ενώ κάποιες φορές τίθεται και σε λατρεία.

Επειδή η βιντεο-φωτογράφιση στο εσωτερικό του μνημείου απαγορεύεται με πολλή αυστηρότητα, δεν κατορθώσαμε να έχουμε στην παρούσα δημοσίευση σχετικό υλικό. Για να θεραπευθεί όμως η έλλειψή μας αυτή αναδημοσιεύουμε ευθύς παρακάτω ολόκληρο τον Πατριαρχικό Εσπερινό, που τέλεσε ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος εκεί, στις 25 Ιουλίου 2008, στο πλαίσιο των επίσημων εορτασμών για την συμπλήρωση 1020 ετών από τον εγχριστιανισμό των Ρώσων στο Κίεβο, με την παρουσία όλων των υψηλά ισταμένων αρχόντων της Ουκρανίας και με ψάλτες τα μέλη της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας, υπό τον Λυκούργο Αγγελόπουλο! Αξίζει τον κόπο να παρακολουθήσετε την Ακολουθία!












Βγαίνοντας από τη μεγάλη πύλη!

Αυτή είναι η βορινή πύλη του συγκροτήματος της Αγίας Σοφίας. Απλούστερη της κύριας, που διακρίνεται στο βάθος.